8 Kasım 2026 Günün Bülteni

100 kayıt tarandı

Önce bunlar

  1. Slok, ABD hisse piyasasının toplam değerinde yılbaşından beri görülen artışın bu haftaki satıştan sonra 5 trilyon dolara indiğini gösteriyor. Chinn'e göre ABD hanehalkının net servetinin yüzde 31'i hisse senedi ve yatırım fonlarında, bu oran 2000'de yüzde 26'ydı.
  2. Karahan, Türkiye'de yıllık enflasyonun Ekim'de yüzde 29,8'e indiğini, Mayıs 2024'teki yüzde 75,5'lik zirveden gerilediğini gösteriyor. Merkez Bankası'nın brüt uluslararası rezervi 30 Ekim'de 188 milyar dolardı.
  3. Hazra'ya göre Tayland Eylül'de 49 veri merkezi projesinin inşaatını durdurdu. Li, 953 makalelik örneklemde yapay zekâ ile insan makalesi arasındaki kalite farkının yüzde 71'inin fikir kalitesinden, kalanının yürütme kalitesinden geldiğini gösteriyor.
Günün dizini · 23 başlık
Finans, bankacılık, makro8 ApolloEquity Selloff Trims US Market Cap Gain to $5 Trillion YTDHisse satışı, ABD piyasa değerinin yılbaşından beri artışını 5 trilyon dolara indirdi EconbrowserEquities Held by Households, 2000 and NowHanehalkının elindeki hisse senetleri, 2000 ve bugün Türkiye Cumhuriyet Merkez BankasıBaşkan Fatih Karahan'ın "Enflasyon ve Para Politikası" Başlıklı Sunumu (Ankara) The Grumpy EconomistBrazil financesBrezilya maliyesi LinkedInAnthropic's Record-Setting Risk FactorsAnthropic'in rekor uzunluktaki risk faktörleri bölümü The GuardianThe datacentre arms race hits pause in south-east AsiaGüneydoğu Asya'da veri merkezi yarışı duraklıyor The GuardianLanarkshire AI datacentre to fully rely on National Grid despite renewables claimLanarkshire'daki yapay zekâ veri merkezi, yenilenebilir enerji iddiasına rağmen tümüyle şebekeden beslenecek The AtlanticWhat Happened to JetBlue?JetBlue'ya ne oldu?
Yöntem ve araştırma5 arXivThe Ideation Bottleneck: Decomposing the Quality Gap Between AI-Generated and Human Economics ResearchFikir darboğazı: yapay zekâ ile insan yazımı iktisat araştırması arasındaki kalite farkının ayrıştırılması Johannes Boehm, Thomas ChaneyTrade and the End of AntiquityTicaret ve antik çağın sonu Nicholas BagleyThe Costs of Federal PermittingFederal izinlerin maliyeti Hugo Sant'AnnaSo, what is bunching?Peki yığılma (bunching) nedir? Scott CunninghamArtificial Intimacy: AI Companions, Loneliness, and the Market for Human ConnectionYapay yakınlık: yapay zekâ yoldaşları, yalnızlık ve insan bağı piyasası
Yapay zekâ, veri, Python5 Towards Data ScienceTimestral, t0, Tabby, and Morpheus-2.0 Compared on GIFT-EvalTimestral, t0, Tabby ve Morpheus-2.0'ın GIFT-Eval üzerinde karşılaştırması Big ThinkWill AI make life less meaningful? A survey finds optimism hinges on whether humans keep control.Yapay zekâ hayatı daha az anlamlı mı kılacak? Bir anket, anlam konusundaki iyimserliğin insanların kontrolü elinde tutup tutmayacağına bağlı olduğunu gösteriyor. VoxThis election's biggest AI story isn't about data centersBu seçimin en büyük yapay zekâ hikâyesi veri merkezleriyle ilgili değil The GuardianSeveral Democrats renew calls for datacenter pauses after blue waveBirkaç Demokrat, Demokratların ara seçim zaferinin (mavi dalga) ardından veri merkezlerine ara verilmesi çağrısını yeniledi The New York TimesU.S. Cleared Nvidia Chips to Chinese Firms With Empty Offices and Troubling TiesABD, ofisi boş çıkan ve bağlantıları sorunlu Çinli firmalara Nvidia çipi satışına izin verdi
Kültür ve uzun okuma2 Marginal RevolutionWas Mossadegh a liberal, democratizing force?Musaddık liberal ve demokratikleştirici bir güç müydü? Capital GainsNews is Rarely a BusinessHaberciliğin kârlı bir iş olması nadirdir
Kısa notlar3 Scientific AmericanEarth's rocks have a missing layer spanning up to a billion years. Scientists finally know what happened to itDünya'nın kayaçlarında bir milyar yıla varan bir katman eksik. Bilim insanları sonunda ne olduğunu biliyor Scientific AmericanNothing can be fully transparent, physicists discoverFizikçiler hiçbir şeyin tümüyle saydam olamayacağını keşfetti WIREDThe Fridge-Hacking Spree Is an Internet-of-Things Wake-Up CallBuzdolaplarına yönelik siber saldırı dalgası internete bağlı cihazlar için uyarı çanı

