100 kayıt tarandı
Önce bunlar
Ne teknoloji ne Wall Street
Slok, Owen Zidar ile Eric Zwick'in kitabına dayanarak ABD'de en üst yüzde 1'in gelir payındaki artışın nereden geldiğini ayrıştırıyor. Bu pay 1985'ten bu yana 10,5 puan arttı ve artışın 5,8 puanı geçişli işletmelerden geliyor. Geçişli işletme, kazancı şirket düzeyinde değil sahibinin kendi gelir beyanında vergilenen şirket biçimi. Hukuk büroları, otomobil bayileri, tıp muayenehaneleri, ticari müteahhitlik firmaları ve bölgesel restoran zincirleri bu kümede. Zidar ile Zwick ABD'de bu türden yaklaşık 3 milyon işletme sahibi sayıyor. Teknoloji ve finans kanalları artışın geri kalanını açıklıyor.
| Üst yüzde 1'in gelir payı artışı | 10,5 yüzde puanı | ABD, 1985 sonrası |
| Bunun geçişli işletmelerden gelen kısmı | 5,8 yüzde puanı | ABD, 1985 sonrası |
| Varlıklı özel işletme sahibi | yaklaşık 3 milyon kişi | ABD |
| Ortalama net servet | yaklaşık 25 milyon dolar | ABD, bu küme |
Daha iyi borç
Cochrane, ABD Hazinesi'nin uzun vadeli tahvilleri piyasadan geri alma programını ve Fed'in bu kez alıma katılmamasını ele alıyor. Programın üst sınırı 6 milyar dolar, ABD'de on yıldan uzun vadeli tahvil stoku ise 5,5 trilyon dolar. Cochrane, parasal genişleme döneminde Hazine'nin uzun tahvil ihraç etmesinin ve Fed'in bunları alıp karşılığında gecelik borç çıkarmasının, baştan gecelik borçlanmayla aynı sonucu verdiğini anlatıyor. Sık işlem görmeyen eski ihraçlar düşük fiyattan alınıp yeni ihraçla değiştirilebildiği için Hazine'nin iki fiyat arasındaki farkı kazanabileceğini savunuyor. Önerisi vadesi hiç dolmayan iki kâğıt: sabit kuponlu süresiz tahvil ve sabit değerli değişken faizli tahvil.
| Hazine geri alım üst sınırı | 6 milyar dolar | ABD, 2026 |
| On yıldan uzun vadeli tahvil stoku | 5,5 trilyon dolar | ABD |
| Fed'in elindeki uzun vadeli tahvil | 1,62 trilyon dolar | ABD |
| Yıllık faiz maliyeti | 1 trilyon dolar | ABD |
| Dolaşımdaki ayrı tahvil ile bono | 350-400 kâğıt | ABD |
| Cochrane'in önerdiği kâğıt sayısı | 2 | ABD |
Hayaller Brookfield'i
Rubinstein, Brookfield'in sanayi holdinginden varlık yöneticisi ve sigortacıya dönüşümünü izliyor. Şirket bugün 1,3 trilyon dolar sermaye yönetiyor ve 50 ülkede 5.800'den fazla profesyonel çalıştırıyor. Yazı, Nvidia'nın yapay zekâ altyapısı için dışarıdan sermaye toplamak üzere kurduğu 500 milyar dolarlık plana Brookfield'in KKR ile BlackRock'ın yanında son anda girmesiyle açılıyor. Şirketin başındaki Bruce Flatt'in Apollo ile birleşme teklifini geri çevirmesi, Oaktree alımı ve sigortaya geçiş anlatılıyor. New York'taki yatırımcı gününde Flatt, varlıkları önümüzdeki beş yılda bir kez daha ikiye katlamayı hedef olarak koydu. Bill Ackman'ın Pershing Square'i şirkette 2,5 milyar dolarlık pay taşıyor.
| Yönetilen sermaye | 1,3 trilyon dolar | Brookfield, 2026 |
| Çalışan | 5.800'den fazla profesyonel | Brookfield |
| Faaliyet gösterilen ülke | 50 | Brookfield |
| Nvidia üçüncü taraf sermaye planı | 500 milyar dolar | ABD, Ağustos 2026 |
| Pershing Square'in payı | 2,5 milyar dolar | Brookfield Corporation |
İşgücü verimliliğini bileşen yaklaşımıyla ölçmek, Birleşik Krallık, 1997-2024
Ulusal İstatistik Ofisi, Birleşik Krallık verimlilik serisini yeni bir yöntemle yeniden hesapladı. Eski seri çalışan sayısını ve çalışılan saati tek bir kaynaktan alıyordu, yeni yöntem ikisini de birden çok veri kaynağıyla bileşen bileşen kuruyor. Sonuç 2008 krizi sonrası dönemi belirgin biçimde değiştiriyor: saat başına çıktı 2009 ile 2019 arasında yıllık ortalama yüzde 1,3 büyümüş, eski seride bu rakam yüzde 0,7 idi. Kriz öncesi dönem neredeyse aynı kalıyor. Fark toplam çalışma saatinden geliyor. 2024'te toplam fiili çalışma saati kriz öncesi ortalamanın eski yöntemle yüzde 18,5, yeni yöntemle yüzde 11,1 üstünde çıkıyor.
| Saat başına çıktı, yeni yöntem | yıllık yüzde 1,3 | Birleşik Krallık, 2009-2019 |
| Saat başına çıktı, eski yöntem | yıllık yüzde 0,7 | Birleşik Krallık, 2009-2019 |
| Saat başına çıktı, bütün dönem | yüzde 1,1 yerine yüzde 1,3 | Birleşik Krallık, 1997-2024 |
| Toplam çalışma saati, kriz öncesi ortalamaya göre | yüzde 18,5 yerine yüzde 11,1 | Birleşik Krallık, 2024 |
| Yöntem kapsamı | 1997-2024 | Birleşik Krallık |
Küçük bir ülkenin İran savaşından gelen büyük geliri
Romero, Elliott ile Rodríguez Guyana'nın petrol gelirindeki sıçramayı aktarıyor. İran savaşı Körfez arzını kısınca fiyat yükseldi ve bir milyon nüfuslu ülkenin bu yılki petrol gelirinin 6,5 milyar dolara çıkması bekleniyor. Bu, yıl başındaki öngörünün iki katından fazla. Üretim günde yaklaşık 900 bin varil, 2030 kapasite projeksiyonu günde 1,7 milyon varil. Devlet verisine göre ekonomi 2026'nın ilk yarısında yüzde 33 büyüdü ve vatandaşlara yaklaşık 500 dolarlık tek seferlik ödeme yapıldı. Haber enflasyonu, konut açığını, kanalizasyon altyapısını, Temmuz'daki feribot faciasını ve Venezuela'nın, Guyana yüzölçümünün yüzde 50'den fazlasını kapsayan toprak talebini de aktarıyor.
| Bu yılki petrol geliri | 6,5 milyar dolar | Guyana, 2026 |
| Nüfus | 1 milyon | Guyana |
| Petrol üretimi | günde 900 bin varil | Guyana, 2026 |
| 2030 kapasite projeksiyonu | günde 1,7 milyon varil | Guyana |
| Ekonomik büyüme | yüzde 33 | Guyana, 2026 ilk yarı |
| Vatandaş başına tek seferlik ödeme | yaklaşık 500 dolar | Guyana |
| Kişi başı yıllık gelir | yaklaşık 32.000 dolar | Guyana |
| Amerika kıtasının dünya petrol üretimindeki payı | yüzde 37 | on yıl önce yüzde 27 |
Hindistan yine gümrük vergisi tehdidi ile Rus petrolü arasında sıkışıyor
Travelli, Cuma günü imzalanan yeni ABD yaptırım yasasının Rus enerjisi alan ülkelere yüzde 100'e varan gümrük vergisi uygulama yetkisi verdiğini aktarıyor. Hindistan tükettiği ham petrolün yüzde 90'dan fazlasını ithal ediyor ve Kpler verisine göre bu yaz ithalatın kabaca yarısı Rus ham petrolüydü. İran savaşı Körfez arzını bozunca ikame seçenekleri daraldı. Şubat'taki ABD-Hindistan ticaret anlaşması, Yüksek Mahkeme'nin gümrük vergisi yetkisini sınırlaması ve Hazine'nin Rus petrolü alımına izin vermesi üzerine dağılmıştı. ABD bugün Hindistan'ın tüpgaz ithalatının yüzde 50'den fazlasını karşılıyor. Aynı pay Aralık'ta yüzde 8 idi.
