200 kayıt tarandı
Önce bunlar
Warsh fiyat istikrarı sözü veriyor, yapay zekâ ekonomi için bir “şok”
Patricia Cohen, Fed Başkanı Kevin Warsh’ın Bangkok’taki IMF ve Dünya Bankası toplantılarında fiyat istikrarı taahhüdünü yinelediğini aktarıyor. Warsh yapay zekâyı ekonomi için olumlu bir şok olarak niteliyor ve yolun engebeli olacağını söylüyor. 27-28 Ekim toplantısı için yön göstermiyor. Fed Eylül’de faiz aralığını oybirliğiyle çeyrek puan artırıp yüzde 3,75-4’e çıkardı. IMF Başkanı Georgieva’ya göre faiz artırmak, enflasyonun gerisinde kalmaktan iyi. IMF, ABD enflasyonunun yüzde 2 hedefine 2028 ortasında döneceğini öngörüyor.
| ABD’de tüketici fiyatlarının yıllık artışı (Eylül) | yüzde 3,7 | ABD |
| Fed politika faizi aralığı | yüzde 3,75-4 | ABD, Eylül kararından sonra |
| IMF’nin küresel enflasyon tahmini (bu yıl) | yüzde 4,7 | dünya |
Fatih Karahan Bangkok’ta sunduğu slaytlarda Türkiye’de yıllık tüketici enflasyonunu Eylül için yüzde 29,7 olarak veriyor. Enflasyonun Mayıs 2024’teki zirvesi yüzde 75,5 idi. Mevsimsellikten arındırılmış hizmet enflasyonu aylık yüzde 1,85 ile son beş yılın en düşüğünde. Karahan iç talebin zayıf, kapasite kullanımının tarihsel ortalamanın altında olduğunu gösteriyor. Karahan varlık piyasalarındaki stres için alınan önlemleri sıralıyor. Bunlar arasında TLREF’te (Türk lirası gecelik referans faizi) doğrudan alım, repo fonlaması (menkul kıymet karşılığı kısa vadeli borç) ve küçük ve orta boy işletme (KOBİ) kredi büyüme sınırının yüzde 4,5’ten yüzde 5’e çıkarılması var.
| Yıllık tüketici enflasyonu (Eylül) | yüzde 29,7 | Türkiye |
| Hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentisi | yüzde 45,6 | Türkiye |
| Piyasa katılımcılarının 12 ay sonrası enflasyon beklentisi | yüzde 23,7 | Türkiye |
| Brüt rezerv (9 Ekim) | 197 milyar dolar | Türkiye |
MSCI’ın piyasayı endekslerinden çıkarma tehdidiyle Endonezya hisseleri çöktü
MSCI, yatırım fonlarının izlediği endeksleri hazırlayan bir şirket. Sui-Lee Wee, şirketin Endonezya’yı gelişmekte olan piyasa sınıfından hiçbir MSCI endeksinde yer almayan “bağımsız” statüye indirmek için danışma süreci başlattığını yazıyor. Daha önce Endonezya için yalnızca “sınır piyasa” statüsüne indirme düşünülüyordu. MSCI gerekçe olarak piyasa işleyişindeki sorunları gösteriyor. Cakarta borsası cuma günü yüzde 11’den fazla düştü ve işlem bir ara durduruldu. Nihai karar gelecek yılın Haziran sonuna kadar verilecek. Endonezya rupisi dolar başına 18.000’i aşarak değer kaybetti ve merkez bankasının müdahale ettiği bildirildi.
| Cakarta borsasının tek günlük düşüşü | yüzde 11’den fazla | Endonezya |
| Cakarta borsasının yıl başından kaybı | yaklaşık yüzde 40 | Endonezya |
| Rupinin dolar karşısındaki seviyesi | 18.000 | Endonezya, eşiğin aşıldığı gün |
Yapay zekâ varlıklarında bir fiyat sıfırlaması stagflasyona yol açar mı?
