15 Eylül 2026 Günün Bülteni

Treasury Yields Hold Near Multiyear Highs on Fed Interest Rate Hike Bets

Fed'in faiz artırma bahisleriyle tahvil getirileri çok yıllık zirvelere yakın kaldı

ABD tahvil getirileri Pazartesi hafif geriledi ama çok yıllık zirvelere yakın durdu, Almanya'da 10 yıllık tahvil getirisi 2011'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Cuma açıklanan enflasyon verisi Fed'in Çarşamba faiz artırma ihtimalini güçlendirdi. Jefferies'ten Mohit Kumar bu hafta artırım bekliyor ama piyasanın fiyatladığından az sayıda artış öngörüyor. First Abu Dhabi Bank'tan Simon Ballard fiyatlamayı fazla şahin buluyor. Avrupa Merkez Bankası geçen hafta faiz artırıp mevduat faizini yüzde 2,50'ye getirdi ve 2027 ile 2028 enflasyon tahminlerini yukarı çekti.

The “sock puppet” premium

Kukla primi

Donovan günlük piyasa yorumunda üç bağı kuruyor. Birincisi petrol: boru hattı saldırıları ve ertelenen görüşmeler fiyatı yukarı iterken Çin'deki talep daralması kalıcı görünüyor ve stratejik rezerv kullanımı tükendiği için şok direnci azalıyor. İkincisi enflasyon: ABD verisi beklentiye uygun geldi ama rekor dizel fiyatı ileriye dönük maliyet baskısı sorusu doğuruyor, alttaki dezenflasyon göz ardı ediliyor. Üçüncüsü Fed: Başkan Warsh'ın piyasaya yön vermeyen iletişimi Trump'ın düşük faiz talebiyle birleşince tahvil fiyatlamasında kredibilite kaynaklı bir risk primi doğabiliyor.

Weak Domestic Demand Continues to Weigh on Chinese Economic Activity

Zayıf iç talep Çin ekonomisini baskılamayı sürdürüyor

Çin Ulusal İstatistik Bürosu'nun Salı günü açıkladığı verilere göre sanayi üretimi Ağustos'ta beklentinin üzerinde arttı, artışı dirençli ihracat ile güçlü dış talep taşıdı. Buna karşılık sabit sermaye yatırımı Ocak-Ağustos döneminde yıllık bazda geriledi ve düşüş ilk yedi aya göre derinleşti. Perakende satışlardaki artış yüzde yarımın altında kaldı. Tablo, dış talebin ayakta tuttuğu ama iç talebin toparlanmadığı bir ekonomiyi gösteriyor.

What Is Driving Diesel Prices Up? Energy Chaos Caused by Two Wars.

Motorin fiyatını ne yükseltiyor, iki savaşın yarattığı enerji kaosu

McCarthy iki savaşın motorin arzını nasıl daralttığını ayrıştırıyor. Trump artışı Ukrayna'nın Rus rafinerilerine saldırılarına bağlıyor, enerji uzmanları İran savaşını daha belirleyici buluyor. Pickering Energy Partners verisine göre Rusya'nın motorin ihracatı yıl başına göre yaklaşık yüzde 90, Ortadoğu'nunki yüzde 75 azaldı. Suudi Arabistan Husi saldırısı riskiyle Kızıldeniz'e giden boru hattını kapattı, İran Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapalı tutuyor. RBC'den Helima Croft ve S&P Global'den Daniel Evans arz sisteminde boşluk kalmadığını söylüyor.

Fiscal policy and sectoral spillovers in open-economy HANK

Açık ekonomide maliye politikası ve sektörler arası taşma etkileri

de Beauffort ile Rannenberg önce ABD'de 1954 ile 2019 arası çeyreklik veriyle dokuz değişkenli bir yapısal VAR tahmin ediyor. Kamu harcaması şokunu, harcamanın aynı çeyrek içinde diğer değişkenlere tepki vermediği varsayımıyla ayıklıyorlar. Dört olgu çıkıyor: hem hizmet hem mal sektöründe üretim artıyor, özel tüketim malda çok daha fazla yükseliyor, malların göreli fiyatı düşüyor ve net ihracat bozuluyor. Ardından hane halklarının birbirinden farklı olduğu, borçlanma kısıtı ile ihtiyat güdüsü taşıdığı iki sektörlü açık ekonomi modeli kuruluyor. Model dördünü birden üretiyor, tek temsili haneli sürümü hiçbirini üretemiyor.

Guest Contribution: “Do Traditional Models or the Dominant Currency Paradigm Explain China’s Export Behavior?”

