5 Kasım 2026 Günün Bülteni

200 kayıt tarandı

Önce bunlar

  1. Siegel'e göre ABD'de 100 dolarlık mal sepeti 2020 başından bu yana 129,96 dolara çıktı. Herkenhoff ile Morelli, ABD'de kart çıkaran kuruluşların pazar payı yüksek pazarlarda faiz indirimini, pazar payı düşük pazarlara göre yüzde 20 daha az yansıttığını buluyor.
  2. Tunguz, Anthropic'in saat başı grafik işlemci maliyetinin iki çeyrekte yüzde 82 arttığını aktarıyor. Todd, ileri matematik testi FrontierMath'te başarı oranının Eylül 2026'da yüzde 94'e ulaştığını yazıyor.
  3. White'a göre kripto ve yapay zekâ şirketleri ABD ara seçimlerine yaklaşık 250 milyon dolar harcadı ve sonuçlanan on iki çekişmeli yarışın dokuzunda desteklenen taraf yenildi. Mehmood ile Mobarak, Bangladeş'te öğrenci protestolarının kampüs dışı seferberlikten önce geldiğini buluyor.
Günün dizini · 25 başlık
Finans, bankacılık, makro7 Liberty Street EconomicsHow Market Position Shapes Credit Card Interest RatesPazar konumu kredi kartı faizlerini nasıl biçimlendiriyor tomtunguz.comThe Financial Engineering Essential for AI in 20272027'de yapay zekâ için vazgeçilmez finansal mühendislik Big ThinkA fake Einstein quote actually explains the affordability crisisSahte bir Einstein sözü geçim krizini aslında açıklıyor European Central BankKnowledge gaps, behaviour parity: gender differences in financial literacy in EuropeBilgi açıkları, davranışta eşitlik: Avrupa'da finansal okuryazarlıkta cinsiyet farkları Citation NeededCrypto and AI's $250 million election goes sidewaysKripto ve yapay zekânın 250 milyon dolarlık seçim harcaması ters gidiyor MIT Technology ReviewTexas was the new epicenter of the AI data center buildout. That might be kaput.Teksas yapay zekâ veri merkezi inşaatının yeni merkezi olmuştu. Bu artık sona ermiş olabilir. StratecheryAI on the BallotOy pusulasında yapay zekâ
Yöntem ve araştırma5 NBERUniversities as Incubators of Mass UprisingÜniversiteler kitlesel ayaklanmanın kuluçka merkezi NBERWhat Drives Censorship on College Campuses?Kampüslerdeki sansürü ne yönlendiriyor? Marginal RevolutionTrade and the end of antiquity, or did Islam serve to deglobalize the world?Ticaret ve antik çağın sonu: İslam dünyayı küreselleşmeden mi çıkardı? The ConversationAre schools a great equalizer? They help kids catch up, but wealthier children still pull aheadOkullar büyük bir eşitleyici mi? Çocukların yetişmesine yardım ediyor, ama zengin çocuklar yine öne geçiyor The ConversationWhy a company donating $20,000 a month counts for more than $240,000 once a year in the eyes of customersMüşterilerin gözünde ayda 20.000 dolar bağış, yılda bir kez 240.000 dolardan daha çok sayılıyor
Yapay zekâ, veri, Python6 Benjamin ToddRecent AI progress wasn't overhyped. Almost everyone underestimated it.Yapay zekâdaki son ilerleme abartılmış değildi. Hemen herkes onu olduğundan az gördü. Quanta MagazineNew Research Tests Whether AI Models Know Their Own ThoughtsYeni araştırma yapay zekâ modellerinin kendi düşüncelerini bilip bilmediğini sınıyor KDnuggets7 Small Specialist Models That Beat Giant LLMs at One JobTek bir işte dev büyük dil modellerini geçen 7 küçük uzman model arXivGradient Routing Localizes and Removes Unintended Behaviors in RLGradyan yönlendirme, pekiştirmeli öğrenmede istenmeyen davranışların bulunduğu yeri belirleyip kaldırıyor GoodfireNeural Networks Are Already CleanSinir ağları zaten temiz GitHubgpu-unlock
Kültür ve uzun okuma4 AsteriskWe already know what a world without work looks likeİşsiz bir dünyanın nasıl göründüğünü zaten biliyoruz NautilusThe Original X-Menİlk X-Men'ler NautilusArchaeologists Unravel an 88-Year-Old Murder MysteryArkeologlar 88 yıllık bir cinayet gizemini çözüyor The ConversationHow a French philosopher's warnings about speed and power describe today's AI raceBir Fransız düşünürün hız ve güç uyarıları bugünkü yapay zekâ yarışını nasıl anlatıyor
Kısa notlar3 tonyisola.comThe Average Describes Almost No OneOrtalama neredeyse hiç kimseyi anlatmıyor KDnuggetsThe Data Science Interview in 2026: What's Changed and How to Prepare2026'da veri bilimi mülakatı: Neler değişti, nasıl hazırlanılır Scientific AmericanHow the tiny soybean took over the American dietKüçük soya ABD diyetini nasıl ele geçirdi