| Yasanın izin verdiği azami gümrük vergisi | yüzde 100 | ABD |
| İthalatın tüketimdeki payı | yüzde 90'dan fazla | Hindistan, ham petrol |
| ABD'nin tüpgaz tedarikindeki payı | yüzde 50'den fazla | Hindistan, 2026 |
| Aynı payın önceki düzeyi | yüzde 8 | Hindistan, Aralık |
Dünyanın en büyük çevrim içi moda perakendecisiydi, hissesinin hali her şeyi anlatıyor
Cao, Shein'in Eylül 2026 başındaki Hong Kong halka arzının ardından hisse fiyatındaki düşüşü üç kanala bağlıyor. Maliyet tarafında düşük değerli ithalata getirilen gümrük vergileri ve yakıt kıtlığı birim maliyeti yükseltti. Düzenleme tarafında Fransa ile İtalya tüketici hukuku ihlalleri için ceza kesti. Talep tarafında tercihler ucuz sentetikten dayanıklılığa kaydı, kiralama ile ikinci el pazarlarının genç tüketicideki payı arttı. Hisse halka arz fiyatının yüzde 25 altında işlem görüyor ve piyasa değerinden 5 milyar dolar eridi. Temu, TikTok Shop ve Cider pazar payı almayı sürdürüyor.
| Halka arz sonrası piyasa değeri kaybı | 5 milyar dolar | Hong Kong, Eylül 2026 |
| Hissenin halka arz fiyatına göre konumu | yüzde 25 altında | Hong Kong, Eylül 2026 |
Nicel klasikler, Japon varant işlemi
Hobart, 1980'lerin sonunda ve 1990'ların başında Japonya'da yaygın olan varant işlemini anlatıyor. Japon şirketleri düşük faizli tahvillerin yanında varant ihraç ediyordu. Varant, hisseyi önceden belirlenmiş bir fiyattan alma hakkı veren kâğıt; bu varantlar hissenin gerçekleşen oynaklığına göre ucuz fiyatlanıyordu. İşlemciler varantı alıp ilgili hisseyi açığa satıyordu; böylece hissenin yönünden gelen riski eleyip geriye yalnızca oynaklık pozisyonu bırakıyordu. Hobart işlemin neden uzun süre kârlı kaldığını üç nedene bağlıyor: ucuz varant arzının bolluğu, Londra ile Tokyo seanslarının örtüşmemesinden doğan operasyon yükü ve hem ihraççı hem tahvil dağıtım tarafında fiyata duyarsız satıcıların bulunması. D.E. Shaw, Citadel, Paloma ve Harvard bağış fonu katılımcılar arasında anılıyor.
DraftKings'te yapay zekâ en çok kaybetmesi beklenen kumarbazları hedefliyor
Klavens, Bogdanich ile Vrentas kırktan fazla eski çalışanla görüşerek DraftKings'in promosyon dağıtımını anlatıyor. Şirket 2023'te hangi kullanıcının promosyona ne kadar tepki vereceğini tahmin eden bir makine öğrenmesi modeli kurdu ve bütçeyi en çok kaybetmesi beklenen kullanıcılara yöneltti. Aynı veriyle kumar bağımlılığı riskini önceden kestirmeyi amaçlayan iki ayrı model durduruldu. Citizens Bank hesabına göre şirketin geçen yılki spor ve casino brüt geliri 8,7 milyar dolar, dağıttığı promosyon 3 milyar dolar. Promosyon kaynaklı spor bahislerinde marj 2025'te yüzde 13 iyileşti. Sorumlu oyun birimi 5.000 kişilik şirkette yaklaşık 50 kişi.
| Spor ile casino brüt geliri | 8,7 milyar dolar | ABD, geçen yıl |
| Dağıtılan promosyon | 3 milyar dolar | ABD, geçen yıl |
| Promosyon kaynaklı bahislerde marj iyileşmesi | yüzde 13 | ABD, 2025 |
| Müşteri sayısı | 11 milyon | ABD, 2022'de 5 milyon |
| Sorumlu oyun birimi | yaklaşık 50 kişi | ABD, 5.000 kişilik şirkette |
| Görüşülen eski çalışan | 40'tan fazla | ABD |
Veri merkezi tartışması olgulardan kopuk
Masley, ABD'de veri merkezlerine yönelik itirazın dayandığı sayıları tek tek ele alıyor. Su tarafında Google'ın Iowa'daki Council Bluffs tesisinin yıllık yaklaşık 1,3 milyar galonluk tüketimini eyaletteki mısır sulamasıyla karşılaştırıyor: aynı suyu kullanan mısır alanı Iowa mısır alanının yaklaşık yüzde 0,04'ü kadar. Elektrikte beş yılda yüzde 267'lik artış iddiasının, toptan piyasada şebeke noktası bazında oluşan fiyatlardan geldiğini, hane faturasına yansıyan veri merkezi payının ise yaklaşık yüzde 10 olduğunu yazıyor. Virginia'da Loudoun County veri merkezlerinden yılda 1,3 milyar dolar vergi topluyor ve bu, ilçe genel fon gelirinin neredeyse yüzde 40'ı. Masley çalışmasının Coefficient Giving hibesiyle desteklendiğini belirtiyor.
| Council Bluffs tesisinin su tüketimi | yılda 1,3 milyar galon | ABD, Iowa |
| Eşdeğer mısır alanının eyalet mısır alanındaki payı | yüzde 0,04 | ABD, Iowa |
| İddia edilen elektrik fiyatı artışı | yüzde 267 | ABD, beş yılda, toptan düğüm fiyatı |
| Veri merkezlerine bağlanan fatura artışı | yaklaşık yüzde 10 | ABD |
| Loudoun County'nin veri merkezi vergisi | yılda 1,3 milyar dolar | ABD, Virginia |
| Bunun ilçe genel fon gelirindeki payı | neredeyse yüzde 40 | ABD, Virginia |
LeBron James'in Polymarket anlaşması yılda 15 milyon dolar
Glasspiegel ile Horney, LeBron James'in tahmin piyasası platformu Polymarket ile yılda 15 milyon dolarlık sponsorluk anlaşması yaptığını aktarıyor. Tutar, oyuncunun Temmuz'da imzaladığı iki yıllık 8 milyon dolarlık kulüp sözleşmesinin sezon başına düşen payının yaklaşık dört katı. James yatırımcı değil, yalnızca reklam yüzü; yükümlülükleri sosyal medya içeriğinden oluşuyor. Haber platformun ABD'deki kurumsal bağlarını da veriyor. New York Borsası'nın ana şirketi ile 1789 Capital yatırımcılar arasında yer alıyor; 1789 Capital bir milyar dolarlık ek yatırım yaptı. Polymarket MLB'nin münhasır tahmin piyasası ortağı ve NHL'in resmî ortağı, NBA ile görüşmeler sürüyor.