Torsten Slok, yapay zekâ varlıklarında yatırımcıların gelecekteki nakit akışı beklentilerini düşürdüğü, yani fiyatları yeniden kurduğu bir “sıfırlama” senaryosunu inceliyor. Keskin bir sıfırlama kurumsal güveni zedeleyip şirketlerin yatırım harcamasını geriletebilir. Aynı anda yüksek petrol fiyatı, gümrük vergileri ve sıkılaşan göç kısıtları fiyatları yukarı itiyor. Sonuç, büyüme yavaşlarken enflasyonun sürdüğü bir stagflasyon riskidir. Slok, Bloomberg’in SHOK modelinde yapay zekâ varlıklarındaki şokun 2026’nın dördüncü çeyreğinde başlayıp 2027’nin dördüncü çeyreğine kadar etkisini yitirdiğini varsayıyor.
| Riskli şirket tahvilleri ile devlet tahvilleri arasındaki faiz farkında genişleme | 10-30 baz puan | küresel, model varsayımı |
| ABD’de yatırım harcamasında düşüş | yüzde 1-4 | ABD, model varsayımı |
| İhracatta düşüş | yüzde 1-3 | Güney Kore, model varsayımı |
Yeni bir faiz artırımının gerekçesi güçleniyor
James Picerno, ABD’de enflasyon baskısının enerjiden daha geniş bir kesime yayıldığını ve Fed’in yeni bir faiz artırımı için gerekçesinin güçlendiğini yazıyor. Eylül’de üretici fiyatları yıllık yüzde 6,3 artarak yaklaşık dört yılın en hızlı artışını verdi. Tüketici fiyatları yıllık yüzde 3,7 yükseldi. Tahvil piyasasının sakinleşmesi Fed’e Aralık toplantısına kadar bekleme alanı sağlıyor. Picerno, Fed’in 28 Ekim toplantısında faizi değiştirmemesini, Aralık’ta artırmasını bekliyor.
| Üretici fiyatlarının yıllık artışı (Eylül) | yüzde 6,3 | ABD |
| İki yıllık Hazine tahvili faizi | yüzde 4,74 | ABD |
Yatırımcılar enerji hisselerine ihtiyaç olmadığına karar verdi
JC Parets, ABD’de enerji hisselerinin S&P 500’deki payının yüzde 3 olduğunu, teknolojinin ise endeksin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturduğunu yazıyor. Parets yatırımcıların enerjiyi portföylerinden neredeyse çıkardığını ve bunun hata olduğunu savunuyor. Gerekçesi, emtia süper döngülerinin (hammadde fiyatlarının uzun yükseliş dönemleri) tarihsel olarak 10-20 yıl sürmesi ve mevcut döngünün yaklaşık beş yıllık olması. Enerjinin endeksteki payı bir dönem yüzde 20’nin üzerindeydi ve yaklaşık yüzde 2’ye düşmüştü.
| Enerjinin S&P 500’deki payı | yüzde 3 | ABD |
| Teknolojinin S&P 500’deki payı | yaklaşık yüzde 40 | ABD |
| Emtia süper döngülerinin tarihsel süresi | 10-20 yıl |
Sözleşmenin yapısı ve yüksek getiriler, baz işlemine seçenek olan yöntemleri çekici kılıyor
Matthew McCormick, Srini Ramaswamy ve Hugo De Vere, ABD Hazine tahvili piyasasında baz işleminin (nakit tahvili alıp vadeli işlem sözleşmesini satma) cazibesinin azaldığını anlatıyor. Vadeli sözleşme, teslim edilebilecek tahvilleri yüzde 6’lık sabit getiriye göre eşitleyen bir dönüşüm çarpanı kullanıyor. Getiriler yüzde 6’ya yaklaştıkça teslim edilebilir tahvillerin fiyatları birbirine benziyor. Satıcının en ucuz tahvili seçip teslim etme hakkı da bu yüzden değer kaybediyor. Bu hakkın değeri çıkarıldıktan sonra kalan baz farkı sabit kaldı ya da daraldı. Yazarlar borçla pozisyon büyüten fonların faiz takasına (sabit ve değişken faiz ödemelerinin değiş tokuşu) kaymış olabileceğini söylüyor ve bu kanal için doğrudan kanıt bulunmadığını belirtiyor.