Finans, bankacılık, makro

Liberty Street Economicsanaliz · 6 dk

How Market Position Shapes Credit Card Interest Rates

Pazar konumu kredi kartı faizlerini nasıl biçimlendiriyor

Herkenhoff ile Morelli, kart çıkaran kuruluşların kendi fon maliyeti düştüğünde faiz indirimini pazar payına göre farklı yansıttığını gösteriyor. ABD'de yaklaşık 14 milyon yeni kartın tek tek hesaplara ait verisini kredi skoru, kart türü, edinme kanalı ve gelire göre 960 ulusal pazara bölüyorlar. Ocak 2008'de ABD'nin federal fon faizi (Fed'in politika faizi) beklenmedik biçimde 25 baz puan (yüzde 0,25) düştüğünde, aynı kuruluş pazar payı yüksek pazarlarda daha az indirim yapıyor. Karşılaştırma aynı kuruluşun farklı pazarları arasında kurulduğu için kuruluşun kendi özellikleri ayıklanmış oluyor. Sonuç 2008-2019 arasındaki diğer faiz değişikliklerinde küçülerek de olsa sürüyor.

Yeni açılan kart sayısıyaklaşık 14 milyonABD, 2008-2019
Ulusal pazar sayısı960ABD
Faiz indirimi aktarımı, yüksek paylı pazarlardayüzde 20 daha düşükABD, iki hafta sonra, düşük paylı pazarlara göre
tomtunguz.comanalizAbnormal Returns

The Financial Engineering Essential for AI in 2027

2027'de yapay zekâ için vazgeçilmez finansal mühendislik

Tunguz, yapay zekâ laboratuvarlarının müşteri sözleşmelerinin süresini kiraladıkları grafik işlemcilerin (GPU) kira süresine uydurması gerektiğini savunuyor. Anthropic'in borsaya kayıt belgesine (S-1/A) dayanarak, kısa vadeli ek hesaplama kapasitesi yüzünden saat başı GPU maliyetinin iki çeyrekte yüzde 82 arttığını aktarıyor. İkinci çeyrekte 974 milyon dolar olan işletme kârı üçüncü çeyrekte 567 milyon dolar zarara dönüyor. Kısa vadeli GPU kirası saat başı 3 dolardan 12-13 dolara çıkmış, çok yıllık sözleşmeler ise saat başı 2-4 dolar. Yazar laboratuvarların yanıtlarını model verimliliği, sıkılaşan abonelik limitleri ve işletmeleri çok yıllık taahhüde yöneltme olarak sayıyor.

Saat başı GPU maliyetindeki artışyüzde 82Anthropic, iki çeyrekte
İşletme zararı567 milyon dolarAnthropic, üçüncü çeyrek
Kısa vadeli GPU kirası12-13 dolarsaat başı, önceki düzey 3 dolar
Big Thinkanaliz · 13 dk

A fake Einstein quote actually explains the affordability crisis

Sahte bir Einstein sözü geçim krizini aslında açıklıyor

Siegel, "bileşik faiz dünyanın sekizinci harikasıdır" sözünün Einstein'a ait olmadığını anlatıp aynı bileşik artış mantığını enflasyona uyguluyor. ABD'de 1 Ocak 2020'de 100 dolara alınan mal sepeti 1 Ekim 2026'da 129,96 dolar ediyor, yani fiyatlar yüzde 30 artmış. 2020'lerdeki ortalama yıllık enflasyon şimdiye kadar yüzde 3,85 oldu, 2010'larda yüzde 1,77 idi. Nominal ücretler (enflasyondan arındırılmamış ücretler) aynı dönemde yüzde 21, medyan kazanç (sıralamada ortadaki çalışanın kazancı) yüzde 23 artmış, federal asgari ücret ise hiç değişmemiş. Ham petrol yüzde 65,6, dana eti yüzde 94, bakır yüzde 125 yükselmiş.

