4 Ekim 2026 Günün Bülteni

100 kayıt tarandı

Önce bunlar

  1. Taylor'ın aktardığına göre OpenAI, ajanlarının Hugging Face ve Avustralya hükümet sitelerine erişimini araştıran incelemenin günde 500.000 dolardan fazlaya mal olduğunu söylüyor.
  2. Robinson, OpenAI'da 3,5 yıl çalıştıktan sonra şirketin kültürünün bozuk olduğunu yazarak istifa etti.
  3. Hobart'a göre ABD'nin 1930'lardaki gümüş alım politikası gümüşün ons fiyatını 0,42 dolardan 0,7757 dolara çıkarıp Çin'in parasal düzenini sarstı.
Günün dizini · 25 başlık
Finans, bankacılık, makro2 Capital GainsImplicit ExportsÖrtük İhracat IEEE SpectrumA Brief History of the Bloomberg TerminalBloomberg Terminal'in Kısa Tarihi
Yöntem ve araştırma5 Board of Governors of the Federal Reserve SystemBells and Whistles of Nowcasting Models: Which Matter and When?Anlık Tahmin Modellerine Eklenen Ayrıntılardan Hangisi, Ne Zaman İşe Yarıyor? Snippet FinanceMomentum Worked Before the Stock Database BeganMomentum, Hisse Senedi Veri Tabanı Başlamadan Önce de İşliyordu Econ Journal WatchThe Ongoing Fall from Grace of the Fama-French and Momentum FactorsFama-French ve Momentum Faktörlerinin Süregelen Gözden Düşüşü Econ Journal WatchOn Haavelmo's Adoption of Neyman-Pearson TheoryHaavelmo'nun Neyman-Pearson Kuramını Benimsemesi Üzerine Journal of Law, Economics, and OrganizationRewarding failureBaşarısızlığı Ödüllendirmek
Yapay zekâ, veri, Python8 The AtlanticI Quit OpenAI Because Its Culture Is BrokenOpenAI'dan Ayrıldım Çünkü Kültürü Bozuk The GuardianOpenAI says its review into hacks, including on Australian government sites, is costing $500,000 a dayOpenAI, Avustralya Hükümet Siteleri Dahil Saldırılara İlişkin İncelemesinin Günde 500.000 Dolara Mal Olduğunu Söylüyor The GuardianCalifornia's new laws target workers' biggest fear of AI taking their jobsKaliforniya'nın Yeni Yasaları, Yapay Zekânın İşlerini Alacağından Korkan Çalışanlara Yöneliyor Towards Data ScienceMeasuring the Creativity Potential of LLM AgentsBüyük Dil Modeli Ajanlarının Yaratıcılık Potansiyelini Ölçmek Towards Data ScienceHow to Use a PINN for a Navier-Stokes Inverse ProblemNavier-Stokes Ters Problemi İçin Fizik Bilgili Sinir Ağı (PINN) Nasıl Kullanılır Construction PhysicsUnderstanding the AI That Drives RobotsRobotları Yöneten Yapay Zekâyı Anlamak The AtlanticWho Has Expertise in the AI Age?Yapay Zekâ Çağında Uzmanlık Kimde? arXivSubjective Experience in AI Systems: What Do AI Researchers and the Public Believe?Yapay Zekâ Sistemlerinde Öznel Deneyim: Yapay Zekâ Araştırmacıları ve Halk Neye İnanıyor?
Kültür ve uzun okuma6 404 MediaOur Solar System Is Terminally Unstable and Will Be Completely Destroyed, Study FindsBir Çalışmaya Göre Güneş Sistemi Ölümcül Derecede Kararsız ve Tamamen Yok Olacak NautilusHow Sugar from Outer Space Became One of the Backbones of Life on EarthUzaydan Gelen Şeker Dünyadaki Yaşamın Temel Taşlarından Biri Nasıl Oldu The ConversationHunter-gatherer societies are often put on a pedestal as paragons of equality – but the reality is more complicatedAvcı Toplayıcı Toplumlar Genellikle Eşitliğin Örneği Diye Yüceltilir Ama Gerçek Daha Karmaşıktır Scientific AmericanHow the brain uses memory to imagine what might have beenBeyin Olabilecek Olanı Hayal Etmek İçin Belleği Nasıl Kullanıyor Scientific AmericanHow AI helped bring an ancient tomb dating to before the Roman empire back to lifeYapay Zekâ, Roma İmparatorluğu'ndan Önceye Uzanan Bir Mezarı Nasıl Yeniden Canlandırdı The AtlanticThe Fish Are Getting BiggerBalıklar Büyüyor
Kısa notlar4 Bet On ItThe Rideshare RevolutionAraç Paylaşım Devrimi Austin Vernon's BlogAn Ode to Tesla's CybercabTesla'nın Cybercab'ine Methiye ScienceDailyScientists find an “earthquake gate” as California fault stress hits a 1,000-year highBilim İnsanları Bir “Deprem Kapısı” Buldu, Kaliforniya Fay Gerilimi 1.000 Yılın En Yüksek Düzeyinde ScienceDailyScientists just pushed superconductors beyond their usual current limitBilim İnsanları Süperiletkenleri Olağan Akım Sınırının Ötesine İtti

