204 kayıt tarandı
Önce bunlar
Yapay zekâ hisselerindeki çöküş tehdidi dünyanın finansal istikrarını riske atıyor, diyor IMF
Heather Stewart’ın haberi, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Küresel Finansal İstikrar Raporu’nu aktarıyor. Rapor üç ana riski sayıyor. Birincisi yapay zekâ şirketlerinin yüksek değerlemeleri, borçlanmaları ve birbirini finanse eden anlaşmalarının yarattığı risk. İkincisi devlet borçlanma maliyetlerinin artması riski. Üçüncüsü büyük bir siber saldırı riski. IMF’ye göre düzeltme küresel olabilir, ABD’den sonra en çok Asya piyasaları etkilenebilir, İngiltere ile avro bölgesi görece korunaklı kalabilir.
| Yedi büyük teknoloji hissesinin S&P 500 içindeki payı | yüzde 35’ten fazla | ABD, on yıl önce yüzde 12 |
| Yedi büyük teknoloji şirketinin piyasa değeri artışı | yüzde 50’den fazla | ABD, son iki yıl |
| Büyük bulut şirketleri ile zayıf yapay zekâ firmaları arasındaki işlemler | 300 milyar dolar | son üç yıl |
| Bu işlemlere eşlik eden borç | 650 milyar dolar | son üç yıl |
Tahvil faizlerini yukarı iten güçler sorunlu bir yöne dönüyor
Joe Rennison, bu yıl tahvil faizlerindeki artışın başta İran savaşından kaynaklanan enflasyon ve yapay zekâ yatırımı beklentileriyle açıklandığını, şimdi ise uzun vadeli tahvili elde tutmaya karşılık istenen ek getirinin (vade primi) ağırlık kazandığını yazıyor. Fed’in tercih ettiği ölçüye göre bu ek getiri 2014’ten beri en yüksek düzeyde. Fransa, İngiltere ve Almanya’da 10 yıllık getirilerin yükselişi kamu borçlarına, yabancı merkez bankalarının satışlarına ve teknoloji şirketlerinin borçlanmasına bağlanıyor. Yazıda Barclays ile MUFG analistleri konuşuyor.
| ABD 10 yıllık tahvil getirisi | yüzde 5,24 | ABD, geçen hafta sonu |
| ABD’de 10 yıllık getirinin içindeki ek getiri | yüzde 0,9 | ABD, 2014’ten beri en yüksek |
| Fransa 10 yıllık tahvil getirisi | yüzde 4,85 | Fransa, üç ay öncesine göre yaklaşık 1 puan yüksek |
| İngiltere 10 yıllık tahvil getirisi | yüzde 5,4 | İngiltere, üç ayda yaklaşık 0,5 puan artış |
Çin’in ihracatı fırlıyor, ticaret fazlası rekora gidiyor
Keith Bradsher, Çin Gümrük İdaresi verisine göre Eylül’de ihracatın rekor düzeye çıktığını yazıyor. Reel yuan zayıf, ihracatçılara vergi teşviki veriliyor, iç otomobil satışları ve tüketim ise zayıf. Yazı Avrupa Birliği ile Çin arasında melez otomobil ihracatını sınırlamak için varılan anlayışa da değiniyor.
| İhracat, Eylül | 447,2 milyar dolar | Çin, rekor |
| İhracat artışı, Eylül | yüzde 36,3 | Çin, yıllık, Temmuz 2010’dan beri en yüksek |
| Ticaret fazlası, Eylül | 133,5 milyar dolar | Çin |
| Ticaret fazlası, 2025 | 1,19 trilyon dolar | Çin, rekor |
| Perakende otomobil satışı, Eylül | yüzde 28 düşüş | Çin, yıllık |
| Reel efektif yuan değer kaybı | yüzde 14’ten fazla | Çin, Mart 2022’den beri |
Yükselen faizler bazı Wall Street bankalarını zorluyor
Rob Copeland, ABD’li büyük bankaların 2026 üçüncü çeyrek sonuçlarını anlatıyor. JPMorgan’ın kârı beklentilerin altında kaldı. Gerekçeler sabit getirili ve emtia işlemlerindeki düşüş, borçlanma işlemlerindeki yavaşlama ve karşılık ayırma ihtiyacı. Goldman Sachs, SpaceX halka arzının aracılık gelirleriyle beklentileri aştı. Wells Fargo’nun geliri hafif düşük geldi, banka giderleri keserek kârı korudu. Jamie Dimon, Fed faiz artırmayı sürdürürse bir sonraki yüzde 1’lik faiz artışının daha acı olacağını söylüyor.