| Polymarket sponsorluğu | yılda 15 milyon dolar | ABD, 2026 |
| Kulüp sözleşmesi | 2 yıl, 8 milyon dolar | ABD, Temmuz 2026 |
| 1789 Capital ek yatırımı | 1 milyar dolar | ABD, 2026 |
Morinaya güveniyoruz
Forward, Kanada Balıkçılık ve Okyanuslar Bakanlığı'nın Haziran 2026'da Newfoundland ile Labrador açıklarındaki Kuzey morina stokunu otuz yılı aşkın sürede ilk kez sağlıklı ilan etmesini ve kotayı yüzde 55 artırarak 59 bin tona çıkarmasını ele alıyor. Yeni kota 1988'deki 266 bin tonun çok altında ve yıllık stokun yüzde 5 ila 7'sine denk geliyor. Yazı küresel sürdürülebilirlik eşiği olarak stokun yüzde 20'sini anıyor. 1992'de başlayan ve avlanmayı tümden durduran moratoryum yaklaşık 30 bin kişilik istihdam kaybına yol açmıştı. Kotanın yüzde 70'i kıyı balıkçılığına, yüzde 20'si açık denize ve yüzde 10'u Yerli gruplara ayrıldı. 2025'te kar yengeci satışı 708 milyon dolar, Kuzey morina satışı 62 milyon dolardı.
| Kota artışı | yüzde 55, 59.000 tona | Kanada, 2026 |
| 1988 kotası | 266.000 ton | Kanada |
| Av oranı | yıllık stokun yüzde 5-7'si | Kanada, 2026 |
| Moratoryum istihdam kaybı | yaklaşık 30.000 kişi | Kanada, 1992 |
| Kar yengeci satışı | 708 milyon dolar | Kanada, 2025 |
| Kuzey morina satışı | 62 milyon dolar | Kanada, 2025 |
İnternetin yayılması ile dindarlığın gerilemesi, 81 ülkeden bulgular, 1990-2022
Lavrič ile Rutar, 81 ülkede internet kullanımının yaygınlaşması ile dindarlığın gerilemesi arasındaki ilişkiyi ölçüyor. Dünya Değerler Araştırması'nın altı dalgasından altı maddelik bir dindarlık endeksi kuruyorlar. Karşılaştırma ülkeler arasında değil, her ülkenin kendi zaman içindeki değişimi üzerinden yapılıyor: ülke sabit etkileri zamanla değişmeyen ülke özelliklerini dışarıda bırakıyor ve internet yaygınlığı bir dalga gecikmeli giriyor. Bütün kontroller eklendiğinde katsayı -0,141, oynama payı 0,048 ve gözlem sayısı 224. İlişki en güçlü olarak mezhebe aidiyet ve kendini dindar sayma maddelerinde çıkıyor, ayin katılımında katsayı istatistiksel olarak anlamlı çıkmıyor. Yazarlar ters sıralama testlerinde önceki dindarlığın da sonraki internet kullanımını öngördüğünü belirtiyor.
| Ülke sayısı | 81 | 1990-2022 |
| Dindarlık endeksi madde sayısı | 6 | Dünya Değerler Araştırması |
| Gecikmeli internet yaygınlığının katsayısı, temel model | -0,136 (oynama payı 0,026) | 285 gözlem |
| Aynı katsayı, bütün kontrollerle | -0,141 (oynama payı 0,048) | 224 gözlem |
| Mezhebe aidiyet katsayısı | -0,376 (oynama payı 0,074) | 81 ülke |
| Ayin katılımı katsayısı | -0,036 (oynama payı 0,065) | 81 ülke |
Bir çalışma 1950'lerde Dünya yörüngesinde UFO'lar olduğunu öne sürdü, sonra bilim insanları hesabı denetledi
Frank, 2025 tarihli VASCO çalışmalarının iddiasını ve 2026'da gelen yeniden çözümlemeyi karşılaştırıyor. VASCO adlı proje ekibi, ilk yapay uydulardan önce çekilmiş fotoğraf plakalarında Dünya yörüngesinde nesneler bulunduğunu ve geçici parlamaların 1950'lerdeki nükleer denemelerle örtüştüğünü öne sürmüştü. Watters ile arkadaşları aynı veriyi yeniden işleyip Dünya'nın gölgesine düşen plakalarda nesne sayısında anlamlı bir eksiklik bulamıyor. Gerekçe örneklemde: 645 plakanın yalnızca 11'i gölgede, 5'i tam gölgede ve tek bir plaka sonucu belirliyor. Nükleer deneme örtüşmesi de gözlem penceresi 2.718 gün yerine 312 gün alındığında kayboluyor.
| İlk bildirilen anlamlılık | 22 sigma | VASCO, 2025 |
| Daha sıkı ölçütle anlamlılık | 7,6 sigma | VASCO |
| Fizikte olağan keşif eşiği | 5 sigma | küresel |
| Gölgeye düşen plaka | 645 plakanın 11'i | tam gölgede 5 |
| Doğru gözlem penceresi | 312 gün | iddiada 2.718 gün |
Tek tedarikçi, dört yazım: kural temelli aşamalar benzerlik skorlarını nasıl geride bırakıyor
Dzhingarov, on binden fazla satırlık bir tedarikçi listesindeki mükerrer kayıtları temizleme hattını anlatıyor. Gerçek liste yayımlanamadığı için aynı bozulma desenleriyle üretilmiş sentetik bir kopya üzerinde çalışıyor. Sentetik sette hangi kayıtların gerçekten aynı olduğu bilindiği için her kesinlik iddiası denetlenebiliyor. Hat dört aşamalı. Önce adresler ortak bir biçime getiriliyor, sonra Public Suffix List denen alan adı sonek listesiyle her adres kayıtlı alan adına indiriliyor, sonra kayıtlar iki anahtara göre kümelenip yalnızca aynı kümedekiler karşılaştırılıyor, en sonda yazım benzerliği puanlanıyor. İlk iki kural temelli aşama mükerrerlerin yüzde 76'sını temizliyor. Adın ilk iki karakterinden üretilen anahtar tek başına mükerrerlerin yüzde 93'ünü yakalıyor, son üç karakterden üretilen anahtarla birlikte yüzde 99,8'ini. Çıktı otomatik birleştirme değil, sıralanmış bir insan inceleme kuyruğu. Python 3.12, RapidFuzz ve tldextract kullanılıyor.
| Ham satır | 11.531 | sentetik tedarikçi listesi |
| Gerçek tedarikçi sayısı | 7.180 | sentetik set |
| İki belirlenimci aşamanın temizlediği mükerrer | 4.351 içinde 3.324 | yüzde 76 |
| Bloklama duyarlılığı, yalnız önek | yüzde 93,0 | 864.600 aday çift |
| Bloklama duyarlılığı, önek ile sonek | yüzde 99,8 | 1.690.124 aday çift |
| Kesinlik, eşik 95 | 0,895 | duyarlılık 0,738 |
| Kesinlik, eşik 98 | 1,0 | duyarlılık 0,485 |
| İnceleme kuyruğu | 1.905 çift | dakikada 6 çift ile yaklaşık 5 saat |
| Kör otomatik birleştirmenin kaynaştırdığı ayrı tedarikçi | 282 | eşik 90 |
Yapay zekâ beni beş kat hızlandırdı, işimde de beş kat kötüleştirdi
Singh, dört ay boyunca paralel kodlama ajanlarıyla çalışmasını anlatıyor. Merkezdeki gözlem, boşalan kapasitenin hemen yeni bir ajanla doldurulması. Somut olay şu: bir ajanın ürettiği izin setinde her şeye açık bir yetki tanımı kalıyor, testler yeşil olduğu için gözden kaçıyor ve birleştirmeden önce bir iş arkadaşının incelemesinde yakalanıyor. Singh darboğazın yazmadan doğrulamaya kaydığını savunuyor ve buna doğrulama borcu diyor. Aktardığı saha ölçümlerine göre birleştirilen değişiklik isteği sayısı yaklaşık dörtte bir artarken, yoğun benimseme yapan takımlarda inceleme süresi yaklaşık yüzde 90 uzamış. Kendi kuralı haftada bir gün ajansız çalışmak.
