11 Eylül 2026 Günün Bülteni

The Unrelenting Bond Selloff Puts the 10-Year Yield on the Cusp of 5%

Durmayan tahvil satışı 10 yıllık getiriyi yüzde 5'in eşiğine getirdi

ABD tahvil piyasasındaki satış dalgası hızlandı, 10 yıllık Hazine getirisi Perşembe günü yüzde 4,943 ile Ekim 2023'ten bu yana en yüksek kapanışını yaptı. 30 yıllık getiri 19 yılın zirvesinde. Haberde üç gerekçe sayılıyor: Brent ham petrolün günlük yüzde 6,3 artışla varil başına 107,63 dolara çıkması, ABD üretici fiyat verisinin güçlü gelmesi ve seçmen başına 5.000 dolarlık ödeme vaadinin bütçe açığına 1 trilyon doları aşan yük bindirecek olması. CME Group verisine göre Fed'in gelecek hafta faiz artırma olasılığı yüzde 71'e çıktı, bir hafta önce yüzde 49'du. S&P 500 yüzde 0,6 geriledi, 30 yıllık konut kredisi faizi yüzde 6,76'ya yükseldi.

Oil Prices Surge as Stocks and Bonds Wobble

Hisse senetleri ile tahviller sallanırken petrol fiyatları fırladı

Gregory Schmidt ile Jenny Gross, petrol fiyatının Perşembe günü varil başına 109 dolara çıktığını aktarıyor. Şubat sonunda başlayan İran savaşından bu yana artış yaklaşık yüzde 50. ABD'de hisse senetleri üst üste dördüncü seansta geriledi, 10 yıllık Hazine getirisi yüzde 4,9'un üzerine, 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Yatırımcılar Cuma günü açıklanacak ABD enflasyon verisini ve gelecek haftaki Fed kararını bekliyor. Aynı gün Avrupa Merkez Bankası savaş başladığından bu yana ikinci kez faiz artırdı.

U.S. Mortgage Rates Top 7% For First Time in 15 Months

ABD konut kredisi faizleri 15 ayın ardından ilk kez yüzde 7'yi geçti

Dean Seal, ABD'de 30 yıllık sabit faizli konut kredisi oranının Perşembe günü yüzde 7,07'ye çıkarak 15 aydır ilk kez yüzde 7 eşiğini aştığını aktarıyor, kaynak Mortgage News Daily. Oran Şubat sonunda yaklaşık yüzde 6'ya inmişti, ABD ile İran arasındaki savaşın başlamasıyla yeniden yükselişe geçti. Bir gün önceye göre artış 10 baz puan, bir yıl öncesine göre 78 baz puan. Petrol fiyatı aynı gün varil başına 106 doları aştı. Ağustos'ta ABD'de ikinci el konut satışları aylık yüzde 2 gerileyerek bir yıldan uzun sürenin en düşük seviyesine indi.

Home Sales in August Tumbled to Lowest Level Since Last Year

Ağustos'ta konut satışları geçen yıldan bu yana en düşük seviyeye indi

ABD'de ikinci el konut satışları Ağustos'ta aylık yüzde 2 düşüşle mevsimsellikten arındırılmış yıllık 3,98 milyon adede indi, Haziran 2025'teki 3,93 milyondan bu yana en düşük seviye. Ulusal Emlakçılar Birliği verisine göre ekonomistlerin beklentisi yüzde 2,2 düşüştü. Medyan konut fiyatı yıllık yüzde 1,6 artışla 429.100 dolara çıktı, satılmamış stok aylık yüzde 3,2 artışla 1,62 milyon adede ulaştı. Temmuz'da satışlar yüzde 1,7 gerilemişti. Aynı hafta ABD 10 yıllık Hazine getirisi yüzde 4,836 ile 2023'ten bu yana en yükseğe çıktı, Hazine 6 milyar dolara kadar geri alım duyurdu.

Policy and promises

Politika ve vaatler

Paul Donovan, Avrupa Merkez Bankası'nın faiz artışını gereksiz bir politika hatası olarak niteliyor. Artışın euro alanında enflasyon ya da büyüme üzerinde belirgin etki yaratmayacağını, buna karşılık borçluların gelecekteki krizleri yönetme kapasitesini aşındıracağını savunuyor. ABD'de Ağustos üretici fiyat verisinin manşette yükseleceğini, çekirdek ölçütlerin daha ılımlı kalacağını ve işgücü maliyetlerinin düşük seyrettiğini yazıyor. Seçim sonrası her yetişkine 5.000 dolar dağıtma vaadinin Kongre onayı gerektirdiğini, salgın dönemindeki teşvikten büyük bir mali genişlemeye denk geleceğini, buna karşın tahvil piyasasının vaadi fiyatlamadığını belirtiyor.