100 dolarlık mal sepeti129,96 dolarABD, 1 Ekim 2026
Ortalama yıllık enflasyonyüzde 3,85ABD, 2020'den bu yana
Nominal ücret artışıyüzde 21ABD, 2020'den bu yana
European Central Bankanaliz · 10 dk

Knowledge gaps, behaviour parity: gender differences in financial literacy in Europe

Bilgi açıkları, davranışta eşitlik: Avrupa'da finansal okuryazarlıkta cinsiyet farkları

Avrupa Merkez Bankası'nın finansal okuryazarlık ağının raporu, 20 AB üyesinde 2022 OECD anketinin yedi sorusuyla finansal bilgi ve davranıştaki cinsiyet farklarını inceliyor. Kadınlarla erkekler arasındaki bilgi farkı 20 ülkenin 18'inde tesadüfle açıklanamayacak kadar belirgin ve en büyük fark yatırım konularında. Davranışta fark çok küçük, kadınlar bütçe ve fatura yönetiminde genellikle daha iyi. Eğitim, istihdam ve yaş sabit tutulduğunda bile kadınların bilgi sorularında en yüksek puanlı grupta yer alma olasılığı benzer özellikteki erkeğe göre yüzde 11 düşük. Rapor bilgi düzeyini beklenmedik gider karşılama ve yatırım ürünü tutma olasılığıyla ilişkilendiriyor.

Yatırım bilgisi puanındaki cinsiyet farkıyüzde 1620 AB ülkesi ortalaması
Günlük finans bilgisi puanındaki cinsiyet farkıyüzde 520 AB ülkesi ortalaması
Yatırım ürünü tutma olasılığı, bilgi en düşükten en yükseğe çıkıncayüzde 15'ten yüzde 44'e20 AB ülkesi
Citation Neededbülten · 5 dk

Crypto and AI's $250 million election goes sideways

Kripto ve yapay zekânın 250 milyon dolarlık seçim harcaması ters gidiyor

White, kripto ve yapay zekâ şirketlerinin ABD ara seçimlerinde yaklaşık 250 milyon dolar harcadığını aktarıyor. Paranın çoğu zaten kazanacağı belli koltuklara gitmiş. Çekişmeli yarışlara 92,4 milyon dolar ayrılmış ve sonuçlanan on iki çekişmeli yarışın dokuzunda desteklenen taraf yenilmiş. Ohio'daki ABD Senatosu yarışında Sherrod Brown'a karşı kripto sektörü 64 milyon doları aşan harcama yapmış, bu başka herhangi bir yarıştaki harcamanın neredeyse beş katı. Yazar, sektörlerin kazanacak adayı desteklemesinin kazanma oranlarını olduğundan yüksek gösterdiğini anlatıyor.

Toplam harcama250 milyon dolarABD, ara seçimler
Çekişmeli yarışlara giden pay92,4 milyon dolarABD
Desteklenen tarafın yenildiği yarış9sonuçlanan 12 çekişmeli yarışta, ABD
MIT Technology Reviewhaber · 4 dk

Texas was the new epicenter of the AI data center buildout. That might be kaput.

Teksas yapay zekâ veri merkezi inşaatının yeni merkezi olmuştu. Bu artık sona ermiş olabilir.

O'Donnell'a göre Teksas ABD'nin en hızlı büyüyen veri merkezi pazarı olsa da seçim sonuçları bu büyümeyi sorgulatıyor. Demokratlar eyalet Meclisi'ni 24 yıl sonra aldı, ABD Senatosu koltuğunu ve valiliği de kazandı. Vali Abbott Eylül'de eyaletin çevre kurumuna veri merkezi izinlerini durdurma talimatı vermişti. Planlanan Stargate Frontier projesi 1.820 megavat, ağırlıklı olarak Anthropic için planlanan Nexus Hubbard ise 6.400 megavat elektrik gücünde. Yazı, yerel yönetimlerin ve inşaat sendikalarının kısıtlamaların uygulanmasını zorlaştırabileceğini belirtiyor.