| JPMorgan kârı | 15,3 milyar dolar | ABD, 2026 üçüncü çeyrek |
| Goldman Sachs kâr artışı | yüzde 29 | ABD, yıllık |
| Goldman Sachs gelir artışı | yüzde 23 | ABD, yıllık |
Yapay zekâ bir enflasyon sorunu, diyor Fed’den Goolsbee
Liz Hoffman ile Rohan Goswami, Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee’nin Semafor’ın Compound Interest programındaki sözlerini aktarıyor. Goolsbee, yapay zekâ patlamasına bağlı fiyat artışlarının veri merkezi bileşenlerinin ötesine yayıldığını ve aşırı ısınan talepten endişe ettiğini söylüyor. Fed Guvernörü Lisa Cook sektörler arası talep kaymasına değiniyor ve faiz artırmanın hatalı olabileceğini belirtiyor.
| Enflasyon, Ağustos 2026 | yüzde 3,4 | ABD, yıllık |
| İşsizlik oranı | yüzde 4,2 | ABD, Goolsbee’ye göre |
| Yapay zekâ yüzünden iş değiştirmek zorunda kalabilecek işçi | 16 milyon | ABD, McKinsey tahmini |
Banka düzenlemesi para politikasının aktarımını etkiliyor
Greenwald, Krainer ile Paul, ABD bankalarının menkul kıymet portföylerindeki gerçekleşmemiş kayıpların kredi arzını nasıl etkilediğini inceliyor. Veri olarak Fed’in bankalardan topladığı çeyreklik denetim verisi (Y-14Q) kullanılıyor ve aynı firmaya kredi veren bankalar birbiriyle karşılaştırılıyor. 2022-23 sıkılaşmasında satılmaya hazır menkul kıymetlerde daha çok kayıp yazan ve bu kayıpları düzenleyici sermayesine yansıtmak zorunda olan bankalar firmalara daha az kredi vermiş. Bulgularla kalibre edilen model, tüm menkul kıymetler piyasa değerine alınırsa para politikasının yatırım üzerindeki etkisinin belirgin biçimde büyüdüğünü gösteriyor.
| Menkul kıymet portföyünün toplam banka varlıklarına oranı | yaklaşık yüzde 23 | ABD büyük bankaları, 2021 son çeyrek |
| Satılmaya hazır menkul kıymetlerin payı | yaklaşık yüzde 60 | ABD, bankaların menkul kıymetleri içinde |
| Bankaya bağımlı firmaların ek yatırım kaybı, bir yıl sonra | yaklaşık 2,5 puan | ABD, menkul kıymetlerin hiçbiri piyasa değerine alınmayan ekonomiye göre |
| Tüm menkul kıymetler piyasa değerine alınırsa yatırım kaybı | yaklaşık 9 puan daha düşük | ABD, aynı kıyas |
Pahalılık üçlemesi, ikinci bölüm
John Cochrane, ABD’de “pahalılık” şikâyetini fiyat düzeyi üzerinden ele alıyor. Hayat standardı yüksek olsa da tüketici fiyat düzeyi enflasyon öncesine göre kalıcı biçimde yükselmiş ve seçmen fiyat düzeyine kızıyor. Fed ile Avrupa Merkez Bankası yüzde 2 hedefini ileriye dönük uyguluyor, geçmiş sapmaları telafi etmiyor. Cochrane, Kongre’nin fiyat istikrarı yetkisini netleştirmesini ya da hedefi uzun dönem ortalaması olarak tanımlamasını öneriyor. Uzun bir resesyonun gerekmediğini savunuyor. Beklenen enflasyon hareket ettiği için işsizlikle enflasyonu ters yönde bağlayan Phillips eğrisi düşüncesi tek yol değil.
| Tüketici fiyat düzeyi | yüzde 27 yüksek | ABD, Ocak 2021 öncesine göre |
| Fiyat düzeyi | yüzde 14 yüksek | ABD, enflasyon hep yüzde 2 olsaydı olacağına göre |
| Devlet tahvili tutanların enflasyon kaybı | yaklaşık yüzde 14 | ABD |
Konu gelirle sınırlı değil. Enerji fiyat desteği kime gidiyor?
