100 kayıt tarandı
Önce bunlar
Dalgalı bir hafta güçlü istihdam rakamlarıyla bitiyor
Wolfers, ABD'nin Ekim istihdam raporunu yorumluyor. Göç yavaşladığı için işsizliği sabit tutmak daha az istihdam artışı gerektiriyor. Ücretler enflasyonun gerisinde kalıyor. Yazıya göre piyasa, Fed'in (ABD Merkez Bankası) faiz artırma ihtimalini yaklaşık yüzde 80 görüyor.
| Ekim istihdam artışı | 165.000 | ABD, beklenti aralığı 45.000-120.000 |
| Son üç ayın aylık ortalama istihdam artışı | 137.000 | ABD |
| İşsizlik oranı | yüzde 4,1 | ABD, Ekim 2026 |
| Saatlik kazançta yıllık artış | yüzde 3,1 | ABD, Ekim 2026 |
Çeşitlendirme ve değer kayıpları
Carlson, 5 Kasım'daki satışın teknoloji, yapay zekâ ve ivme hisselerinde yoğunlaştığını anlatıyor. Farklı sektörlere yayılmış bir portföy zararı sınırlamış. Yazı, S&P 500'ün zirveden düşüşünü 1990'dan bu yana yıl içindeki ortalama zirveden dibe düşüşle karşılaştırıyor.
| S&P 500 günlük düşüş | yüzde 4'ten fazla | ABD, 5 Kasım 2026 |
| Nasdaq 100 günlük düşüş | yüzde 5,5 | ABD, 5 Kasım 2026 |
| Yarı iletken hisselerinde düşüş | yüzde 11'den fazla | küresel, 5 Kasım 2026 |
| S&P 500'ün zirveden düşüşü | yüzde 6 dolayı | ABD |
| Yıl içi ortalama zirveden dibe düşüş | yüzde 14 | ABD, S&P 500, 1990'dan beri |
Kore borsası 1 trilyon dolar eridi. Bu, küresel yapay zekâ yarışı için ne anlama geliyor?
Gray, Güney Kore borsasının neden bu kadar sert düştüğünü anlatıyor. KOSPI endeksi Mart 2025'ten Haziran 2026'ya yüzde 241 yükselmiş, ardından Temmuz'a kadar sürecek düşüşe geçmiş. Endeksin yarısından fazlasını, yapay zekâ için gereken bellek çiplerine bağlı Samsung ile SK hynix oluşturuyor. Yazı, borçla pozisyon büyütme yapan tek hisselik fonların satışı büyüttüğünü ve Çinli CXMT'nin bellek çipi pazar payının yüzde 3'ten yüzde 10'a çıktığını da aktarıyor.
| KOSPI yükselişi | yüzde 241 | Güney Kore, Mart 2025-Haziran 2026 |
| Silinen piyasa değeri | 1,1 trilyon dolar | Güney Kore, Haziran-Temmuz 2026 |
| Samsung ve SK hynix'in KOSPI içindeki payı | yüzde 50'den fazla | Güney Kore, Temmuz 2026 |
| CXMT'nin bellek çipi pazar payı | yüzde 10 | Çin, 2026'nın ikinci çeyreği |
EconoFact Söyleşileri: Devlet ve alın teriyle kazandığınız para
Mauro, Michael Klein'ın sunduğu söyleşide, kitabında devletin rolünü ahlaki bakış açılarıyla ilişkilendirdiğini anlatıyor. Kamu harcaması ve vergi tercihleri, hangi eşitsizliğin kabul edilebilir sayıldığına dair açık ya da örtük bir görüşü yansıtıyor. Mauro gelir, servet ve fırsat eşitsizliğini ayırıyor ve ülkeler arasındaki tutum farklarını anlatıyor. Evrenselci yaklaşım da cemaatçi yaklaşım da yolsuzluğun aşındırıcı etkisinde birleşiyor.