Finans, bankacılık, makro

Apollobülten · 1 dk

Equity Selloff Trims US Market Cap Gain to $5 Trillion YTD

Hisse satışı, ABD piyasa değerinin yılbaşından beri artışını 5 trilyon dolara indirdi

Slok, ABD hisse senedi piyasasının toplam değerinin 1 Ocak 2026'dan bu yana değişimini tek grafikte gösteriyor. Bu haftaki satış dalgasından sonra yılbaşından beri artış 5 trilyon dolara inmiş durumda. Grafiğin verisi Bloomberg ile Macrobond'dan geliyor.

ABD hisse piyasa değeri artışı5 trilyon dolar1 Ocak 2026'dan beri
Econbrowseranaliz · 2 dk

Equities Held by Households, 2000 and Now

Hanehalkının elindeki hisse senetleri, 2000 ve bugün

Chinn, ABD hanehalkının elindeki hisse senedi ve yatırım fonu varlığını 2000'deki teknoloji hisseleri balonunun zirvesiyle karşılaştırıyor. Veri Fed'in (ABD Merkez Bankası) Fon Akışı hesaplarından, BEA'dan (ABD Ekonomik Analiz Bürosu) ve yazarın hesaplarından geliyor. 2026'nın ikinci ve üçüncü çeyreği S&P 500 endeksinin seyrine göre tahmin edilmiş. Beach, Gamber ile Moran'a göre servetten tüketime marjinal eğilim, yani servetteki 1 dolarlık artışın tüketime giden payı, servet daha az kişide toplandıkça düşüyor. Bu eğilim kullanılırsa hanehalkı servetinde 3 trilyon dolarlık kayıp tüketimi yaklaşık 80 milyar dolar azaltıyor. Chinn bunu tek başına küçük bir etki sayıyor, eğilim kalıcı olarak düşerse etkinin belirginleşeceğini yazıyor.

Hisse ve fon varlığının net servet içindeki payıyüzde 31ABD, 2026
Aynı payyüzde 26ABD, 2000
Servetten tüketime marjinal eğilim2,6 sentABD, 2019, her 1 dolar için
Servetten tüketime marjinal eğilim3,4 sentABD, 2000, her 1 dolar için
Tüketimdeki karşılık gelen azalma80 milyar dolarABD, 3 trilyon dolarlık servet kaybında
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasıdöküm · 8 dk

Başkan Fatih Karahan'ın "Enflasyon ve Para Politikası" Başlıklı Sunumu (Ankara)

Karahan, Türkiye'de yıllık tüketici enflasyonunun (TÜFE) Ekim 2026'da yüzde 29,8'e indiğini, Mayıs 2024'teki yüzde 75,5'lik zirveden gerilediğini gösteriyor. Enerji fiyatları jeopolitik gerilim yüzünden yüksek seyrediyor, eşel mobil sistemi akaryakıt fiyat artışının enflasyona yansımasını sınırlamış. Sunumda hizmet enflasyonunda ayrışma, kirada yavaşlama ve temel mallarda zayıf talep anlatılıyor. Brüt uluslararası rezerv 30 Ekim'de 188 milyar dolardı, altın fiyatlarının etkisi hariç tutulursa 158 milyar dolardı. Karahan, sıkı para politikası duruşunun fiyat istikrarı sağlanana kadar süreceğini, enflasyon görünümü kalıcı biçimde bozulursa ek sıkılaştırma yapılacağını söylüyor.