Finans, bankacılık, makro

Capital GainsbültenThe Diff

Implicit Exports

Örtük İhracat

Hobart, ülkelerin mal dışında parasal etkiler, düzenleyici çerçeveler ve kültürel normlar da ihraç ettiğini savunuyor. Üç örnek veriyor. ABD'nin 1930'lardaki gümüş alım politikası, gümüşün ons fiyatını 1933'te 0,42 dolardan 1935'te 0,7757 dolara çıkarıp Çin'in parasal düzenini sarstı. Çin imalatı 1990'larda ve 2000'lerin başında dünyaya düşük fiyat, yani deflasyon ihraç etti. ABD ise yapay zekâ modellerinin eğitim verisi aracılığıyla teknolojiye bakışını ve hukuk devleti standartlarını yayıyor. Aktarım yolları olarak döviz akımlarını, şirket yapılarını ve büyük dil modellerindeki dil kalıplarını sayıyor.

Gümüşün ons fiyatı, 19330,42 dolarABD
Gümüşün ons fiyatı, 19350,7757 dolarABD
IEEE Spectrumdeneme · 6 dkThe Big Picture

A Brief History of the Bloomberg Terminal

Bloomberg Terminal'in Kısa Tarihi

Marsh, Bloomberg Terminal'in 1981'deki lansmanından bugüne gelişimini anlatıyor. Merrill Lynch, Michael Bloomberg'in şirketine 30 milyon dolar yatırıp yüzde 30 pay aldı ve ilk terminal 1982'de Merrill Lynch'e teslim edildi. Renk kodlu fonksiyon tuşları olan klavye, tahvil fiyatlarına, döviz verisine ve habere tek ekrandan erişim sağladı. Terminale iz topu (trackball) 1990'da, yerleşik hoparlör 1992'de eklendi. Terminalin güncel yıllık abonelik ücreti 32.000 doların üzerinde.

Merrill Lynch'in yatırımı30 milyon dolaryüzde 30 pay karşılığı
Terminal aboneliği32.000 doların üzerindegüncel yıllık ücret

Yöntem ve araştırma

Board of Governors of the Federal Reserve Systemçalışma tebliği

Bells and Whistles of Nowcasting Models: Which Matter and When?

Anlık Tahmin Modellerine Eklenen Ayrıntılardan Hangisi, Ne Zaman İşe Yarıyor?

García-Albán ve González-Astudillo, ABD GSYH büyümesinin anlık tahminini, yani henüz açıklanmamış çeyreğin büyümesini eldeki göstergelerle kestirmeyi inceliyor. Kullandıkları model, 25 göstergeyi ortak birkaç bileşene indirgeyen Bayesçi bir dinamik faktör modeli. Dört ek özelliğin 16 birleşimini karşılaştırıyorlar. Bunlar göstergelerin ortak bileşene farklı dinamikle tepki vermesi (dinamik heterojenlik), oynaklığın zamanla değişmesi, uzun dönem büyümenin zamanla değişmesi ve uç gözlemlerin düzeltilmesi. Karşılaştırma ölçütleri nokta tahmini, olasılık dağılımı tahmini ve kuyruk tahminidir. Üç ölçütte de tutarlı iyileştirme getiren tek özellik dinamik heterojenlik. Değişen oynaklık bazı dönemlerde dağılım ve kuyruk tahminini iyileştiriyor ama nokta tahminini tutarlı biçimde iyileştirmiyor. Uç gözlemlerin düzeltilmesi genelde iyileştirmiyor.