Telefondaki patron gerçek değilse: yapay zekâyla 129 milyon dolardan fazla nasıl çalındı
Hassan, New York Güney Bölgesi Federal Savcılığı'nın iddianamesine göre üç kişinin üretken yapay zekâyla şirket yöneticilerinin ve avukatların seslerini taklit ettiğini yazıyor. Sanıklar yaklaşık 18 ay boyunca ABD ve Avrupa'daki şirketlerin finans çalışanlarına e-posta, ardından sahte avukat araması yapmış. Para birçok ülkedeki hesaplardan geçirilip kripto paraya çevrilmiş. Dartmouth'tan Farid, bir dakikadan kısa ses kaydıyla sesin klonlanabildiğini söylüyor.
| Çalınan toplam tutar | 129 milyon dolardan fazla | ABD ve Avrupa şirketleri |
| Dolandırıcılığın süresi | yaklaşık 18 ay | Temmuz 2024'ten itibaren |
| En büyük tek kayıp | 11,6 milyon dolar | Birleşik Krallık, fintek şirketi |
| Yapay zekâyla ilgili şikâyet | 22.000'den fazla | ABD, FBI, 2025 |
Joule'den GSYH'ye: yapay zekâ sistemleri birim enerji başına ne kadar ekonomik değer üretiyor?
Zeinali, Saad-Falcon, Narayan ve arkadaşları, yapay zekânın harcadığı enerji başına ürettiği değeri ölçen iki ölçüt öneriyor. Birincisi çıktının değerinden yapay zekâ maliyetini düşüp enerjiye bölüyor. İkincisi uzmanın kazandığı zamanı enerjiye bölüyor. Ölçütler 44 meslekten 220 görevden oluşan GDPval görev kümesinde beş modelle uygulanmış. Her göreve en yetenekli modeli seçmek, enerji başına toplam değeri düşürebiliyor.
| Görev sayısı | 220 | GDPval, 44 meslek |
| Gemma 4 31B'nin net değeri | yüzde 56 | GLM 5.2'nin net değerine göre |
| Gemma 4 31B'nin enerjisi | yüzde 23 | GLM 5.2'nin enerjisine göre |
| Sekiz grafik işlemcinin enerjisi | 3,2 kat | tek işlemciye göre, süre yüzde 22 kısalıyor |
Bilimsel keşifte yapay zekâ: araştırmacılar Claude'u nasıl kullanıyor
Hermle, Jones ve Althoff, Claude ile Claude Code'un 2 Ağustos-30 Eylül 2026 arasındaki bilimsel çalışma oturumlarını gizliliği koruyarak sınıflandırıyor ve ABD ile Kanada'daki 528 bilim insanına anket uyguluyor. Bilgisayar bilimi araştırmacıların yüzde 4,3'ünü oluştururken Claude Code oturumlarının yüzde 32,7'sini oluşturuyor. Yazarlar mevcut yeteneklerle yapay zekânın bir alanda araştırma zamanının yüzde 27-52'sini üstlenebileceğini hesaplıyor.
| İncelenen oturum | 207.049 | Claude ve Claude Code |
| Anket yapılan bilim insanı | 528 | ABD ve Kanada |
| Yapay zekânın üstlenebileceği araştırma zamanı | yüzde 27-52 | alan başına, medyan yüzde 38 |
| Bilgisayar biliminin Claude Code oturumlarındaki payı | yüzde 32,7 | araştırmacılar içindeki payı yüzde 4,3 |
Genç çalışanlara övgü
Sahm, Furman'ın Ekonomik Danışmanlar Konseyi'ndeki genç ekonomistlerin yapay zekâyla değiştirilebileceği savına yanıt veriyor. Görevlerin devredilebileceğini kabul ediyor ama işin kötü fikirleri durdurma işlevi de olduğunu yazıyor. Örnek olarak Kenneth Arrow'un 1960'larda Panama Kanalı'nı atom bombasıyla genişletme planına karşı yazdığı notu veriyor. Kendi danışmanlığında yıllık 2.400 dolarlık yapay zekâ bütçesinin kimsenin yerini almadığını söylüyor.
