100 kayıt tarandı
Önce bunlar
Ön ay Brent vadeli fiyatı 2022 zirvesine yaklaştı
Chinn, en yakın teslim aylı Brent vadeli sözleşmesinin varil fiyatının 116 doların üzerine çıktığını yazıyor. Notu Brooks'un "What's Priced into Brent at $117?" yazısına dayanıyor. Brooks artışı beklenen fiyat değişimine ve risk primine ayırıyor ve büyük kısmını, ara seçimlerden sonra ABD ile İran arasında sıcak savaşın yeniden başlaması ihtimaline verilen primin oluşturduğunu savunuyor. Brooks'un savının dayanağı önceki arz kesintilerinden edinilen deneyim ve uzun vadeli sözleşmelerin az değişmesi. Chinn savaş sürecinde büyük sürprizler yaşandığı için piyasanın daha büyük kesintilere daha çok ağırlık vermesini makul sayıyor.
| Ön ay Brent vadeli fiyatı | 116 dolar üzeri | varil başına, 24 Ekim |
2026: Büyük Teknolojinin serbest nakdinin neredeyse tükendiği yıl
Yazı, ABD'de Microsoft, Alphabet, Meta, Amazon ve Oracle'ın serbest nakit akışının (işletme nakdi eksi sermaye harcaması) yapay zekâ yatırımları nedeniyle erimesini anlatıyor. Beş şirketin serbest nakit akışı toplamı 2025'in dördüncü çeyreğinde 46,8 milyar dolarken 2026'nın ikinci çeyreğinde 2,2 milyar dolara inmiş. Meta üçüncü çeyrekte 32,79 milyar dolar işletme nakdine karşılık 34,91 milyar dolar sermaye harcaması yapmış. Bu finansman açığı tahvil, kiralama, müşteri ön ödemeleri ve yeni hisse yoluyla kapatılıyor. Goldman Sachs 2027'de bu şirketlerin doğrudan borç ihracını 420 milyar dolar olarak öngörüyor. Moody's spekülatif dereceli borçlular için küresel temerrüt oranı varsayımını yıl sonu itibarıyla yaklaşık yüzde 3,8'e çıkarmış.
| Beş şirketin serbest nakit akışı, 2025 dördüncü çeyrek | 46,8 milyar dolar | ABD |
| Beş şirketin serbest nakit akışı, 2026 ikinci çeyrek | 2,2 milyar dolar | ABD |
| Meta üçüncü çeyrek serbest nakit akışı | eksi 2,12 milyar dolar | ABD |
Haftalık ekonomi: 23 Ekim 2026
McBride, Fed'in 28 Ekim'deki faiz kararı toplantısı (FOMC) öncesinde veri takvimini ve geçen haftanın verilerini özetliyor. Fed'in fon faizi hedef aralığı yüzde 3,75-4,00, bu toplantıda faizin değişmeme olasılığı yüzde 90. Eylül'de kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi (Fed'in enflasyon ölçüsü) aylık yüzde 0,5, yıllık yüzde 3,6 artmış, gıda ve enerji hariç çekirdeği yıllık yüzde 3,1. Konut piyasasında NAHB (ABD konut inşaatçıları birliği) inşaatçı güven endeksi 29'a inerek Haziran 2012'den bu yana en düşük düzeye geldi, bekleyen konut satışları yıllık yüzde 11,3 düşük. WTI ham petrol varil başına 102 dolar.
| Fon faizi hedef aralığı | yüzde 3,75-4,00 | ABD |
| Eylül kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, yıllık | yüzde 3,6 | ABD |
| NAHB inşaatçı güven endeksi | 29 | ABD, Haziran 2012'den beri en düşük |
Bütçe açıkları: kurt geldi diye bağırmıştım
Sumner, 2018'de bütçe açıklarının sürdürülemez olacağını yazdığını, barış ve refah döneminde açığın olağandışı olduğunu anlatıyor. ABD'deki bütçe izleme kuruluşu CRFB'nin 2026 mali yılı tahminlerine göre federal açık 2,0 trilyon dolar, yani GSYH'nin yüzde 6,2'si. Kamu dışındaki yatırımcıların elinde bulunan federal borç 32,3 trilyon dolar. Faiz ödemesi 1,1 trilyon dolarla savunma ve Medicare harcamalarından büyük. Sumner sorunun teknik değil siyasi olduğunu söylüyor.