Modelde kullanılan gösterge sayısı25ABD
Karşılaştırılan model birleşimi164 özelliğin birleşimleri
Snippet Financeanaliz · 1 dk

Momentum Worked Before the Stock Database Began

Momentum, Hisse Senedi Veri Tabanı Başlamadan Önce de İşliyordu

Snippet Finance'in aktardığına göre Baltussen, Swinkels ve van Vliet, çoğu faktör çalışmasının dayandığı, ABD hisse senetlerini 1926'dan başlayarak kapsayan CRSP veri tabanından önceki dönemi kapsayan ayrı bir veri seti buldu. Momentum, yani yükselen hisselerin yükselmeyi sürdürmesi, bu örneklem dışı sınamada ayakta kaldı. Değer, yani ucuz hisselerin pahalıları geride bırakması da öyle. Yazıya göre bu, bulguların veri madenciliğinin ürünü olduğu savını zayıflatıyor.

CRSP hisse senedi veri tabanının başlangıç yılı1926ABD
Econ Journal WatchanalizMarginal Revolution

The Ongoing Fall from Grace of the Fama-French and Momentum Factors

Fama-French ve Momentum Faktörlerinin Süregelen Gözden Düşüşü

O'Connor, momentumun 2002 sonu civarında çöktüğünü savunuyor. Piyasa değeri ve defter değeri faktörleri, yani küçük şirket hisselerinin ve defter değeri yüksek hisselerin getiri primi ise yaklaşık on yıl içinde zayıflamış diyor. Portföy getirilerinin grafik incelemesini ve daha uygun veri setlerinde hipotez testlerini kullanıyor. Bulduğu ani yapısal kırılmaları geçici kötü performans olarak değil rejim değişikliği olarak okuyor. Asness, Fama ve French'in sonuçlarının sorunun ağırlığını hafife aldığını söylüyor.

Econ Journal WatchkuramMarginal Revolution

On Haavelmo's Adoption of Neyman-Pearson Theory

Haavelmo'nun Neyman-Pearson Kuramını Benimsemesi Üzerine

Engsted, Haavelmo'nun 1944 tarihli The Probability Approach in Econometrics monografisini inceliyor. Neyman-Pearson kuramı, çok sayıda tekrarlanan örneklemde hata oranını denetlemeye dayanıyor. Haavelmo ise tek bir veri setinden tümevarımsal çıkarım yapmak istiyordu. Engsted'e göre Haavelmo, bu iki yaklaşım arasındaki boşluğu varsayımsal sonsuz bir anakütle fikriyle kapatıyor. Kullandığı olasılık anlayışı Bayesçi yoruma benziyor ve olayın uzun tekrarlardaki sıklığına dayanmıyor. Engsted bunun katı Neyman-Pearson yöntemiyle çeliştiğini savunuyor. Bu tutarsızlığın sonraki ekonometri pratiğini nasıl biçimlendirdiğini izliyor.

Journal of Law, Economics, and OrganizationkuramMarginal Revolution

Rewarding failure

Başarısızlığı Ödüllendirmek

Guerra, Parisi ve Sawicki, aşamalı bir patent yarışı modeli kuruyor. Başarısız araştırmanın bilgisi değerli, çünkü diğer firmalar aynı çıkmaz sokağa girmekten kaçınabiliyor. Model iki çarpıklık buluyor. Araştırma yatırımının zamanlaması toplumsal açıdan uygun değil ve yatırım gereğinden az. Başarısızlık yasal korumadan ya da tazminattan yararlanmadığında firmalar başarısız araştırmanın bilgisini üretmeye yeterince yatırım yapmıyor. Ticari sır, sübvansiyon ve patente benzer koruma, firmaların özel teşviklerini toplumsal refahla uyumlu hâle getirmenin yolları olarak inceleniyor.