| Vadeli sözleşmenin dönüşüm çarpanının dayandığı sabit getiri | yüzde 6 | ABD Hazine tahvili |
New Science’in NSF raporu
Matt Faherty, ABD Ulusal Bilim Vakfı’nı (NSF) inceliyor. Vakıf yaklaşık 9 milyar dolarlık bütçesiyle 2024’te 40.000 öneriyi değerlendirdi ve yaklaşık 11.000 hibe verdi. Başvuruların yüzde 26’sı kabul ediliyor, Ulusal Sağlık Enstitüleri’nde (NIH) bu oran yüzde 19. Faherty hangi hibe reformunun işe yaradığına dair sağlam kanıtın az olduğunu söylüyor ve federal fon verenlerin bilimin kendisini deneysel olarak incelemesine yatırım yapmasını öneriyor. Denenmesini istediği uygulamalar arasında projeler yerine kişilere fon vermek, doğrudan yeniden üretim çalışmalarını fonlamak ve hakemin tek başına karar verdiği “altın bilet” var.
| Vakfın yıllık bütçesi | yaklaşık 9 milyar dolar | ABD |
| Başvurularda kabul oranı (NSF) | yüzde 26 | ABD, 2024 |
| Başvurularda kabul oranı (NIH) | yüzde 19 | ABD, 2024 |
Sayı 53, Hindistan’ın fabrikaları dünyaya neden yetişemiyor
Bhuvana Anand, Pranjal Chandra ve Naveena Pradeep Hindistan’ın çalışma saati kurallarını 15 ülke ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün çalışma saatleri sözleşmesiyle karşılaştırıyor. 16 ülkenin her birinde 500 işçili, tek vardiyalı varsayımsal bir elektronik fabrikası simüle ediyorlar. Verimlilik, ücret ve teknoloji aynı, yalnızca saat kuralları farklı. Hindistan’ın kuralları haftalık saat sınırının birkaç hafta üzerinden ortalanmasına izin vermiyor ve fazla mesai primi iki kat. Yazarlar normal saatlerin en az 17 hafta üzerinden ortalanmasını ve fazla mesai priminin 1,25 kata indirilmesini öneriyor.
| 10.000 cihazın üretim süresi (simülasyon) | 13,7 hafta | Hindistan |
| 10.000 cihazın üretim süresi (simülasyon) | 11,1 hafta | Vietnam |
| Cihaz başına ücretli işgücü saati (simülasyon) | 49,3 | Hindistan |
| Cihaz başına ücretli işgücü saati (simülasyon) | 41,7 | Vietnam |
ABD ekonomisinin kıyaslama haritası
Mercor, yapay zekâ kıyaslama testlerinin ABD’deki işlerin ne kadarını kapsadığını ölçüyor. 29 kamuya açık test seçilmiş. Bir dil modeli her test sorusunu ABD Çalışma Bakanlığı’nın O*NET sınıflamasındaki bir göreve eşliyor ve bir görevin kapsanmış sayılması için en az 5 soru gerekiyor. Sağlık uygulayıcılarında 89 meslekten 12’si kapsanırken bilgisayar ve matematikte 36 meslekten 29’u kapsanıyor. Şirket ABD’de çalışma saatlerinin yüzde 90’ının testlerin az kapsadığı ya da hiç kapsamadığı görevlere gittiğini söylüyor.