| İnceleme süresi artışı | yaklaşık yüzde 90 | 10 binden fazla geliştirici verisi |
| Deneyimli açık kaynak geliştiricilerinde hız | yüzde 19 daha yavaş | kendilerini yüzde 20 daha hızlı sanıyorlar |
| Mesleki kimlik kaygısı bildiren mühendis | yüzde 43-45 | 3.000'den fazla geliştirici |
Çöpünü göm
Chalmers ile Wiblin geri dönüşüm politikasını maliyet ve enerji üzerinden inceliyor. Metalde enerji tasarrufu yüksek: çelikte yüzde 65, alüminyumda yüzde 95'e kadar. Plastikte ise verim kaybı yüzde 45'e çıkıyor ve ABD'de geri dönüşüm kutularındaki bulaşma oranı yaklaşık yüzde 25. Düzenli depolamanın kapladığı arazi ABD yüzölçümünün yüzde 0,01'inden, Avustralya'nınkinin yüzde 0,001'inden az, Almanya'da yaklaşık yüzde 0,02. Modern sahalarda metan yakalama oranı yaklaşık yüzde 75, kimi sahalarda yüzde 95. Yazı ikame ürünlerin başabaş kullanım sayılarını da veriyor. Britanya Çevre Ajansı hesabına göre pamuk çanta 173 kullanım, çelik pipet 150 kullanım ve seramik kupa 1.000 kullanım sonrası tek kullanımlık muadilini geçiyor.
| Çelik geri dönüşümünde enerji tasarrufu | yüzde 65 | alüminyumda yüzde 95'e kadar |
| Plastikte verim kaybı | yüzde 45'e kadar | küresel |
| Geri dönüşüm kutularındaki bulaşma oranı | yaklaşık yüzde 25 | ABD |
| Düzenli depolamanın kapladığı arazi | yüzde 0,01'den az | ABD yüzölçümü |
| Metan yakalama | yaklaşık yüzde 75 | modern sahalar |
| Pamuk çantanın başabaş noktası | 173 kullanım | Britanya Çevre Ajansı |
| Düzenli depolamanın yakmaya göre maliyeti | yüzde 20-30 daha ucuz | ABD |
Hata körlüğü
Luu, kullanıcıların yazılım hatalarını fark etmeyi bırakmasını hata körlüğü olarak adlandırıyor. Kendisinin haftada yüzlerce ila binlerce hatayla karşılaştığını, çoğu kullanıcının ise bilinçsiz telafi alışkanlıkları geliştirdiğini yazıyor. Örnekleri Google Docs'un başlık kutusu, üniversitelerin ders platformu Blackboard, Kagi arama motorunun sonuçları ve tartışma yazılımı Discourse'ta başarım ölçütlerinde iyi görünmek için yazılmış kod. Benzetmesi izleme topu kirlenmiş fare: fare kötü çalışır, kullanıcı elini daha çok hareket ettirerek uyum sağlar ve sorunu fark etmez. Luu, kodlama ajanları yazılım üretimini ucuzlattıkça hata körlüğünü geri bildirimle gidermenin daha da önem kazandığını savunuyor.
| Blackboard'dan nefret ettiğini söyleyen katılımcı | yüzde 93 | Fast Company anketi, Aralık 2011 |
| Yazarın haftada karşılaştığını söylediği hata | 100 ile 1.000 arası | kendi sayımı |
Kontrolden çıkan bir yapay zekâyı kapatacak durdurma anahtarı kurmak göründüğünden zor
Freedman ile Volz, yapay zekâ sistemleri için acil durdurma anahtarı düzenlemesinin teknik karşılığını anlatıyor. Ted Lieu ile Nathaniel Moran'ın hazırladığı ve Kongre'de bekleyen H.R. 9917 sayılı tasarı, OpenAI, Anthropic ve Meta gibi büyük laboratuvarlara kapatma mekanizması kurma zorunluluğu getiriyor ve yetkiyi İç Güvenlik Bakanlığı'na veriyor. California Valisi Gavin Newsom, iki yıl önce benzer bir eyalet yasasını veto ettikten sonra bu kez seçenekleri inceleyecek bir kurul kuran yürütme emri imzaladı. Georgetown'dan Helen Toner sistemlerin farklı bölgelerdeki veri merkezlerine dağıldığını, çekilecek tek bir fiş bulunmadığını söylüyor. Future of Life Institute'tan Hamza Chaudhry anahtarın çip donanımına gömülebileceğini, bunun yıllar alacağını ve ABD ile Çin arasında eşgüdüm gerektireceğini belirtiyor.
| Tasarı numarası | H.R. 9917 | ABD, 119. Kongre |
| Newsom'ın veto ettiği eyalet yasası | 2 yıl önce | ABD, California |
| Zorunluluğun kapsayacağı laboratuvar | 3 şirket sayılıyor | ABD, OpenAI, Anthropic, Meta |
Bilim insanlarının uykusunu kaçıran yapay zekâ tehdidi
Levitz, yapay zekânın biyolojik silah riskini nasıl değiştirdiğini iki yönlü kanıtla tartıyor. Maliyet tarafında 2012'de bir genomda belirli bir bölgeyi değiştirmek 5.000 doları aşan özel proteinler gerektiriyordu, CRISPR ile aynı işlem 30 dolara inebiliyor. MIT'den Kevin Esvelt'in ekibi takma adla sipariş verdiğinde 38 DNA sentez şirketinden 36'sı 1918 gribi genom parçalarını izin sormadan gönderdi. SecureBio'nun ölçümünde bir OpenAI modeli laboratuvar sorunlarını çözmede uzman virologların yüzde 94'ünü geçiyor. Stanford ile Arc Institute'un Evo modeli yüzlerce yeni bakteriyofaj tasarımı üretti ve bunların 16'sı çalıştı. Karşı tarafta 2026 tarihli rastgele atamalı bir çalışmada, en ileri modellerle çalışan bilim dışı katılımcılar çok adımlı laboratuvar görevinde yalnızca internet kullanan katılımcılara göre üstünlük sağlamadı.
| Gen düzenleme maliyeti | 5.000 dolardan 30 dolara | 2012'den CRISPR sonrasına |
| İzin sormadan gönderen DNA sentez şirketi | 38'de 36 | Esvelt ekibinin testi |
| OpenAI modelinin virolog karşılaştırması | uzmanların yüzde 94'ü | SecureBio, 2025 |
| Evo modelinin çalışan tasarımı | yüzlerce tasarımda 16 | Stanford ile Arc Institute, Ağustos 2026 |
Beliren felaket ölçekli yapay zekâ siber güvenlik riskleri için ne yapmalı
Saxe, en ileri dil modellerinin siber saldırı yeteneğindeki hızlanmayı ölçülebilir büyüklüklerle veriyor. Modellerin baştan sona tamamlayabildiği siber görevlerin uzunluğu 2024 sonundan 2026 başına kadar her 4,7 ayda bir ikiye katlanmış. Ağırlıkları indirilip yerelde çalıştırılabilen açık modeller, kapalı en ileri modellerin 4 ila 7 ay gerisinden geliyor. Belirli bir kıyaslama testinde aynı başarımı tutturmanın maliyeti yılda 5 ila 10 kat düşmüş, algoritmik verimlilik yılda yaklaşık 3 kat artmış. Saxe dört öneri sıralıyor: öncü olayları öğrenme fırsatı saymak, savunma sertleştirmesini hızlandırmak, savunmada otomasyonu ölçeklemek ve kritik altyapı ihlallerini politika müdahalesi gerektiren toplumsal dışsallık olarak ele almak.