Yapay zekâ araştırma asistanlarının, profesörlerin ve iktisatçıların yerini alacak mı?
Goldsmith-Pinkham, Emory Üniversitesi'ndeki bir dersin yazılı halinde yapay zekânın araştırma asistanlarına ve iktisatçılara etkisini kamuya açık anketler ve yayımlanmış bir deneyle tartışıyor. Yalnızca kod yazmaya dayanan asistanlık işleri büyük ölçüde ikame edilebiliyor. Yargı ve doğrulama içeren roller tamamlayıcı kalıyor. Yazara göre uzun vadeli risk genç araştırmacı boru hattı, çünkü yargıyı denetimli üretim ve doğrulama öğretiyor.
| Yapay zekâ kullanan firma | yüzde 25 | ABD, Census işletme anketi |
| Yapay zekâyı herhangi bir biçimde kullanan yetişkin | yüzde 61 | ABD, 18-64 yaş |
| Analist tercihlerinin ajanın eğilimiyle uyumu | yüzde 86 | 50 profesyonel analistli deney, şans düzeyi yüzde 50 |
Sayım verisinde gizlilik, doğruluk ve nesnellik
ABD Nüfus Sayım Bürosu 2020 sayımında sayılara rastgele gürültü ekleyerek bireyleri korudu (diferansiyel gizlilik), ama doğruluktan ödün verdi. Ghazi ve arkadaşlarının makalesi, bu gürültülü sayıları coğrafi hiyerarşi boyunca düzelten yeni bir algoritma sunuyor. Yazı, eyalet toplam nüfus sayılarının bozulmadığını belirtiyor.
| İlçe düzeyinde yaş ve konut türü doğruluğundaki artış | yüzde 9-30 | ABD, 2020 sayımı |
| İlçe düzeyinde ırk kategorilerindeki artış | yüzde 21-36 | ABD, 2020 sayımı |
| Sayıma bağlı federal fon | 1,5 trilyon dolardan fazla | ABD |
Şirketinizin sırlarına 90 dolarlık bir anahtar
Tunguz, otonom bir yapay zekâ ajanının 32 adımlı bir kurumsal ağ sızmasını tamamlama maliyetinin beş ayda yaklaşık yüzde 99 düştüğünü anlatıyor. Saldırganın beklenen kazancını hesaplıyor: 1 milyon dolarlık hesaplama gücü yüzde 1 ihtimalle 1 milyar dolar getirirse beklenen değer 10 milyon dolar oluyor. Bu yüzden savunmanın, saldırganın beklenen değerini sıfırın altına çekecek hesaplama gücünü satın alması gerektiğini savunuyor.
| Sızma maliyeti | 7.500 dolar | Nisan 2026 |
| Sızma maliyeti | 90 dolar | GLM-5.3 ile |
| Saldırganın beklenen değeri | 10 milyon dolar | 1 milyon dolar maliyetli, yüzde 1 ihtimalli senaryo |
OpenAI Agents SDK ile çok ajanlı sistemler nasıl kurulur
Guo, OpenAI Agents SDK ile Python'da çok ajanlı sistem kurmanın iki yapı taşını anlatıyor: bir ajanı başka bir ajanın aracı olarak çağırmak ve görevi tümüyle başka bir ajana devretmek. Örnek olarak Zürih'te yılda 15.000 km yol yapan ve 45.000 İsviçre frangı bütçesi olan bir aile için elektrikli araç satın alma danışmanı kuruyor. Yazı sonra paralel çalıştırma, ardışık hat, hiyerarşi, değerlendirici-iyileştirici ve sürü kalıplarını bu iki yapı taşına indirgiyor.