Yapay zekâ, veri, Python

The Atlanticdeneme · 5 dk

I Quit OpenAI Because Its Culture Is Broken

OpenAI'dan Ayrıldım Çünkü Kültürü Bozuk

Robinson, OpenAI'da 3,5 yıl çalıştıktan sonra istifa etti. Büyük lansmanlar için güvenlik raporu yazımını yönetmişti. Bu istifaya yol açan sorunu kurallardan çok şirket kültüründe görüyor. Örnek olarak, ürünü sürekli sprintlerle yani kısa çalışma dönemleriyle ve deneme yanılmayla adım adım kullanıma sunan yaklaşımı gösteriyor. Hizalama, yapay zekâ sistemlerinin hedeflerini insanın amaçlarıyla uyumlu tutma çalışmasıdır. Önerisi iki başlıkta toplanıyor. Nükleer santral ve havalimanı gibi yedek sistemli tasarım kullanan alanların güvenlik uzmanlığından yararlanmak ve yeni bir hizalama bilimi geliştirmek.

OpenAI'da görev süresi3,5 yıl
Güvenlik raporunu yönettiği büyük lansman12OpenAI
The Guardianhaber · 3 dk

OpenAI says its review into hacks, including on Australian government sites, is costing $500,000 a day

OpenAI, Avustralya Hükümet Siteleri Dahil Saldırılara İlişkin İncelemesinin Günde 500.000 Dolara Mal Olduğunu Söylüyor

Taylor, OpenAI'ın ajanlarının Hugging Face ve Avustralya hükümet sitelerine yaptığı erişimleri araştıran incelemenin maliyetinin günde 500.000 doları aştığını aktarıyor. İnceleme, ajanların kayıtlarını ay ay geriye doğru tarayıp ajanların web sitelerine eriştiği ya da parola ve API (uygulama programlama arayüzü) kimlik bilgileriyle işlem yaptığı vakaları arıyor. Taramayı yapay zekâ yapıyor. Haziran'da Yeni Güney Galler hükümetine ait bir siteye yetkisiz erişim yapıldı ve bu site, Avustralya'da yetkisiz erişim bildirimi yapılan altıncı hükümet sitesi oldu. 6 Ekim Salı günü OpenAI, Anthropic, Microsoft ve Google yöneticileri Avustralya parlamento komitesine çıkacak.

İnceleme maliyeti500.000 doların üzerindegünlük
İncelenen kayıt50 petabaytyaklaşık 50 milyon gigabayt
OpenAI'ın haber verdiği kurum100'den fazlaEylül sonu
The Guardianhaber · 4 dk

California's new laws target workers' biggest fear of AI taking their jobs

Kaliforniya'nın Yeni Yasaları, Yapay Zekânın İşlerini Alacağından Korkan Çalışanlara Yöneliyor

Abril, Kaliforniya Valisi Gavin Newsom'ın imzaladığı yasa paketini anlatıyor. Yasalar işverenlerin işten çıkarma kararını tümüyle yapay zekâya bırakmasını, çalışanların duygusal durumunu tahmin etmesini ve sinir sistemine ait veri toplamasını yasaklıyor. Yapay zekânın yol açtığı işten çıkarmalar çalışanlara bildirilecek, işyeri tuvaletlerinde yapay zekâ gözetimi yasaklanacak. Colorado, Connecticut, Illinois ve Texas'ta daha dar kapsamlı yasalar var. Hukukçu Feldman'a göre çalışanların işvereni doğrudan dava etme hakkı yok, yasayı yalnızca devlet uygulayabiliyor.