Yıllık TÜFE enflasyonuyüzde 29,8Türkiye, Ekim 2026
Yıllık TÜFE enflasyonu zirvesiyüzde 75,5Türkiye, Mayıs 2024
12 ay sonrası enflasyon beklentisi, piyasa katılımcılarıyüzde 23,9Türkiye, Ekim 2026
12 ay sonrası enflasyon beklentisi, reel sektöryüzde 31,8Türkiye, Ekim 2026
12 ay sonrası enflasyon beklentisi, hanehalkıyüzde 43,8Türkiye, Ekim 2026
Brüt uluslararası rezerv188 milyar dolarTürkiye, 30 Ekim 2026
Türk lirasının mevduat içindeki payıyüzde 62,1Türkiye, yatırım fonları dahil, 30 Ekim 2026
The Grumpy Economistdeneme · 9 dk

Brazil finances

Brezilya maliyesi

Cochrane, Brezilya'nın maliyesi üzerine okurlarından gelen mektupları derleyip merkez bankasının faiz indirerek borcu sürdürülebilir kılıp kılamayacağını tartışıyor. Brezilya'da reel faiz yüzde 9, enflasyon yüzde 4,5, borç GSYH'nin yüzde 80'i. Okurlar zorunlu harcamalar ve sosyal güvenlik yükü yüzünden yalnız faiz indirimiyle borç sorununun çözülemeyeceğini yazıyor. 2016'daki harcama tavanı reformundan sonra faiz bir yılda yüzde 13'ten yüzde 7'ye inmiş. Cochrane kalıcı bir mali reformun GSYH'nin yüzde 5'i ya da daha fazlası kadar mali hareket alanı, yani bütçenin harcama ya da borçlanma için kullanabileceği payı, yaratabileceğini tahmin ediyor.

Reel faizyüzde 9Brezilya
Borç/GSYHyüzde 80Brezilya, Cochrane'in aktardığı
Faiz hariç kamu harcaması/GSYHyüzde 40,9Brezilya, 2026 IMF projeksiyonu
Sosyal güvenlik açığı/GSYHyüzde 9,5Brezilya, 2050 okur hesabı, bugün yüzde 5
2026 bütçesinde zorunlu harcama payıyüzde 90,2Brezilya
LinkedInanaliz · 4 dkAbnormal Returns

Anthropic's Record-Setting Risk Factors

Anthropic'in rekor uzunluktaki risk faktörleri bölümü

Leder, Anthropic'in 26 Ekim'de kamuya açılan halka arz belgesinin (S-1) risk faktörleri bölümünü yapay zekâ araçları kullanarak diğer büyük ABD halka arzlarıyla karşılaştırıyor. Karşılaştırmada yabancı ihraççılar hariç tutulmuş. Anthropic'in bölümü 93 sayfa. En büyük ABD halka arzlarında risk bölümü ortalama 50 sayfanın biraz altında. Anthropic'in gizli olarak sunduğu taslakta risk bölümü 78 sayfaydı. Leder, EDGAR'daki (ABD'nin şirket belgeleri arşivi) bütün dosyaları taramadığını belirtiyor.

Anthropic risk faktörleri bölümü93 sayfaABD, S-1
Cerebras risk faktörleri bölümü46 sayfaABD, S-1
SpaceX risk faktörleri bölümü38 sayfaABD, S-1
Facebook risk faktörleri bölümü22 sayfaABD, 2012
Google risk faktörleri bölümü20 sayfaABD, 2004
The Guardianhaber · 7 dk

The datacentre arms race hits pause in south-east Asia

Güneydoğu Asya'da veri merkezi yarışı duraklıyor

Hazra, Güneydoğu Asya'nın yapay zekâ talebi sayesinde Asya-Pasifik'te veri merkezi inşasının merkezi olduğunu, ancak elektrik ve su kısıtlarının ülkeleri şimdi yavaşlamaya ittiğini anlatıyor. Tayland Eylül 2026'da 49 projenin inşaatını durdurup 117 proje onayını askıya aldı. Malezya'nın Johor eyaletinde veri merkezleri eyaletin elektriğinin yüzde 24'ünü kullanıyor, Wood Mackenzie'ye göre bu pay 2035'te yüzde 40 olacak. Johor'da işletmedeki veri merkezi kapasitesi 2023'te 94 megavattı.

