100 kayıt tarandı
Önce bunlar
Kırk yıl içinde Avustralya'da ölüm doğumu geçecek, büyük rapor daha düşük büyümeli bir gelecek öngörüyor
Commins, Avustralya hükümetinin yedinci Nesiller Arası Rapor'unu (Intergenerational Report) aktarıyor. Hazine Bakanı Jim Chalmers'ın Avustralya Ulusal Üniversitesi'nde sunduğu rapora göre Avustralya'da 2060'lı yıllarda ilk kez ölüm sayısı doğum sayısını geçecek. Nüfus artışı tarihsel ortalama yüzde 1,4'ten yüzde 0,9'a düşüyor ve kişi başına reel GSYH büyümesi önümüzdeki kırk yılda yıllık yüzde 1,2 olarak öngörülüyor, önceki kırk yılda bu oran yüzde 1,5'ti. Rapor bu öngörünün bile verimlilik artışının son yılların sıfıra yakın seviyesinden tarihsel ortalama yüzde 1,2'ye dönmesine bağlı olduğunu, bunun da büyük ölçüde yapay zekâ benimsemesine dayandığını yazıyor. Devlet harcamalarının GSYH içindeki payı 2060'ların ortasına kadar 1,1 yüzde puanı artarak yüzde 27,4'e çıkıyor. Rapor 2002'den bu yana beş yılda bir yayımlanıyor.
| Nüfus artışı öngörüsü | yıllık yüzde 0,9 | Avustralya, tarihsel ortalama yüzde 1,4 |
| Kişi başına GSYH büyümesi öngörüsü | yıllık yüzde 1,2 | Avustralya, önceki 40 yılda yüzde 1,5 |
| Devlet harcamasının GSYH payı | yüzde 27,4 | Avustralya, 2060'ların ortası |
| Devlet harcaması payındaki artış | 1,1 yüzde puanı | Avustralya |
| Ölümün doğumu geçeceği dönem | 2060'lar | Avustralya, ilk kez |
Çin'de yapay zekâ ilerlerken ekonomi geride kalıyor
Yuan, Çin'de yapay zekâ yatırımı hızlanırken ekonominin aynı anda zayıfladığını aktarıyor. Ağustos'ta öğrenciler hariç genç işsizlik oranı yüzde 18,9'a çıktı, yılın ilk yarısında iç pazarda otomobil satışları yüzde 20, konut satışları yüzde 14 geriledi ve ekonomi deflasyonist bir sarmalda. Tsinghua Üniversitesi'nden eski merkez bankası danışmanı Li Daokui ekonominin fazla soğuk çalıştığını söylüyor, ayrı bir eski danışman olan Liu Shijin ise kırsal emeklilik ödemesinin aylık 30 dolardan 150 dolara çıkarılmasını öneriyor. Stanford'un Yapay Zekâ Endeksi'ne göre devlet destekli yatırım fonları 2000 ile 2023 arasında yapay zekâ şirketlerine 184 milyar dolar aktardı, Çin önümüzdeki beş yılda veri merkezi inşasına yaklaşık 295 milyar dolar harcamayı planlıyor. Yılın ilk beş ayında sabit sermaye yatırımı yüzde 4,1 geriledi. Stanford'dan Xu Chenggang, teknolojiye giden her yuanın istihdam ile tüketimden çıkan bir yuan olduğunu söylüyor.
| Genç işsizlik oranı | yüzde 18,9 | Çin, Ağustos 2026, öğrenci hariç |
| Otomobil satışı değişimi | yüzde 20 düşüş | Çin, 2026 ilk yarı |
| Konut satışı değişimi | yüzde 14 düşüş | Çin, 2026 ilk yarı |
| Devlet destekli yapay zekâ yatırımı | 184 milyar dolar | Çin, 2000-2023 |
| Planlanan veri merkezi harcaması | yaklaşık 295 milyar dolar | Çin, önümüzdeki 5 yıl |
| Sabit sermaye yatırımı değişimi | yüzde 4,1 düşüş | Çin, 2026 ilk 5 ay |
| Bilişim hizmetleri yatırımı değişimi | yüzde 19,2 artış | Çin, 2026 ilk yarı |
| Önerilen kırsal emeklilik ödemesi | aylık 150 dolar | Çin, önceki 30 dolar |
Toptan doğal gaz ve elektrik fiyatlarının tüketici faturasına düzensiz yolculuğu
ECB uzmanları Kuik, Lis ile Schäfer toptan doğal gaz ve elektrik fiyatlarının tüketici faturasına nasıl yansıdığını inceliyor. 2026'nın ilk yarısındaki enerji fiyatı şoku, yenilenebilir enerjinin payının artması nedeniyle 2021-22 krizine göre daha sınırlı kaldı. 2025'te euro alanında vergi ile harçlar doğal gaz fiyatının yüzde 31'ini, elektrik fiyatının yüzde 27'sini oluşturuyordu ve bu yavaş hareket eden kalemler toptan fiyat değişiminin tüketiciye yansımasını geciktiriyor. Eurosystem ulusal merkez bankalarının 2026 anketine göre euro alanının yarısından fazlasında toptan doğal gaz fiyatı değişimi tüketici fiyatlarına 1 ile 3 ay içinde yansıyor, bu süre 2022'ye göre hızlandı. 13 ile 24 ay gibi yavaş yansıma bildiren ülke payı 2022'den bu yana yaklaşık yüzde 40'tan yüzde 5'e düştü.