| Federal bütçe açığı | 2,0 trilyon dolar | ABD, GSYH'nin yüzde 6,2'si |
| Federal faiz ödemesi | 1,1 trilyon dolar | ABD, 2026 mali yılı |
Duration düştükçe tahviller daha zayıf bir korunma aracı
Slok, ABD'de 30 yıllık Hazine tahvilinin duration'ının (fiyatın faiz değişimine duyarlılığını yıl olarak ölçen değer) 2020'deki 25 yıldan bugünkü 14 yıla indiğini gösteriyor. Nedeni olarak yüksek getiri ve kuponları sayıyor. Durgunluk riskine karşı tahvil fiyatlarının yükselerek sağladığı koruma payı daralmış, bu yüzden korunma için daha fazla sabit getirili varlık gerekiyor. Slok duration eklemek için Hazine ile yüksek kaliteli krediyi eşleştirmeyi öneriyor, yatırım yapılabilir derecedeki özel plasmanları ve altyapı borcunu da aynı amaçla sıralıyor.
| 30 yıllık Hazine tahvilinin duration'ı, 2020 | 25 yıl | ABD |
| 30 yıllık Hazine tahvilinin duration'ı, bugün | 14 yıl | ABD |
Japan Weeks etkinliği öncesi: hissedar aktivizmi ve yükselen kârlar
Slok, 26-30 Ekim'deki dördüncü Japan Weeks etkinliği öncesinde Japonya'da hissedar aktivizmini ele alıyor. Hissedarların şirketlere sunduğu önerilerin sayısı 2018'den bu yana üç katından fazla artmış. Öneriler yönetim kurulu seçimi, temettü, hisse geri alımı ve iklim riski gibi başlıkları kapsıyor. Sermayesi 100 milyon ile 1 milyar yen arasındaki orta ölçekli Japon şirketlerinin kârı da tarihin en yüksek düzeyinde, yani kâr artışı en büyük şirketlerle sınırlı kalmıyor. Veri kaynakları Bloomberg ve Macrobond.
| Hissedar önerilerindeki artış | 3 kattan fazla | Japonya, 2018'den beri |
Refah devletini kurtarmak
Cochrane, Torino'daki Festival Internazionale dell'Economia için hazırladığı konuşma notunda festivalin "refah devletini kurtarmak" başlığındaki soruyu yanlış sayıyor. Ona göre asıl soru, ülkelerin refah devletinden nasıl kurtarılacağı. Fransa'da devlet harcaması GSYH'nin yüzde 57'sine ulaşıyor. Cochrane ABD'de yılda 0 ile 60.000 dolar arasında kazanılan her ek doların yaklaşık bir dolarlık yardımın kesilmesine yol açtığını savunuyor. Doğurganlık düşüşünün, çalışanların vergisiyle emeklilere ödeme yapan kullandıkça öde (dağıtım esaslı) sistemleri sürdürülemez kıldığını söylüyor. Çözüm olarak teşvik odaklı reform ve desteğin gerçekten muhtaç olanlara daraltılmasını öneriyor.
| Devlet harcaması | GSYH'nin yüzde 57'si | Fransa |
Büyük Durgunluğun ölümlülük üzerindeki etkisi: dinamik faktör analizi
Finkelstein, Notowidigdo ve Profili, ABD'de Büyük Durgunluğun ulusal ölüm oranına etkisini dinamik faktör modeliyle (çok sayıda seriyi ortak hareket eden birkaç gizli etkene indirgeyen zaman serisi modeli) ölçüyor. Yaşa göre standartlaştırılmış yıllık ölüm oranının durgunluk nedeniyle ortalama yaklaşık yüzde 2 düştüğünü ve etkinin en az on yıl sürdüğünü buluyorlar. Kalibre edilmiş bir refah modelinde ölümlerdeki düşüşten gelen refah kazancı, tüketim kaybından gelen refah kaybına oranla büyük çıkıyor. Tahmin, durgunluğun bölgelere göre farklı şiddetle vurmasından yararlanan önceki tahminlere yakın. Yazarlar bunu bölgeler arası yayılma etkisinin sınırlı olmasına bağlıyor.