Durdurulan veri merkezi projesi49Tayland, Eylül 2026
Askıya alınan onay117Tayland, Eylül 2026
Johor'da işletmedeki kapasite1.110 megavatMalezya, 2026
Veri merkezlerinin elektrik payıyüzde 24Johor, Malezya, bugün
Veri merkezlerinin elektrik payıyüzde 40Johor, Malezya, 2035 tahmini
The Guardianhaber · 4 dk

Lanarkshire AI datacentre to fully rely on National Grid despite renewables claim

Lanarkshire'daki yapay zekâ veri merkezi, yenilenebilir enerji iddiasına rağmen tümüyle şebekeden beslenecek

Down'a göre DataVita, Glasgow yakınındaki Chapelhall'da kuracağı yapay zekâ veri merkezini önce 1 gigavat yenilenebilir enerjiyle besleyeceğini söylemişti. Şirket şimdi tesisin tümüyle ulusal şebekeden beslenecek olduğunu kabul etti. Şirket şebeke elektriğinin büyük ölçüde yenilenebilir olacağını, ileride rüzgâr ve güneş bağlantısı eklenebileceğini söylüyor. Tesis ulusal servet fonundan 202 milyon sterlinlik garanti alıyor.

Planlanan veri merkezi kapasitesi500 megavatİngiltere
Önceki yenilenebilir enerji sözü1 gigavatİngiltere
Kamu garantisi202 milyon sterlinİngiltere
Vaat edilen iş3.400İngiltere
The Atlanticanaliz · 6 dk

What Happened to JetBlue?

JetBlue'ya ne oldu?

Surowiecki, ABD'de uzun süre başarılı havayolu örneği sayılan JetBlue'nun sıkışmasını iki tarafa bağlıyor: bir yanda ucuz havayolları, öbür yanda iş seyahati ve Atlantik ötesi hatlardan kazanan eski büyük havayolları. Wall Street Journal geçen ay JetBlue'nun kıdemli alacaklılarının, yani borcu öncelikle ödenecek kredi verenlerin, yeniden yapılandırma danışmanı tuttuğunu yazmıştı. JetBlue CEO'su Geraghty iflas riski bulunmadığını, şirketin gelecek yıl kâra döneceğini söylüyor. Sıkışmanın yakın nedeni İran savaşıyla yükselen yakıt maliyeti. Surowiecki ne ucuz ne üst segment olanın ortada kalmasını mağazacılıkta, restoranlarda ve otomobilde de görüyor.

2019'dan beri toplam zarar3 milyar dolardan fazlaJetBlue, ABD
Borç8,4 milyar dolarJetBlue, ABD
TrueBlue sadakat programı geliri1 milyar dolarJetBlue, bu yıl
Delta'nın American Express kart geliri8 milyar dolardan fazlaABD, yıllık

Yöntem ve araştırma

arXivçalışma tebliği · 25 dkClosing my tabs

The Ideation Bottleneck: Decomposing the Quality Gap Between AI-Generated and Human Economics Research

Fikir darboğazı: yapay zekâ ile insan yazımı iktisat araştırması arasındaki kalite farkının ayrıştırılması

Li, otomatik yapay zekâ sistemlerinin ürettiği iktisat makaleleri ile insan makaleleri arasındaki kalite farkını fikir ve yürütme (fikrin uygulanışı) olarak ikiye ayırıyor. 912 yapay zekâ makalesini (APE projesinden) American Economic Review ile AEJ: Economic Policy dergilerindeki 41 insan makalesiyle karşılaştırıyor. Fikir kalitesini yayın kararlarıyla eğitilmiş bir grup dil modeli, yürütme kalitesini ise altı boyutlu bir ölçekle Gemini 3.1 Flash Lite puanlıyor. İki grubun ortalaması arasındaki fark fikirde standart sapmanın 2,23 katı, yürütmede 0,90 katı. Farkın yaklaşık yüzde 71'i fikirden geliyor.