| Siber görev uzunluğunun ikiye katlanma süresi | 4,7 ay | 2024 sonu - 2026 başı |
| Açık ağırlıklı modellerin gecikmesi | 4-7 ay | 2026 ortası değerlendirmeleri |
| Sabit başarımda yıllık maliyet düşüşü | 5-10 kat | 2024-2025 |
| Yıllık algoritmik verimlilik kazancı | yaklaşık 3 kat | 2024-2025 |
Yapay zekâda yavaşlamayı bırakın, güvenlik açığı patlaması şimdiden başladı
Burgess ile Newman, yapay zekâ destekli açık avının güvenlik yamalarında yarattığı hacim artışını sayıyor. Microsoft bu ay 974 güvenlik açığı için yama yayımladı ve bu şirket için rekor. Açıklar CVE adı verilen kamuya açık numaralarla kaydediliyor. Oracle Temmuz'da 1.448 yama gönderdi, Temmuz 2025'te bu sayı 309'du. Google Chrome'un Haziran'daki iki büyük sürümü 1.072 yama içerdi, bu önceki 23 büyük sürümün toplamından fazla. Mozilla Nisan'da Anthropic'in Mythos modeliyle yürüttüğü bir avda Firefox'ta 271 açık buldu. cve.icu verisine göre bu yıl kaydedilen CVE sayısı 66.401, geçen yıl aynı tarihte 33.512 idi. Empirical Security'den Jerry Gamblin keşfin hesaplamayla, giderimin ise insan sayısıyla ölçeklendiğini söylüyor.
| Microsoft'un bu ay yamaladığı açık | 974 | ABD, Eylül 2026 |
| Oracle Temmuz yaması | 1.448 | 2025 Temmuz'unda 309 |
| Chrome'un Haziran sürümleri | 1.072 yama | önceki 23 sürümün toplamından fazla |
| Firefox'ta bulunan açık | 271 | Mozilla, Nisan 2026 |
| Bu yıl kaydedilen CVE | 66.401 | geçen yıl aynı tarihte 33.512 |
| 2022 yılı toplam CVE | 25.000 | küresel |
Matematikçiler yapay zekâdan nefret ediyor, ondan vazgeçemiyor da
Ward, OpenAI'ın 8 Eylül 2026'da duyurduğu Navier-Stokes çözümünün ardından çıkan atıf tartışmasını aktarıyor. NYU'dan Tristan Buckmaster, OpenAI'ın kendi yaklaşımını kopyaladığını öne sürdü. OpenAI on binlerce ajan çalıştırdığını ve Buckmaster'ın istemlerinin sistemi etkilemiş olamayacağını belirten bir düzeltme yayımladı. Alman matematikçi Andreas Thom ise şirketin Astra modeliyle kanıtladığı başka bir problemde kendi 2019 tarihli makalesinin atlandığını bildirdi, basın bülteni düzeltildi. İkisi de araçları kullanmayı sürdürüyor. Aynı dönemde 25 Fields madalyası sahibi açık mektup yazdı, 4.000'den fazla kişi Leiden Bildirisi'ni imzaladı ve Caltech bağlantılı 2.000'den fazla kişi bir yapay zekâ matematik hackathonunun durdurulmasını istedi.
| Navier-Stokes ödülü | 1 milyon dolar | binyıl problemi ödülü |
| Açık mektubu imzalayan Fields madalyalı | 25 | mathandai.org |
| Leiden Bildirisi imzacısı | 4.000'den fazla | küresel |
| Hackathonun durdurulmasını isteyen | 2.000'den fazla | Caltech bağlantılı |
OpenAI'ın Navier-Stokes kanıtı gerçek dünyada ne anlama geliyor
Kovac, OpenAI'ın bir iç modelinin kanıtladığı öne sürülen sonucun mühendislikteki karşılığını soruyor. İddiaya göre Navier-Stokes denklemleri belirli senaryolarda çöküyor, yani sonsuz hıza ulaşan akışkanlar üretiyor. Bu denklemler akışkan hareketini tarif ediyor ve matematikçiler yaklaşık iki yüzyıldır bunların her koşulda geçerli olup olmadığını arıyor. ReynKo'dan Justin Beroz, NYU'dan Florian Schaefer ve Georgia Tech'ten Spencer Bryngelson kısa vadede hiçbir şeyin değişmediğini söylüyor: denklemler zaten bir yaklaşıklık ve kanıtın ürettiği senaryo gerçek bir fiziksel sisteme karşılık gelmiyor. Uzun vadede aynı yöntemlerin bilgisayar simülasyonlarını iyileştirip yeni bir uçağın on yıllık geliştirme döngüsünde rüzgâr tüneline giden payı azaltabileceği belirtiliyor.
| Denklemlerin matematiksel olarak sınanma süresi | yaklaşık 200 yıl | küresel |
| Yeni bir uçağın geliştirme döngüsü | 10 yıl | havacılık |
| Prototip ile rüzgâr tüneline giden pay | yüzde 50 dolayında | geliştirme döngüsünün zamanı ve maliyeti |
Yapay zekâ bilimsel araştırmayı neden hızlandırırken laboratuvar deneylerini hızlandırmıyor
Google, Google DeepMind ve MIT FutureTech'in bu hafta yayımladığı rapor, yapay zekânın hızlandırdığı ve hızlandırmadığı aşamaları ayırıyor. Dayanak 637 bilim insanıyla yapılan anket, 15 milyon Gemini konuşmasının çözümlenmesi ve 2.600'den fazla özel modelin envanteri. Katılımcıların yüzde 43,5'i son iki yılda darboğazın fiziksel deney ve veri toplama aşamasına kaydığını bildiriyor, yüzde 42,4'ü değişmediğini söylüyor. Test edilmemiş hipotez birikiminin arttığını söyleyenler yüzde 40,5. Zaman kazandığını bildirenlerin yüzde 89'u kazandıkları zamanın onda birinden fazlasını çıktıyı doğrulamaya harcıyor. Stanford'dan James Zou otomasyonun çoğunlukla kimya deneyleriyle sınırlı kaldığını söylüyor. Araştırmacılar katılımcıların çevrim içi panellerden toplandığını ve sık kullanıcıların fazla temsil edilmiş olabileceğini belirtiyor.
| Anket örneklemi | 637 bilim insanı | küresel, 2026 |
| Çözümlenen konuşma | 15 milyon Gemini konuşması | küresel |
| Darboğazın deneye kaydığını bildiren | yüzde 43,5 | son iki yıl |
| Hipotez birikiminin arttığını bildiren | yüzde 40,5 | son üç yıl |
| Kazandığı zamanın onda birinden fazlasını doğrulamaya harcayan | yüzde 89 | zaman kazananlar içinde |
| Northwestern bulut laboratuvarına NSF fonu | 20 milyon dolar | ABD, 2026 yazı |
Çin öcüsü Amerikan şirketlerinin yapay zekâ kıyamet senaryosunda büyük yer tutuyor
Robins-Early, ABD yapay zekâ sektörünün Çin argümanını nasıl kullandığını izliyor. Anthropic yöneticisi Dario Amodei en ileri modellerin gelişim hızını dengeleme çağrısı yaparken ABD'nin ancak Çin'in yakalayamayacağı ölçüde yavaşlayabileceğini savunuyor ve Çin'e ileri yarı iletken çip ile üretim ekipmanı satışının engellenmesini istiyor. Yazı sektörle Washington arasındaki personel akışını da veriyor. Anthropic ulusal güvenlik politikası başkanlığına eski Ulusal Güvenlik Konseyi görevlisi Tarun Chhabra'yı, OpenAI ise federal yapay zekâ eylem planının yazarı Dean Ball'ı işe aldı. Savunma sanayisinde Anduril bütün projelerini Çin'in 2027'de Tayvan'a saldıracağı varsayımıyla tasarlıyor. ABD-Çin Ekonomi ve Güvenlik İnceleme Komisyonu'nun yıllık raporunda birinci öneri, genel yapay zekâya ulaşmak için Manhattan Projesi benzeri bir program kurulması.