Monty Hall kurallarından birini değiştirin, beş dil modeli yine de "değiştir" diyor
Mangal, 0,5 milyardan 7 milyar parametreye uzanan beş küçük dil modelini Monty Hall bulmacasının altı varyantında sınıyor. Bazı varyantlarda sunucunun kuralı değişiyor ve kapıyı değiştirmek artık doğru strateji olmuyor. Modeller yine de çoğunlukla değiştirmeyi seçiyor. Adım adım yazarak akıl yürütme doğruluğu yükseltmiyor.
| Her zaman "değiştir" diyen modelin doğruluğu | yüzde 33 | altı varyantın ikisinde doğru |
| Beş modelin doğruluk aralığı | yüzde 30-37 | zincirleme akıl yürütmeyle |
| Simülasyon boyutu | 300.000 oyun | varyant başına |
Dünya modellerinden kaçış olmayacak. Bilmeniz gerekenler
Rogers, görsel girdiden bir sonraki görüntüyü ve fiziksel durumu tahmin eden dünya modellerini anlatıyor. Robotlar ve sürücüsüz araçlar bu simülasyonlarda eğitiliyor. Niantic Spatial, Pokémon Go'dan topladığı konum verisini kullanıyor. Yann LeCun'un girişimi bir milyar dolardan fazla yatırım aldı, AMD de Fei-Fei Li'nin kurduğu World Labs'i satın aldı.
| Yann LeCun'un girişiminin yatırımı | 1 milyardan fazla dolar | |
| AMD'nin World Labs alımı | 8 milyar dolardan fazla | 2026 |
"Yapay zekâ tıkanıklığı": Birleşik Krallık kamu kurumları sohbet botlarının ürettiği şikâyet yağmuruyla boğuşuyor
Partridge, Birleşik Krallık'ta milletvekili ofislerinin, belediyelerin, mahkemelerin ve okulların yapay zekâyla üretilmiş şikâyet, bilgi edinme talebi ve hukuki itirazlarla karşılaştığını yazıyor. Yerel yönetim avukatları şikâyet uzunluğunun yaklaşık 10 kat arttığını söylüyor, en uzun şikâyet yaklaşık 200 sayfa. İş mahkemesi başvuruları Nisan-Haziran'da yüzde 28 artmış.
| İş mahkemesi başvurularındaki artış | yüzde 28 | Birleşik Krallık, Nisan-Haziran 2026 |
| Londra ulaşım idaresine bilgi edinme talebi | 4.769 | Birleşik Krallık, 2025-26, rekor |
| Şikâyet uzunluğundaki artış | yaklaşık 10 kat | Birleşik Krallık, yerel yönetimler |
Herkes buzdolaplarını neden internete bağlıyor?
Twilley, Avrupa'da süpermarket buzdolaplarının ve dondurucuların ele geçirilip yaklaşık 50 °C'ye kadar ısıtılmasını anlatıyor. Fransa'da yüzlerce markette milyonlarca dolarlık gıda atılmış. Saldırılar, internete bağlı denetleyicilerdeki değiştirilmemiş varsayılan şifrelere dayanıyor. Soğuk zincirde bağlantı uyarı, kayıt tutma ve uzaktan onarım için kullanılıyor. Yazar, soğuk zincirin korunan altyapı arasında sayılmadığını ve güvenlik yatırımının düşük kaldığını yazıyor.
| Marketlerde ulaşılan sıcaklık | 50 °C | Avrupa |
| Fransa dışında etkilenen ülke | en az 7 | Avrupa, bir haftada |
Sıcak buzdolapları, sahte nükleer alarm ve 6 milyar dolarlık soygun: bir siber saldırı salgınının eşiğinde miyiz?