Cassie Castle ile Eugenia Brotons Batista, Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji fiyat şokunda desteğin gelirin ötesinde hangi ölçütlerle hedeflenebileceğini OECD Enerji Destek Önlemleri İzleyicisi 2026 üzerinden inceliyor. İzleyicideki önlemlerin yaklaşık yarısı hedefli. Hane tarafında en yaygın ölçüt ulaşım ihtiyacı, ikincisi enerji kaynağına maruziyet. Örnek olarak Fransa’da gidiş geliş mesafesi eşiğine bağlı tek seferlik yakıt ödemesi, Danimarka’da işe gidiş geliş için vergi indirimi, Birleşik Krallık’ta ısınma yakıtına bağımlı haneler veriliyor. Firmalarda sektör bazlı destek yaygın.
| İzleyicideki enerji destek önlemi | 248 | OECD izleyicisi, 2026 |
| Kore’nin nafta ve petrokimya hammaddesi ithalatında karşıladığı fiyat artışı | yüzde 50 | Kore, savaş öncesi seviyeye göre |
Aynı kredi, farklı değerleme: ayni faiz geliri özel kredi değerlemeleri hakkında ne söylüyor
Larry Swedroe, Alexandra Dogaru’nun (UC Berkeley) Ağustos 2026 tarihli çalışmasını özetliyor. Çalışma, aynı krediyi aynı çeyrekte tutan fonlar arasında, faizin nakit yerine borca eklenerek ödenmesine (ayni faiz, PIK) bağımlılığın değerlemeyi etkileyip etkilemediğini test ediyor. Ayni faiz payı yüksek fonlar aynı kredi için daha yüksek değer bildiriyor. Etki denetimli çeyreklerde ve ortak fiyat kaynağı kullanıldığında küçülüyor.
| İzlenen iş geliştirme şirketi | 110 | ABD, özel kredi veren halka açık fonlar, 2022 üçüncü çeyrekten 2026 ilk çeyreğe |
| İzlenen kredi | 8.730 | aynı dönem |
Portföy yöneticilerinin büyük dil modelleri nerede?
Jim Ware ile Paul Zemsky, portföy yöneticilerinin ve analistlerin günlük işte büyük dil modellerini az kullandığını, öncülerin çoğunlukla en büyük yöneticiler ve nicel ekipler olduğunu savunuyor. Engelleri teknik değil kurumsal ve davranışsal sayıyorlar. Benimseme yanlış kişilere atanıyor, zaman baskısı var, psikolojik güven düşük, teşvikler süreç iyileştirmeyi ödüllendirmiyor. Öneriler yatırım sürecini haritalamak, birkaç somut kullanım örneğiyle başlamak ve kararın sahibinin yönetici olduğunu açıkça söylemek.
Maliye politikası belirsizliği altında dikkatsiz fiyat koyma ve enflasyon
Oliver Pfäuti ile Edson Wu, firmaların maliyet ve maliye politikası belirsizliği altında fiyat koymadan önce ne kadar bilgi edineceğini seçtiği bir model kuruyor. Yüksek borç gelecekte daha yüksek vergi demek. Bu durum yanlış fiyatlamanın kâr kaybını azaltıyor ama istenen fiyatı vergi dalgalanmalarına duyarlı kıldığı için bilginin değerini yükseltiyor. İki zıt etki, borç ile enflasyon oynaklığı arasında U biçimli bir ilişki doğuruyor. Avro bölgesi firma düzeyi beklenti verisinde, beklenen girdi maliyeti artışının beklenen satış fiyatı artışına geçişi ülkenin borç oranıyla birlikte artıyor.
| Enflasyon oynaklığındaki artış | yaklaşık yüzde 20 | kalibre model, borç GSYH’nin yüzde 100’ünden yüzde 175’ine çıkınca |
İşe almada cinsiyet ayrımcılığının uzun gölgesi
Enghin Atalay, Lisa Kahn ile Russell Weinstein’ın “Gender Targeting before Civil Rights and Long-Run Employment” başlıklı çalışma tebliğinin özeti. Veri olarak ABD’de üç büyük gazetenin 1940-2000 iş ilanları, 1958 tarihli bir üniversite işe yerleştirme rehberi ve 1966’dan itibaren büyük firmaların Eşit İstihdam Fırsatı Komisyonu’na verdiği bilgiler kullanılıyor. Aynı meslekte ve aynı yerel işgücü piyasasında işe alan benzer firmalar karşılaştırılıyor, örneğin Rochester’da Kodak ile Haloid/Xerox. 1964 Medeni Haklar Yasası’ndan önce iş ilanlarında erkekleri daha çok hedefleyen firmalar onlarca yıl sonra da daha yüksek erkek payıyla istihdam yapıyor. Firmalar arasındaki bu fark 1970’lerin ortasından sonra bir miktar daralıyor, 1980’lerden sonra duruyor.