| Aschenbrenner manifestosu | 165 sayfa | ABD, 2024 |
| Aschenbrenner serbest fonunun zararı | 35 milyar dolar | ABD, bir aydan kısa sürede, 2026 |
| Anduril'in tasarım varsayımı | Çin'in 2027 Tayvan saldırısı | ABD |
| MIRI'ye Open Philanthropy fonu | 10 milyon doların üzerinde | ABD, son on yıl |
Avrupa yapay zekâ güvenliği tartışmasında neden yok
Milmo ile Down, AB'nin yapay zekâ güvenliği tartışmasındaki yerini ele alıyor. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde Pazartesi günkü konuşmasında kıtayı iki seçenek arasında tarif etti: teknolojiyi dışlayıp büyümeden yoksun kalmak ya da benimseyip ABD ile Çin araçlarına bağımlı kalmak. Önerisi Avrupa'nın kendi modellerini geliştirmesi ve daha fazla veri merkezi kurması. Eski rekabet komiseri Margrethe Vestager'in ortak yazarı olduğu "Avrupa için dönüştürücü yapay zekâ stratejisi" raporu aynı uyarıyı yineliyor. AB Yapay Zekâ Yasası yüksek riskli sistem geliştiricilerine güvenlik olayı bildirimi ve kontrolden çıkan model riskini ele alma yükümlülüğü getiriyor. Uyum yükü eleştirileri sonrası yasanın bazı bölümlerinin yürürlüğü ertelendi.
Çin'de yapay zekâ kaygısı neye benziyor
Schuman, Çin'de yapay zekâ kaygısının işçi ile yönetim düzeyindeki görünümünü aktarıyor. Pekin'in hedefi 2035'e kadar yapay zekâyı ekonominin ve toplumun her alanına yaymak. Kısa dizi oyuncuları, seslendirme sanatçıları ve reklam yönetmenleri iş kaybı örnekleriyle anlatılıyor. Çalışanlar kendi verileriyle model eğitilmesini damıtılma diye adlandırıyor. Benimseme tarafında araştırma kuruluşu CCID'nin Haziran 2026 tahminine göre küçük işletmelerin yaklaşık yüzde 70'i ilk deneme aşamasını geçemedi. DeepSeek modelinin kurulu geldiği hepsi bir arada makinelerin satışı, bu makineler etkisiz çıkınca düştü. OpenClaw adlı otonom ajan izinsiz e-posta silme ve kredi kartı alışverişi şikâyetleriyle terk edildi. Hangzhou'da bir mahkeme yapay zekâ nedeniyle işten çıkarılan bir teknoloji çalışanı lehine karar verdi.
| İlk deneme aşamasını geçemeyen küçük işletme | yaklaşık yüzde 70 | Çin, CCID tahmini, Haziran 2026 |
| Ulusal yaygınlaştırma hedefi | 2035 | Çin |
Beyin esinli bilgisayarlar insan beyniyle aynı güçte çalışabilir mi
Riaz, nöromorfik hesaplamanın nereye geldiğini anlatıyor. İnsan beyni yaklaşık 86 milyar nöronu yaklaşık 20 watt ile çalıştırıyor. Klasik bilgisayar mimarisinde işlemci ile bellek ayrı durduğu için veri ikisi arasında sürekli taşınıyor ve enerji büyük ölçüde burada gidiyor. Nöromorfik yongalar hesaplamayı belleğin yanında ve yalnızca sinyal geldiğinde yapıyor. Bugünkü uygulaması olay kameraları: insan retinasından esinlenen bu kameralar kare kare görüntü yerine yalnızca sahnedeki değişimi kaydediyor ve otonom araçlarda, uzayda enkaz takibinde kullanılıyor. IBM'in TrueNorth yongasında olay güdümlü işlerde 10.000 kata kadar enerji tasarrufu ölçülmüş. Riaz bu yongaların grafik işlemcilerin yerini almayacağını, yanında özelleşmiş işler üstleneceğini yazıyor.
| İnsan beyninin güç tüketimi | yaklaşık 20 watt | insan |
| İnsan beynindeki nöron | yaklaşık 86 milyar | insan |
| TrueNorth'un enerji tasarrufu | 10.000 kata kadar | IBM, olay güdümlü işler |
| Nöromorfik pazar öngörüsü | 20 milyar dolar | küresel, 2030 |
Haber sitelerini satın alıp yapay zekâ içerik fabrikasına çeviren Brown Brothers Media'nın bilinen bütün yayınları
Harrison Dupré; Justin, Lachlan ve Brendan Brown kardeşlerin 2020'lerin başında kurduğu Brown Brothers Media'nın satın aldığı haber sitelerini otomatik içerik üretim hatlarına çevirmesini belgeliyor. Habere göre ağa bağlı 43'ten fazla site var. Bir bölümü şirketin kendi kurduğu siteler, bir bölümü satın alınan yayınlar: Space Daily, Solar Daily, Mars Daily, VegOut Magazine, Make Tech Easier ve The Law Dictionary sayılıyor. Uygulamalar arasında uydurma haber, sahte yazar kimlikleri ve otomatik içerik üretimi yer alıyor. Şirket ayrıca Mosquito Fleet, Tippa Fleet ve Cognitive AI Systems Limited adlı yapay zekâ şirketleriyle ilişkilendiriliyor.
| Ağa bağlı site | 43'ten fazla | küresel, 2026 |
| Kurucu | 3 kardeş | 2020'lerin başı |
İsrail'in Katargate skandalı
Margalit, Netanyahu'nun danışmanlarının Katar adına İsrail basınında algı yönetimi yürüttüğü iddiasının dökümünü çıkarıyor. Yisrael Einhorn'un 2017'de kurduğu Perception adlı danışmanlık şirketi Katar iletişim bakanlığı için sahte haber sitesi ve sahte sosyal medya hesapları kurmuş. Dünya Kupası sonrasında ödemeler ayda 45 bin dolar üzerinden üçüncü bir şirket aracılığıyla sürmüş. Katar lobicisi Jay Footlik ile Aralık 2023'te Londra'da başlayan kampanyada Netanyahu ofisinden iki danışmanın basın gezileri düzenlediği, kaynak uydurduğu ve haber yerleştirdiği anlatılıyor. Netanyahu'nun danışmanlarından Jonatan Urich'in payı Katar ödemelerinin yüzde 40'ı, 2024'ün büyük bölümünde ayda 18 bin dolar. Ceza soruşturması Şubat 2025'te açıldı. İsraillilerin yüzde 61'i iddiaları ciddi buluyor.
| Perception'a Katar ödemesi | ayda 45.000 dolar | Katar, Dünya Kupası sonrası |
| Footlik'in şirketine ödeme | yılda 500.000 dolar | Katar, 2019'dan itibaren |
| Urich'in payı | ödemelerin yüzde 40'ı | ayda 18.000 dolar, 2024 |
| Katar'dan Gazze'ye aktarım | ayda 30 milyon dolara kadar | 2018'den itibaren |
| İddiaları ciddi bulan | yüzde 61 | İsrail, Likud seçmeninde üçte birden az |
| Seçim tarihi | 27 Ekim | İsrail |
Araştırmacılar Thomas Jefferson hakkındaki gerçeği bulduklarını söylüyor
Lawler, Smithsonian'dan Richard Kurin'in yürüttüğü on beş yıllık çalışmayı anlatıyor. Ekip Jefferson'ın saç telinden genomu yeniden kurdu ve bu diziyi Sally Hemings'in oğulları Madison ile Eston'ın torunlarının DNA'sıyla karşılaştırdı. Saç örneği Jefferson'ın 4 Temmuz 1826'daki ölümünden üç saat sonra sekreteri Nicholas Trist tarafından kesilmişti. Önce Jefferson İncili'ndeki teller denendi, kullanılabilir DNA vermedi. Monticello koleksiyonundaki örneklerden sonuç alındı. Dizileme UC Santa Cruz'da Beth Shapiro ile Richard Green'in paleogenomik laboratuvarında yapıldı. Beşinci kuşak torun Clara Nutt'ta Jefferson DNA'sı yüzde 5,1 çıkıyor, beşinci kuşak için beklenen ortalama ise yüzde 3,125. Bilimsel makale PNAS'ta hakem sürecinde.