Milmo ve Down, soğutucu saldırılarını, 30 Ekim'deki 6,3 milyar dolarlık Binance kripto soygununu ve 1 Kasım'da Kiev'de yayılan sahte nükleer alarmı art arda ele alıyor. Birleşik Krallık Ulusal Siber Güvenlik Merkezi başkanı Richard Horne yeni bir saldırı döneminin başında olunduğunu söylüyor. Merkez, 2028'e kadar yapay zekâ destekli zararlı yazılımın enerji, havalimanı ve hastanelere karşı kullanılmasını çok yüksek olasılık sayıyor.
| Binance soygunu | 6,3 milyar dolar | 30 Ekim 2026, kripto |
| Finlandiya'da bildirilen olay | yaklaşık 21.000 | geçen yıl, 2022'de yaklaşık 13.000 |
Nvidia, Jensen Huang'ın Çinli bir casusla ilişkisi hakkında soruşturma başlattı
Mickle, Nvidia'nın, Jensen Huang'ın ABD istihbaratının Çin casusu saydığı iş insanı Alice Huang ile yakın ilişkisini kurula kabul etmesinin ardından soruşturma açtığını yazıyor. Jensen Huang soruşturma sürerken görevde kalıyor. Alice Huang, Singapur merkezli Megaspeed'in üst yöneticisi. İkisi akraba değil.
| Megaspeed'in Nvidia çip alımı | 4,8 milyar dolar | Singapur, son iki yıl |
Giyilebilir cihaz üreticileri kullanıcılara söylemeden beyin verisi toplayıp yapay zekâ eğitiyor
Science'ın bir yıllık soruşturması, tüketici beyin cihazı üreticilerinin beyin elektriği kayıtlarıyla (EEG) beyin temel modelleri eğittiğini belgeliyor. Kanadalı Interaxon, Muse bandından topladığı yaklaşık 50.000 saatlik kayıtla model eğitmiş. Gizlilik politikası bunu söylemiyordu ve Science sorunca güncellenmiş. Soruşturma 57 şirketin gizlilik politikasını inceliyor. Şili 2021'de beyin verisini anayasaya aldı, ABD'de Colorado ve California nöral veriyi yasaya ekledi.
| Modeli eğitmek için kullanılan Muse kaydı | yaklaşık 50.000 saat | Kanada, Interaxon |
| İncelenen şirket | 57 | dünya genelinde |
| Gizlilik politikası olmayan şirket | 4 | 57 şirket içinde |
| Beyin verisini satmayacağını açıkça yazan şirket | 6 | 57 şirket içinde |
Yazarlar ifade özgürlüğüne inancını kaybedince
Packer, ifade özgürlüğüne yönelik tehdidin devletten çok yazarların kendi içinden geldiğini savunuyor. PEN America yönetim kurulundaki deneyimini anlatıyor: Gazze savaşı nedeniyle yazarların ödül töreni ve festivali boykot etmesi, etkinliklerin iptali. Philip Roth'un 2004'te romanın 20-25 yıl içinde okunmayacağı öngörüsünü, yapay zekâ romanları ve Musk'ın tahminiyle birlikte ele alıyor.
| İsrail kültür kurumları boykotunu imzalayan edebiyat profesyoneli | 7.000'den fazla | dünya genelinde |
| Donanma Akademisi kütüphanesinden çıkarılan kitap | 381 | ABD |
Güzellik bizi iyi yapabilir mi?
Brooks, Harvard'dan Elaine Scarry ile güzelliğin ahlakı iyileştirip iyileştirmediğini konuşuyor. Scarry'ye göre güzellik algıyı keskinleştiriyor, simetri ve orantı adalet kavramının da temelinde yatıyor. Güzelliğin zamanla bencilliği azalttığını ve zarar verme isteğini düşürdüğünü savunuyor. Scarry'nin On Beauty and Being Just kitabı 1999'da çıkmıştı, güzellik karşıtı akademik akımı bu söyleşide tutarsız buluyor.