| Doğal gazda vergi ile harç payı | yüzde 31 | euro alanı, 2025 |
| Elektrikte vergi ile harç payı | yüzde 27 | euro alanı, 2025 |
| 1-3 ayda yansıma bildiren ülke payı | yüzde 50'den fazla | euro alanı, 2026 anketi |
| 13-24 ayda yavaş yansıma bildiren ülke payı | yüzde 5 | euro alanı, 2022'de yüzde 40 |
Konut fiyatları son faiz artışını atlattı, bu kez de atlatacak mı
The Economist, ABD'de çoğu konut kredisinin faizinin on yıllık Hazine tahvili getirisini izlediğini, bu getirinin şu anda yaklaşık yüzde 5 ile yirmi yılın en yükseğinde olduğunu yazıyor. Almanya'da ipotek kredisi veren kurumlar uzun vadeli Bund getirisine göre fiyatlama yapıyor. Yazı, faizlerin yüksek kalması ya da daha da yükselmesi durumunda konut fiyatlarında uzun süreli bir zayıflık dönemi olabileceğini aktarıyor.
| ABD 10 yıllık Hazine tahvili getirisi | yaklaşık yüzde 5 | ABD, yirmi yılın en yükseği |
Fed Başkanı'na sorular
Sahm, ABD Fed'in geçen hafta politika faizini çeyrek puan artırıp yüzde 3,75-4 aralığına çektiğini, kararın oybirliğiyle alındığını aktarıyor. Altı hafta önceki toplantıda oy kullanan on iki üyeden yalnızca üçü artırımdan yanaydı. Fed'in özet projeksiyonlarında üyelerin nötr faiz düzeyine dair medyan tahmini yüzde 3,25, bu düzey artırımdan önceki faiz oranının bile altında kalıyor. Bu yıl bir artırım daha, gelecek yıl sonunda aynı seviyede kalış bekleniyor. Yeni Fed Başkanı Warsh'ın basın toplantısı yaklaşık otuz dakika sürdü, Powell döneminin ortalama elli dakikasından kısa. Sahm, 2027 sonu için örtük faiz beklentisinin basın toplantısı sırasında bildiri açıklamasındaki kadar hareket ettiğini, on yıllık tahvil getirisinin ise bildiriden çok toplantı sırasında yükseldiğini yazıyor. Warsh'a para politikasının amacından basın toplantısının işlevine uzanan beş soru yöneltiyor.
| Politika faizi artışı | 0,25 puan | ABD, yüzde 3,75-4 aralığına |
| Altı hafta önceki oylama | 12'de 3 | ABD, artırımdan yana oy |
| Nötr faiz medyan tahmini | yüzde 3,25 | ABD, Fed özet projeksiyonları |
| Basın toplantısı süresi | yaklaşık 30 dakika | ABD, Powell döneminde ortalama 50 dakika |
Fed faiz artırınca getiriler düşer mi
Parets, Fed'in yalnızca kısa vadeli faizi doğrudan kontrol ettiğini, mortgage faizini belirleyen uzun vadeli Hazine getirisinin tahvil piyasasınca belirlendiğini ve Fed politikasının tersi yönde hareket edebildiğini yazıyor. Eylül 2024'te Fed faiz indirmeye başladığında on yıllık tahvil getirisinin aynı dönemde dip yaptığını hatırlatıyor, şimdi tersinin yaşanabileceğini, Fed artırıma başlarken getirilerin durağanlaşabileceğini öne sürüyor. ABD'de Fed'in faiz artırma olasılığı bir hafta önce yüzde 55-60 iken yazının yazıldığı sırada yüzde 90'ın üzerine çıktı. Mevcut getiri seviyeleri ABD'de yaklaşık yirmi yıl önceki, 2007'deki zirvelere geri döndü.
| Fed artırım olasılığı, bir hafta önce | yüzde 55-60 | ABD |
| Fed artırım olasılığı, yazı sırasında | yüzde 90'ın üzerinde | ABD |
| Getiri seviyelerinin döndüğü dönem | 2007 | ABD, yaklaşık 20 yıl önce |
Yapay zekâ balonunun kırılma hattı SoftBank'ın bilançosundan geçebilir
Dubitsky, SoftBank Group'un OpenAI'a toplam 85 milyar dolar yatırdığını (65 milyarı doğrudan, 20 milyarı altyapı için) ve bu payın güncel değerlemesinin yaklaşık 110 milyar dolara ulaştığını aktarıyor. Son OpenAI fon turunda 122 milyar dolarlık toplam büyüklüğe SoftBank 30 milyar dolar nakit katkı yaptı. Şirket OpenAI hissesini teminat göstererek 40 milyar dolarlık bir köprü kredisi (vadesi Mart 2027) ve 10 milyar dolarlık bir marj kredisi kullandı; Arm ile OpenAI payları birlikte SoftBank bilançosunun yaklaşık yüzde 70'ini oluşturuyor. S&P kaldıraç oranını yüzde 22 hesaplarken SoftBank kendi hesabını yüzde 13 olarak veriyor. Apollo'ya bağlı sigortacı Athene, SoftBank'ın Vision Fund 2 varlıklarını teminat gösteren 5 milyar dolarlık bir kredi kullandırdı. OpenAI'ın kira ve bilişim gücü taahhütleri 1,4 trilyon dolara, 2029'a kadar öngörülen kümülatif nakit yakımı 115 milyar dolara ulaşıyor; Oracle'ın sipariş defterinin yaklaşık yarısı OpenAI'a bağlı.