| Araştırma süresi | 15 yıl | ABD, 2011'de başladı |
| Clara Nutt'ta saptanan Jefferson DNA'sı | yüzde 5,1 | ABD |
| Beşinci kuşak torun için beklenen ortalama | yüzde 3,125 | genetik |
| Martha Wayles soyundan iki torunda ölçülen | yüzde 2,6 ile yüzde 2,7 | ABD |
| Önceki genetik çalışma | 1998, iki sayfa | Nature, Y kromozomu temelli |
Antarktika'nın altına gömülü süper dağlar yaşam patlamasını besledi
Ferreira'nın haftalık bilim bülteni, Bei Chen ile Ian Campbell'ın Earth and Planetary Science Letters'ta yayımlanan çalışmasını aktarıyor. Ekip Antarktika buz örtüsünün altından gelen 1.700 zirkon tanesini tarihlendirdi. Zirkon, kristalleşirken içine aldığı uranyumun bozunma hızı üzerinden yaş verdiği için kıtasal zaman çizelgesi kurmaya yarıyor. Yaşlar 650 ile 450 milyon yıl öncesine yoğunlaşıyor ve Himalaya ölçeğinde bir Gondwana dağ kuşağının köklerine işaret ediyor. Aynı aralık, yaklaşık 538 milyon yıl önce başlayan Kambriyen patlamasını kapsıyor. Bülten ayrıca Venüs'ün kayıp uydusuna dair gelgit simülasyonlarını ve insan beyin organoidlerinin fare korteksine nakledildiği Nature çalışmasını özetliyor.
| İncelenen zirkon | 1.700 tane | Antarktika |
| Zirkon yaşlarının yoğunlaştığı aralık | 650-450 milyon yıl önce | Antarktika |
| Kambriyen patlamasının başlangıcı | yaklaşık 538 milyon yıl önce | küresel |
| Simüle edilen Venüs uydusu kütlesi | Ay'ın 0,5-10 katı | Venüs |
Sınıf spor salonuna daha çok benzemeli mi
Dartmouth'ta matematik ile bilgisayar bilimi okutan Rockmore, dil modelleri ödevleri yapabilir hale geldikçe üniversite ödevinin gerekçesinin sorgulandığını yazıyor. Karşılaştırması geri bildirim döngüsü üzerine kurulu. Spor salonunda ağırlık ve direnç kademesi anında ölçü veriyor, sınıfta geri bildirim haftalar sonra geliyor ve ödev bu yüzden dışarıya devrediliyor. Yazı; üniversitelerin ders platformu Canvas ile bütünleşik çalıştığı iddia edilen ve kısa sürede ortadan kaybolan Einstein adlı ödev otomasyonu ürününü, antik Yunan'ın beden ile zihin eğitimi yapılan gymnasion kurumunu, yazıya hazırlık alıştırmaları anlamına gelen progymnasmata'yı ve Connecticut Üniversitesi'nden Kyle Booten'ın yazmayı kasıtlı olarak zorlaştıran dijital araçlarını örnek veriyor. Rockmore sınavın tekrar alınmasına izin veren bir ders tasarımını aktarıyor.
| Einstein'ın konuşma yılı | 1936 | ABD, yükseköğretimin 300. yılı |
| Yazarın okuma laboratuvarı kartlarını kullandığı dönem | 1970'lerin başı | ABD |
Emily Wilson Odysseia'yı bırakamıyor
Beckerman ile Wilson'ın söyleşisi Odysseia'nın ikinci çevirisi üzerine. Wilson, öğrencilerinin okudukları metni sıkıcı bulduğu ve kullandıkları çevirinin özgün metnin iki katı uzunlukta olduğu için 2017'deki ilk çevirisinde tempoyu önceliklendirdiğini söylüyor. 2023'teki İlyada çevirisinde satır sayısı kısıtını gevşetmiş, yeni Odysseia'yı bu çeviriyle uyumlu hale getirmek istiyor. Ölçüye bağlılığını on dokuzuncu yüzyıl ortası yaklaşımı diye tanımlıyor. Christopher Nolan uyarlamasına London Review of Books'ta yazdığı eleştirinin ardından oluşan tepkiyi ve çeviri ile uyarlama arasındaki farkı anlatıyor. İlk çeviri bir milyondan fazla sattı.
| Odysseia çevirisinin yılı | 2017 | Birleşik Krallık ve ABD |
| Satış | 1 milyondan fazla kopya | Odysseia çevirisi |
| İlyada çevirisinin yılı | 2023 | Birleşik Krallık ve ABD |
Papua Yeni Gine'yi neden aklımdan çıkaramıyorum ve herkes neyi bilmeli
Frank, Papua Yeni Gine'nin dünyadan olağanüstü uzun süre yalıtılmış kalmasını ele alıyor. 1930'da Avustralyalı arayıcı Mick Leahy, boş sanılan yaylalarda yaklaşık bir milyon kişiyle karşılaştı. Yalıtım sonradan genetik çözümlemelerle doğrulandı: yayla nüfusu Austronezya katkısı taşımıyor, kıyı nüfuslarında bu katkı yüzde 10 ile 30 arasında. Ülke dünyadaki dillerin yaklaşık yüzde 12'sine, yani yaklaşık bin dile ev sahipliği yapıyor. Tarım burada yaklaşık on bin yıl önce bağımsız olarak icat edilmiş, muz ile şeker kamışı ilk kez burada evcilleştirilmiş. Deniz kabukları binlerce yıl kıyıdan yaylaya taşınmış, ancak bilgi ile teknoloji aynı ölçüde yayılmamış.
| Dil sayısı | yaklaşık 1.000 | dünya dillerinin yaklaşık yüzde 12'si |
| Yaylalarda bulunan nüfus | yaklaşık 1 milyon | Papua Yeni Gine, 1930 |
| Yayla nüfusunda Austronezya katkısı | yüzde 0 | kıyıda yüzde 10-30 |
| Tarımın bağımsız icadı | yaklaşık 10.000 yıl önce | Papua Yeni Gine |
İmkânsızlık bir efsanedir
Jeffery ile Elton, İngiliz ressam Sacha Jafri'nin 17 bin fit karelik The Journey of Humanity adlı eserinin satış hikâyesini çıkarıyor. Eser, Dubai Cares, UNICEF, UNESCO ve Global Gift Foundation üzerinden çocuk yoksulluğu için 30 milyon dolar toplamak amacıyla yapıldı. 22 Mart 2021'de Dubai'deki açık artırmada Fransız André Abdoune 62 milyon dolarlık teklifle eseri aldı. Para hiç transfer edilmedi ve Eylül 2026 itibarıyla tablo hâlâ Jafri'de. İnceleme, Abdoune'un kripto şemalarıyla çok sayıda kişiyi dolandıran sabıkalı biri olduğunu ve 62 milyon dolarlık alımı güvenilirlik aracı olarak kullandığını belgeliyor. Şubat 2022'de bir Dubai mahkemesi ödemeye hükmetti, Ağustos 2023'te Abdoune kısa süre gözaltına alındı.