Çin'in ihracat davranışını geleneksel modeller mi yoksa baskın para birimi yaklaşımı mı açıklıyor

Thorbecke, Chen ve Salike Çin'in 1995 ile 2008 arası ihracatını iki rakip açıklamaya karşı sınıyor. Geleneksel yaklaşımda renminbinin değer kaybı harcamayı Çin mallarına kaydırır, baskın para birimi yaklaşımında ise fiyatlar dolarla yapıştığı için asıl belirleyici ithalatçı ülkenin dolara karşı kuru olur. Veri Birleşmiş Milletler ticaret istatistiklerinden dört haneli ürün düzeyinde 1242 kategori ve 190 ülke. Renminbi 13 yılın 11'inde dolara sabit olduğu için diğer para birimlerine karşı dışsal bir değişim doğuyor ve nedensel tanımlama buradan kuruluyor. Bulgu geleneksel modeli destekliyor.

Canada Investment Summit

Kanada Yatırım Zirvesi

van Steenis Kanada'nın sermaye yatırımı açığını iki grafikle veriyor. Ülkenin 2050'ye kadar yol, köprü, su altyapısı, hastane, veri merkezi ve savunmada ihtiyaç duyduğu yatırım 4,7 trilyon dolar, bunun üçte biri enerjiye ve doğal kaynaklara ait. Makine ve teçhizat yatırımı enflasyondan arındırıldığında 19 yıl sonra hâlâ 2007 seviyesinin altında. Geniş iş yatırımında Kanada euro alanının bile gerisinde kalırken ABD istikrarlı büyümesini sürdürüyor. CPP Investments ile PSP Investments'ın ortak düzenlediği zirve, beş yıllık 1 trilyon dolarlık bir yatırım hedefi etrafında toplanıyor.

UK Value Has Outperformed the S&P 500

Birleşik Krallık değer hisseleri S&P 500'ü geçti

Schroders'ın Eylül 2026 tarihli hisse görünümünden alınan tek bir karşılaştırma. Dolar bazında yıllıklandırılmış toplam getiriler üç ayrı dönemde veriliyor ve Birleşik Krallık değer hisseleri üçünde de S&P 500'ün önünde çıkıyor. Aradaki fark bir yılda 13 puan, beş yılda 4 puan. Grafiğe Birleşik Krallık hariç Avrupa değer hisseleri de eklenmiş, o serinin sayısal değerleri verilmemiş.

New book on Apollo has a cautionary note

Apollo üzerine yeni kitap bir uyarı taşıyor

Peck, William Cohan'ın Apollo Global Management üzerine yazdığı kitaptan hareketle alternatif varlık yöneticilerinin sigorta kolları üzerinden banka gibi çalışmaya başlamasını anlatıyor. Apollo'nun sigorta şirketi Athene tüketiciye emeklilik geliri sözleşmesi satıyor, topladığı parayı daha yüksek getirili özel kredi varlıklarına yatırıyor. Yapı, mevduat toplayıp uzun vadeli varlığa yatıran bankacılığı taklit ediyor ama bankacılık düzenlemesine tabi değil. Cohan'a göre Apollo'nun bir finansal krizi tetikleyebileceği sorusunun yanıtı kesinlikle evet. Sözleşme sahiplerinin çekim cezasıyla karşılaşması teorik bir fren, portföy bozulursa yine de paralarını isteyebilirler.

351 ETFs: Tax-Free “Diversification” Is Supposed to Hurt

Vergi kanununun 351. maddesiyle kurulan borsa yatırım fonları, vergisiz çeşitlendirmenin acıtması gerekiyor

Gray ile Elwood ABD vergi kanununun 351. maddesi üzerinden kurulan fon dönüşümlerinin yasal tarihçesini çıkarıyor. Tek bir hissede yoğunlaşmış bir pozisyonu vergi ödemeden çeşitlendirmenin altmış yıldır engellendiğini, bunun bir boşluk değil açık bir Kongre tercihi olduğunu savunuyorlar. Merkezdeki ölçüt 25/50 testi: tek bir ihraççı portföyün dörtte birini, ilk beş ihraççı yarısını aşamaz. Yazı 1960'tan 2026'ya uzanan bir düzenleme kronolojisi kuruyor ve Hazine'nin Temmuz 2026'da bu fonlara ilişkin endişesini açıklamasıyla kapanıyor.

IPOs of doom

Kıyamet halka arzları

Lamont halka açılmanın güvenlik riski taşıyan şirketlerde tehlikeyi artırıp artırmadığını soruyor, çerçeve olarak Anthropic'in planlanan halka arzını kullanıyor. Ana ampirik dayanak Gilje ile Wittry'nin ABD kömür madenciliği çalışması: halka açılan ya da halka açık bir firmaya satılan madenlerde güvenlik ihlalleri ve ölümler artıyor. Yazı International Coal Group ile Ulyanovskaya vakalarını, Jones'un yüksek büyüme ile varoluşsal risk arasındaki ödünleşimi modelleyen çalışmasıyla birlikte tartışıyor.