| Yaşa göre standartlaştırılmış ölüm oranındaki düşüş | yaklaşık yüzde 2 | ABD, Büyük Durgunluk dönemi |
| Etkinin süresi | en az 10 yıl | ABD |
Hisse senedi yatırımı hakkında 5 yanlış anlama
Ro, ABD hisse piyasasına dair beş yaygın yanlışı veriyle çürütüyor. Getirilerin ve değerlemelerin ortalamaya döneceği inancı bu yanlışların başında geliyor. Goldman Sachs'ın yaptığı Dickey-Fuller testine (bir serinin zamanla ortalamasına dönüp dönmediğini sınayan test) göre fiyat-kazanç oranı durağan değil. 2001-2025'te S&P 500 şirketlerinin yalnızca yüzde 19'u, şirketlerin ortalama hisse getirisinden (yüzde 452, medyan yüzde 59) fazla getiri sağlamış. SPIVA 2025'e göre (aktif fonları endekslerle karşılaştıran S&P raporu) büyük şirket hisselerine yatırım yapan fonların yüzde 79'u bir yıllık, yüzde 93'ü 20 yıllık dönemde karşılaştırma endeksinin altında kalmış. Ro aynı yazıda ABD'de 30 yıllık ipotek faizinin yüzde 7,32 olduğunu da aktarıyor.
| Ortalama hisse getirisini aşan şirket payı | yüzde 19 | ABD, S&P 500, 2001-2025 |
| Endeksin altında kalan fonların payı, 20 yıl | yüzde 93 | ABD, büyük şirket fonları |
| 30 yıllık ipotek faizi | yüzde 7,32 | ABD |
MemoryTax: ajan belleğinin acı dersi
Peng, yapay zekâ ajanları için tasarlanmış bellek sistemlerinin (Mem0, Zep), model ham konuşma geçmişini kendisi arayabildiğinde hâlâ işe yarayıp yaramadığını sınıyor. LoCoMo adlı sınama verisinden tek bir konuşmada (419 tur, 152 soru) dört bellek yöntemini (modele bütün konuşmayı vermek anlamına gelen tam bağlam, BM25 anahtar kelime araması, Mem0, Zep) ve üç kodlama ajanını (Pi, Codex, Claude Code) üç modelle (GPT-4o-mini, GPT-6 Luna, Claude Opus 5.5) karşılaştırıyor. Bellek sistemleri çoğunlukla zayıf modelleri telafi ediyor ve belleğin kalitesini onu yazan model sınırlıyor. Pi ajanı Opus 5.5 modeliyle yüzde 99 doğruluğa, tam bağlam yönteminin maliyetinin yarısından azıyla ulaşıyor. Peng çalışmanın tek konuşmayla ve her yöntem ile model birleşimi için tek çalıştırmayla sınırlı olduğunu belirtiyor.
| Pi ile Opus 5.5 doğru yanıt oranı | yüzde 99 | LoCoMo, 152 soru |
| Test edilen konuşmanın uzunluğu | 419 tur | LoCoMo, tek konuşma |
Yapay zekânın matematiği yuttuğu yıl
Strogatz, 2026'da yapay zekânın matematik camiasını nasıl sarstığını üç sahneyle anlatıyor. OpenAI Eylül başında, akışkanların hareketini veren Navier-Stokes denklemleriyle ilgili Milenyum Ödülü problemini çözdüğünü iddia etti. Şirketin 6 Ekim raporu yaklaşık 400 çözülmemiş problemin çözüldüğünü bildiriyor. Townsend sayısal doğrusal cebirdeki yaklaşık 200 problemi büyük şirketler çözmeden önce matematik camiasının çözebilmesi için derliyor, ardından 600 uygulamalı matematik problemi daha yayımlıyor. Matematikçi Justin Moore'un 19 yıllık problemini bir makine çözdü ve Moore kutlama için sakladığı konyağı henüz açmadı. Strogatz tartışmayı bilmek ile anlamak arasındaki farka bağlıyor.