| Açık artırma teklifi | 62 milyon dolar | Dubai, 22 Mart 2021 |
| Hedeflenen bağış | 30 milyon dolar | küresel |
| Eser büyüklüğü | 17.000 fit kare | Dubai |
| Mahkeme kararı | Şubat 2022 | Dubai |
Ceza Kanunu'nda mizah anlayışı diye bir şey yok, Rus stand-up komedyenleri savaş ile sansür altında
Matrenina'nın dosyası, Rusya'da savaş koşullarında çalışan dört stand-up komedyeniyle yapılan görüşmelere dayanıyor. Komedyen Artemy Ostanin 2026 başında bir şaka nedeniyle 5 yıl 9 ay hapis cezası aldı. Dima Gavrilov, Eylül 2025'te yurt dışındaki bir gösteride söyledikleri için 13 gün hapis yattı. Mekânlar sahne alanlardan önceden apolitik gösteri sözü istiyor, organizatörler malzemeyi ön elemeden geçiriyor. Komedyenler asıl kısıtın yazılı bir yasak listesi değil korkuya dayalı otosansür olduğunu anlatıyor, bazıları malzeme için avukata danışıyor. Seferberlik sırasında ülkeden çıkanların bir bölümü sürgünün maliyetini karşılayamadığı için geri döndü.
| Ostanin'in hapis cezası | 5 yıl 9 ay | Rusya, 2026 başı |
| Gavrilov'un hapis cezası | 13 gün | Rusya, Eylül 2025 |
| Görüşülen komedyen | 4 | Rusya |
Silikon Vadisi hep böyle miydi
Pahwa'nın Paulina Borsook ile söyleşisi. Borsook, 2000'de çıkan Cyberselfish kitabının yazarı. 1980'lerde Bay Area yazılım şirketlerinde çalıştı, sonra Wired'a yazdı ve kitabın çekirdeği Mother Jones'taki bir yazıydı. Söyleşide teknolibertaryanizm dediği tutumu anlatıyor: erken dönem teknoloji kurucuları devlet araştırma desteğini kabul ederken, sonradan gelenler devlet fikrini tümden reddetti. Borsook 1980'ler ile 1990'ların sektör kültürünü bugünküne göre kadınlara daha açık ve kültürel olarak daha çeşitli buluyor. Yapay zekâ karşısında yerel eylem öneriyor: veri merkezlerine itiraz, okullarda yapay zekâ kullanımına direnç ve oy verme. Kitap 2026'da Tin House tarafından yeniden basılıyor.
| Cyberselfish ilk baskı | 2000 | ABD |
| Yeniden basım | 2026 | ABD, Tin House |
Alberta'da neden sıçan yok
Mousa, Alberta eyaletinin 1950'de Norveç sıçanlarının doğu sınırına ulaşmasıyla başlattığı ve yetmiş yılı aşkın süredir sürdürdüğü kontrol programını anlatıyor. Program bütün eyalet sınırını savunmak yerine Saskatchewan sınırı boyunca 600 kilometreye 29 kilometrelik dar bir sıçan kontrol bölgesi tanımlıyor. 1952 ile 1953'te 8.000 binaya 63.000 kilogram arsenik trioksit uygulanmış, sonrasında warfarin kullanılmış. Alberta'nın yıllık harcaması 500 bin Kanada doları, kişi başına yaklaşık 0,11 Kanada doları. Saskatchewan aynı işe yılda 1,2 milyon Kanada doları harcıyor ve tarımsal zararı 15 ila 20 milyon Kanada doları arasında. 2025'te gelen 875 şüpheli ihbarın 47'sinde sıçan doğrulandı.
| Kontrol bölgesi | 600 x 29 km | Kanada, Alberta-Saskatchewan sınırı |
| Arsenik trioksit uygulaması | 63.000 kg, 8.000 bina | Kanada, 1952-1953 |
| Alberta yıllık harcaması | 500.000 Kanada doları | kişi başına 0,11 Kanada doları |
| Saskatchewan yıllık kontrol harcaması | 1,2 milyon Kanada doları | Kanada |
| Saskatchewan tarımsal zararı | 15-20 milyon Kanada doları | Kanada |
| Doğrulanan sıçan ihbarı | 875 ihbarda 47 | Kanada, Alberta, 2025 |
Elektrikli araç bataryalarının sürekli bittiği efsanesi bir çalışmayla daha çürütüldü
Woodard, analitik şirketi Aviloo'nun 500 binden fazla elektrikli aracın 2022 ile 2026 arasındaki verisinden hesapladığı medyan batarya sağlık durumunu aktarıyor. Sağlık durumu, bataryanın kalan kapasitesinin ilk kapasitesine oranı. Yirmi popüler ikinci el modelde 50 bin kilometrede medyan değer yüzde 91 ile 97 arasında, 100 bin kilometrede yüzde 88 ile 95 arasında, 150 bin kilometrede yüzde 87 ile 94 arasında. Bozulma S eğrisi izliyor ve asıl kayıp ömrün sonuna doğru yoğunlaşıyor. Park halinde yüzde 30 ile 70 şarj aralığında tutmak ve iklim koşulları bireysel ömrü etkiliyor. Kapsamda Audi, BMW, Ford, Hyundai, Mini, Mercedes, Peugeot, Polestar, Renault, Volkswagen ve Tesla modelleri var.
| Veri tabanı | 500.000'den fazla araç | küresel, 2022-2026 |
| 50.000 km'de medyan sağlık durumu | yüzde 91-97 | küresel |
| 100.000 km'de medyan sağlık durumu | yüzde 88-95 | küresel |
| 150.000 km'de medyan sağlık durumu | yüzde 87-94 | küresel |
| Kapsanan model | 20 | küresel |
Singapur denen siyasal düzen
Cowen, Singapur'un bu ay başlattığı ve vatandaşlara devlet sitesine kaydettikleri okuma süresi karşılığında nakit ödeyen programı aktarıyor. Bir Singapur doları kazanmak için her biri en az on beş dakikalık 50 okuma seansı gerekiyor ve günde yalnızca bir seans sayılıyor. Behavioural Insights Team eğitim direktörü Patrick Taylor'a göre ödemenin büyüklüğünden çok oyunlaştırma işe yarıyor: günlük on beş dakikalık ulaşılabilir hedef, işe gidiş ya da uyku öncesi gibi mevcut rutinlere yerleştirme ve seri takibi belirleyici.
| Ödül eşiği | 50 okuma seansı | Singapur, Eylül 2026 |
| Seans süresi | en az 15 dakika | Singapur |
| Ödeme | 1 Singapur doları | yaklaşık 0,59 sterlin |
Öldükten sonra bedeninize ne olmasını istersiniz
Durn ile Baisas, defin yöntemlerinin çevresel maliyetini karşılaştırıyor. Alev kremasyonu 1400 ile 1900 derece Fahrenheit arasında yapılıyor ve ABD su yollarındaki cıvanın yaklaşık yüzde 14'ü bu yönteme bağlanıyor. Alkalin hidroliz, yani bedenin suda çözündürülmesi, yaklaşık on iki saat sürüyor, 100 ile 300 galon sıvı atık bırakıyor ve karbon salımı alev kremasyonundan yaklaşık yüzde 20 düşük. İnsan kompostlaması yaklaşık altmış günde yaklaşık 250 pound kompost toprağı veriyor. Hindistan'daki açık hava kremasyonunda gövde başına 880 ila 1.100 pound odun yakılıyor ve 500 ila 600 kilogram karbondioksit salınıyor. 2017 tarihli bir yaşam döngüsü değerlendirmesine göre toplam çevresel maliyeti en düşük olan doğal defin.
| Kremasyon sıcaklığı | 1400-1900 °F | ABD |
| Su yollarındaki cıvanın kremasyona atfedilen payı | yaklaşık yüzde 14 | ABD |
| Suda çözündürme süresi | yaklaşık 12 saat | 100-300 galon sıvı atık |
| Suda çözündürmenin karbon salımı | yüzde 20 düşük | alev kremasyonuna göre |
| İnsan kompostlaması | yaklaşık 60 gün, 250 pound | ABD |
| Açık hava kremasyonunda odun | gövde başına 880-1.100 pound | Hindistan |