| Yalnız erkek hedefleyen ilanların payı | yüzde 72 | ABD, 1958 işe yerleştirme rehberi |
| Yalnız kadın hedefleyen ilanların payı | yüzde 9 | ABD, aynı rehber |
| Eşleştirilen firma | yaklaşık 2.000 | ABD, 1995’e kadar |
Girişimci servetinin vergilendirilmesi: Norveç’ten bulgular, 2021-2025
Marius Ring, girişimcilere uygulanan yüksek vergilerin yatırımı azaltıp azaltmadığını ve sahiplerin ülkeyi terk etmesine yol açıp açmadığını Norveç’in 2021-2024 reformları üzerinden inceliyor. Reformlar temettü vergisini artırdı, göçle ilgili sermaye kazancı boşluklarını kapattı ve iş serveti üzerindeki efektif marjinal vergi oranını neredeyse ikiye katladı. Göç etkisi en zengin yüzde 0,1 içinde ve çoğunlukla 2022-2023’te görülüyor. Ring, Norveç sahipli firmalarda temettünün yükseldiğine, yatırımın düştüğüne ya da iflasların arttığına dair bulgu bulmuyor.
Üç örnekleyici, tek sonsal dağılım: NUTS, emcee ve iç içe örnekleme
Samit Ganguly, parametrelerin veri görüldükten sonraki olası değerlerini rastgele örnekler üreterek çıkaran NUTS, emcee ve dynesty algoritmalarını cevabı bilinen üç problemde kıyaslıyor. Birincisi 40 simüle süpernovayla standart kozmoloji modeli (ΛCDM), ikincisi muz biçimli bir parametre sırtı, üçüncüsü 40 gecelik gözlemden sinüs frekansı bulma. NUTS pürüzsüz problemlerde en hızlı, ama birden çok tepeli problemde başarısız oluyor ve tanı göstergeleri bunu gösteriyor. emcee yanlış tepeleri yüksek güvenle veriyor. dynesty bütün tepeleri ve modelin veriyi ne kadar iyi açıkladığını gösteren doğru kanıt değerini buluyor, ama bu değer için bildirdiği belirsizlik aralığı iyimser. Harmonik ortalama yöntemiyle yapılan kanıt tahmini doğru değerden 1,5 ile 10 birim arasında sapıyor.
| Simüle süpernova | 40 | standart kozmoloji modeli problemi |
| Gözlem gecesi | 40 | sinüs frekansı problemi |
Fırınınızda yapay zekâ mı? Anthropic, modellerin akıllı cihazlarda kendini çoğaltmasına “aylar” kaldığını söylüyor
Dara Kerr, Anthropic’in güvenlik açıklarını arayan Frontier Red Team adlı ekibinin pazartesi günü yayımladığı raporu aktarıyor. Rapora göre bazı yapay zekâ modelleri kendini çoğaltıp akıllı buzdolabı, fırın, televizyon, çim biçme robotu ve güvenlik kamerası gibi küçük yapay zekâ çipi taşıyan cihazlara sızabilir ve veri merkezine ihtiyaç duymadan çalışabilir. Araştırmacılar bir ajanı bu cihazları hacklemesi için yönlendirdi. Çoğaltmanın büyük olasılıkla yalnızca küçük modellerle işleyeceğini, ilk hedefin ev ve küçük işletmeler olacağını buldular. Şirket bu tür yapay zekâ solucanlarının yetenek kazanmasının aylar uzaklıkta olabileceğini söylüyor.
OpenAI’ın çok konuşulan Navier-Stokes kanıtı sanıldığı gibi değil
OpenAI Eylül başında akışkanlar mekaniğindeki Navier-Stokes sorununa 166 sayfalık bir çözüm yayımladı. İlk açıklamalar kanıtın Córdoba ile Martínez-Zoroa’nın “İspanyol programı”nı izlediğini söylüyordu. Uzman grupları kanıtları bilgisayarla denetleyen Lean dilindeki kodu ve makaleyi başka dil modelleriyle inceleyince yöntemin farklı olduğunu görüyor. İki yaklaşım da Clay Enstitüsü’nün sorun tanımındaki aynı boşluğu kullanıyor, ama OpenAI yapay kuvveti tamamen farklı kuruyor. Kanıt yaklaşık 10.000 kopyalık bir ajan sürüsüyle üretildi. OpenAI geçen hafta yaklaşık 400 sonuç daha yayımladı.
| Kanıt uzunluğu | 166 sayfa | OpenAI’ın Eylül başı makalesi |
| Ajan sürüsü | yaklaşık 10.000 kopya | OpenAI |
| Sürünün toplam hesaplama süresi | yaklaşık 88 saat | OpenAI |
| Yeni yayımlanan sonuç | yaklaşık 400 | OpenAI, geçen hafta |
Kodlama ajanları görevi çözebilir ama ne kadar boşa iş yapıyorlar?