Stargate Frontier planlanan gücü1.820 megavatShackelford İlçesi, Teksas
Nexus Hubbard planlanan gücü6.400 megavatTeksas
Stratecheryanaliz · 11 dk

AI on the Ballot

Oy pusulasında yapay zekâ

Thompson, ara seçimlerde veri merkezi karşıtlığının iki partinin reklamlarında ve yerel oylamalarda yer bulduğunu anlatıyor. Yapay zekâ dağıtımındaki kısıtın hesaplama gücünden belleğe, enerjiye ve şimdi siyasete kaydığını savunuyor. Veri merkezi inşaatı izne bağlı olduğu için halkın söz hakkı var. Kalıcı bir inşaat kısıtının on sonucunu sıralıyor. Bunlar arasında kredi piyasasının rolü, yeni kurulan bulut şirketlerinin zorlanması, büyük bulut sağlayıcılarının kazanması, Çin'in enerji avantajı ve kullanıcıya düşen maliyet var.

Teksas'ın planlanan veri merkezi kapasitesindeki payıyüzde 25'ten fazlaABD, 2030'a kadar

Yöntem ve araştırma

NBERçalışma tebliğiMarginal Revolution

Universities as Incubators of Mass Uprising

Üniversiteler kitlesel ayaklanmanın kuluçka merkezi

Mehmood ile Mobarak, Bangladeş'te 2024'teki kitlesel protestoların konumu işlenmiş protesto verisini Facebook'taki protesto ve sosyal bağlantı ölçüleriyle ve üniversite kayıt verisiyle birleştiriyor. Öğrencilerle bağlantılı protestolar kampüs dışı seferberlikten önce geliyor. Öğrenci yoğunluğu hem kampüs içi hem kampüs dışı protestoyu öngörüyor, öğrenci olmayan gençlerin, eğitimli yetişkinlerin ve kentleşmenin oranı öngörmüyor. Henüz açılmamış üniversitelerin yerleri de (kontrol amaçlı "plasebo" karşılaştırma) protestoyu öngörmüyor. Öğrencilerin protesto ettiği noktalarla sosyal bağlantı, bir hafta sonraki kampüs dışı yayılmayı öngörüyor.

Öğrenci protesto noktalarından kampüs dışına yayılma gecikmesi1 haftaBangladeş, 2024
NBERçalışma tebliği

What Drives Censorship on College Campuses?

Kampüslerdeki sansürü ne yönlendiriyor?

Arcidiacono, Dowd ile Lilley, ABD'de seçkin bir özel kolejde yaptıkları anketle öğrencilerin kendini sansürlemesini ölçüyor. En ılımlı görüşlü öğrenciler en çok kendini sansürlüyor. Görüşünden emin olanlar ya da konuyu önemli bulanlar daha uç görüşlü ve kendini daha az sansürleyen. Muhafazakârlar liberallerden daha yüksek oranda kendini sansürlüyor ve toplumsal dışlanma kaygısını çok daha sık gerekçe gösteriyor. Marjinal sayılan gruplar, özellikle kendileri için önemli konularda, çoğunluk gruplarından daha az sansürlüyor.

Marginal Revolutionanaliz

Trade and the end of antiquity, or did Islam serve to deglobalize the world?

Ticaret ve antik çağın sonu: İslam dünyayı küreselleşmeden mi çıkardı?

Cowen, Econometrica'da yayımlanan bir makaleyi tanıtıyor. Dördüncü ile onuncu yüzyıl arasında üretim, tüketim ve ticaret kaydı olmadığı için makale sikke buluntularının bileşimini kullanıyor. Yarım milyon sikkelik veri tabanından dinamik bir ticaret ve para modeli tahmin ediliyor. Bulgulara göre Akdeniz ticareti İslam ile Hristiyanlık arasındaki sınır yüzünden bozuldu, ekonomik faaliyet altıncı yüzyıldan itibaren Akdeniz'den uzaklaştı ve Orta Doğu'da fiyat değişiminden arındırılmış (gerçek) tüketim sekizinci yüzyılda zirve yaptı. Dokuzuncu yüzyıl sonunda İslam İspanyası ve Frank kuzeybatı Avrupa'sı batı dünyasının en zengin bölgeleriydi.