55 yıllık bir matematik problemi çözüldü, bu kez insanlar tarafından
Wegsman, Ronald Graham'ın 1971'de sorduğu bir sanının kanıtlandığını anlatıyor. p bir asal sayı olmak üzere, sıfır olmayan farklı sayılar ardışık kısmi toplamlar hep farklı kalacak biçimde sıralanabiliyor. Dört ayrı makale rastgelelik yöntemini kullanmış. Orta büyüklükteki kümelerdeki boşluğu Sauermann ile Pham Şubat 2026'da kapattı. Kanıt p'nin çok büyük olduğunu varsayıyor, tüm p değerleri için sanı açık kalıyor.
| Sanının yaşı | 55 yıl | Graham, 1971 |
| Sauermann ve Pham'ın makalesi | 27 sayfa | Şubat 2026 |
Bir NBA oyuncusu spor bahsine bağımlı oldu. Çok geçmeden bahsin kendisi haline geldi
Berardini, Toronto Raptors oyuncusu Jontay Porter'ın FanDuel'de spor bahsine bağımlı hale gelişini ve 2024'te kendi istatistiklerine bahis oynanması için sakatlık numarası yapmasını anlatıyor. Porter NBA'den yasaklandı ve tel dolandırıcılığı suçunu kabul etti. Yazı, bahis şirketlerinin en çok bahis oynayan müşterileri ödüllendiren V.I.P. programlarını da anlatıyor.
| ABD spor bahsi hacmi | yaklaşık 5 milyar dolar | ABD, 2017 |
| ABD spor bahsi hacmi | 160 milyar dolardan fazla | ABD, geçen yıl |
| Porter'ın FanDuel'deki toplam bahsi | 50 milyon dolardan fazla | ABD |
Sırbistan dünyanın en akademik parlamentosunu seçti
Science, Sırbistan'da 25 Ekim seçiminde öğrenci hareketinin 250 sandalyeli Ulusal Meclis'te 141 sandalye aldığını yazıyor. Milletvekillerinin yarısından fazlasının doktorası ya da tıp doktorluğu var. Hareket akademik özerklik, istikrarlı bilim fonu ve yurtdışındaki araştırmacıların dönüşünü vaat ediyor. Hareket, Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunda 16 kişinin öldüğü çöküşün ardından başlayan protestolardan doğdu.
| Öğrenci listesinin sandalyesi | 141 | Sırbistan, 250 sandalyeli Ulusal Meclis |
| Novi Sad çöküşünde ölen | 16 | Sırbistan, Kasım 2024 |
Bakım gelecekleri
Butler, gelecek anlatılarını "daha çok" ya da "daha az" diye ayırıyor ve ikisinin de ütopya ya da karşı ütopya olabileceğini söylüyor. Bu dörtlüde yer almayan bakım geleceği, toplumun dengede kalmasını anlatıyor. Örnek olarak Mierle Laderman Ukeles'in 1969 manifestosunu, Japonya'daki Ise Jingū tapınağının 20 yılda bir yeniden inşa edilmesini ve 1972 tarihli Büyümenin Sınırları raporunu kullanıyor.
FAA, Florida ve Alaska'da ABD'nin ilk dijital hava trafik kulelerini duyurdu
Dunbar, ABD Federal Havacılık İdaresi'nin Florida'daki Bartow ve Alaska'daki Kenai havalimanlarında ilk dijital kuleleri devreye aldığını yazıyor. Kameralar ve ekranlar kontrolörlere 360 derece görüş sağlıyor, kontrolörlerin yerini almıyor. Beş bölgesel havalimanı sırada.
| Kongre'nin onayladığı modernizasyon bütçesi | 12,5 milyar dolar | ABD, 5 yıl, Haziran 2025 |
Trump yönetimi su altı veri merkezleri istiyor. Büyük Göller'deki bir kâr amacı gütmeyen kuruluş şimdiden hazırlanıyor
Starr, Çin açıklarında iki su altı veri merkezinin çalıştığını, ABD'de Maine ve Alaska açıkları için dört projenin değerlendirildiğini yazıyor. Büyük Göller bölgesinde proje yok, ama çevre grupları ısı, alg patlaması ve sızıntı riskine karşı eyalet düzenlemesi istiyor. Microsoft'un 2018'deki İskoçya denemesinde iki yıl sonunda sunucu arızası yüzde 87 daha düşük çıkmış.
| Çin'de çalışan su altı veri merkezi | 2 | |
| ABD'de değerlendirilen su altı projesi | 4 | Maine ve Alaska açıkları |