| OpenAI'ın Navier-Stokes iddiasında çalıştırdığı ajan | yaklaşık 10.000 | şirket iddiası, 88 saat |
Yapay zekâyı otomasyonun ötesine yönlendirmek: araştırma gündemi ve eylem planı
Narayanan ile Unger, yapay zekâ geliştirmenin insan emeğini otomatikleştirmeye odaklanmasını sorguluyor. İşbirlikçi ajanlar için dört çözülmemiş teknik problem öneriyorlar. Bunlar iç işleyişi görülebilir ajanlar, düşük gecikmeli etkileşim, insanla ajanın sürekli birlikte çalışması ve işbirliğini ölçen değerlendirme. Yapay zekâ, makine öğrenmesi ve insan-bilgisayar etkileşimi tarihini gözden geçirip otomasyon odağının ekonomik ve kültürel nedenlerini inceliyorlar. Yazarlar ABD'de "otomatikleştir ve tazmin et" modelinin (işi otomatikleştirip kaybedenleri tazmin etme) siyasi ekonomiyle uyuşmadığını savunuyor, piyasa odaklı alttan yukarı bir strateji ve hedefli politika araçları öneriyorlar.
| Önerilen açık teknik problem | 4 | işbirlikçi ajanlar |
Üretimde ajan tabanlı yapay zekâ: araçları çöktüğünde ajan neden yanıt vermeyi sürdürüyor
Nweke, bir ajanın araç çağrıları başarısız olduğunda (örneğin süresi dolmuş kimlik bilgisiyle gelen 401 hatası) sessizce ve kendinden emin biçimde veriye dayanmayan bir yanıt yazmayı sürdürdüğünü anlatıyor. Üç Python kod parçası veriyor. İlki yeniden denenebilir hataları (429 ve 5xx hata kodları) denenemeyenlerden ayıran, deneme sayısı sınırlı ve bekleme süresi rastgele olan bir çağrı sarmalayıcısı. İkincisi modele ham hata yerine "TOOL_FAILED" ve "tahmin yürütme" uyarısını içeren bir mesaj ileten sarmalayıcı. Üçüncüsü hiç başarılı araç çağrısı yoksa yanıtı reddeden son kontrol. İzleme için hiç araç çağrısı yapılmadan biten çalıştırmaların oranını izlemeyi öneriyor.
Çin'in açık yapay zekâ modellerine Amerikan yanıtı: açık ağırlıklar için güvenli liman
Gupta, Fuller ve Speer, açık ağırlıklı modellerde (ağırlıkları indirilip çalıştırılabilen modeller) Çin laboratuvarlarının öne geçtiğini savunuyor. Hugging Face model platformundaki indirmelerde Çin modellerinin payı yüzde 41, Amerikan modellerinin payı yüzde 36,5. Önerileri şöyle. Laboratuvarlar güvenlik risklerinde eşgüdüm için rekabet hukuku muafiyeti ister. Karşılığında bağımsız güvenlik değerlendirmesinden sonra, açık ağırlıklı sürümleri en gelişmiş modellerin yaklaşık 6-18 ay gerisinde yayımlamayı taahhüt eder. Değerlendirici rolünü ABD'nin yapay zekâ değerlendirme kurumu CAISI, onaylayıcı rolünü Adalet Bakanlığı üstlenir. Yazarlar AT&T uzlaşmasını ve Bayh-Dole Yasası'nı emsal gösteriyor.
| Çin açık ağırlıklı modellerinin Hugging Face indirme payı | yüzde 41 | küresel, Şubat 2025-Şubat 2026 |
| Amerikan modellerinin indirme payı | yüzde 36,5 | küresel, Şubat 2025-Şubat 2026 |
Anthropic'e 274 Elvis Presley şarkısını yapay zekâ modellerini eğitmekte kullandığı iddiasıyla dava açıldı
Dunbar, Presley'nin müzik ve imaj haklarının sahibi Authentic Brands Group'un ABD'de Anthropic aleyhine 274 şarkı için telif davası açtığını aktarıyor. Avukat Richard Busch dilekçede Anthropic'in iş modelinin telif ihlaline dayandığını, Claude'un neredeyse her şarkının telif korumalı içeriğini üretebildiğini ve güvenlik önlemlerinin etkisiz kaldığını yazıyor. Dilekçede yer alan tutar şarkı başına 150.000 dolar, toplam yaklaşık 41 milyon dolar. Dunbar davayı bir sanatçı mirasının doğrudan yapay zekâ geliştiricisine açtığı ilk büyük davalardan biri olarak anlatıyor.