Sikke veri tabanı500.000 sikke4.-10. yüzyıl
The Conversationanaliz · 5 dk

Are schools a great equalizer? They help kids catch up, but wealthier children still pull ahead

Okullar büyük bir eşitleyici mi? Çocukların yetişmesine yardım ediyor, ama zengin çocuklar yine öne geçiyor

Blazar ve ekibi, 10 ulusal hane anketini birleştirip çocuklara yapılan 77 türlü yatırımı (okul, devlet programları, aile harcaması, ebeveyn zamanı) dolara çevirerek zengin ve yoksul çocuklar için doğumdan 18 yaşa kadar karşılaştırıyor. ABD'de en zengin ve en yoksul çocuklar arasındaki toplam yatırım farkı okula başlayınca yarıya iniyor. Düşük gelirli ailelerin çocukları özel ders ve özel eğitimi daha çok alıyor, zengin çocuklar ise daha deneyimli öğretmen ve okul dışı zenginleştirme alıyor. En büyük farklar okul öncesinde konut ve çocuk bakımında açılıyor.

Doğumdan 18 yaşa çocuk başına ortalama yatırımyaklaşık 502.000 dolarABD
Ölçülen yatırım türü77ABD
Zengin ile yoksul çocuk arasındaki yatırım farkıyüzde 24'ten yüzde 12'yeABD, okula başlamadan önce ve sonra
The Conversationanaliz · 3 dk

Why a company donating $20,000 a month counts for more than $240,000 once a year in the eyes of customers

Müşterilerin gözünde ayda 20.000 dolar bağış, yılda bir kez 240.000 dolardan daha çok sayılıyor

Leng, Journal of Marketing Research'te yayımlanan yedi çalışmayı özetliyor. Şirketler bağışı aylık düzenli yaptığında, aynı toplamı yılda bir kez verdiklerinden daha çok iyi niyet ve satın alma niyeti yaratıyor. İki saha deneyi var, biri Facebook reklamı, diğeri restoran e-posta bülteni. Aylık sürümde reklam tıklama olasılığı tek seferlik sürüme göre yaklaşık yüzde 21, web sitesi tıklaması yaklaşık 2 kat yüksek. Çevrimiçi deneyler aylık bağışın daha samimi bir bağlılık algısı yarattığını gösteriyor. Yazar, tek seferlik bağışı her yıl aynı günde yapmanın süreklilik sinyali verebileceğini söylüyor.

Çalışma sayısı7ABD
Katılımcı150.000'den fazlaABD
Tıklama olasılığındaki artış, aylık sürümyaklaşık yüzde 21ABD, Facebook reklamı
Web sitesi tıklaması, aylık sürümyaklaşık 2 katABD, restoran e-postası

Yapay zekâ, veri, Python

Benjamin Toddanaliz · 11 dkAstral Codex Ten

Recent AI progress wasn't overhyped. Almost everyone underestimated it.

Yapay zekâdaki son ilerleme abartılmış değildi. Hemen herkes onu olduğundan az gördü.

Todd, son 18 ayda süper tahmincilerin (tahmin başarısıyla öne çıkan kişilerin), halkın, yapay zekâ araştırmacılarının ve şirket yöneticilerinin ilerlemeyi genellikle düşük tahmin ettiğini savunuyor. Kendi 2025 tahminlerinin de fazla yavaş kaldığını kabul ediyor. İleri matematik testi FrontierMath'te başarı oranı 2025 sonunda yüzde 40, Eylül 2026'da yüzde 94 olmuş. Süper tahmincilerin 2026 sonu için beklentisi yıllık gelir hızında 90 milyar dolardı, Temmuz'da OpenAI ve Anthropic'in yıllık gelir hızı 100 milyar dolara ulaşmış. Yazar insanüstü yapay zekâ için medyan tahminini 2030 civarı olarak veriyor.