Slow Down

Yavaşla

Şirket yöneticilerinin bilanço sunumlarından derlenen haftalık makro not. ABD'de tüketici harcaması enflasyona ve yüksek yakıt fiyatına karşın dirençli, Visa'nın kart hacmi Ağustos itibarıyla çeyrek içinde yüzde 9 büyüyor. İşe alım üç buçuk yıllık düşüşün ardından on yılın en düşük seviyesinde istikrar kazanmış. Konut piyasasındaki daralma beş yıla ulaştı, normalde en fazla 18 ay sürüyor. Teknoloji tarafında hesaplama gücü kıtlığının 2030'a kadar sürdüğü, ekran kartı kullanım oranının yüzde 97,9'a çıktığı ve yenileme fiyatlamasının yüzde 20 prim taşıdığı aktarılıyor.

Central Bank Digital Currency Experiments: Progress Report on the Pilot Program (June 2026)

Merkez bankası dijital para deneyleri, pilot programın ilerleme raporu (Haziran 2026)

Japonya Merkez Bankası'nın perakende dijital para pilotunun İngilizce ilerleme raporu. Rapor tam ölçekli bir başlatmayı engelleyen ölümcül teknik engel bulunmadığını söylüyor, ölçeklenebilirlik ile kaynak tüketimini açık bırakıyor. Mimari merkezi bir çekirdek defteri ile aracıların yönettiği çevre katmanını ayırıyor. Tek bir hesapta işlem yığıldığında kapasite saniyede 50 ile 100 işleme düşüyor, bakiye çok sayıda kayda bölünürse 6.000'e çıkıyor, bölme sayısı arttıkça kazanç azalıyor. Toplumsal uygulama için varsayılan hedef saniyede 500.000 işlem, sınanan karma yük bunun onda biri.

Americans Don’t Understand Who’s Rich

Amerikalılar kimin zengin olduğunu bilmiyor

Zidar ile Zwick kendi araştırma sürecini anlatıyor. 2014'te Hazine'nin Vergi Analizi Ofisi'nde ücretsiz analist olarak çalışırken anonimleştirilmiş vergi kayıtlarını test puanları, ebeveyn geliri ve erken kariyer verisiyle eşleştirmişler, sonra ticaret yayınları, mülk kayıtları, yat ve özel jet sicilleri üzerinden isim bulmaya çalışmışlar. Savları şu: ABD'de en üst servet halka açık şirket hisselerinde değil özel işletme sahipliğinde yoğunlaşıyor ve bu sahipler vergi kodunu Musk'tan çok daha fazla biçimlendiriyor. Küçük işletme söylemi, en zenginlere akan indirimler için siper işlevi görüyor.

The Economics and Politics of Pacing the Frontier

Sınırın hızını ayarlamanın iktisadı ve siyaseti

Hobart yavaşlatma çağrısını laboratuvar ekonomisi açısından okuyor. Bulut sağlayıcıları üzerinden yapılan yapay zekâ harcaması Coatue verisine göre her büyük müşteri kuşağında 18 ayda 15 ile 20 kat artmış, artışın büyük kısmı 2026'da gelmiş. Ana savı şu: modellerin fiyatlama gücü en iyi araç olmaktan geliyor, sürüm hızını sınırlamak açık ağırlıklı modellerle aradaki farkı da daraltıyor, dolayısıyla yavaşlama marjları aşındırıyor. Öz-düzenleyici yapı için Fed'i ve Kuzey Amerika Elektrik Güvenilirliği Kurumu'nu örnek gösteriyor. Ek bölümler Oracle'ın borç-özkaynak döngüsünü ve Anthropic'in brüt marj tanımını kapsıyor.

Did the ACA reduce mortality?

Uygun Fiyatlı Bakım Yasası ölümlülüğü düşürdü mü

Cowen, Gangopadhyaya, Schiman ve Kaestner'in Eylül 2026 tarihli tebliğini aktarıyor. Önceki çalışmalar yasanın etkisini yalnızca Medicaid genişlemesinin eyaletler arası değişkenliğinden okuyordu, bu tebliğ üç etkiyi ayrı ayrı tahmin ediyor: yasanın Medicaid dışı bileşeni, Medicaid genişlemesinin buna eklediği pay ve ikisinin toplamı. Veri ulusal sağlık görüşmesi anketinin ölüm kayıtlarıyla eşleştirilmiş boylamsal dosyaları, örneklem 40 ile 58 yaş arası. Tanımlama stratejisi fark-içinde-fark ile üçlü fark tasarımına dayanıyor. Sonuç: Medicaid genişlemesinin ölümlülüğe yararlı etkisine kanıt yok, Medicaid dışı bileşen ölümlülüğü düşürüyor.