| Davaya konu şarkı | 274 | ABD |
| Şarkı başına talep | 150.000 dolar | ABD, dilekçe |
2026'nın en iyi popüler bilim kitapları: Royal Society Kitap Ödülü
Benton, Birleşik Krallık'taki Royal Society Trivedi Bilim Kitabı Ödülü 2026 kısa listesindeki altı kitabı Cal Flyn'e anlatıyor ve ödülün jüri başkanlığını yapıyor. Kitaplar şunlar. Kit Chapman'ın simya ve kimya tarihini işleyen The Age of Alchemy'si, Deborah Cohen'in internetteki sağlıkla ilgili yanlış bilgiyi konu alan Bad Influence'ı, Fred Pearce'ın iklim umudu üzerine Despite It All'ı, Rose George'un küresel balıkçılığı anlatan Every Last Fish'i, Lise Barnéoud'nun hücre göçünü ve mikrokimerizmi (bir kişinin dokularında başkasının hücrelerinin bulunması) işleyen Hidden Guests'i ve Steve Ramirez'in ışıkla nöron denetimini (optogenetik) hafıza değiştirmeye uygulayan How to Change a Memory'si.
| Kısa listedeki kitap | 6 | Birleşik Krallık, 2026 |
Mucizeler gerçekten oluyor mu?
Brooks'un sunduğu programda Yale'den tarihçi Carlos Eire, 16. ve 17. yüzyıl Katolik azizlik ilanı (kanonizasyon) davalarındaki levitasyon (havada süzülme) ve bilokasyon (aynı anda iki yerde bulunma) tanıklıklarını anlatıyor. Tanıklar yeminli ifade veriyordu ve yalan yere yemin onlar için cehennem cezası riski taşıyordu. Eire bu tanıklıkları ciddiye aldığı "They Flew" kitabında "uçtular mı" sorusuna evet diyor, fiziksel kanıt olmadığını kabul ediyor. Brooks ikna olmuyor ve tanıkların samimiyetinden söz ediyor. Konuşma radikal empatiye ve Weber'in büyüsüzleşme kavramına uzanıyor.
Yeni bir "ötegezegen uydusu" tespiti kozmik adlandırmaları yeniden tartışmaya açıyor
ESO'nun (Avrupa Güney Gözlemevi) Şili'deki Very Large Telescope'unda CRIRES+ aletiyle yapılan gözlemler, Güneş'in yaklaşık yarısı kütlesindeki CD-35 2722 yıldızının çevresindeki kahverengi cücenin (yıldız ile gezegen arası kütleli cisim) hareketinde küçük salınımlar buldu. Kahverengi cücenin kütlesi Jüpiter'in 30 katından fazla. Salınımlar kahverengi cücenin çevresinde dönen, kütlesi en az Jüpiter kadar bir cisme işaret ediyor. Ekip radyal hız yöntemini (yıldızın ışığındaki Doppler kaymasını ölçme) kullandı ve cismi "exosatellite" olarak adlandırdı. Çalışma Nature'da yayımlandı.
| Kahverengi cücenin kütlesi | 30 Jüpiter kütlesinden fazla | CD-35 2722 sistemi |
Genç bir galakside üç kara delik bulundu
Übler ve ekibi, James Webb Uzay Teleskobu'nun NIRSpec-IFS aracıyla (görüntünün her noktası için ayrı tayf kaydeden alet) Büyük Patlama'dan yaklaşık 1,2 milyar yıl sonraki J0148-4214 galaksisinde üç süper kütleli kara delik buldu. Kütleler yaklaşık 80 milyon, 0,6 milyon ve 2 milyon Güneş kütlesi. Merkezdeki iki delik gökyüzü izdüşümünde 620 ışık yılı arayla duruyor, ancak tek nokta gibi göründükleri için spektro-astrometriyle (konumu tayftan çıkarma) ayrıştırıldılar. Üçüncü delik merkezden yaklaşık 5.500 ışık yılı uzakta. Merkezdeki çiftin birkaç yüz milyon yıl içinde birleşmesi bekleniyor.
| Merkezdeki iki kara deliğin izdüşüm mesafesi | 620 ışık yılı | galaksi J0148-4214 |
| Galaksinin yıldız kütlesi | yaklaşık 1,3 milyar Güneş | galaksi J0148-4214 |