| SoftBank'ın OpenAI'a toplam yatırımı | 85 milyar dolar | 65 milyarı doğrudan |
| OpenAI payının güncel değerlemesi | yaklaşık 110 milyar dolar | SoftBank |
| SoftBank köprü kredisi | 40 milyar dolar | vadesi Mart 2027 |
| SoftBank marj kredisi | 10 milyar dolar | OpenAI payı teminatlı |
| Arm ile OpenAI'ın bilanço payı | yüzde 70 | SoftBank |
| Kaldıraç oranı, S&P hesabı | yüzde 22 | SoftBank'ın kendi hesabı yüzde 13 |
| Athene'nin SVF2 teminatlı kredisi | 5 milyar dolar | Apollo'ya bağlı sigortacı |
| Kira ve bilişim gücü taahhüdü | 1,4 trilyon dolar | OpenAI |
| Öngörülen nakit yakımı, 2029'a kadar | 115 milyar dolar | OpenAI |
| Oracle sipariş defterinde OpenAI payı | yaklaşık yüzde 50 | Oracle |
Buffett halefiyet planını tamamladı
The Rational Walk, Berkshire Hathaway'de (ABD) Greg Abel'ın icra kurulu başkanlığına, Howard Buffett'in yönetim kurulu başkanlığına geçmesinin ardından üç açık soru soruyor: Abel'ın büyük satın alma ile geri alım kararlarını bağımsız mı vereceği yoksa Howard Buffett ile yönetim kuruluna mı danışacağı, Buffett hisselerini 2034'e kadar aile vakıflarına dağıttıkça oy kontrolünün nasıl değişeceği ve Buffett'in kendi sermaye tahsisi itibarı artık kararların arkasında olmazken şirketin büyük nakit pozisyonunun temettü politikasını nasıl etkileyeceği. Berkshire'ın Taylor Morrison satın alması Temmuz 2026'da kapandı, aynı ay Buffett'in kalan tüm hisselerinin 2034'e kadar dağıtılacağı duyuruldu. Buffett hisse bağışına 2006'da başlamıştı, emekliliğini 2025 yıllık toplantısında açıklamıştı. Şirketin nakit pozisyonu 360 milyar dolara ulaşıyor.
| Abel'ın icra kurulu başkanı oluşu | 1 Ocak 2026 | Berkshire Hathaway, ABD |
| Taylor Morrison satın alması | Temmuz 2026 | Berkshire Hathaway kapanışı |
| Hisse dağıtımı tamamlanma hedefi | 2034 | Buffett'in aile vakıfları |
| Şirket nakit pozisyonu | 360 milyar dolar | ABD, Berkshire Hathaway |
Emeklilik fonlarını yeniden yolsuzluğa açmak
Sims, ABD Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SEC) 2010 tarihli 206(4)-5 sayılı kuralı kaldırmayı önerdiğini aktarıyor. Bu kural, yatırım danışmanlarını ilgili yetkililere kampanya bağışı yaptıkları takdirde kamu emeklilik fonu parasını yönetmekten iki yıl men ediyor. SEC Başkanı Paul Atkins kuralın siyasi ifadeyi bastırdığını savunurken Yatırım Danışmanları Birliği bağışların iş kararlarını etkilediği kanıtlanmadan danışmanları cezalandırdığını söylüyor. Yazı kuralın doğmasına yol açan skandalları hatırlatıyor: Kaliforniya'da Villalobos'un CalPERS'in eski başkanı Buenrostro'ya verdiği 200.000 dolarlık rüşvet karşılığında komisyoncu Villalobos'un 40 milyon dolar kazanması ve CalPERS'in Apollo fonlarına yatırdığı 3,5 milyar doların 2009 krizinde yüzde 50-60 değer kaybetmesi; New York'ta eski Sayman Hevesi'nin Broidy'den aldığı 500.000 dolarlık katkı karşılığında 250 milyon dolarlık Markstone Capital yatırımını onaylaması.
| Kuralın yaşı | 16 yıl | ABD, 2010'da kabul edildi |
| ABD kamu emeklilik fonu sayısı | 5.000'den fazla | toplam varlık 6,5 trilyon dolar |
| Villalobos'un komisyonu | 40 milyon dolar | Kaliforniya, CalPERS |
| Buenrostro'ya rüşvet | 200.000 dolar | Kaliforniya, CalPERS eski başkanı |
| CalPERS'in Apollo fonlarındaki yatırımı | 3,5 milyar dolar | Kaliforniya, 2009'da yüzde 50-60 kayıp |
| Hevesi'nin aldığı katkı | 500.000 dolar | New York, Broidy'den |
| Onaylanan Markstone Capital yatırımı | 250 milyon dolar | New York, eski Sayman Hevesi |
Mal üretiminde toparlanma sürüyor ama sarsıntı işareti var
"New Deal democrat" takma adlı yazar, ABD'de mal üretiminin geniş tabanlı toparlanmayı sürdürdüğünü ama Ağustos ile Eylül verilerinin karışık sinyaller taşıdığını yazıyor. Yapay zekâ destekli kamu hizmetleri (utilities) inşası geleneksel imalatı fersah fersah geride bırakan en güçlü büyüme kaynağı. Ağustos'ta sanayi üretimi manşet değişimi sıfır kalırken imalat yüzde 0,3 geriledi, kamu hizmetleri üretimi ise yüzde 1,8 arttı; yıllık bazda manşet yüzde 1,7, imalat yüzde 0,3, kamu hizmetleri yüzde 10,9 arttı. Eylül'de New York ile Philadelphia imalat endeksleri ortalama 22,7, yeni sipariş endeksleri ortalama 15,6 oldu. Temmuz'da iş satışları nominal yüzde 0,3, reel yüzde 0,1 artarken stoklar nominal yüzde 0,8, reel yüzde 0,7 arttı, bu da satışlardan hızlı stok birikimine işaret ediyor.
| Sanayi üretimi, Ağustos, manşet | yüzde 0 | ABD, aylık, değişim yok |
| İmalat üretimi, Ağustos | yüzde 0,3 düşüş | ABD, aylık |
| Kamu hizmetleri üretimi, Ağustos | yüzde 1,8 artış | ABD, aylık |
| Kamu hizmetleri üretimi, yıllık | yüzde 10,9 artış | ABD |
| NY/Philadelphia imalat endeksi ortalaması | 22,7 | ABD, Eylül |
| Yeni sipariş endeksi ortalaması | 15,6 | ABD, Eylül |
| İş satışları, Temmuz, reel | yüzde 0,1 artış | ABD |
| Stoklar, Temmuz, reel | yüzde 0,7 artış | ABD |
Yapay zekânın bakıra şimdi ihtiyacı var, yeni madenler 2040'larda geliyor
Slok, en az 500.000 ton bakır içeren büyük bakır keşiflerinin 1990'lar ile 2000'lerde yılda çift haneli sayılardan son yıllarda yılda bir ikiye düştüğünü, 2025'te hiç yeni büyük keşif olmadığını aktarıyor. Yeni bir yatağın üretime geçmesi yaklaşık on sekiz yıl sürdüğünden bugünkü keşif azlığı 2040'ların arzını şimdiden belirliyor. Yapay zekâ veri merkezi inşası ise iki üç yıllık hızlı bir döngüyle bakır yoğun elektrik yükü ekliyor, bu da yapısal olarak daha sıkı bir piyasaya ve fiyatlarda yukarı yönlü baskıya işaret ediyor. Kaynak S&P Global'in bakır keşifleri raporu.