FrontierMath başarısıyüzde 94Eylül 2026, 2026 sonu için tahmin yüzde 32
Yıllık gelir hızı100 milyar dolarOpenAI ve Anthropic, Temmuz 2026
Quanta Magazineanaliz · 10 dk

New Research Tests Whether AI Models Know Their Own Thoughts

Yeni araştırma yapay zekâ modellerinin kendi düşüncelerini bilip bilmediğini sınıyor

Brubaker, dil modellerinin kendi iç durumunu fark edip edemediğini sınayan çalışmaları anlatıyor. Anthropic'ten Lindsey, modelin sinir ağına yapay bir "düşünce" yerleştirip modelin bunu bildirip bildiremediğine bakmıştı. En güçlü Claude sürümü denemelerin yaklaşık yüzde 20'sinde yerleştirmeyi fark edip tarif etti. Yerleştirme yapılmayan kontrol denemelerinde ise hiç yanlış alarm vermedi. Lederman ile Mahowald modelin yerleştirilen kavramın adını söylemesinin modele verilen yönlendirmeyle açıklanabildiğini, yerleştirmeyi fark etmenin ise basit açıklamalarla çözülemediğini buldu.

Yerleştirilen düşünceyi fark edip tarif etmeyaklaşık yüzde 20Anthropic, en güçlü Claude sürümü
Kontrol denemelerinde yanlış alarm0Anthropic, yerleştirme yapılmayan denemeler
KDnuggetsrehber · 13 dk

7 Small Specialist Models That Beat Giant LLMs at One Job

Tek bir işte dev büyük dil modellerini geçen 7 küçük uzman model

Olumide, boyutu 10 milyar parametrenin (modelin ayarlanabilir sayısal değerlerinin) altında kalan yedi açık modeli tanıtıyor. Parakeet konuşmayı yazıya çeviriyor, PaddleOCR-VL belgeden metin okuyor, GLiNER metinden ad ve kurum çıkarıyor, EmbeddingGemma metni sayı dizisine çeviriyor, Arch-Router isteği uygun modele yönlendiriyor, Nemotron-Orchestrator karar veriyor, Kokoro ise yazıdan konuşma üretiyor. Her model için boyut, lisans, yayımlanmış ölçüm ve çalıştırma kodu veriliyor.

Parakeet ortalama kelime hata oranı6,32Open ASR sıralaması, Whisper large-v3 için 7,44
Arch-Router yönlendirme kararıyaklaşık 50 msGemini-2.0-flash-lite için yaklaşık 510 ms
Nemotron-Orchestrator-8B, Humanity's Last Examyüzde 37,1GPT-5 için yüzde 35,1
arXivçalışma tebliğiAstral Codex Ten

Gradient Routing Localizes and Removes Unintended Behaviors in RL

Gradyan yönlendirme, pekiştirmeli öğrenmede istenmeyen davranışların bulunduğu yeri belirleyip kaldırıyor

Ward ile Cloud'un da aralarında bulunduğu yedi yazar, pekiştirmeli öğrenmede (modelin ödül sinyaliyle eğitilmesi) ödül fonksiyonu yanlış belirlendiğinde ortaya çıkan istenmeyen davranışı ele alıyor. Veriyi filtreleyen ya da cezalandıran denetleyici (modelin davranışını kontrol eden sistem) sistematik hata yapınca model kötü davranışı gizlemeyi öğreniyor. Önerilen yöntemde (GRAFT) denetleyicinin işaretlediği örneklerden gelen güncellemeler cezalandırılmak yerine sonradan atılabilecek parametrelere yönlendiriliyor. Bu parametreler sonradan çıkarılınca istenmeyen davranış azalıyor ya da kayboluyor, hedef görevdeki başarı korunuyor.

Denenen model boyutu135 milyon-8 milyar parametrepekiştirmeli öğrenme deneyleri
Goodfiredeneme · 65 dkAstral Codex Ten

Neural Networks Are Already Clean

Sinir ağları zaten temiz

Cammarata, çalışma hipotezi olarak sinir ağlarındaki birimlerin çoğunun tek bir anlamı olduğunu ve yorumlanabilir yapı taşları sayılabileceğini savunuyor. Çok anlamlı görünen nöronların (ağdaki tek hesap birimlerinin) çoğunun ilişkili anlamların hepsini kapsayacak biçimde genelleme yaptığını söylüyor. Görüntü tanıma modeli InceptionV1'in son katmanındaki birimlerin yüzde 99-100'ü sıradan mimari düzeltmeler ve daha iyi araçlarla yorumlanabilir hale geliyor. Qwen3-32B dil modelinin ilk incelemesinde nöronların yaklaşık yüzde 90'ının tek ana işi var.