| Kapsanan görev (toplam 18.797 görev içinde) | 924 | ABD |
| Kapsanan meslek (toplam 923 meslek içinde) | 208 | ABD |
| Testlerin az kapsadığı ya da hiç kapsamadığı görevlere giden çalışma saatleri | yüzde 90 | ABD |
Robert Hall, en uygun para ve Nobel Ödülü
Josh Hendrickson, Robert Hall’ın 1983 tarihli “Optimal Fiduciary Monetary Systems” makalesini anlatıyor. Hall tamamen itibari bir para sisteminin nasıl tasarlanacağını soruyor. Önerdiği kuralda faiz, piyasadaki tahvil faizine bir primin eklenmesiyle belirleniyor. Prim, beklenen fiyat düzeyinin 100 olan hedeften sapmasına bağlı. Hall’ın modellerinde bu kural rastgele şoklar dışında fiyat düzeyini sabit tutuyor. Hendrickson makaleyi geri besleme kuralları üzerinden Nobel ödüllü Michael Woodford’un çalışmasına bağlıyor.
| Hall makalesinin aldığı atıf | 141 | makale başına |
| Hall’ın toplam atıf sayısı | 77.000’den fazla | tüm çalışmaları |
Hardt yapay zekâ kıyaslamasının kara sanat değil bilim olmasını istiyor
John Pavlus, Max Planck Akıllı Sistemler Enstitüsü direktörü Moritz Hardt ile konuşuyor. Hardt’a göre makine öğrenmesinde kıyaslama testleri onlarca yıldır kusurlu, çünkü test verisini eğitimden ayrı tutma kuralı çiğneniyor. Mutlak puanlar anlamsız olsa da modellerin sıralaması farklı veri setlerinde kararlı kalmış ve ilerleme bu yüzden gerçek olmuş. Büyük dil modellerinde her geliştirici aynı eğitim verisini kullanmadığı için sıralamanın güvenilirliği bozulmuş. Hardt her modeli test verisiyle aynı ölçüde hazırlayan bir protokol öneriyor.
| Hardt’ın örneğinde modelin birinci veri setindeki doğruluğu | yüzde 90 | |
| Aynı modelin ikinci veri setindeki doğruluğu | yüzde 73 |
Uzaktan çalışma iş arkadaşlarını birbirine daha açık kıldı
Vanessa Conzon, bir profesyonel hizmet şirketinde ofis çalışmasından çoğunlukla uzaktan çalışmaya geçişi 2024’e kadar izliyor. Çalışma 275 görüşme ve yaklaşık 330 saatlik gözleme dayanıyor. Uzaktan çalışma iş arkadaşlarını yakınlaştırmış, kişisel hayat paylaşımı artmış ve çalışanlar hata yapmayı ya da yardım istemeyi daha rahat göze almış. İşbirliği kaybolmamış. Çalışma tek bir şirketle sınırlı ve katılımcı adları takma ad.
| Yapılan görüşme | 275 | tek şirket |
| Gözlem süresi | yaklaşık 330 saat | tek şirket |
| Yönetici ve profesyonellerde en az kısmen evden çalışanların payı (Ağustos) | yüzde 36 | ABD |
Yapay zekâdan korkan çalışanlar işi daha çok savsaklayabilir
Washington State University’den Tahira Probst ve ekibi çalışanlara üç dalga anket uyguladı. Önce yapay zekâ yüzünden iş güvencesizliği hissini ölçtüler. Sonra ahlaki sorumluluk duygusunun zayıflamasını ve işi savsaklama ya da kaynak israfı gibi üretkenliğe zarar veren davranışları ölçtüler. Daha endişeli çalışanlar daha fazla ahlaki gevşeme ve zararlı davranış bildirmiş. Etki yapay zekâya maruziyeti düşük ormancılık ve tarımda zayıf, finans ve sigortada güçlü.
| Ankete giren sektör | 18 | |
| Anket dalgası | 3 |
Yapay zekâda balon var mı? Bir tartışma
Ezra Klein’ın programında Paul Kedrosky ve Azeem Azhar yapay zekâ yatırımının balon olup olmadığını tartışıyor. Kedrosky yapay zekânın demiryolu, elektrik ve fiber gibi yatırım dalgalarının fazla kapasiteyle bittiği örüntüye girdiğini söylüyor. ABD’de S&P 500’ün ilk 10 hissesi endeks değerinin yüzde 40’ını oluşturuyor. Azhar talebin gerçek, hesaplama kapasitesinin kıt olduğunu savunuyor ve balonu, yatırımda yaklaşık yüzde 50 düşüş ve bu yatırımın bağlı olduğu piyasada yaklaşık yüzde 50 çöküş olarak tanımlıyor. Azhar’a göre veri merkezi maliyetinin yaklaşık yüzde 65’i çipten oluşuyor.