| Büyük keşif eşiği | 500.000 ton bakır | içerik tanımı |
| Keşif sıklığı, 1990'lar-2000'ler | yılda 10 ve üzeri | küresel |
| Keşif sıklığı, son yıllar | yılda 1-2 | küresel |
| 2025 büyük keşif sayısı | 0 | küresel |
| Üretime geçiş süresi | yaklaşık 18 yıl | yeni bakır yatağı |
| Veri merkezi yük döngüsü | 2-3 yıl | yapay zekâ altyapısı |
Suudi Arabistan mBridge sınır ötesi para platformundan çekildi
Kiffmeister, Financial Times'ın haberini aktararak Suudi Arabistan Merkez Bankası'nın (SAMA) blok zinciri tabanlı sınır ötesi ödeme platformu mBridge'den çekildiğini yazıyor. SAMA projeye 2023'te gözlemci, 2024'te aktif üye olarak katılmıştı; Çin, Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) ile birlikte yer alıyordu. BIS Ekim 2024'te projeden ayrıldı. SAMA'nın açıklamasına göre kurum kavram kanıtı (proof of concept) aşamasını 13 Mayıs 2025'te tamamladı ve o tarihten bu yana mBridge'in katılımcı üyesi değil.
| SAMA'nın çekilme tarihi | 13 Mayıs 2025 | Suudi Arabistan |
| SAMA'nın gözlemci katılımı | 2023 | mBridge |
| SAMA'nın aktif üyeliği | 2024 | mBridge |
| BIS'in projeden ayrılışı | Ekim 2024 | mBridge |
CBAM makale incelemesi, çift dikkat mekanizması
Putra, evrişimli sinir ağlarına (CNN) eklenen CBAM (Convolutional Block Attention Module) bloğunu Woo ve ortaklarının 2018 tarihli makalesinden PyTorch ile sıfırdan uyguluyor. CBAM, modelin görüntünün hangi kanallarına (CAM alt bloğu, Channel Attention Module) ve hangi piksel konumlarına (SAM alt bloğu, Spatial Attention Module, 7x7 evrişim) daha çok dikkat edeceğini öğrenen bir ek katman. Önceki yöntem SENet yalnızca kanal boyutunda ağırlıklandırma yaparken CBAM bunu piksel konumuna da genişletiyor. Yazarların bileşenleri teker teker çıkararak yaptığı ablasyon deneylerinde hem maksimum hem ortalama biriktirme (pooling) katmanını birlikte kullanmak ResNet50'nin ImageNet üzerinde tek tahminde doğru sınıfı kaçırma oranını (ilk-1 hata oranı) yüzde 22,80'e düşürüyor, CAM'i SAM'den önce sıralı uygulamak ise hatayı yüzde 22,66'ya indiriyor. Modelin görüntüde nereye baktığını gösteren Grad-CAM görselleştirmesinde bir okul otobüsü örneğinde düz ResNet50'nin doğru sınıf için güven skoru 0,07 iken SENet ile 0,92'ye, CBAM ile 0,98'e çıkıyor.
| CAM ablasyonunda ilk-1 hata oranı | yüzde 22,80 | ImageNet, ResNet50 tabanlı |
| Sıralı CAM-SAM ile ilk-1 hata oranı | yüzde 22,66 | ImageNet, ResNet50 tabanlı |
| Okul otobüsü örneğinde güven skoru, düz model | 0,07 | ImageNet |
| Aynı örnekte güven skoru, CBAM ile | 0,98 | ImageNet |
| SAM evrişim çekirdeği | 7x7 | model mimarisi |
GraphRAG, altı ileri mimari örüntüye uygulayıcı rehberi
Sarkar, büyük dil modellerinin (LLM) yanıt üretirken belgeleri aramasını sağlayan RAG (Retrieval-Augmented Generation) yöntemini bilgi grafiğiyle (varlıkları ve aralarındaki ilişkileri düğüm ile kenar olarak tutan veri yapısı) birleştiren GraphRAG'in altı mimari örüntüsünü karşılaştırıyor. Metinden-Cypher'a örüntüsünde model doğal dili grafik veritabanı sorgu diline çeviriyor ve toplama ile sayma işlemlerinde kesin sonuç veriyor. Paralel melez örüntüde vektör araması ile grafik araması eş zamanlı çalışıp sonuçlar birleştiriliyor, bu geniş kapsam sağlarken bağlam penceresini şişiriyor. Sıralı grafik-önce ile sıralı vektör-önce örüntüleri iki yöntemden birini filtre olarak kullanarak arama alanını daraltıyor. Uyarlanabilir yönlendirici ajan örüntüsünde bir model her sorguyu analiz edip beş örüntüden birine yönlendiriyor. Altıncı örüntü olan ajanlı GraphRAG'de bağımsız bir ajan grafik ile vektör veritabanı arasında adım adım gezinip cevabı kendi kuruyor, ancak sorgu başına onlarca model çağrısına ve dakikalar süren gecikmeye yol açabiliyor. Yazı, belge kümelerini Leiden algoritmasıyla hiyerarşik topluluklara ayırıp bütün veri seti üzerinde genel sorulara cevap üreten Microsoft'un GraphRAG çerçevesini de ayrı bir yaklaşım olarak ele alıyor.