Örneklem953 makale912 yapay zekâ, 41 insan
Fikir kalitesi farkı2,23 standart sapmayapay zekâ ile insan makaleleri
Yürütme kalitesi farkı0,90 standart sapmayapay zekâ ile insan makaleleri
Yürütme puanı, insan makaleleri4,385 üzerinden
Yürütme puanı, yapay zekâ makaleleri3,845 üzerinden
Farkın fikirden gelen payıyüzde 71yürütmeden gelen yüzde 29
Johannes Boehm, Thomas Chaneyçalışma tebliği · 60 dkThe Diff Longreads

Trade and the End of Antiquity

Ticaret ve antik çağın sonu

Boehm ile Chaney, Milattan sonra 325 ile 950 arasında gömülmüş, bulunan yaklaşık yarım milyon antik sikkeden bir veri tabanı kuruyor. Kayıt bulunmayan bir dönemde ticaretin nasıl değiştiğini sikkelerin basıldığı ve gömüldüğü yerlerden çıkarıyorlar. Üç olgu çıkıyor: sikkelerin dolaşımı mesafeyle azalıyor ve siyasi sınırlarda kesiliyor, eski sikkeler daha uzağa gitmiş, sikkelerin Akdeniz'deki dağılımı 7. yüzyıldaki Arap fetihleri sırasında aniden değişiyor. Yazarlar bu olgulara Eaton-Kortum modelinin, yani ülkelerin üretim maliyeti farklarına dayalı standart ticaret modelinin, parayı da içeren dinamik bir uyarlamasını uyguluyor.

Veri tabanındaki sikkeyaklaşık 500.000MS 325-950 depoları
Nicholas Bagleyçalışma tebliği · 60 dkMarginal Revolution

The Costs of Federal Permitting

Federal izinlerin maliyeti

Bagley, ABD'de altyapının pahalı olmasında federal izin sürecinin payına dair kanıtları derliyor. Süreç Ulusal Çevre Politikası Yasası (NEPA), Tarihi Koruma Yasası, Temiz Su Yasası ve Nesli Tükenen Türler Yasası'ndan oluşuyor. Aynı yönü gösteren birkaç ayrı kanıt türü izinlerin önemli bir yük olduğunu gösteriyor. Projeler birçok bakımdan birbirinden farklı olduğundan ve hiç önerilmeyen projeler görülemediğinden yükün büyüklüğü güvenilir biçimde kestirilemiyor. Maliyetin büyük kısmı kurumların ve proje geliştiricilerinin, yani projeyi yapan tarafın, mahkemede kaybetme riskine karşı aldığı önlemlerden doğuyor. Bagley, süre sınırı gibi reformların pek işe yaramayacağını, mahkemede kaybetme riskinin yarattığı teşvikleri değiştiren düzenlemelerin ise işe yarayacağını savunuyor.

Kentsel raylı sistem maliyeti3 katABD, diğer gelişmiş ülkelere göre, mil başına
Hugo Sant'Annarehber · 4 dkClosing my tabs

So, what is bunching?

Peki yığılma (bunching) nedir?

Sant'Anna, hamilelikte sigara içmenin doğum ağırlığını düşürüp düşürmediği sorusu üzerinden yığılma (bunching) yöntemini simüle edilmiş veriyle anlatıyor. Gözlenmeyen bir etken hem sigara eğilimini hem doğum ağırlığını etkiliyor. Çok sayıda kişi hiç sigara içmediği için, yani sigara sayısı sıfırda yığıldığından, bu gizli etken kısmen kestirilebiliyor. Önce sıradan bir tahmin yöntemi olan en küçük kareler, sonra sıfırda sansürlü Tobit modeli, en sonda da ters Mills oranından kurulan bir düzeltme terimi gösteriliyor. Simülasyonda gerçek etki sigara başına doğum ağırlığında 20 gram azalma, sıradan yöntem yaklaşık 40 gram azalma buluyor.