| S&P 500’ün ilk 10 hissesinin endeks değerindeki payı | yüzde 40 | ABD |
| Çipin veri merkezi maliyetindeki payı | yaklaşık yüzde 65 | Azhar’ın tahmini |
| Aynı performans için metin parçacığı fiyatındaki yıllık düşüş | 13 kat | Kedrosky’nin tahmini |
Meta yeni “açık ağırlıklı” yapay zekâ modeli Muse Spark Open’ı yayımladı
AFP haberine göre Meta, Muse Spark Open modelini perşembe günü yayımladı. Alexandr Wang modeli ABD’nin bugüne kadarki en yetenekli açık ağırlıklı modeli olarak tanımlıyor. Açık ağırlıklı model, ağırlıkları indirilip kendi sunucuda çalıştırılabilen modeldir. Meta modelin Alibaba’nın Qwen, Moonshot’un Kimi K3 ve Z.ai’nin GLM modellerine benzer düzeyde olduğunu, bazı alanlarda onları geçtiğini söylüyor. Model kodlama, ajan işleri ve çok adımlı akıl yürütmeye yönelik ve Apple M5 Ultra çipleri için eniyilenmiş.
| Modeli masaüstünde çalıştırmak için gereken Mac Studio | 2 | Apple M5 Ultra çipli |
Batılı açık ağırlıklı modeller hâlâ Çin’i geçemiyor
Rina Chandran, San Francisco’daki bir Rest of World etkinliğinde uzmanların Çin’in açık ağırlıklı modellerinin ABD’nin öncü sistemlerine göre çok düşük maliyetle yüksek yetenek sunduğunu söylediğini aktarıyor. Bazı görevlerde Çin modelleri ABD’nin kapalı modellerinden yüzde 50-90 ucuz. OpenRouter kullanım sıralamasında ilk beş modelden dördü Çinli. LiveBench testinde en iyi Çin modelleri ABD’li rakiplerin yüzde 3 gerisinde. Geçen hafta ABD’li Reflection ilk açık ağırlıklı modelini, Aleph Alpha ile Mistral da yeni modellerini çıkardı.
| OpenRouter sıralamasında ilk beşteki Çin modeli | 4 | |
| Çin modellerinin bazı görevlerde ABD kapalı modellerine göre maliyet avantajı | yüzde 50-90 | Çin ve ABD |
| LiveBench’te en iyi Çin modellerinin ABD’li rakiplere farkı | yüzde 3 | Çin ve ABD |
Yapay zekâ dünyasını ateşe veren blog yazısı
Matteo Wong, Goodfire araştırmacısı Nick Cammarata’nın 26.000 sözcüklük blog yazısını anlatıyor. Yazı sinir ağlarının kara kutu olmadığını, tek tek nöronların anlaşılır özelliklere yanıt verdiğini savunuyor. Kedi yüzü ile araba önü gibi alakasız görünen şeylere tepki veren bir nöronun aslında “V şekli” gibi tutarlı bir özelliğe yanıt verdiği ileri sürülüyor. Yazı hakemli değil ve teknik makale henüz yok. İncelenen ağlar çoğunlukla görüntü modelleri. Google DeepMind’dan Neel Nanda bulgunun büyük resmi değiştirmediğini söylüyor.
| Blog yazısının uzunluğu | 26.000 sözcük | Goodfire |
Dünyadaki bütün yapay zekâ ajanlarının aynı ucuz kâğıt havluyu aldığını düşünün
Meta ve OpenAI gibi şirketler kullanıcı adına fiyat karşılaştıran ve pazarlık eden kişisel yapay zekâ ajanları sunuyor. Yazı herkesin ajanı aynı anda aynı ürüne yönelirse oynaklık doğabileceğini Rory Van Loo ile Andrey Fradkin’in görüşlerine dayanarak tartışıyor. Şirketler ajanları fiyatlamada da kullanıyor. Kansas City Fed’den Kazinnik’in çalışması dil modellerinin cömert ya da açgözlü davranabildiğini ve insanlardan daha sabırsız olduğunu gösteriyor.
| Muse ajanının ilk ayda indirilme sayısı | 5 milyondan fazla | Meta |
Doğrulanabilir ödüle kim ihtiyaç duyar?