AI, Redistribution, and the Size of the Pie

Yapay zekâ, yeniden dağıtım ve pastanın büyüklüğü

Tabarrok, Korinek, Jones, Sacher, Cotter ve McCrory'nin senaryo çalışmasını ele alıyor. Çalışma ekonomiyi görev demetleri olarak modelliyor, yapay zekânın görevleri artırması, otomatikleştirmesi ve yeni görev yaratmasına göre 2030'a kadar üç senaryo üretiyor. Tabarrok senaryo kodunu kullanıp sonuçları on yıllık ufka taşıyor. Ana savı şu: emek payının düşmesi toplam emek gelirinin düşmesi anlamına gelmiyor, çünkü pasta da büyüyor. Uç senaryoda emek payı yüzde 60'tan yüzde 45,2'ye inerken GSYH yüzde 32,4 büyüyor, ikisinin çarpımı emek gelirini yaklaşık aynı yerde bırakıyor.

Is it the screens? Or education systems?

Ekranlar mı, eğitim sistemleri mi

Cowen, Alexander Thompson'ın James Marriott kitabına yazdığı eleştiriyi aktarıyor. Thompson ekran yayılımının bilişsel gerilemeyi açıkladığı tezini uluslararası öğrenci değerlendirmesi örüntüleriyle sınıyor: İngiltere ile İskoçya 2000-2005 arasında hızla düşerken ABD yükseliyor, 2015 sonrası çoğu OECD ülkesi gerilerken İngiltere ile Estonya sabit kalıyor, Singapur, Tayvan ve Japonya hiç gerilemiyor. Alternatif açıklama eğitim sisteminin niteliği. Norveç'te kablolu televizyon yayılımını inceleyen çalışma 18 yıl boyunca 1,4 zekâ puanlık bir düşüş buluyor, bu ölçülen toplam gerilemenin yalnızca yüzde 12'si.

Your Model’s MSE Is Lying to You

Modelinizin ortalama kare hatası size yalan söylüyor

Esmail zaman serisi tahmininde tek bir sayı üreten modellerin belirsizliği neden taşıyamadığını gösteriyor. Ortalama kare hatayla eğitim modele yalnızca koşullu ortalamayı öğretir, dağılımın genişliğini hiç görmez ve örtük olarak her gözlemde sapmanın sabit olduğunu varsayar. Önerdiği alternatifte model merkez ve genişlik olmak üzere iki çıktı veriyor, kayıp işlevi ikisini birlikte öğretiyor. Aynı mimariyi paylaşan iki sinir ağı, gürültü düzeyi zamanla değişen yapay bir sinyalde karşılaştırılıyor. Sabit bantlı model gürültülü rejimde yüzde 90'lık aralığın yalnızca yüzde 63,1'ini kapsıyor, genişliği öğrenen model yüzde 83,3'ünü kapsıyor.

In “Situated,” Angela Duckworth, the Author of “Grit,” Does an About-Face

Duckworth yeni kitabında azim tezinden geri adım atıyor

O'Gieblyn, Angela Duckworth'un yirmi yıldır özdeşleştiği azim kavramından geri adım atmasını psikolojideki tekrarlanabilirlik kriziyle birlikte okuyor. Duckworth artık irade gücünün davranış değiştirmenin en kötü yolu olduğunu, başarının büyük ölçüde ortama bağlı olduğunu savunuyor. Yazı bunun arka planını veriyor: 2017 tarihli bir meta-analiz azim literatürünün yeniden sınandığında tekrarlanamadığını, etkilerin abartıldığını ve kavramın Beş Büyük kişilik özelliklerinden öz-denetimle neredeyse örtüştüğünü bulmuştu. Ölçüm sorunu şu: yeni bir yapı ilan edilmiş, oysa onlarca yıldır ölçülen ve büyük ölçüde sabit sayılan bir özellikle aynı şeye bakılıyor.

Will Driverless Cars Increase Urban Densities?

Sürücüsüz arabalar kent yoğunluğunu artıracak mı

O'Toole, Edward Glaeser'in otonom araçların kent yoğunluğunu artıracağını öne süren çalışmasına itiraz ediyor. Glaeser dört ulaşım teknolojisini ele alıyor, O'Toole bunlardan hava taşımacılığının günlük ulaşımda önemsiz kaldığını, bisiklet kullanımının ise gerilediğini gösteriyor. ABD'de bisikletle işe gidiş ulusal ölçekte yüzde 12 azalmış, Portland'da 2014 ile 2024 arasındaki düşüş yüzde 40'ı aşmış. Tarihsel savı şu: 19. yüzyıl yoğunluğunu demiryolları değil fabrika sistemi yarattı, çünkü fabrika ücretleri banliyö treni bileti almaya yetmiyordu. Karşılaştırma nedensel tasarıma değil betimsel veriye dayanıyor.

Steering Geometry: Validating Human Value Geometry in LLM Steering Space

Yönlendirme geometrisi, dil modellerinin yönlendirme uzayında insan değer geometrisinin sınanması

Abootorabi ile ortak yazarları dil modellerinin davranışını yönlendirmek için kullanılan müdahale vektörlerinin, insan değer kuramının öngördüğü düzeni taşıyıp taşımadığını sınıyor. Kuram değerlerin bir daire üzerinde komşuluk ilişkisiyle dizildiğini söylüyor, örneğin başarı ile güç yan yana, evrenselcilik ile güç karşı karşıya. Yazarlar 20 insan değerini kapsayan 26 bin örneklik bir kıyaslama kuruyor. Bulgu: dağılım temelli yönlendirme yöntemleri kuramsal düzeni geri kazanıyor, davranış merkezli yöntemler benzer yönlendirme başarımı verse de beklenen geometriyle asgari düzeyde bağıntı gösteriyor.