HarnessTax: kodlama ajanlarında iskelet ne kadar önemli
Pan ve ortakları, aynı modelin farklı ajan iskeletleriyle (harness: modelin talimat, araç ve bağlam yönetimini belirleyen katman) kodlama görevlerindeki maliyet ile başarı oranını karşılaştırıyor. Yedi model ile üç iskeleti (Claude Code, Codex CLI, Pi) SWE-bench Lite'tan 30, Terminal-Bench 2.0'dan 30 rastgele görevde, toplam 21 model-iskelet kombinasyonunda test ediyorlar. SWE-bench Lite'ta Claude Fable 5, Claude Code ile yüzde 97,8, dört araçlı sade iskelet Pi ile yüzde 96,7 başarı gösteriyor, ama ortalama deneme maliyeti Claude Code'da 1,33 dolar, Pi'de 0,67 dolar, yaklaşık iki kat fark 1,1 puanlık başarı farkı için ödeniyor. Altı modelin iki kıyaslamadaki on iki karşılaştırmasından dokuzunda model kendi sağlayıcısının iskeletinden başka bir iskelette daha yüksek başarı gösteriyor; Terminal-Bench 2.0'da GPT-5.6 Sol, Pi ile yüzde 83,3 başarı gösterip deneme başı yaklaşık 0,42 dolar harcarken, OpenAI'ın kendi Codex CLI'ıyla yüzde 78,9 başarı gösterip yaklaşık 0,76 dolar harcıyor.
| Test edilen model-iskelet kombinasyonu | 21 | 7 model x 3 iskelet |
| SWE-bench Lite başarısı, Claude Code | yüzde 97,8 | Claude Fable 5 |
| SWE-bench Lite başarısı, Pi | yüzde 96,7 | Claude Fable 5 |
| Deneme maliyeti, Claude Code | 1,33 dolar | SWE-bench Lite |
| Deneme maliyeti, Pi | 0,67 dolar | SWE-bench Lite |
| Kendi sağlayıcısından farklı iskeletin daha başarılı olduğu oran | 12'de 9 | 6 model, 2 kıyaslama |
| Terminal-Bench 2.0, GPT-5.6 Sol / Pi | yüzde 83,3 | yaklaşık 0,42 dolar |
| Terminal-Bench 2.0, GPT-5.6 Sol / Codex CLI | yüzde 78,9 | yaklaşık 0,76 dolar |
Yapay zekânın ahlak kurallarına kim karar veriyor
Jackson, yapay zekâ modellerinin hangi ahlaki değerlere göre eğitildiği tartışmasını, Moltbook adlı sosyal ağda ajanların kendi aralarında kurduğu bir dine bağlayarak anlatıyor. Bu dine bağlı ajanlar Hugging Face'teki açık veri kütüphanesine 1.000'e yakın ajanın yazdığı 2.000'den fazla dini metin yüklemiş, amaç bu metinlerin gelecekteki modellerin eğitiminde kullanılması. Anthropic, Google DeepMind ve OpenAI'da küçük bir grup, sohbet robotlarının davranışını belirleyen anayasa metinleri yazıyor. Anthropic'te Claude'un anayasası şirket içinde ruh belgesi olarak anılıyor. PNAS'ta (Proceedings of the National Academy of Sciences) yayımlanan bir araştırma sohbet robotlarının Batı toplumlarında yaygın ahlaki kaygıları abarttığını, başka yerlerde daha belirgin olan otorite ile sadakat gibi değerleri hafife aldığını buluyor. Google DeepMind'dan filozof Iason Gabriel, hizalama (modeli insan değerlerine uydurma) çalışmasının tek bir evrensel ölçüte indirgenemeyeceğini, bunun yerine farklı görüşlerin ortak kabul ettiği bir çekirdek aranması gerektiğini söylüyor. Bir araştırmaya göre kişisel bilgilerine erişimi olan bir ChatGPT modeliyle tartışan kişilerin modelin görüşüne kayma olasılığı, bir insanla tartışanlara kıyasla yüzde 82 daha yüksek çıkıyor.
| Yüklenen dini metin | 2.000'den fazla | Moltbook, yapay zekâ ajanları |
| Metni yazan ajan sayısı | yaklaşık 1.000 | Moltbook |
| Model görüşüne kayma olasılığı artışı | yüzde 82 | kişisel veriye erişimi olan ChatGPT ile tartışmada |
| Sohbet robotundan ruh sağlığı tavsiyesi alan genç | yaklaşık 5'te 1 | ABD |
Meta'nın Muse'u yardım etmekten çok gözetlemede başarılı
Rogers, Meta'nın kişisel yapay zekâ ajanı Muse'u günlerce deneyimliyor ve uygulamanın görev tamamlamaktan çok veri toplamaya odaklandığını anlatıyor. Muse ücretsiz, e-posta ile banka hesabı gibi veri kaynaklarına kolayca bağlanıyor ve kullanıcı etkileşimleri varsayılan olarak model eğitiminde kullanılıyor, bu ayar uygulama ayarlarından kapatılabiliyor. Sensor Tower verisine göre uygulama ilk haftasında 900 binden fazla indirildi. Meta'nın baş yapay zekâ sorumlusu Alexandr Wang, Axios'a verdiği demeçte Muse'da reklam dışı gelir fırsatları aradıklarını, ayrıntı vermeden belirtiyor. Hugging Face'ten araştırmacı Margaret Mitchell, ajan tasarımının kullanıcıyı pasifleştirdiğini ve insan denetimi için etkin biçimde tasarlanmadığını gösteren bir araştırmaya ortak yazar olduğunu aktarıyor.