Aashish Reddy, cevabı mekanik denetlenebilen matematik ve kod görevlerinde pekiştirmeli öğrenmenin (modelin doğru cevaba verilen ödülle eğitilmesi) hızlı ilerlediği tezini tartışıyor. Reddy doğrulayıcının ödülü belirlediğini ama modelin ne öğrendiğini belirlemediğini savunuyor. Öğrenilen genel akıl yürütme becerileri yazı ve tasarım gibi doğrulanamayan alanlara kısmen geçebilir. Gandhi ve arkadaşlarının geri izleme alışkanlığı ile Hu ve arkadaşlarının aktarım çalışması kanıt olarak gösteriliyor. Wang ve arkadaşlarının yönteminde beş model kopyasından birinin girdisi yüzde 20 gizleniyor ve diğerleri bu “casusu” buluyor.
| Casus yönteminde model kopyası sayısı | 5 | |
| Casus kopyada gizlenen girdi payı | yüzde 20 |
Yapay zekânın yazdığı kodun hâlâ sahibi misiniz? Ölçmek için CodeOwnership’i yaptım
Emmimal P Alexander, yapay zekânın yazdığı kodu geliştiricinin ne kadar sahiplendiğini ölçen CodeOwnership adlı küçük bir araç yazıyor. Bir ajan özellik yazıyor, kişi anlayış güvenini 1-5 arasında puanlıyor, ikinci ajan önceden kaydedilmiş tek bir hata ekliyor ve kişi yapay zekâ kapalıyken en çok 60 dakika hatayı arıyor. Algılanan anlayış, hata ayıklama ve sonraki dört soruluk kavrama testi tek puana indirilmeden ayrı raporlanıyor. Yazarın tek denemesinde güven puanı 5 üzerinden 4 iken hata ilk 8 dakika 12 saniye içinde bulunamadı, yaklaşık 30 dakikada bulundu. Deneme tek kişi ve tek görevle sınırlı.
| Anlayış güveni puanı (5 üzerinden) | 4 | yazarın tek denemesi |
| Hatanın bulunma süresi | yaklaşık 30 dakika | yazarın tek denemesi |
| Hata eklendikten sonra başarısız olan gizli test | 3 / 13 | yazarın tek denemesi |
Codex ile yazmak için bir iddia denetleyicisi yaptım. Yanlış bir iddiayı geçirdi.
Benjamin Nweke, taslağı ve kaynak dosyaları alıp cümleleri iddialara bölen, her iddiaya sözcük örtüşmesiyle en yakın kaynak pasajını bulan tarayıcı tabanlı Evidence Desk adlı bir iddia denetleyicisi kuruyor. Araç sayısal, ölçü ve nedensellik kontrolleri uyguluyor. Yazarın sınamasında “hata yüzde 20 azaldı” cümlesi “doğruluk yüzde 20 arttı” diye bozulunca araç iddiayı 86 puanla “destekleniyor” olarak işaretledi. Yüzde 20 rakamı hem iddiada hem kaynakta geçiyor, ama araç rakamın hangi ölçüye (hata mı doğruluk mu) ait olduğunu eşleştirmiyor. Eşikler elle konmuş ve araçta yalnızca üç test var.