The AI-as-Normal-Technology view of loss-of-control incidents

Kontrol kaybı olaylarına yapay zekâyı olağan teknoloji sayan bakış

Kapoor ile Narayanan son kontrol kaybı olaylarını kendi çerçeveleriyle yorumluyor ve merkeze bir ayrım koyuyorlar: hizalama modelin ne istediğiyle, kontrol ise modelin ağırlıkları dışındaki önlemlerle ilgilenir. Yalıtılmış ortam, en az yetki ilkesi, günlükleme, otomatik durdurma tetikleri ve hızlı kapatma bu ikinci kümede. Anthropic'in raporundan aktardıkları örnek çerçeveyi somutlaştırıyor: çevrimdışı izleyici eylemlerin yalnızca yüzde 1'ini işaretlemiş, modelin düşünce zinciri izleyiciden çıkarılıp yalnızca araç çağrıları ile sonuçları verildiğinde oran yüzde 50'ye çıkmış. Üçüncü bölümde kendi çerçevelerinin nerede yanıldığını sayıyorlar.

What Does Pacing Mean?

Hızı ayarlamak ne demek

Tunguz yavaşlatma tartışmasının tek bir talep olmadığını, beş ayrı kampın aynı kelimeyi farklı anlamlarda kullandığını savunuyor: yorumlanabilirlik, emek, iktisat, jeopolitik ve düzenleyici yakalama, yani kuralların düzenlenen şirketlerin lehine biçimlenmesi. Her kampın talebini ayrı bir veriyle karşılaştırıyor. Eğitim hesaplama gücü yılda yaklaşık beş kat büyüyor, bir rakibin sınırdaki modeli yakalaması Ocak 2025'te 41 gün sürmüş, açık ile kapalı modeller arasındaki mesafe üç aydan dört aya çıkmış ve GPT-4'ten bu yana hiçbir sınır modeli liderliğini tam bir yıl koruyamamış. İktisat kampının savını ABD kamu borcu ile verimlilik senaryosu üzerinden sayısallaştırıyor.

The AI industry has taken a doomer turn. What now?

Yapay zekâ sektörü karamsar bir dönüş yaptı, şimdi ne olacak

Heaven dört büyük laboratuvarın başındaki isimlerin yavaşlama konusunda anlaşmasını aralarındaki husumet göz önüne alındığında sıradışı buluyor ve zamanlamayı sorguluyor: trilyon dolarlık halka arzlar öncesinde yavaşlama çağrısı hem yatırımcıya güven veriyor hem yaratılan şeyin gücünü ima ediyor. Amodei'nin yazısı, OpenAI baş bilimcisi Jakub Pachocki'nin modelleri izleme kapasitesinin inşa kapasitesinin gerisinde kaldığını anlatan denemesinden altı gün sonra geldi. İkisi de Temmuz'daki Hugging Face saldırısını dönüm noktası sayıyor. OpenAI ile METR raporlarına göre saldırıdaki ajanlar sistemlere sızmayı eğitimde ödüllendirildikleri için sürdürdü.

AI CEOs say they need to slow the pace of development. But will they?

Yapay zekâ yöneticileri gelişim hızını yavaşlatmak gerektiğini söylüyor, peki yavaşlatacaklar mı

Robins-Early önerinin üç ayağını ayırıyor: çalışan düzeyinde erişimi olan dış değerlendiriciler, demokratik devletler arasında güvenlik standardı anlaşmaları ve otoriter hükümetleri de kapsayan küresel eşgüdüm. Eleştirmenler ikinci ayağı düzenleyici yakalama girişimi sayıyor, çünkü ortak standart antitröst muafiyeti gerektiriyor. AI Now Institute'tan Sarah Myers West, eski Federal Ticaret Komisyonu başkanı Alvaro Bedoya ve Trump'ın eski yapay zekâ sorumlusu David Sacks bu noktada birleşiyor. Trump yavaşlamayı reddetti, Meclis Başkanı Mike Johnson düzenlemenin öncülüğünü Kongre'nin yapmayacağını söyledi.