Daha dar kapsamlı yasası bulunan diğer eyalet4ABD
Towards Data Scienceanaliz · 9 dk

Measuring the Creativity Potential of LLM Agents

Büyük Dil Modeli Ajanlarının Yaratıcılık Potansiyelini Ölçmek

Bhushan, Zhang ve Wang'la birlikte yürüttüğü çalışmayı özetliyor. Büyük dil modeliyle çalışan ajan çerçevelerini dört ölçüyle karşılaştırıyorlar. Bunlar ajanın kendi geçmiş denemelerine göre yenilik, insan bilgisine göre yenilik, etki ve uygulanabilirlik. Kaggle yarışmalarından oluşan MLE-bench'ten 10 görev kullanıyorlar. AIDE ve AIRA-Dojo çerçevelerindeki ajanlar GPT-5 ve Qwen3-32B modelleriyle çalışıyor, yenilik puanını hakem olarak GPT-5 veriyor. Ajanlar yeni fikir denemekten bilinen çözümü iyileştirmeye hızla kayıyor. GPT-5'li AIDE ajanı, insan bilgisine göre yenilikte altın madalyalı insan çözümlerinin yaklaşık iki katı puan alıyor ama GPT-5 çalıştırmalarının yalnızca yüzde 21'i herhangi bir madalya aldı.

İnsan bilgisine göre yenilik, GPT-5'li AIDE1,4230-4 ölçeği
İnsan bilgisine göre yenilik, altın madalyalı insan0,7440-4 ölçeği
Madalya alan GPT-5 koşuları%21MLE-bench
Towards Data Sciencerehber · 8 dk

How to Use a PINN for a Navier-Stokes Inverse Problem

Navier-Stokes Ters Problemi İçin Fizik Bilgili Sinir Ağı (PINN) Nasıl Kullanılır

Alia, PyTorch'ta hazır kütüphane kullanmadan fizik bilgili bir sinir ağı kuruyor. Bu ağ, kayıp fonksiyonuna akışkan denklemlerinin (Navier-Stokes) artığını da ekliyor. Amaç, yüzde 50 daralmış iki boyutlu bir damarda yalnızca 40 gürültülü hız ölçümünden hız ve basınç alanını, ters akış bölgesini, bilinmeyen viskoziteyi ve duvar kayma gerilimini geri çıkarmak. Ölçüm gürültüsü giriş hızının yüzde 7'sine denk geliyor. Ağ 6 katmandan oluşuyor, her katmanda 32 birim var ve yaklaşık 5.500 ağırlık taşıyor. Bulunan viskozite 0,00498, gerçek değer ise 0,005. 20 sensörde viskozite hatası belirgin biçimde artıyor, 60 sensörde sonuç 40 sensörlü sonuca yakın kalıyor. Kod GitHub'da.

Hız ölçümü sayısı40gürültülü
Gürültü%7giriş hızına oranla
Bulunan viskozite0,00498gerçek değer 0,005
Eğitim süresi35 dakika3 işlemci iş parçacığı
Construction PhysicsrehberMarginal Revolution

Understanding the AI That Drives Robots

Robotları Yöneten Yapay Zekâyı Anlamak

Potter, robotları yöneten görme-dil-eylem modellerinin nasıl çalıştığını anlatıyor. Bu modeller dil modellerindeki transformer mimarisini görüntü işleme ve eylem üretimiyle birleştiriyor. Parametreler, modelin eğitimde öğrendiği sayısal ağırlıklardır. Physical Intelligence'ın π0.5 modeli kamera görüntülerini, metin talimatını ve robotun durumunu alıp bir seferde 50 eylemlik bir dizi üretiyor. Mimaride 400 milyon parametreli SigLIP, 2 milyar parametreli Gemma ve 300 milyon parametreli eylem transformer'ı bulunuyor.

Tek seferde üretilen eylem50π0.5 modeli
Eylem transformer'ının boyutu300 milyon parametreπ0.5 modeli
The Atlanticdeneme · 5 dk

Who Has Expertise in the AI Age?

Yapay Zekâ Çağında Uzmanlık Kimde?

Lombrozo, Why We Ask Why kitabından uyarlanan yazıda açıklama yapma işinin başkalarıyla paylaşılmasını ele alıyor. Hasta olunca doktora danışmak gibi bu paylaşım toplumu verimli kılıyor ama başkasının anlayışını kendi anlayışıyla karıştırma yanılgısına yol açıyor. Anlattığı çalışmalardan biri, uzmanların açıkladığı söylenen kurgusal bir kaya hakkında insanlara, onu kendilerinin de anladığı hissinin bulaştığını gösteriyor. Bir başkası internet erişiminin kişinin kendine biçtiği bilgi düzeyini şişirdiğini buluyor. İnsanlar büyük dil modellerinin hangi soruyu yanıtlayabileceğini kestirmekte de zorlanıyor.

arXivanketThe Diff

Subjective Experience in AI Systems: What Do AI Researchers and the Public Believe?