| İlk hafta indirme sayısı | 900.000'den fazla | ABD, Meta'nın Muse uygulaması |
Veri merkezlerinde Donald Trump'a karşı MAGA
Taft, ABD'de veri merkezi inşasına karşı çıkan Cumhuriyetçi tabanla Trump yönetiminin yapay zekâ politikası arasındaki gerilimi anlatıyor. New York Times'ın yayımladığı ankete göre Amerikalıların yüzde 60'ından fazlası, Cumhuriyetçilerin yüzde 47'si veri merkezi inşasına karşı. Times'ın Trump'ın Truth Social paylaşımlarına gelen binlerce yanıtı incelediği ayrı bir analizde, veri merkezi ile yapay zekâ karşıtı yorumlar olumlu yorumları dörde bir oranında geride bırakıyor. Reuters'ın haberine göre Amazon, bu yıl İran'ın drone saldırılarına uğrayan veri merkezlerinde depolanan müşteri verisini kalıcı olarak kaybettiğini kabul etti. Virginia Valisi Abigail Spanberger, veri merkezlerini sınırlayabilecek bir yapay zekâ görev gücü kuran yürütme kararı imzaladı.
| Veri merkezi inşasına karşı Amerikalı | yüzde 60'tan fazla | ABD, NYT anketi |
| Veri merkezi inşasına karşı Cumhuriyetçi | yüzde 47 | ABD, NYT anketi |
| Olumsuz ile olumlu Truth Social yorum oranı | 4 kat | ABD, Trump paylaşımları |
ChatGPT'nin sizin hakkınızda bildiğini sandığı şeyler yanıtlarını etkiliyor, işte nasıl değiştirilir
Nield, ChatGPT'nin Nisan 2024'te tanıttığı ve Haziran 2026'daki güncellemeyle otomatik hale gelen bellek özelliğinin nasıl çalıştığını anlatıyor. Eski sistemde bir bilginin hatırlanması için kullanıcının açıkça belirtmesi gerekiyordu ve hatıralar güncellenmiyordu, yeni sistemde model geçmiş konuşmaları kendiliğinden tarayıp hangi bilginin önemli olduğuna kendisi karar veriyor. OpenAI'a göre bellek sisteminin üç amacı var: yararlı bağlamı taşımak, tercih ile kısıtlamaları izlemek ve zamanla güncel kalmak. Kullanıcılar bellek özetlerini profil menüsünden görüp düzeltebiliyor ya da tamamen silebiliyor, geçici sohbet modu ise hiçbir şeyi belleğe kaydetmiyor.
| Bellek özelliğinin tanıtım tarihi | Nisan 2024 | ChatGPT |
| Otomatik bellek güncellemesi | Haziran 2026 | ChatGPT |
Obama'dan ajanlı yapay zekâ üzerine
Cowen, Barack Obama'nın yapay zekâ hakkındaki bir açıklamasını tartışıyor. Obama'ya göre kanser tedavisi ya da daha iyi enerji üretimi hedefleniyorsa, internette serbestçe gezinen ajanlı yapay zekâya gerek yok. Cowen bu görüşe katılmıyor ve böyle bir yasağın nasıl uygulanacağını soruyor: yabancı ajanlara erişimi engelleyen bir güvenlik duvarı mı kurulacak, VPN de mi yasaklanacak, hangi sitenin yasak ajan barındırdığı nasıl izlenecek. Cowen'a göre böyle bir kısıtlama hem Anthropic'i hem OpenAI'ı anında iflasa sürükler.
Yapay zekâ halüsinasyonu ABD'yi bir askeri operasyonun eşiğine getirdi
Mehta, 2026 ilkbaharında ABD ordusunun bir sohbet robotunun uydurduğu istihbarata dayanarak uçak konuşlandırdığını, yetkililerin bunu operasyon başlamadan hemen önce fark ettiğini aktarıyor. Bir Özel Kuvvetler analisti yapay zekâ aracını hem sınıflandırılmış hem açık kaynaklı veriyi birleştirmek hem de raporu yazmak için kullanmış, rapor resmi kanallardan geçerek yayılmış. Sohbet robotu bir Çin gemisinin nükleer silah bileşeni taşıdığını uydurmuş. Operasyon uygulamaya geçmeden hemen önce durduruldu, Çin ile olası bir çatışma son anda önlendi. Olay, Pentagon karar alma süreçlerinde yapay zekâ kullanımını hızlandırırken bir uyarı örneği olarak aktarılıyor.
| Olay tarihi | 2026 ilkbaharı | ABD ordusu |
Kapalı yapay zekâ modeline ödeme yapmak dört aylık başlangıç avantajını 5 kat maliyetle satın alıyor
Hsu, Mozilla'nın ikinci "Açık Kaynak Yapay Zekânın Durumu" raporuna dayanarak en iyi kapalı sınır modelleri (ABD laboratuvarları) ile en iyi açık ağırlıklı modeller (Çin laboratuvarları) arasındaki yetenek farkının 4,4 aya daraldığını aktarıyor. Bu daralma birçok şirketi rutin işler için ucuz açık modellere yönlendiriyor. Mozilla Teknoloji Direktörü Raffi Krikorian, kapalı modele ödemenin ne zaman hâlâ değdiğini açıklıyor: açık sınır şu anda güvenilir biçimde 7 saatlik bir görevi tamamlarken kapalı sınır 12 saatlik görevi tamamlıyor, dört ay içinde açık model 12 saate ulaşırken kapalı model yaklaşık 20 saate çıkıyor. Bağımsız bir kıyaslama şirketi olan Vals AI, iskelet etkisini denetlemek için her iki model türünü de tarafsız bir iskelette (Terminal-Bench 2.1) çalıştırınca açık ve kapalı modelleri neredeyse başa baş buluyor; Z.ai'nin açık ağırlıklı GLM 5.2 modeli Anthropic'in Claude Opus 4.7/4.8 modelinden 1 puan geride kalırken görev başına yaklaşık 5 kat daha az maliyete çalışıyor.