Simülasyon örneklemi5.000 gözlemR ile üretilmiş
Gerçek nedensel etki-20 gramsigara başına, simülasyon
Sıradan yöntemin tahminiyaklaşık -40 gramsigara başına, simülasyon
Scott Cunninghamçalışma tebliği · 40 dkClosing my tabs

Artificial Intimacy: AI Companions, Loneliness, and the Market for Human Connection

Yapay yakınlık: yapay zekâ yoldaşları, yalnızlık ve insan bağı piyasası

Cunningham'ın istemiyle Claude Opus 4.8'in yazdığı 35 sayfalık metin, yapay zekâ yoldaşı uygulamalarının insan ilişkilerinin yerini mi aldığını yoksa onlara ek mi olduğunu soruyor. Metne göre şu an güvenilir bir nedensel etki kestirimi yok. Kullanıcılarla kullanmayanların karşılaştırması, yalnızlık hem kullanımı hem sonucu etkilediği için yanlı, zaman eğilimleri genel üretken yapay zekâ yayılımıyla iç içe. Bir ilişki piyasası modeli, iki büyüklüğün çarpımı 1'in üstündeyse yoldaşların insan ilişkilerinin yerini aldığını, altındaysa onlara destek olduğunu gösteriyor. Bunlardan biri yoldaşlıktan alınan faydanın eğriliği, öbürü insan ilişkisinin makineyle ne kadar kolay değiştirilebildiği. Araştırma tasarımı, Şubat 2023'te büyük bir yoldaş uygulamasının özellikleri aniden kaldırmasını ve yargı bölgelerine göre kademeli gelen kısıtlamaları kullanıyor. Kısıtlamadan etkilenen ve etkilenmeyen bölgelerin değişimi karşılaştırılıyor.

Yapay zekâ, veri, Python

Towards Data Scienceanaliz · 16 dk

Timestral, t0, Tabby, and Morpheus-2.0 Compared on GIFT-Eval

Timestral, t0, Tabby ve Morpheus-2.0'ın GIFT-Eval üzerinde karşılaştırması

Moran, Eylül-Ekim 2026'da çıkan dört zaman serisi temel modelini karşılaştırıyor. Zaman serisi, zaman içinde ölçülen verilerdir. Temel modeller binlerce seriyle önceden eğitilip yeni seriye ek eğitim olmadan tahmin üreten modeller: Huawei'nin Tabby'si, The Forecasting Company'nin t0'ı, Mistral'in Timestral'ı ve JPMorganChase'in Morpheus-2.0'ı. Skorlar, Salesforce'un 97 görevlik GIFT-Eval kıyas setinde resmî dosyalardan yeniden hesaplanmış. Üç model yeniden çalıştırılıp resmî skorları doğrulanmış. Sıralamada ilk üçteki modellerin olasılıksal tahmin hatası (CRPS, düşük değer iyi) birbirinden istatistiksel olarak ayırt edilemiyor. Moran'a göre fark modelin mimarisinden çok eğitim verisinden ve eğitim yönteminden geliyor.

Timestral-209M tahmin hatası0,446GIFT-Eval, CRPS
t0-gamma tahmin hatası0,452GIFT-Eval, CRPS
Morpheus-2.0 tahmin hatası0,455GIFT-Eval, CRPS
Chronos-2 tahmin hatası0,485GIFT-Eval, CRPS, Amazon
Zaman serisi temel modeli makalesi273arXiv, 30 Ekim 2026'ya kadar, 2023'te 5
Big Thinkanket · 5 dk

Will AI make life less meaningful? A survey finds optimism hinges on whether humans keep control.

Yapay zekâ hayatı daha az anlamlı mı kılacak? Bir anket, anlam konusundaki iyimserliğin insanların kontrolü elinde tutup tutmayacağına bağlı olduğunu gösteriyor.

Archbridge Enstitüsü'nün araştırmacıları Routledge ile Hicks, kurumun 2.000'den fazla Amerikalıyla yaptığı anketi aktarıyor. Katılımcılara iki soru soruluyor. Birincisi yapay zekânın hayatın anlamını destekleyip zayıflatacağı, ikincisi yapay zekânın insanın yönettiği normal bir teknoloji mi yoksa özerkleşecek yeni bir teknoloji mi olduğu. ABD'de katılımcıların yüzde 56'sı yapay zekânın hayatın anlamını zayıflatacağını söylüyor. İkinci soruya verilen yanıt birinci sorunun yanıtını belirliyor: yapay zekâ özerkleşecek diyenlerin yüzde 73'ü zayıflatır derken, insanın yöneteceğini söyleyenlerde bu oran yüzde 37.