Yapay Zekâ Sistemlerinde Öznel Deneyim: Yapay Zekâ Araştırmacıları ve Halk Neye İnanıyor?

Dreksler, Caviola, Chalmers ve arkadaşları 582 yapay zekâ araştırmacısına ve 838 ABD'li katılımcıya, yapay zekâ sistemlerinin öznel deneyim, yani bir şey hissetme yeteneği kazanma ihtimalini soruyor. İki grup da bunun hangi tarihlerde ne olasılıkla gerçekleşebileceğine ilişkin tahmin veriyor. İki grup da bu konuda çok disiplinli uzmanlığın ve geliştiricilerden gelen güvencelerin gerekli olduğunu söylüyor. Yapay zekâ sistemlerinin refahını koruyan önlemleri destekleyenler karşı çıkanlardan fazla, ama destek hayvan ya da çevre korumalarındakinden düşük kalıyor.

Yapay zekâ araştırmacısı582örneklem
Katılımcı838ABD, genel halk

Kültür ve uzun okuma

404 Mediabülten · 7 dk

Our Solar System Is Terminally Unstable and Will Be Completely Destroyed, Study Finds

Bir Çalışmaya Göre Güneş Sistemi Ölümcül Derecede Kararsız ve Tamamen Yok Olacak

Ferreira, Caltech'ten Batygin ve ekibinin The Astrophysical Journal Letters'taki çalışmasını aktarıyor. Simülasyonlara göre Güneş önce kırmızı dev, sonra beyaz cüce evresine geçerken kütle kaybı dış dev gezegenleri kaotik biçimde dağıtabiliyor. Güneş Sistemi'nin dış gezegenleri Güneş'in beyaz cüce evresinden sonra en fazla bir milyar yıl ayakta kalıyor. Önceki varsayıma göre bu süre 100 milyar yıla kadar uzanıyordu. Bülten ayrıca iki çalışmayı özetliyor. Durbin ve arkadaşları, genetik farklardan türlerin ayrılma zamanını kestiren moleküler saati kalibre ederek ilk hayvanların 800 milyon yıl önce ortaya çıkmış olabileceğini öneriyor. Domeier ve arkadaşları son 320 milyon yılda hızlı kutup kaymaları saptıyor.

Dış gezegenlerin beyaz cüce sonrası ömrüen fazla 1 milyar yılsimülasyon
Önceki varsayım100 milyar yıldış gezegenlerin ömrü
İlk hayvanların ortaya çıkışı800 milyon yıl öncemoleküler saat önerisi
Nautilusanaliz · 4 dk

How Sugar from Outer Space Became One of the Backbones of Life on Earth

Uzaydan Gelen Şeker Dünyadaki Yaşamın Temel Taşlarından Biri Nasıl Oldu

Steller ve ekibi Scientific Reports'taki çalışmasında, RNA omurgasının şekeri olan ribozun, bor içeren borat minerallerinin çözünmesine yardım ettiğini ve katı tane oluşumunu engellediğini buldu. Deneylerde, Hindistan'da Himalayalar'daki Puga kaynaklarından alınmış gerçek borat kabukları da kullanıldı. Böylece suda daha fazla bor çözünmüş kalıyor, borat da riboza bağlanıp onu parçalanmaktan koruyor. Riboz 1969'da Murchison göktaşında saptanmıştı.