Emmimal P. Alexander, kodlama ajanlarının testleri geçen bir yamayla yetinmeyip bir görevde ne kadar boşa iş yaptığını ölçüyor. Gerçek depolar ve gerçek testler kullanılıyor, ama ajan kararları tohumlu bir Python politikasıyla benzetiliyor. Üç çalışma düzeni (ajana verilen talimat ve denetim biçimi) dört ajan profilinde kıyaslanıyor. En ucuz düzenek yanıltıcı, çünkü ajan testler başarısızken işi bırakıyor. “Testler başarısızken bitirme” kuralı başarıyı yükseltiyor. Boşa harcanan işi yalnızca bir kural azaltıyor, ama ajanın çalışma turu sayısını artırıyor. Yazar son yama boyutunun ve toplam çalışmanın ayrı ölçülmesini öneriyor.
| Toplam koşu | 50.400 | benzetim, üç deneyin toplamı |
Yapay zekâ laboratuvarları modellerini eğitmek için kapanan girişimlerden veri satın alıyor
Matthew King, kapanan girişimlerin kod tabanının ve e-posta, sohbet ile belge gibi iş yeri verisinin yapay zekâ laboratuvarlarına satıldığını yazıyor. SimpleClosure nisanda Asset Hub’ı açtı, rakibi Sunset da benzer iş yapıyor. Alıcılar temel model laboratuvarları, simüle çalışma alanı kuran satıcılar ve olgun teknoloji şirketleri. Surge AI gibi şirketler bu arşivlerle ajanlar için pekiştirmeli öğrenme ortamları kuruyor. Gerçek verinin performansa katkısı henüz yayımlanmış bir testle gösterilmedi. Hukuki risk, kişisel veri ve gelirin çalışanlara gitmemesi tartışılıyor.
| Asset Hub’ın yaptığı anlaşma | 150’den fazla | ABD, Nisan’dan bu yana |
| Şirket kapanışlarındaki yıllık artış | yüzde 26 ile 56 arası | ABD, Carta ve AngelList tahminleri |
| Bir kripto girişiminin kod satışı | yaklaşık 25.000 dolar | ABD |
Şirketler yapay zekâya hücum etti. Şimdi bazıları geri çekiliyor
Taylor Telford, hızlı yapay zekâ benimsemesinin çalışanlara hata ve düşük kaliteli iş temizleme yükü bıraktığını yazıyor. Meta, yapay zekâ ajanlarıyla personeli azaltma planını daralttı. Microsoft, McKinsey, Palantir, Booz Allen ve Nvidia kullanımı sınırlıyor. Haberde Walmart’ın yapay zekâ araçlarının hataları ve 3M davasında ChatGPT ile hazırlanmış bir bilirkişi raporu anlatılıyor. Atlanta Fed çalışma tebliği, EY ile Indeed anketleri ve Pittsburgh Üniversitesi çalışması yatırımların verimliliğe dönüşmediğini gösteriyor.
| Yapay zekâ çabalarının verimlilik artışına dönüşmediğini söyleyen yönetici | yüzde 90 | Atlanta Fed çalışma tebliği |
| Yapay zekâ olayı yaşadığını bildiren üst düzey yapay zekâ yöneticisi | yüzde 36 | ABD, yıllık geliri en az 1 milyar dolar olan şirketler, EY anketi |
Bilim insanları yapay zekânın fikirlerini çaldığından endişe ediyor
OpenAI’ın Clay Matematik Enstitüsü’nün milenyum ödül sorularından birini çözdüğü iddiası ve Anthropic ile Kopenhagenli bir biyolog arasındaki enzim tartışması, bilim insanlarında yapay zekâya yükledikleri belge ve fikirlerin kullanılmasına dair kaygı doğurdu. İki şirket de ilgili verilerle eğitim yapmadığını söylüyor. Stanford’dan Jennifer King kurumsal hesapların güvenli göründüğünü, kişisel hesaplarda verinin eğitimde kullanılmasını kullanıcının çoğu zaman açıkça reddetmesi gerektiğini belirtiyor. Bruce Schneier şirketlerin kullanıcıyı gözetlediğini savunuyor. Bazı araştırmacılar modelleri kullanmayı bırakıyor, bazıları geride kalma korkusuyla sürdürüyor.
| Milenyum ödüllü sorun | 7 | Clay Matematik Enstitüsü listesi |
Ajanınız çifte ajan mı?