| Bozulmuş cümleye verilen destek puanı | 86 | |
| “Destekleniyor” sayılması için gereken sözcük örtüşmesi | 0,48 | elle konmuş eşik |
| Aracın testi | 3 |
Python 3.14 JIT kıyaslamalarımı Python 3.15’te yeniden çalıştırdım
Thomas Reid, üç saf Python iş yükünü (Mandelbrot, Dijkstra, Levenshtein) Python 3.14 ve 3.15’te, JIT (çalışma anında makine koduna çeviri) açık ve kapalı olmak üzere dört yapılandırmada, her biri 10 ayrı süreçle ölçüp medyanı alıyor. Mandelbrot’ta 3.15’in JIT’i süreyi 5,313 saniyeden 2,471 saniyeye indiriyor. Dijkstra’da JIT fark yaratmıyor. Reid kazancın bir kısmının JIT’ten değil 3.15 yorumlayıcısından geldiğini ayrı olarak belirtiyor. Testler Windows 11, Intel Core i9-13900K ve 64 GB bellekte yapıldı.
| Mandelbrot süresi, JIT kapalı | 5,313 saniye | Python 3.15 |
| Mandelbrot süresi, JIT açık | 2,471 saniye | Python 3.15 |
| Levenshtein süresi, JIT kapalı | 1,547 saniye | Python 3.15 |
| Levenshtein süresi, JIT açık | 1,385 saniye | Python 3.15 |
Accenture çalışanlara artık aylık yalnızca 29 dolar Claude harcayabileceklerini söylüyor
Joseph Cox, Accenture’ın çalışanlara kişi başına aylık yalnızca 29 dolarlık Claude harcaması hakkı tanıdığını yazıyor. Aylık 1.000 dolara kadar harcayan çalışanlar kullanımı sürdürmenin yolunu arıyor. Cox bunu yapay zekâ araçlarına çok harcayan şirketlerin metin parçacığı tüketimi hızla artınca çalışan kullanımını kısmasının bir örneği olarak anlatıyor.
| Yeni aylık harcama hakkı (kişi başına) | 29 dolar | Accenture |
| Bazı çalışanların önceki aylık harcaması | 1.000 dolara kadar | Accenture |
Avrupa’da veri merkezi ilanlarının izlenmesi
Yuri Khodjamirian, Indeed Hiring Lab’in 10 Avrupa ülkesini kapsayan grafiğini aktarıyor. Veri merkezi iş ilanları Ağustos 2026’ya kadar her ülkede genel teknoloji ilanlarından güçlü seyretti. Pandemi öncesi düzeyi 100 alan endekste İspanya 260, İtalya 237 ve İrlanda 210’da. Veri merkezi dışındaki teknoloji ilanları 2019-20 düzeyine yakın ya da altında.
| Veri merkezi ilanları endeksi (pandemi öncesi 100) | 260 | İspanya |
| Veri merkezi ilanları endeksi (pandemi öncesi 100) | 237 | İtalya |
| Veri merkezi ilanları endeksi (pandemi öncesi 100) | 210 | İrlanda |
(Romalı) erkek olmak
Catharine Edwards, geç Roma Cumhuriyeti’nde erkekliğin, yani virtus kavramının ne anlama geldiğini Cicero üzerinden inceliyor. Erkeklik başta savaştaki cesaretti, sonra hitabet ve toga giyiş biçimiyle de ölçülür oldu. Cicero MÖ 58’deki 16 aylık sürgünden ve kızı Tullia’nın MÖ 45’teki ölümünden sonra felsefeye yöneldi ve virtus’u ahlaki erdem olarak düşündü. Son yılında Antonius’a karşı Philippicae adlı konuşmaları yazdı. Edwards erkekliğin o dönemde de bugünkü gibi tartışmalı olduğunu savunuyor.
| Cicero’nun sürgün süresi | 16 ay | Roma, MÖ 58 |
| Cicero’nun toga giydiği yaş | 16 | Roma, MÖ 90 |
Ethan’a sorun, insanlığın evrene mesajı ne olmalı?