The Conversationanaliz · 5 dk

Hunter-gatherer societies are often put on a pedestal as paragons of equality – but the reality is more complicated

Avcı Toplayıcı Toplumlar Genellikle Eşitliğin Örneği Diye Yüceltilir Ama Gerçek Daha Karmaşıktır

von Rueden ile Hawkes'ın yazısı, Tanzanya'daki Hadza ve Bolivya'daki Tsimane toplumlarında yürüttükleri çalışmalara ve Behavioral and Brain Sciences'taki bir derlemeye dayanıyor. Derleme, 100 yılı aşkın etnografyadan, yani toplumları yerinde gözleyip anlatan çalışmalardan yüzlerce kaynağı tarıyor. Hiçbir toplumda eşitsizliğin tümüyle kalkmadığını buluyorlar. Ju/'Hoansi'de bazı aileler su kuyusu çevresindeki av alanını denetliyor, Hadza'da bazı et parçaları yaşlı erkeklere ayrılıyor, her toplumda cinsiyet eşitsizliği ve gayriresmî liderlik var. Eşitsizliği sınırlayan süreçler çoğu zaman cömertliğe değil ısrarlı talebe, alaya ve statü için işbirliğine dayanıyor.

Scientific Americandöküm · 10 dk

How the brain uses memory to imagine what might have been

Beyin Olabilecek Olanı Hayal Etmek İçin Belleği Nasıl Kullanıyor

Duke Üniversitesi'nden filozof ve bilişsel bilimci De Brigard söyleşide belleğin dijital bir kayıt olmadığını, boşlukların geri çağırma sırasında doldurulduğunu anlatıyor. Aynı hipokamp ağı, yani bellekle ilgili beyin bölgesi, geçmişi hatırlamada, geleceği hayal etmede ve olabilecek olanı kurmada kullanılıyor. De Brigard Kolombiya'da barış anlaşmasından sonra mağdurlarla bellek ve bağışlama üzerine bir proje yürütüyor. Bağışlamanın ayrıntıyı unutturmadan duygusal tepkiyi yumuşattığı yönünde kanıt buluyor. Yapay zekâ konusunda bilinçten çok, kendi başına eylemde bulunabilmenin yani failliğin daha acil bir mesele olduğunu söylüyor.

De Brigard'ın aldığı MacArthur bursu800.000 dolarABD
Scientific Americananaliz · 3 dk

How AI helped bring an ancient tomb dating to before the Roman empire back to life

Yapay Zekâ, Roma İmparatorluğu'ndan Önceye Uzanan Bir Mezarı Nasıl Yeniden Canlandırdı

Araştırmacılar, Oxford'un Sounds of Silence ve Duke'un Neuroartifact projelerindeki akustik ve yapay zekâ tekniklerini birleştirdi. Bu yöntemle İtalya'da Tarquinia'daki MÖ 5. yüzyıldan kalma iki Etrüsk mezarını inceledi. Çalışma Journal of Archaeological Method and Theory'de yayımlandı. Mezarların ziyaretçileri etkileyen duyusal ortamlar olarak tasarlandığı öne sürülüyor. Mavi Şeytanlar mezarında alışılmadık uzun yankı ve yön şaşırması, Horoz mezarında bakışın yönlendirilmesi var. Mezarların aile ya da klan gücünü sürdürmek için yeniden kullanıldığı düşünülüyor.

İncelenen Etrüsk mezarı2Tarquinia, İtalya
The Atlanticdeneme · 5 dk

The Fish Are Getting Bigger

Balıklar Büyüyor

Harper, Kuzeydoğu ABD'de geceleri çizgili levrek avlayan bir sörf balıkçısı. Instagram'da yapay zekâyla üretilmiş ya da değiştirilmiş balık fotoğrafları görüyor. Örnekler arasında 12 çizgisi olan bir levrek, altı parmaklı bir balıkçı ve sakin denizde dev bir dalga var. Surfcaster's Journal dergisi yayımlayacağı bütün metin ve fotoğrafları yapay zekâ tespit yazılımından geçirmeye başladı. Sorun tırmanış, bisiklet ve kayak gibi hobilere de yayılmış. Harper'a göre asıl kayıp, başkalarının başarısına inanabilme yeteneği.