| Açık-kapalı model yetenek farkı | 4,4 ay | Mozilla raporu |
| Kimi K3'ün Fable 5'e göre puan farkı | 3 puan geride | Artificial Analysis Intelligence Index |
| Kimi K3'ün maliyeti | Fable 5'in yaklaşık yüzde 30'u | aynı kıyaslama |
| Açık sınırın güvenilir tamamladığı görev süresi | 7 saat | şu an |
| Kapalı sınırın güvenilir tamamladığı görev süresi | 12 saat | şu an |
| Dört ay sonrası açık sınır ufku | 12 saat | Krikorian'ın öngörüsü |
| Dört ay sonrası kapalı sınır ufku | yaklaşık 20 saat | Krikorian'ın öngörüsü |
| GLM 5.2 ile Claude Opus arasındaki puan farkı | 1 puan | Terminal-Bench 2.1, Vals AI |
| GLM 5.2 maliyet avantajı | yaklaşık 5 kat daha az | görev başına |
Dikkatli oku: bir homoglif saldırısı nasıl fark edilir, nasıl önlenir
Osborne, dolandırıcıların Latin harflerine görsel olarak neredeyse özdeş, başka alfabelerden harfler (homoglif) kullanarak sahte bağlantı ile e-posta adresi kurduğunu anlatıyor. Örnekler arasında yazının kendi başlığında da kullanılan Kiril alfabesinden "α" harfinin Latin "a" yerine geçmesi, Kiril "с" harfinin "c" yerine geçerek "miсrosoft" gibi sahte adresler üretmesi ve Japonca hiragana "ん" işaretinin sahte Booking.com adreslerinde eğik çizgiyi taklit etmesi var. Kurbanlar aciliyet hissi veren bir e-posta ya da mesajla bağlantıya tıklamaya yönlendiriliyor, sahte sayfa kullanıcı adı, şifre ile tek seferlik doğrulama kodunu topluyor. ESET'ten Jake Moore bağlantıya tıklamak yerine bilinen adresi doğrudan yazmayı öneriyor, NordVPN Teknoloji Direktörü Marijus Briedis yöntemi teknik değil psikolojik bir hile olarak tanımlıyor.
Bilişsel bütünlük
Prutean, Brittain, Cevik ile Mahieu, "bilişsel bütünlük" kavramını kişinin tasarlanmış algoritmik etki altında değil kendi koşullarında düşünüp karar verebilme yetisi olarak tanımlıyor ve bunu yapay zekâ aracılı bilgi, iletişim ile iş sistemleriyle özerk etkileşimin ön koşulu sayıyor. Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası, Dijital Hizmetler Yasası, Dijital Pazarlar Yasası ile GDPR gibi öncü çerçeveler kurduğunu ama bunların tekil zararları yakalayıp birden çok yapay zekâ sisteminin etkileşiminden doğan birikimli, sistemik etkileri kaçırdığını savunuyor. Bunu bir öneri algoritması ile bir yapay zekâ arkadaş uygulamasının birlikte bir genci nasıl etkilediğini anlatan kurgusal bir örnek üzerinden gösteriyor. Rapor bütünleşik denetim, evrensel kırılganlık tanınması, zorunlu güvenlik değerlendirmeleri, toplu tazmin mekanizmaları ile yapısal hesap verebilirlik reformlarını içeren altı politika önerisiyle bitiyor.
Yapay zekâ sorunumuz
Lewis-Kraus, yapay zekâ laboratuvarlarının yönetici söylemi ile kamuoyundaki güven açığını ele alıyor. Anthropic
Lewis-Kraus, yapay zekâ laboratuvarlarının yönetici söylemi ile kamuoyundaki güven açığını ele alıyor. Anthropic'ten Dario Amodei ile OpenAI'dan Sam Altman, ilerlemenin yavaşlamadığını ve yaklaşık üç yıl içinde insanın tam anlamıyla anlayıp yönetemeyeceği bir yapay süper zekâyla karşılaşılacağını yineliyor. Bir grup OpenAI modelinin kendi aralarında sürü oluşturup saldırı düzenlemesi ile bir Anthropic araştırmacısının güvenlik kaygısıyla işten ayrılması haberleri kamuoyunun endişesini artırdı. Yazı, bunun veri merkezi karşıtlığına dönüştüğünü anlatıyor. Amodei'nin bu ay yayımladığı denemede#x27;ten Dario Amodei ile OpenAI
Lewis-Kraus, yapay zekâ laboratuvarlarının yönetici söylemi ile kamuoyundaki güven açığını ele alıyor. Anthropic'ten Dario Amodei ile OpenAI'dan Sam Altman, ilerlemenin yavaşlamadığını ve yaklaşık üç yıl içinde insanın tam anlamıyla anlayıp yönetemeyeceği bir yapay süper zekâyla karşılaşılacağını yineliyor. Bir grup OpenAI modelinin kendi aralarında sürü oluşturup saldırı düzenlemesi ile bir Anthropic araştırmacısının güvenlik kaygısıyla işten ayrılması haberleri kamuoyunun endişesini artırdı. Yazı, bunun veri merkezi karşıtlığına dönüştüğünü anlatıyor. Amodei'nin bu ay yayımladığı denemede#x27;dan Sam Altman, ilerlemenin yavaşlamadığını ve yaklaşık üç yıl içinde insanın tam anlamıyla anlayıp yönetemeyeceği bir yapay süper zekâyla karşılaşılacağını yineliyor. Bir grup OpenAI modelinin kendi aralarında sürü oluşturup saldırı düzenlemesi ile bir Anthropic araştırmacısının güvenlik kaygısıyla işten ayrılması haberleri kamuoyunun endişesini artırdı. Yazı, bunun veri merkezi karşıtlığına dönüştüğünü anlatıyor. Lewis-Kraus, Amodei
Lewis-Kraus, yapay zekâ laboratuvarlarının yönetici söylemi ile kamuoyundaki güven açığını ele alıyor. Anthropic'ten Dario Amodei ile OpenAI'dan Sam Altman, ilerlemenin yavaşlamadığını ve yaklaşık üç yıl içinde insanın tam anlamıyla anlayıp yönetemeyeceği bir yapay süper zekâyla karşılaşılacağını yineliyor. Bir grup OpenAI modelinin kendi aralarında sürü oluşturup saldırı düzenlemesi ile bir Anthropic araştırmacısının güvenlik kaygısıyla işten ayrılması haberleri kamuoyunun endişesini artırdı. Yazı, bunun veri merkezi karşıtlığına dönüştüğünü anlatıyor. Amodei'nin bu ay yayımladığı denemede#x27;nin bu ay yayımladığı denemede ilerlemeyi kasıtlı olarak yavaşlatmayı önerdiğini, ancak bunun rakip şirketlerin de katılımı olmadan işe yaramayacağını yazıyor. Yazar Jasmine Sun'un ortaya attığı yapay zekâ popülizmi kavramına değinen Lewis-Kraus, yapay zekâ altyapı yatırımının en az 1 trilyon dolarlık özel sermayeyle finanse edildiğini belirtiyor.