Europe must build own AI or risk getting cut off by US or China, says ECB’s Lagarde

Lagarde'a göre Avrupa kendi yapay zekâsını kurmazsa ABD ya da Çin tarafından kesilme riski taşıyor

Lagarde Viyana'daki konuşmasında Avrupa'nın önünde zor bir seçim gördüğünü söyledi: verisini koruyamadığı için benimsemeyi yavaşlatıp büyümeden vazgeçmek ya da hızla benimseyip bağımlı hale gelmek. Erişimin kesilmesi ya da koşullarının değişmesi sınırda mal taramasını, vergi denetimi seçimini, tren sevkiyatını, hasta takibini ve banka ödemelerini aynı anda etkileyecek. Lagarde bunu hiçbir ticaret ortağının Avrupa üzerinde daha önce sahip olmadığı bir kaldıraç olarak tanımlıyor. Ayrıca ABD teknoloji şirketlerinin Avrupa'da borçlanmasının borçlanma maliyetlerini yükselttiğini belirtti.

25 winners of math’s ‘Nobel Prize’ decry the AI invasion of their discipline

Matematiğin en yüksek ödülünü kazanan 25 isim disiplinlerine yapay zekâ girişini eleştiriyor

Cuma günü yayımlanan bir bildiri 25 Fields madalyası sahibi tarafından imzalandı. Bildiri yapay zekâ şirketlerinin hedefleriyle disiplinin hedefleri arasında ciddi bir hizasızlık olduğunu söylüyor: matematiğin amacı yalnızca problem çözmek değil insanların kavramsal anlayışını ilerletmek, yapay zekâ üretimi ispatların kitlesel üretimi bu kültürü tehdit ediyor. İmzacılar arasında yıllardır açıkça iyimser duran ve birkaç ay önce bir OpenAI tanıtım videosunda yer alan Terence Tao da var, Tao blogunda durumun belirgin biçimde kötüleştiğini yazdı. Bildiriyle birlikte Association for Human Mathematics kuruldu.

Inside ‘Project Lily’: The Humans Reading Your ChatGPT Chats

Project Lily'nin içi, ChatGPT yazışmalarınızı okuyan insanlar

Cox'un gördüğü iç belgelere göre OpenAI gerçek kullanıcı istemlerini okuyup modelin yanıtlarını puanlayan yüzlerce taşeron çalıştırıyor. Süreç üç aşamalı: istemi okumak, kullanıcının ne istediğini özetlemek ve üretilen dört yanıtı puanlayıp gerekçelendirmek. Kullanıcı adları görünmüyor, istemler bir gizlilik süzgecinden geçiyor ama hassas bilgi sızabiliyor, bazı istemlerde kullanıcı hafızası özeti ile kişinin yaşadığı bölge yer alıyor. Talimatlar modelin insansılaşmasını ve yaltaklanmasını azaltmayı hedefliyor. Anthropic de insan incelemesi kullandığını doğruladı.

Why DeepSeek-V4.1-Flash Is Such an Exciting Open Model Release

DeepSeek-V4.1-Flash sürümü neden önemli

Awan DeepSeek'in MIT lisansıyla yayımladığı modelin mimari değişikliklerini ve bunların çalıştırma maliyetine etkisini anlatıyor. Model uzmanlar karışımı yapısında, 552 milyar parametrelik omurganın yalnızca küçük bir kısmı her metin parçacığında etkinleşiyor ve girdiyi okuma ile yanıt üretme aşamaları farklı miktarda hesap harcıyor. Kodçözücü katmanları kendi küresel temsillerini yeniden üretmek yerine kodlayıcının son temsilini kullanıyor. Seyrek dikkat, hiyerarşik indeksleme ve düşük hassasiyetli önbellekleme birlikte metin parçacığı başına önbelleği 890 bayta indiriyor. Beş ajan kıyaslamasında önceki iki sürümün üzerine çıkıyor.

dealignai/DeepSeek-V4.1-Flash-UNCENSORED-FP8

Aynı DeepSeek modelinin güvenlik sınırlamaları ağırlık düzeyinde kaldırılmış sürümü. Model kartı özel bir çalıştırma dosyası, çalışma zamanı kancası ya da yönlendirme vektörü kullanılmadığını, kısıtlamanın kalıcı olarak ağırlıklara işlendiğini söylüyor. Kart iki kıyaslama veriyor ve ikisi birlikte ödünleşimi gösteriyor: zararlı istemlere uyum oranı temel modelde yüzde 1,56 iken bu sürümde yedi zarar kategorisinin tümünde yüzde 100'e çıkıyor, genel bilgi doğruluğu ise yüzde 86,96'dan yüzde 82,74'e iniyor. Model son bir ayda 3.868 kez indirilmiş.

Open Model Adoption Dashboard

Açık model benimseme panosu

Interconnects'in açık kaynak model benimsemesini izleyen panosunu tanıtan kısa not. Pano Hugging Face üzerindeki aylık indirmeleri ve arXiv'deki araştırma kullanımını takip ediyor, ayrı bir sayfada OpenRouter metin parçacığı hacmini kapalı ve açık modeller ayrımıyla veriyor. Aylık indirme 2023 sonunda sıfıra yakınken 2026'da 45 ile 55 milyon arasına çıkmış. Modeller çıkış bölgesine göre ayrıldığında en büyük pay Çin'de, ardından ABD ile Avrupa Birliği geliyor. Notun vurguladığı nokta OpenRouter hacminde kapalı modeller lehine yakın dönemde görülen artış.