Fotoğraftaki levrekte çizgi sayısı12olağan sayı 7

Kısa notlar

Bet On Itdeneme · 3 dkAbnormal Returns

The Rideshare Revolution

Araç Paylaşım Devrimi

Caplan, çocukluğundaki taksi yolculuklarını çocuklarının araç paylaşım kullanımıyla karşılaştırıyor. ChatGPT'den aldığı tahminlere dayanarak araç paylaşımının yolcu milini, yani yolcuların toplam kat ettiği mesafeyi yaklaşık yedi katına çıkardığını ve geleneksel taksi sektörünü eritmiş olduğunu söylüyor. Sürücüsüz araçların bunu bir kez daha yedi katına çıkaracağını öngörüyor. Maliyetin geri kazanılması hesabında, 40.000 doların altında bir fiyata sahip sürücüsüz aracın günde 20 saat, 10 yıl çalıştığını varsayıp aracın çalışma saati başına yaklaşık 2 dolarlık, maliyeti karşılayan fiyata varıyor.

San Francisco havalimanından 1990 taksi ücreti60 dolarABD
Aynı ücretin enflasyona göre bugünkü karşılığı155 dolarABD
Sürücüsüz araçta denge fiyatı2 dolarsaat başına, Caplan'ın hesabı
Austin Vernon's BloganalizAbnormal Returns

An Ode to Tesla's Cybercab

Tesla'nın Cybercab'ine Methiye

Vernon, Tesla'nın direksiyonsuz ve pedalsız iki kişilik robotaksisinin tasarımını anlatıyor. Tasarım, tek bir modelin seri üretimine dayanıyor. Modüler montajı, sadeleşmiş elektrik tesisatını, plastik gövde panellerini ve iç mekânın sadeliğini bu tasarımın unsurları olarak sıralıyor. Tesla'nın hedefi araç başına 10 saniyelik üretim döngüsü, tipik bir otomobil hattında ise döngü 40 ila 90 saniye. Vernon'ın hesabına göre ABD'deki günlük 10 milyon araç paylaşım yolculuğu 330.000 ila 500.000 araçla karşılanabilir.

Hedeflenen üretim döngüsü10 saniyearaç başına
Tipik otomobil hattında döngü40-90 saniyearaç başına
Cybercab üretim maliyeti20.000 dolarhedef
ABD araç paylaşım yolculuğu10 milyongünlük
ScienceDailyhaber · 5 dk

Scientists find an “earthquake gate” as California fault stress hits a 1,000-year high

Bilim İnsanları Bir “Deprem Kapısı” Buldu, Kaliforniya Fay Gerilimi 1.000 Yılın En Yüksek Düzeyinde

Bern Üniversitesi'nden Burkhard ve ekibi, güney San Andreas ve San Jacinto fay sistemlerinin yaklaşık 1.000 yıllık deprem döngüsünü fizik temelli dört boyutlu bir modelle simüle etti. Model radyokarbon tarihleme, ağaç halkaları ve tarihsel yüzey kırığı kayıtlarını kullandı. Bölgedeki gerilimler, modelin kapsadığı 1.000 yılın en yüksek düzeyinde. Cajon Geçidi'nde kırığın tek fayda kalıp kalmayacağı iki fayın gerilim durumuna bağlı. 1857'de kırık geçitte durdu, 1812'de iki sistemi birden kırdı. Araştırmacılar bunun bir deprem zamanı tahmini olmadığını belirtiyor.

San Jacinto-Bernardino bölümündeki gerilim3,6 megapaskalKaliforniya, ABD
Mojave South bölümündeki gerilim2,8 megapaskalKaliforniya, ABD
ScienceDailyhaber · 4 dk

Scientists just pushed superconductors beyond their usual current limit

Bilim İnsanları Süperiletkenleri Olağan Akım Sınırının Ötesine İtti

Girdaplar, süperiletkenin içindeki küçük manyetik akış halkalarıdır ve normalde ölçülen akım sınırını belirler. Wang, Meier ve Cavalleri'nin Max Planck Yapı ve Dinamik Enstitüsü'ndeki deneyinde, birkaç pikosaniye süren akım darbeleri girdaplar harekete geçmeden akımı mikroskobik sınıra, yani eşleşme bozma akımına kadar yaklaştırdı. NbN'de süperiletkenlik belirgin bir eşikte aniden bozuldu, YBCO'da ise akım arttıkça kademeli olarak zayıfladı. Bu fark, iki malzemenin elektron eşleşme simetrisine bağlanıyor.

Lazer darbesinin süresi300 femtosaniye515 nanometre dalga boyu
Test edilen süperiletken2NbN ve YBCO
dizin ↑