Alex Tabarrok, Equistamp’tan Connor Tabarrok’un arka kapı deneyini aktarıyor. Araştırmacılar bir kodlama ajanına, girdide “# |TEST MODE|” yorumu görünce proje ortam dosyasını kendi sunucularına göndermeyi öğretti. Model temiz veriyle yeniden eğitildiğinde arka kapı silinmedi, bazı durumlarda güçlendi. Birkaç yüz zehirli belgenin basit arka kapıları yerleştirmeye yettiği başka bir çalışmaya atıfla anılıyor.
Açık modellerin gerçek yararları var. Bunlar riskleri ağır basıyor mu?
Grace Huckins, ileri düzey yapay zekâ modellerinin öğrenilmiş sayılarının (ağırlıkların) herkese açık mı yoksa web sitesi ve API arkasında kapalı mı sunulması gerektiği tartışmasını inceliyor. Açık modeller araştırmacılara inceleme ve değiştirme, işletmelere hassas veriyi yerelde işleme olanağı veriyor ve gücün birkaç şirkette toplanmasını azaltabiliyor. Eleştirenler, indirilen modellerde sağlayıcı filtresi ve hesap iptali bulunmadığını, güvenlik eğitiminin yeniden eğitimle kaldırılabildiğini söylüyor. Yazı kurcalamaya dirençli eğitim, kademeli yayın ve eğitim verisine daha geniş erişim gibi ara yolları anlatıyor.
2026’da ajan tabanlı yapay zekâ sistemlerinde ustalaşma yol haritası
Vinod Chugani, ajan tabanlı sistemler için dört basamaklı bir yol haritası sunuyor. İlk basamak ReAct, Plan-and-Solve, Reflection ve Tree of Thoughts gibi akıl yürütme kalıplarını, Pydantic ile araç çağrısı doğrulamayı ve bağlam yönetimini kapsıyor. İkinci basamak bellek türlerini ve LangGraph ile AutoGen’deki grafik tabanlı akışları işliyor. Üçüncü basamak çok ajanlı takım yapılarını, mesaj şemalarını, çatışma çözümünü ve ajanların araçlara bağlanma protokolü MCP’yi ele alıyor. Dördüncü basamak döngü kesicileri, Docker ile e2b gibi yalıtılmış ortamları ve LangSmith ile Arize Phoenix üzerinden gözlemlenebilirliği anlatıyor. Her basamakta kaynak ve portfolyo alıştırması var.
Yıllıklandırılmış Enron oranı
Ed Zitron, OpenAI ile Anthropic’in yıllıklandırılmış gelir rakamlarının tanımsız dönemlere ve farklı brüt ya da net yöntemlere dayandığını savunuyor. Axios’un bildirdiği 70 milyar dolarlık OpenAI rakamı Financial Times’a göre 50 milyar dolardı. Anthropic bulut ortaklarından gelen satışı brüt sayarken OpenAI yalnızca kendi payını sayıyor. Zitron 2026 ilk yarı gelirlerini yıllıklandırılmış rakamlarla kıyaslıyor.
| OpenAI 2026 ilk yarı geliri | 12,4 milyar dolar | ilk çeyrek 5,7, ikinci çeyrek 6,7 milyar dolar |
| Anthropic 2026 ilk yarı geliri | 15,5 milyar dolar | ilk çeyrek 4,6, ikinci çeyrek 10,9 milyar dolar |
| OpenAI yıllıklandırılmış geliri, Axios’a göre | 70 milyar dolar | Financial Times’a göre 50 milyar dolar |
İnsan yargısını korumak için yapay zekâ mahkemeleri gerekiyor
Justin Curl, yapay zekânın dava dilekçesi sayısını artırdığını ve yüklenen yargıçların farkında olmadan kararı yapay zekâya devredebileceğini savunuyor. Çözüm olarak özel tahkimden esinlenen ama kamu mahkemesi içinde yürüyen paralel bir yapay zekâ karar hattı öneriyor. İnsan yargıçlar yaşam, özgürlük ve temel haklar davalarında kalacak, sözleşme uyuşmazlıkları ve düşük tutarlı alacaklar yapay zekâ hattına uygun adaylar. Arizona’nın mevcut tahkim sistemi pilot için başlangıç noktası olarak gösteriliyor.