Heating Oil Prices Rise

Isıtma yakıtı fiyatları yükseliyor

Menzie Chinn, ABD Enerji Bilgi İdaresi verisiyle ısıtma yakıtı fiyatındaki artışı aktarıyor. ABD'de ısıtma yakıtının spot fiyatı bir önceki gün itibarıyla galon başına 4,725 dolar, Ekim vadeli işlem fiyatı 5,09 dolar. Vadeli fiyatın spot fiyatın üzerinde kalması, kış aylarına doğru ısıtma yakıtı gibi damıtık ürünlerin arzının daralacağı beklentisine karşılık geliyor.

Texas Economic Indicators

Teksas ekonomi göstergeleri

Dallas Fed'in Temmuz ayına ait Teksas göstergeleri, istihdam artışının yavaşladığını ve enerji ihracatının savaşın başlangıcından bu yana keskin biçimde arttığını gösteriyor. Teksas'ta işsizlik oranı yüzde 4,5, ABD genelinde yüzde 4,1. Nisan'dan Temmuz'a istihdam yıllıklandırılmış yüzde 1,5 arttı, Temmuz ayında 1.600 kişilik azalış oldu. Özel sektörde saatlik ücret yıllık yüzde 3,9 arttı, ABD genelinde artış yüzde 3,3. Haziran'da Teksas tüketici fiyat endeksi yıllık yüzde 1,7 artarken enerji kalemi yüzde 11,5 yükseldi. Petrol ile gaz ihracatı yıllık yüzde 61,8, çatışmanın başlangıcından bu yana yüzde 51,4 arttı.

T-Bills and Chill? Try Munis & Chill Instead

Hazine bonosuyla rahatlamak yerine belediye tahviliyle rahatlamak

Barry Ritholtz, önemli bir satış yapmış yüksek varlıklı yatırımcılar için Hazine bonosu yerine eyalet ile federal vergiden muaf belediye tahvillerini ele alıyor. ABD'de Eylül itibarıyla para piyasası fonunun yedi günlük getirisi yüzde 3,68, Hazine bonosu getirisi yüzde 4,18, belediye tahvili getirisi yüzde 4,07. Belediye tahvilinin vergi muafiyeti hesaba katıldığında karşılığı olan vergili getiri yüzde 7,28'e çıkıyor. Temmuz'da aynı üç rakam sırasıyla yüzde 3,63, yüzde 4,08 ve yüzde 3,58, vergi eşdeğeri getiri yüzde 6,38'di. Yazı ayrıca genç girişimcilere 5 milyon dolarlık likit Hazine portföyü öneren tavsiyeyi tartışıyor.

Who backstops the backstop?

Güvenceyi kim güvenceye alıyor

Robert Burrows, Almanya'nın euro alanının mali çapası olduğu varsayımını sorguluyor. Almanya sanayi üretim endeksi 2017-2018 zirvesinden bu yana geriledi, Haziran 2026'da 92 seviyesinde. Rus enerjisinin kaybı, yaşlanan nüfus, savunma ile altyapı harcama baskısı ve Çin'in düşük maliyetli üreticiden teknolojik rakibe dönüşmesi sayılan nedenler. Volkswagen 2030'a kadar 50.000 kişilik istihdam kesintisi planlıyor, bu toplam işgücünün yüzde 15'i. Almanya'nın kamu borcu benzer ülkelere göre düşük kalmayı sürdürüyor ama mali yükü artıyor, yazı bunun İtalya, İspanya ve Fransa borcuna duyulan güvenin dayanağını zayıflatabileceğini savunuyor.

Policy Insight 151: Stablecoins without borders: Stablecoin multi-country issuance and dollar-run risks in Europe

Sınırsız stabilcoinler, çok ülkeli ihraç ve Avrupa'daki dolar kaçışı riskleri

Edoardo Martino, Eric Monnet ile Enrico Perotti, değeri dolara sabitlenmiş bir kripto jetonunun Avrupa Birliği ve ABD'de aynı anda ihraç edilmesinin yarattığı riski inceliyor. Avrupa Birliği'nin kripto varlık düzenlemesi MiCA itfayı her an nominal değerden güvence altına alırken, ABD'nin stabilcoin yasası GENIUS ihraççıya ücret ve gecikme uygulama hakkı tanıyor. Circle'ın USDC'si gibi aynı akıllı sözleşmede birleşen jetonlarda jeton sahipleri kriz anında en ucuz çıkışı sunan yargı alanını, yani Avrupa Birliği'ni seçiyor, böylece kaçış riski Avrupa'ya kayıyor. Yazarlar akıllı sözleşmeye gömülü itfa ücretleri, eşik aşılınca devreye giren çıkış sınırları ve Avrupa Merkez Bankası'na itfayı askıya alma yetkisi öneriyor.