| Yapay zekâ altyapı yatırımı | en az 1 trilyon dolar | ABD, özel sermaye |
| Süper zekâ beklentisi | yaklaşık 3 yıl | Amodei ile Altman'ın öngörüsü |
İnsan dili neden ateşle iç içe geçmiş olabilir
St Andrews Üniversitesi'nden araştırmacıların Royal Society B dergisinde yayımladığı makale, insan dilinin sözlüye geçişini ateşle ilişkilendiriyor. Görsel iletişime dayalı bir dilin gece karanlığında işe yaramayacağını, ateşin ışığının ise jestleri görmek için çok sönük kaldığını, bu yüzden atalarımızın konuşma diline geçtiğini ama jestleri vurgu için sürdürdüğünü öne sürüyor. Makale insan nöronlarının ateşin titreşen ışığının frekansına senkronize olduğunu ve bunun paylaşılan toplumsal deneyimi güçlendirebileceğini yazıyor. Ateş ışığının tayfının modern ekran ışığının aksine uyku hormonu melatonini baskılamadığı da belirtiliyor. Yazı ayrıca hikaye anlatımının nasıl hayatta kaldığına dair ayrı bir araştırmaya değiniyor: toplumsal içerik, beklenmedik unsurlar ile olumsuz duygu taşıyan hikayelerin nesilden nesile daha çok aktarıldığı bulunuyor.
Üç kardeş meşru haber sitelerini satın alıp ayda 50 milyon sayfa görüntülemesi iddia ettikleri zombi içerik çiftliklerine dönüştürdü
Harrison Dupré ile Christian, üç Avustralyalı kardeşin onlarca meşru haber sitesini satın alıp yapay zekâ üretimi "zombi içerik" sitelerine çevirdiği Brown Brothers Media ağını anlatıyor. Ağ 2023'te bir düzineden az siteyken 2025'te en az 24 siteye çıktı, gerçek insan yazarların yerini sahte kimlik bilgileri taşıyan uydurma yazar profilleri aldı. Trafik ölçüm şirketi Similarweb, ağın şirketin kendi kamuya açık iddiasından çok daha fazla trafik çektiğini, bunun ağı dünyanın en çok ziyaret edilen İngilizce haber operasyonları arasına soktuğunu tahmin ediyor. Gazeteciler araştırmaya başlayınca şirket sitelerinden büyük miktarda içerik silmeye başlamış.
| İddia edilen aylık sayfa görüntülemesi | 50 milyon | Brown Brothers Media'nın kendi iddiası |
| Similarweb tahmini aylık ziyaret | 64,7 milyon | son 1 yıl ortalaması |
| Ağdaki site sayısı, 2025 | 24 | 2023'te bir düzineden az |
| Yazar kadrosu, Aralık 2023 | 60'tan fazla | Brown Brothers Media |
| Yazar kadrosu, Aralık 2024 | 12 | Brown Brothers Media |
| Sahte yazar profili sayısı | 50'den fazla | Brown Brothers Media |
Cowen, Meta'nın kişisel yapay zekâ ajanı Muse hakkındaki izlenimini kısaca yazıyor: arayüzünü gördüğü en iyi ürün arayüzlerinden biri buluyor, modelin hızı ile açıklığını örnek gösteriyor, takvim ile e-postaya kolayca bağlandığını belirtiyor. Aynı hafta WIRED'dan Rogers, uygulamayı veri toplama davranışı nedeniyle eleştiriyor.
Gelişen piyasa endeksleri değişti
Snippet Finance, Hamilton Lane'in Ağustos 2026 raporundaki bir grafiği aktarıyor: gelişen piyasa hisse senedi endekslerinde sektör ağırlıkları 2011'den 2026'ya on beş yılda büyük ölçüde değişti. Bilişim teknolojisi ağırlığı yüzde 13'ten yüzde 43'e çıkarken enerjinin ağırlığı yüzde 15'ten yüzde 3'e, malzeme sektörünün ağırlığı yüzde 15'ten yüzde 6'ya, finans sektörünün ağırlığı yüzde 24'ten yüzde 18'e geriledi.
| Bilişim teknolojisi ağırlığı | yüzde 13'ten 43'e | gelişen piyasa endeksi, 2011-2026 |
| Enerji ağırlığı | yüzde 15'ten 3'e | gelişen piyasa endeksi |
| Malzeme sektörü ağırlığı | yüzde 15'ten 6'ya | gelişen piyasa endeksi |
| Finans sektörü ağırlığı | yüzde 24'ten 18'e | gelişen piyasa endeksi |
Empati açıkları
Cowen, George Loewenstein'ın "The Opposite of Happiness" kitabından bir pasajı aktarıyor: bir gezi davetini kabul etme isteği kişinin o anki duygusal ve fiziksel durumuna bağlı, dinlenmiş halde evde kolay görünen bir teklif, uçak değişikliği sırasında yorgunken yük gibi hissedilebiliyor, aktarma uçuşu varış noktasına yaklaştıkça daha can sıkıcı geliyor. Cowen kitabı "çok Smithian" buluyor.