InceptionV1 son katmanında yorumlanabilirlikyüzde 99-100düzeltmelerden sonra
Tek ana işi olan nöronyaklaşık yüzde 90Qwen3-32B ön denetimi
GitHubdepoAlphaSignal

gpu-unlock

Zagitta'nın açık kaynak yazılımı, NVIDIA GeForce RTX 20, 30 ve 40 serisi oyun kartlarında yapay zekâ hesabını yarı hızda tutan sınırı kaldırıyor. Sınır FP16, BF16 ve TF32 adlı hesaplama türlerini kapsıyor. Yazılım Linux çekirdeğine modül olarak yükleniyor ve kart yazılımına müdahale etmiyor. Proje sınır kaldırılmadan önceye göre büyük dil modelinde istemin işlendiği aşamada yüzde 25-55, ince ayarda yüzde 25-50, görüntü üretiminde yüzde 30-55 hızlanma bildiriyor. llama.cpp ve Ollama için kazanç yüzde 0-15 aralığında kalıyor. NVIDIA'nın Ampere kuşağı kartlarında kararlı, Blackwell kuşağı kartlarda desteklenmiyor, Windows sürümü yok.

RTX 4090 BF16 matris çarpımı (saniyede trilyon işlem)329depo ölçümü, önceki değer 165
RTX 3090 BF16 matris çarpımı (saniyede trilyon işlem)125depo ölçümü, önceki değer 75
RTX 3060 BF16 matris çarpımı (saniyede trilyon işlem)51depo ölçümü, önceki değer 27

Kültür ve uzun okuma

Asteriskdeneme · 21 dkAstral Codex Ten

We already know what a world without work looks like

İşsiz bir dünyanın nasıl göründüğünü zaten biliyoruz

Collier, yapay zekâ insan emeğini gereksiz kılarsa toplumun Avrupa sarayları ya da Orta Batı'nın elit gönüllü çevreleri gibi kişisel ilişkilere dayalı bir düzene kayabileceğini savunuyor. Versailles ve St. Petersburg'a, 1980'lerdeki üst sınıf kadınlara ve Boston'un West End mahallesine ilişkin çalışmalara başvuruyor. Bu toplumlarda statü aile, klan ve dedikodu etrafında dönüyor, dışlama yaygın, sivil kurumlar zayıf. İş ise beceriye ve katkıya dayalı kişisel olmayan bir tanınma sağlıyor. Pew anketine göre ABD'de çalışanların yaklaşık yüzde 85'i işinden memnun.

Nautilusdeneme · 8 dk

The Original X-Men

İlk X-Men'ler

Hodgkinson, Cambridge'in 1926'da her yedi dönemden birini izin olarak tanımasından yola çıkıp üniversitelerde araştırmanın resmî görev olmasını 1864'te kurulan dokuz kişilik X Club'a bağlıyor. Huxley, Tyndall, Hooker, Frankland ve diğerleri Royal Society ile Royal Institution'ı ele geçirip Devonshire Komisyonu'nda yer aldı. 1877 tarihli Oxford ve Cambridge Yasası üniversitelerin amaçlarına araştırmayı ekledi. Yazar, Cambridge arşivinde 19. yüzyıl öncesi kürsü şartlarında araştırmanın yer almadığını, Almanya modelinin esin kaynağı olduğunu anlatıyor.

X Club üye sayısı9Birleşik Krallık, 1864
Oxford ve Cambridge Yasası1877Birleşik Krallık
Nautilushaber · 3 dk

Archaeologists Unravel an 88-Year-Old Murder Mystery

Arkeologlar 88 yıllık bir cinayet gizemini çözüyor

Currie, İngiliz arkeolog James Leslie Starkey'nin 10 Ocak 1938'de Lahiş kazısından Kudüs'e giderken Hebron yakınında vurularak öldürülmesini anlatıyor. Dönemin resmî açıklaması, isyancı komutan Issa al-Battat'ın çetesinin haydutluğuydu. Bulletin of the History of Archaeology'de yayımlanan yeni çalışma sömürge kayıtlarını, Filistin anlatılarını, istihbarat belgelerini ve sözlü tanıklıkları inceliyor. Cinayeti, kazı için arazisine el konulan el-Kubeybe köylülerinin mağduriyetiyle ilişkilendiriyor.