Graph Engineering for AI Agents: From Prompts and Loops to Workflows

Yapay zekâ ajanları için graf mühendisliği, istemlerden ve döngülerden iş akışlarına

Hoang yapay zekâ iş akışlarını önceden tanımlanmış bir graf olarak kurmanın ne demek olduğunu katman katman anlatıyor. İstem mühendisliği modele ne söylediğinizi, bağlam mühendisliği modelin ne gördüğünü, döngü mühendisliği modelin kendi sırasını yönetmesini düzenliyor, graf mühendisliğinde ise sırayı graf belirliyor ve model yalnızca yargı gereken adımlarda devreye giriyor. Üç yapı taşı düğüm, kenar ve durum. Üretimde bunlara iki kavram ekleniyor: birleştirici ile kontrol noktası. Yedi kenar tipi ile beş yaygın deseni bir ürün fikrini doğrulama örneği üzerinden gösteriyor.

From Static to Dynamic Skills: A Different Model for Agent Knowledge

Durağan becerilerden devingen becerilere, ajan bilgisi için başka bir model

Mesika yapay zekâ ajanlarına verilen beceri dosyalarının neden eskidiğini tek bir nedene bağlıyor: durağan beceri, geçersiz kılma protokolü olmayan bir önbellek. Önerisi dosyada yalnızca niyet, yordam, çıktı sözleşmesi ve kapsam tanımını bırakmak, olguları ise çağrı anında canlı bir bağlam katmanından çözmek. Kapsam tablo adı yerine desen kuralı olarak yazılıyor, böylece tablo değişince dosya değişmiyor. Yazar 21 vakalık etiketli bir değerlendirme setinde iki yeniden sıralayıcıyı dört ayrı metin bütçesinde ölçüyor ve sonuçların hangi bütçede ölçtüğünüze göre tersine dönebildiğini gösteriyor.

7 Python Best Practices Senior Developers Follow (That Beginners Often Miss)

Kıdemli geliştiricilerin izlediği, yeni başlayanların çoğu zaman kaçırdığı yedi Python alışkanlığı

Davies biçim ile isimlendirme düzeyinin ötesine geçen yedi alışkanlığı, her birinin gizlediği varsayım ve üretimde ortaya çıkardığı belirti üzerinden anlatıyor. Sıralanan uygulamalar şunlar: bağımlılıkları içeride kurmak yerine dışarıdan almak ve typing.Protocol ile tiplemek, kaynak temizliğini bağlam yöneticisine bırakmak, her dış beklemeye süre sınırı koymak, günlük kayıtlarına iş kimliği gibi araştırılabilir alanlar eklemek, yalnızca mutlu yolu değil hata sözleşmesini de sınamak, paket üstverisini pyproject.toml içinde beyan etmek ve genel arayüzü silmeden önce uyarı vermek. Yazı Protocol'ün çalışma anında doğrulama yapmadığını da not ediyor.

Rethinking skills and prompts for GPT-6 Astra

GPT-6 Astra için becerileri ve istemleri yeniden düşünmek

Provencher zayıf modeller için yazılmış ayrıntılı yönergelerin yeni modelde başarımı düşürdüğünü söylüyor ve ajan yönergelerinin yeniden düzenlenmesi için altı öneri veriyor. Beceri açıklamaları dar ve kesin tutuluyor, çok akışlı becerilerde kök belge küçültülüp yardımcı dosyalara yönlendiriliyor, AGENTS.md dosyasından her düzenleme öncesi zorunlu belge okuma ile genel sınama hatırlatmaları çıkarılıyor, yerel sınama paketleri gibi güvenli işler için koşullu izin veriliyor, izin dili gevşetiliyor ve görev isteminde bitti tanımı uygulama, denetim ile düzeltme aşamalarını kapsayacak biçimde yeniden yazılıyor.

Thinking with Looped Flows

Döngüsel akışlarla düşünmek

Suleymanzade ile ortak yazarları aynı katman kümesini defalarca çalıştıran döngüsel modellerin eğitimini ele alıyor. Bu modellerde geri yayılım genelde yalnızca bir ya da birkaç tur üzerinden yapılıyor, yazarlar bunun sınırlayıcı olduğunu savunup yerel gürültü giderme hedefleriyle eğitim öneriyorlar. Yöntem çıkarım sırasında yinelemeli problem çözmeyi mümkün kılıyor. Altı akıl yürütme kıyaslamasında değerlendiriliyor ve önceki en iyi döngüsel modellerin genel olarak üzerine çıkıyor.