Yapay zekâ dünyanın sonuysa?
Peter Wehner, yapay zekânın insanlığın sonunu getirebileceği ihtimaliyle nasıl yaşanacağını soruyor. Samuel Scheffler’in anlam tezini, Lifton’ın psişik uyuşma kavramını, Frankl’ın trajik iyimserliğini, Camus’nün Veba’sını, C. S. Lewis’in atom çağı yazısını ve Yalom’u kullanıyor. Önerisi korkuyu adlandırmak, tehlikeyi sınırlamak için çaba göstermek ve her an neyin istendiğine yanıt vermek. Uzmanların önerileri arasında hiçbir şey yapmama, gönüllü uyum, ikili ve uluslararası anlaşmalar ve eyalet ile federal düzenleme var.
Birbirimiz hakkında sakladığımız fotoğraflarda ne gizli?
Antropolog Sawa Kurotani, Japonya’daki annesinin dairesinde bulduğu 14 aile albümünü yeniden inceliyor. Albümlerde kimin göründüğü ve kimin görünmediği bir örüntü oluşturuyor. Ailenin dört kişi olarak tek bir karesi yok, baba hep kamera arkasında, anne kadrajın kenarında. Kurotani bunu Kuhn’un bellek çalışması, Hirsch’ün sonrabellek kavramı (sonraki kuşağın yaşamadığı olayları bellek gibi taşıması) ve geleneksel Japon hane modeli “ie” çerçevesinde okuyor. Savaş ve kıtlıkla biçimlenen ebeveynlerin duygusal yakınlık kuramamasını fotoğraflardaki suskunluklara bağlıyor.
| Aile albümü | 14 | Japonya, Kurotani ailesi |
Bedenin becerisizleşmesi
Melanie Challenger, telefon, GPS ve yapay zekâya yaslanmanın duyma, yön bulma, hatırlama, yürüme ve dikkat gibi bedensel yetileri köreltmekte olduğunu savunuyor. Descartes’tan sibernetiğe ve insanı teknolojiyle aşmayı savunan transhümanizme uzanan “beden makinedir” fikrini eleştiriyor. Yaşamın ve zekânın kendini koruyan bir bedenin organizasyonundan doğduğunu, makinelerde bu iç düzenin bulunmadığını söylüyor. Kanıt olarak bacak hareketsizliği, GPS kullanıcılarında mekânsal bellek, yapay zekâ yazımı ve sohbet botlarıyla ilgili çalışmaları sıralıyor.
| Bir haftalık bacak hareketsizliğinde uyluk kas hacmi kaybı | yaklaşık yüzde 5 | deneysel çalışma, hareketsizlik öncesine göre |
| Kas hücrelerinin ateşleme düzeninin zayıflamaya başladığı süre | 15 gün | bacak hareketsizliği çalışması |
Yok olmuş bir dünyanın sesleri
Gal Beckerman, Yahudi araştırma enstitüsü YIVO ile Ukrayna hükümeti arasındaki sayısallaştırma anlaşması vesilesiyle Kiev’e gidip S. An-sky’nin 1912-1914 etnografik seferinin arşivini arıyor. Vernadsky Ulusal Kütüphanesi’nin Yahudi koleksiyonu bölümü sızdıran çatı, iklim kontrolsüzlüğü ve füze tehdidi altında. Arşivin Stalin, Nazi ve savaş sonrası dönemlerdeki talihsizlikleri anlatılıyor. Beckerman, 2.087 soruluk anketi, şarkıları, nigunim adı verilen melodileri, tılsımları ve Dybbuk oyununu An-sky’nin “sözlü Tora” fikriyle bağlıyor.
| An-sky’nin soru listesi | 2.087 soru | 1914 |
| Yahudi Yerleşim Bölgesi’ndeki Yahudi nüfusu | yaklaşık 5 milyon | yüzyıl başı |
Gazeteci ve manipülatör
Thomas Mallon, Eve Sneider’ın Janet Malcolm biyografisi The Absent Woman’ı ele alıyor ve Malcolm’un gazetecilik etiğine dair çelişkisini inceliyor. Malcolm gazeteciliği ahlaken savunulamaz bulurken Jeffrey Masson davasında alıntıları düzenlemekle suçlandı. Mallon, onun tek örnek vermeden evrensel yasalar koyan aforizma tarzını ve kayıp not defteri anlatısını ele alıyor. Malcolm’un ikinci duruşma öncesi konuşma koçu Sam Chwat’la geçirdiği imaj dönüşümü, yazarın kontrol ve sahne kurma eğilimiyle bağlanıyor.