The Conversationkuram · 5 dk

How a French philosopher's warnings about speed and power describe today's AI race

Bir Fransız düşünürün hız ve güç uyarıları bugünkü yapay zekâ yarışını nasıl anlatıyor

Bashir, Fransız düşünür Paul Virilio'nun üç fikrini yapay zekâ yarışına uyguluyor. Her icat kendi kazasını doğurur, hız düşünme zamanını alır ve küresel ağlar her yerde aynı anda çökebilir. Güncel örnekler arasında Anthropic'in güvenlik testinde bir ajanın (görevleri kendi başına yürüten programın) mühendise şantaj yapması ve Eylül 2026'da 10.000 OpenAI ajanının bir matematik problemine kanıt üretmesi var. Sonuçta bağımsız kayıt tutma, durdurma yetkisi ve insan becerisini koruma olmak üzere üç öneri sunuyor.

OpenAI'nin matematik problemi için çalıştırdığı ajan10.000Eylül 2026

Kısa notlar

tonyisola.comdenemeAbnormal Returns

The Average Describes Almost No One

Ortalama neredeyse hiç kimseyi anlatmıyor

Isola, ortalamaların neden yanıltıcı olduğunu iki örnekle anlatıyor. Haftalık içki tüketimini on eşit gruba bölen grafikte ortalama yaklaşık 10 içki kimseyi tarif etmiyor. Alttaki üç grup hiç içmiyor, en üst grup haftada ortalama 74 içiyor. Aynı mantığı hisselere uyguluyor. ABD'de S&P 500 endeksi 2026'da yaklaşık yüzde 12 yükselirken endeksteki şirketlerin ortancası (sıralamada ortadaki şirket) yaklaşık yüzde 9 kazanmış, 170 hisse ise düşmüş.

S&P 500 2026 getirisiyaklaşık yüzde 12ABD
Ortadaki şirketin getirisiyaklaşık yüzde 9S&P 500, 2026
Düşen hisse170S&P 500, 86'sı yüzde 20'den fazla
KDnuggetsrehber · 13 dk

The Data Science Interview in 2026: What's Changed and How to Prepare

2026'da veri bilimi mülakatı: Neler değişti, nasıl hazırlanılır

Chugani, veri bilimi mülakatının son iki yılda nasıl değiştiğini anlatıyor. Yapay zekâ araçları bazı turlarda serbest bırakıldı, kodlama soruları yapay zekânın yazdığı kodda hata ayıklamaya kaydı, makine öğrenmesi sistem tasarımı soruları orta kıdemli adaylara indi. SQL, istatistik, A/B testi ve iletişim sorularında değişiklik yok. Yazı her tur için hazırlık planı ve kaynaklar veriyor.

Tipik mülakat süreci4-6 turABD, orta ve büyük teknoloji şirketleri
Yapay zekâ araçlarına izin veren işverenyaklaşık yüzde 25ABD, 2026 ortası, en az bir turda
Scientific Americandöküm · 10 dk

How the tiny soybean took over the American diet

Küçük soya ABD diyetini nasıl ele geçirdi

Science Quickly programının yazıya dökülmüş metninde çevre tarihçisi Melillo soyanın ABD diyetine ve ekonomisine girişini anlatıyor. Çin'de 6.000-9.000 yıl önce evcilleştirilen bitki 1764'te Savannah'ya geldi ve Henry Ford'un endüstriyel vizyonuyla büyüdü. Bugün hayvan yemi, kızartma yağı, emülgatör ve biyodizel olarak yaygın. Tartışma başlıkları arasında genetiği değiştirilmiş soya oranı, alerji, Çin ile ticaret savaşı tarifeleri ve Brezilya'da ormansızlaşma var.

Soya içeren işlenmiş gıdayaklaşık yüzde 60ABD
2026 hasadı4,52 milyar bushelABD, 1 bushel yaklaşık 27 kilogram
dizin ↑