Yapay zekânın anlamı zayıflatacağını söyleyenyüzde 56ABD yetişkinleri
Zayıflatır diyen, yapay zekâyı özerkleşecek sayanlar arasındayüzde 73ABD
Zayıflatır diyen, yapay zekâyı insan yönetimli sayanlar arasındayüzde 37ABD
Örneklem2.000'den fazla kişiABD
Voxanaliz · 10 dk

This election's biggest AI story isn't about data centers

Bu seçimin en büyük yapay zekâ hikâyesi veri merkezleriyle ilgili değil

Samuel, ABD ara seçimlerinde veri merkezleri öne çıksa da asıl hikâyenin yapay zekâ güvenliğini öne çıkaran adaylar olduğunu savunuyor. Yazı Michigan'da Senato için Abdul El-Sayed, Georgia'da Jon Ossoff, Kaliforniya'da Scott Wiener gibi isimleri anlatıyor. Senatör Maria Cantwell'in yapay zekâ güvenliği için önerdiği çerçeve zorunlu güvenlik standardı, bağımsız test ve olay bildirimi içeriyor. Veri merkezlerini yavaşlatan ya da durduran yerel halk oylaması düzenlemeleri kabul edildi. NBC çıkış anketinde seçmenlerin yüzde 56'sı yapay zekâ ile veri merkezlerini oy tercihinde belirleyici ya da büyük etken saydı.

Geçen yerel oylama önlemi40ABD, veri merkezlerini yavaşlatan ya da durduran
Yapay zekâyı belirleyici ya da büyük etken sayan seçmenyüzde 56ABD, NBC çıkış anketi
The Guardianhaber · 4 dk

Several Democrats renew calls for datacenter pauses after blue wave

Birkaç Demokrat, Demokratların ara seçim zaferinin (mavi dalga) ardından veri merkezlerine ara verilmesi çağrısını yeniledi

Robins-Early, ara seçimlerdeki Demokrat zaferinden sonra Senatör Bernie Sanders'ın ve yeni seçilen bazı Demokratların veri merkezlerine ara verilmesi, yani moratoryum, çağrısını yenilediğini aktarıyor. Veri merkezi karşıtlığı seçimin en görünür yerel konularındandı. Bu hafta yapay zekâ hisselerinde yaşanan satıştan sonra teknoloji yatırımcıları kaygılı. Beyaz Saray'dan Hassett veri merkezi inşaatının süreceğini söylüyor. Texas ile Georgia'da yeni seçilen valiler de moratoryum istedi.

The New York Timeshaber · 8 dk

U.S. Cleared Nvidia Chips to Chinese Firms With Empty Offices and Troubling Ties

ABD, ofisi boş çıkan ve bağlantıları sorunlu Çinli firmalara Nvidia çipi satışına izin verdi

Swanson, Huang ile Bradsher, ABD Ticaret Bakanlığı'nın, Nvidia'nın H200 çiplerini alacak yaklaşık 24 Çinli şirketi onayladığını, bunların bir kısmının yaptırım listesindeki firmalarla bağlantılı olduğunu yazıyor. Onaylananlardan New Matrix'in Pekin'deki kayıtlı adresi boş çıkmış. Şirketin sahipleri 2024'te ticaret kara listesine alınan Wise Road adlı özel sermaye fonuna bağlı. H200 çiplerinden ABD hükümetinin aldığı yüzde 25 gümrük vergisi uygulanıyor.

Onaylanan Çinli şirketyaklaşık 24ABD Ticaret Bakanlığı
H200 çiplerine uygulanan gümrük vergisiyüzde 25ABD hükümeti
Çin merkezli müşterilere H200 sevkiyatının payıyüzde 1'den azNvidia veri merkezi geliri, Temmuz çeyreği

Kültür ve uzun okuma

Marginal Revolutionanaliz · 2 dk

Was Mossadegh a liberal, democratizing force?

Musaddık liberal ve demokratikleştirici bir güç müydü?

Cowen, Simon Sebag Montefiore'nin The Cauldron kitabından yaptığı alıntıyla, İran'ın 1953'teki CIA darbesine kadar demokrasi yolunda olduğu anlatısına itiraz ediyor. Montefiore'ye göre Musaddık parlamentoyu aşmak için olağanüstü yetki istedi, ordu ve monarşiyle çatıştı, gizli oy bulunmayan bir halk oylaması (plebisit) düzenledi. Montefiore Musaddık'ı düşüren asıl gelişmenin İran'ın içinden gelen ikinci bir darbe olduğunu söylüyor.