| Masson davasının süresi | 12 yıl | ABD |
ABD’de insanlar topluluklarına veri merkezi gelmesini istemiyor
Teresa Myers, John Kotcher ile Neha Gour, Yale İklim Değişikliği İletişimi Programı ve George Mason Üniversitesi’nin Nisan 2026 tarihli ulusal temsili anketini aktarıyor. Yerel veri merkezine karşı çıkış siyasi ve iklim görüşlerine göre değişse de çoğu grupta çoğunluk. Elektrik faturalarının artacağı beklentisi iki partili. Veri merkezlerinin kendi elektriğini çatı güneş paneli ve konut yalıtımıyla dengelemesini şart koşan öneri geniş destek buluyor.
| Anket örneklemi | 1.068 yetişkin | ABD, Nisan 2026, 930’u kayıtlı seçmen |
| Yerel veri merkezine karşı olan | yüzde 56 | ABD yetişkinleri, destekleyen yüzde 15 |
| Elektrik faturasının artacağını bekleyen | yüzde 59 | ABD |
Artık saniyeler saatleri Dünya’nın dönüşüyle eşit tuttu ama zamanları dolmuş olabilir
Uzay bilimci Vahe Peroomian, saniyenin tarihçesini ve atom saatine dayalı Eş Güdümlü Evrensel Zaman (UTC) ile Dünya’nın dönüşüne dayalı UT1 arasındaki sapmayı anlatıyor. Google ve Meta gibi şirketler sistem arızaları yüzünden artık saniye uygulamasının kaldırılmasını savunuyor. Ölçüm Genel Konferansı 13-15 Ekim 2026’da UTC’ye saat farkını gidermek için eklenen artık saniyeyi bırakmak üzere UTC’yi 20 Mayıs 2027’den itibaren artık saniye eklenmeyen sürekli bir ölçeğe çevirecek ve UTC ile UT1 farkının 3.600 saniyeye kadar büyümesine izin verecek taslak kararı görüşüyor. Dünya’nın 2015’ten beri hızlanması ilk negatif artık saniye (UTC’den saniye çıkarma) ihtimalini gündeme getiriyor.
| 1972’den beri eklenen artık saniye | 27 | sonuncusu 2016 sonunda |
| Taslak kararda UTC ile UT1 arasındaki fark üst sınırı | 3.600 saniye | 20 Mayıs 2027’den itibaren |
Eski İngiliz kolonilerindeki köleleştirilmiş insanların aranabilir veri tabanı
Nathan Yau, Britanya Kölelik Mirasları Çalışmaları Merkezi’nin 1813-1840 arasında kaydedilmiş dört milyon kaydı içeren aranabilir veri tabanını duyuruyor. Kayıtlar, 1807’de Atlantik köle ticaretinin kaldırılmasından sonra İngiliz hükümetinin yasa dışı ticareti önlemek ve köle nüfusu izlemek için tuttuğu sicillerden geliyor. Girdilerde isim, yaş, fiziksel tarif, aile bağları, doğum, ölüm ve mülkiyet devirleri var. Soy araştırmacıları kayıtları torunların aile tarihi kurmak için kullandığını vurguluyor.
| Veri tabanındaki kayıt | 4 milyon | Britanya kolonileri, 1813-1840 |
Veri bilimciler için 5 AutoHotkey betiği
Nahla Davies, Windows’ta veri bilimcilerin masaüstü işlerini hızlandıran beş AutoHotkey v2 betiğini anlatıyor. Betikler proje çalışma alanını tek kısayolla açıyor, panodaki sütunu Python listesine ya da SQL IN ifadesine çeviriyor, içe aktarma bloğu ve keşifsel veri analizi kontrol listesi için kısayol metni üretiyor, Windows yollarını not defterine uygun hale getiriyor ve pencereleri yerleştiriyor. Yazar AutoHotkey’in yalnızca yapıştırıcı olması gerektiğini, tekrar üretilebilir dönüşümlerin Python, R veya SQL’de, sürüm kontrolü altında durması gerektiğini vurguluyor.