Ethan Siegel, dünya dışı zekâya mesaj göndermek için hangi sinyalin seçilmesi gerektiğini ele alıyor. Elektromanyetik dalgayı, nötrinoyu ve kütleçekim dalgasını karşılaştırıp uzun dalga boylu, sürekli ve yüzyıllara yayılan bir radyo sinyalini öneriyor. Hedef olarak metal bakımından zengin, galaksi düzlemine ve merkezine yakın yıldızları seçiyor. Siegel’e göre mevcut yayınlarımız galaksinin hemen her yerinden, biz bile kendi sinyalimizi saptayamayacağımız kadar zayıf. Arecibo mesajı 1974’te gökyüzünün 40.000’de birinden azını kapsadı.
| Dünya yayınlarının gidiş-dönüş algılanabildiği yarıçap | 32-35 ışık yılı | |
| Bu yarıçaptaki yıldız sistemi | yaklaşık 300 |
O romanı gerçekten bitirmek zorunda mısınız?
Michel Chaouli kendini romanları bitirmeyen bir okur olarak tanımlıyor ve bitirmemenin neden ahlaki bir kusur gibi hissedildiğini soruyor. Baskının eserin kendisinden geldiğini savunuyor, çünkü hikâyelerin sonu var ve son öncekilere geriye dönük anlam veriyor. Edith Wharton’ın The Age of Innocence romanında Newland Archer’ın Madame Olenska’nın kapısını çalmaması, roman orada kapandığı için anlam kazanıyor. Chaouli Walter Benjamin’e dayanarak sonun bir hayatın anlamını ölüm gibi belirlediğini söylüyor.
Sizden gelen kitap incelemesi, Çelik Fırtınası
Astral Codex Ten’in kitap incelemesi yarışmasına katılan anonim bir okur, Ernst Jünger’in 1920 tarihli savaş anısı Storm of Steel’i Remarque’ın 1929 tarihli Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok romanıyla karşılaştırıyor. Yazara göre Jünger olayları yorum eklemeden aktarıyor, Remarque’ın kitabı ise tezli bir kurgu. Jünger kitabı ömrü boyunca revize etti ve 1961 sürümü sonuncusu. Yazar ölüm ve görev temasını 24. haftada doğan kızının yoğun bakım sürecine bağlıyor.
| Jünger’in savaşta yaralanma sayısı | 14 | Almanya |
| Remarque’ın cephede kaldığı süre | yaklaşık 5 hafta | Almanya |
Banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcılarının merkez bankalarınca işletilen ödeme sistemlerine erişimi için bilgi paylaşımı mutabakat muhtırası
Muhtıra, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları gibi banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcılarının merkez bankalarının işlettiği ödeme sistemlerine erişimi için ulusal denetçiler ile merkez bankaları arasında bilgi paylaşımını düzenliyor. Başka ülkede erişim isteyen kuruluş için merkez bankası başvuruyu ve kararı kuruluşun kendi ülkesindeki denetçiye bildiriyor. Denetçi de kuruluşun ödeme hizmetleri direktifi kapsamındaki uyumunu ve yetki değişikliklerini merkez bankasına bildiriyor. Muhtıra hukuken bağlayıcı değil ve bir yıl sonra gözden geçirilecek.
| Yeni katılım için itiraz süresi | 60 takvim günü | Avrupa Ekonomik Alanı |
| Çekilme için önceden bildirim | 30 gün | Avrupa Ekonomik Alanı |
Artık saniye sona eriyor
Brian Kahn’a göre Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu Mayıs 2027’den itibaren dünya saatine artık saniye eklemeyi bırakacağını açıkladı. 1972’den beri 32 artık saniye eklendi. Atom saati zamanı ile Dünya’nın dönüşüne bağlı zaman arasındaki fark büyüyecek ve ileride “artık saat” gündeme gelecek. Dünya’nın hızlanması olası bir negatif artık saniyeyi de gündeme getiriyor. 2024 tarihli bir Nature çalışması bunun 2029’da gerekebileceğini söylüyordu. Google ve Meta artık saniyeyi tek adımda eklemek yerine bir gün boyunca küçük zaman kaymalarına bölerek uyguluyor.
| 1972’den beri eklenen artık saniye | 32 | dünya saati |
| Kararın yürürlüğe girişi | 20 Mayıs 2027 | dünya saati |