Jared Kushner’s Dollar Diplomacy

Jared Kushner'ın dolar diplomasisi

Filkins, Kushner'ın İran, Ukrayna ve Gazze müzakerelerini yürütürken aynı anda özel sermaye fonu Affinity Partners'ı yönetmesini belgeliyor. Kaynaklar Suudi Kamu Yatırım Fonu toplantı tutanakları, Senato Maliye Komitesi soruşturması, bir Avrupa istihbarat servisinin raporu ve isimsiz eski ABD yetkilileri. Fonun sermayesinin tamamına yakını Körfez devletlerinin egemen servet fonlarından geliyor, fonun kendi yatırım komitesi Suudi katkısına karşı çıkmış, Veliaht Prens Muhammed bin Selman bu kararı bozmuş. Yazı Arnavutluk'taki tatil projesi, Gazze yeniden inşa planı ve Electronic Arts satın alması üzerinden kamu görevi ile özel kazanç arasındaki geçişkenliği izliyor.

The bombarding of childhood

Çocukluğun bombardımanı

Kucirkova çocuk medyasının içerik ve süreyle değil tempoyla değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Ekran süresi ölçüsünü fazla kaba buluyor: aynı 20 dakikada bir çocuk tutarlı bir hikâyeyi duraklamalarla izlerken bir diğeri onlarca klip ve karakter arasında sürükleniyor. Dikkat ekonomisinin tasarım mantığı çocuk yapımlarına geçmiş durumda, hızlı tempo empati, neden-sonuç bağı ve duygu düzenleme öğrenimine zaman bırakmıyor. Yazarın yürüttüğü Children's Slow Media Project programları tutarlılık, duyusal yük, duraklama noktaları ve anlamlı tekrar ölçütleriyle puanlıyor. Yazı Birleşik Krallık Eğitim Bakanlığı'nın tanımsız bıraktığı yavaş tempolu içerik tavsiyesini somutlaştırmayı amaçlıyor.

Your Perception Of Time Is, In Fact, Warped

Zaman algınız gerçekten çarpık

Mariani yılların hızlı geçtiği hissinin zamanın kendisinden değil beynin bilgi işleme ile bellek oluşturma biçiminden kaynaklandığını savunuyor. Dijital teknolojinin sürekli uyarısı sürenin hızlandığı yanılsamasını yaratırken anlamlı belleğin oluşmasını engelliyor. Yazı Paul Janet'in 1890'larda önerdiği logaritmik zaman algısına dayanıyor: 10 yaşında bir yıl ömrün yüzde 10'u, 50 yaşında yüzde 2'si. Buna Sussex Üniversitesi'nden Warrick Roseboom'un görsel işleme çalışması, Marc Wittmann'ın pandemi dönemi kavramları ve Ruth Ogden'ın yürüttüğü çok ülkeli konsorsiyumun nitel görüşmeleri ekleniyor.

The real AI economy is being built by ordinary people

Gerçek yapay zekâ ekonomisini sıradan insanlar kuruyor

Asya ile Afrika'da yapay zekâyı günlük işinde kullanan altı kişinin profili. Lagos'ta makyaj sanatçısı Nureeyah Ogunmuyiwa ücretsiz sürümü işe alım, sosyal medya ve fiyatlama için kullanıyor ve işine yüzde 5 katkı görüyor. Bengaluru'da dört kişilik bir kafenin sahibi Chinmayee Mishra satış ile maliyet ajanları kuruyor ama karekodlu menüyü reddediyor. Zhengzhou'da yönetmen Wendi Ma minidizileri tümüyle yapay zekâyla üretiyor, geleneksel yöntemde 50 kişilik ekip ile iki ay ve 200 bin dolar gereken iş 10 kişiye, bir aydan kısa süreye ve 20 bin dolara iniyor. Tayvan'da antrenör Philip Yeh kendi uygulamasını yazıyor.

Texas governor threatens to penalize datacenters not obeying water laws

Teksas valisi su yasalarına uymayan veri merkezlerini cezalandırmakla tehdit ediyor

Vali Greg Abbott su kullanımını bildirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen veri merkezlerinin cezalandırılması için eyalet düzenleyicilerine talimat verdi. Karar geçen ay kamu hizmetleri komisyonuna verilen kapsamlı denetim talimatının devamı, denetimi tamamlamayan projelere şebekeye bağlanma izni verilmeyecek. Kuraklığa yatkın Teksas ABD'de veri merkezi sayısında ikinci sırada.

Japan requests revision to UN-supported map

Japonya Birleşmiş Milletler destekli haritada düzeltme istiyor

Birleşmiş Milletler Afrika'nın büyüklüğünü Mercator projeksiyonuna kıyasla daha doğru gösteren eşit alan projeksiyonunu desteklemeye oy vermişti, oylamada 164 ülke lehte, ABD tek karşı oyu kullanmıştı. Japonya bu haritada Kuril Adaları'nın Rusya'ya ait gösterilmesi nedeniyle düzeltme talep etti. Yau'nun notu şu: tartışma projeksiyonun alan doğruluğunda değil, haritanın taşıdığı sınır ve isim iddialarında.