Plebisitte evet oyu2 milyonİran
Plebisitte hayır oyu1.207İran
Capital Gainsdeneme · 8 dkThe Diff Longreads

News is Rarely a Business

Haberciliğin kârlı bir iş olması nadirdir

Hobart, haberciliğin salt finansal olarak nadiren iyi getiri sağladığını savunuyor. Gazete sahipleri tarihsel olarak daha düşük getiriyi, işletmelerine olumlu haber ya da siyasi nüfuz karşılığında kabul etmiş. Gazeteciler de prestij ve nüfuz için düşük maaşı kabul etmiş. Sınıflı ilanlar 1970'ler ile 1990'lar arasında, pek çok şehirde tek gazete bulunduğu için, çeyrek yüzyıl boyunca kâr getirdi. Hobart haberin zor satılan bir ürün olduğunu, medyanın bu yüzden hafif içeriğe kaydığını yazıyor.

Kısa notlar

Scientific Americanhaber · 4 dk

Earth's rocks have a missing layer spanning up to a billion years. Scientists finally know what happened to it

Dünya'nın kayaçlarında bir milyar yıla varan bir katman eksik. Bilim insanları sonunda ne olduğunu biliyor

Büyük Uyumsuzluk, bazı yerlerde yaklaşık 540 milyon yıllık tortul kayaçların 2 milyar yıla kadar yaşlı kristalin tabanın hemen üzerine oturduğu kayıt boşluğu. Araştırmacılar Avustralya'daki Gadi süper bilgisayarıyla son 1 milyar yılın manto konveksiyonunu, yani Dünya'nın sıcak kaya katmanının yavaş hareketini, modelledi. Modele göre Laurentia, Baltica ve Kuzey Çin kıtaları yaklaşık 1 milyar yıl önceden 540 milyon yıl öncesine kadar yükselip sonra battı. Yükselme, 720-635 milyon yıl önceki Kartopu Dünya döneminin buzul aşındırmasıyla çakışıyor. Avustralya ile Güney Amerika yalnızca iki yükselme ve çökme döngüsü yaşamış, orada boşluk neredeyse yok.

Scientific Americanhaber · 4 dk

Nothing can be fully transparent, physicists discover

Fizikçiler hiçbir şeyin tümüyle saydam olamayacağını keşfetti

Nicolis, Piazza ile Esposito, 8 Ekim 2026'da arXiv'e yüklenen ve hakem değerlendirmesinden geçmemiş ön baskıda, ışığı bükebilen hiçbir maddenin tam saydam olamayacağını gösteriyor. Foton, yani ışık parçacığı, maddenin çekirdeğine çarpıp küçük bir kuantum ses dalgası üretiyor ve her seferinde enerji kaybediyor. Esposito fikri karanlık madde araştırmasındaki süperakışkan helyum hesabından türetmiş. Bu modeller yalnızca süperakışkanı tarif ediyor, sıradan maddeleri değil. Mükemmel bir süperakışkanda ışık Dünya'nın çapı kadar yol alıp sonra belirgin biçimde sönükleşiyor.

WIREDhaber · 5 dk

The Fridge-Hacking Spree Is an Internet-of-Things Wake-Up Call

Buzdolaplarına yönelik siber saldırı dalgası internete bağlı cihazlar için uyarı çanı

Newman ile Burgess, Fransa'da üç kan ve plazma merkezinin internete bağlı soğutma denetleyicilerine yönelik saldırılar yüzünden kısa süre etkilendiğini yazıyor. Fransız Kan Kurumu 2 Kasım'da soğuk odaların çok yüksek sıcaklıklara çıkarıldığını, alarmlar sayesinde numunelerin zarar görmediğini doğruladı. Aynı günlerde saldırılarla süpermarket buzdolapları da ısıtıldı. Saldırıların çoğu Danimarkalı Danfoss'un denetleyicilerindeki güvenlik açıklarından yararlanıyor. Rus saldırgan grupları saldırıları üstlendi, Kremlin yalanladı, bazı araştırmacılar İran bağlantısına işaret ediyor.

Etkilenen ülkeen az 11Avrupa, süpermarket zincirleri
Etkilenen kan ve plazma merkezi3Fransa
dizin ↑