Privacy in wholesale cross-border payments: Assessing Project Agorá

Toptan sınır ötesi ödemelerde gizlilik, Agorá Projesi'nin değerlendirmesi

Jan Camenisch ile Thomas Moser, toptan sınır ötesi ödemeler için geliştirilen Agorá Projesi'nin gizlilik mimarisini beş tasarım hedefine göre değerlendiriyor: seçici açıklama, işlem üstverisinin gizliliği, doğrulanabilirlik, düzenleyici erişim ve işletilebilirlik. Yedi merkez bankası ve kırktan fazla kurumun katıldığı proje, jetonlaştırılmış merkez bankası rezervleri ile ticari banka mevduatını izinli bir dağıtık defterde birleştiriyor. Açık kaynaklı Paladin çerçevesi düşük hesaplama yüküyle seçici açıklama sağlıyor. Yazarlar projede kullanılan Noto modelinde jeton durumunu yalnız ihraççının doğruladığını, böylece güvenin ihraççıda yoğunlaştığını, işlem zamanlaması gibi üstverinin de gözlemcilere sızabildiğini belirtiyor.

Pension Reforms Key to Deeper Capital Markets

Emeklilik reformları daha derin sermaye piyasalarının anahtarı

Huw van Steenis, büyük emeklilik sistemine sahip ülkelerin daha derin sermaye piyasalarına sahip olduğunu savunuyor. ABD'de emeklilik ve hanehalkı yatırım varlıkları gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 475'ine, borsa değeri hasılanın yüzde 200'ünün üzerine çıkıyor. Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya her iki ölçütte de belirgin biçimde geride kalıyor. Hollanda, Danimarka ve İsveç'in fonlu emeklilik sistemleri piyasa derinliğine katkı örneği olarak veriliyor. İrlanda ile İtalya otomatik katılımı başlattı, Almanya reform sürecinde. Yazı yaşlanan nüfusun fonlu emeklilik sistemine geçiş gerekçesini güçlendirdiğini belirtiyor.

Millennium Nears $100 Billion in New Era for Giant Hedge Funds

Millennium dev serbest fonların yeni çağında 100 milyar dolara yaklaşıyor

Hema Parmar ile Katherine Burton, Millennium Management'ın yönettiği varlığın 97 milyar dolara çıkıp 100 milyar dolar eşiğine yaklaştığını aktarıyor. Fon kuruluşundan bu yana yıllık yaklaşık yüzde 14 getiri sağlamış, tek kayıp yılı 2008'de yüzde 3,5 olmuş. 1 Ekim'de 22 milyar dolarlık yeni taahhüt turu kapanacak, ayrıca 3 milyar dolarlık kredi fonu hedefleniyor. Karşılaştırma için AQR Capital 140 milyar dolar, DE Shaw 90 milyar dolar, Citadel 77 milyar dolar yönetiyor. Küresel serbest fon sektörünün büyüklüğü 2026 ortasında 5,6 trilyon dolar.

Continued very low jobless claims, and a note about vulnerability to a stock market shock

İşsizlik başvuruları çok düşük seyrini sürdürüyor, bir de borsa şoku kırılganlığı notu

New Deal Democrat, ABD'de haftalık ilk işsizlik maaşı başvurularını aktarıyor. Başvurular 1.000 azalışla 206.000'e, dört haftalık hareketli ortalama 1.500 azalışla 205.000'e indi, devam eden başvurular 1.774.000 oldu. Yıllık bazda ilk başvurular yüzde 21,5, dört haftalık ortalama yüzde 15,9, devam eden başvurular yüzde 7,9 geriledi. Yazı bu seviyelerin son altmış yılın en düşüklerine yakın olduğunu belirtiyor, ardından düşük başvurulara karşın ABD ekonomisinin olası bir borsa şokuna karşı kırılganlığını tartışıyor.

Why Are Women Over 100% of Jobs Gained Under Trump's Second Term?

İkinci Trump döneminde kazanılan işlerin yüzde 100'ünden fazlası neden kadınlara gitti

Mike Konczal, ABD'de Aralık 2024 ile Ağustos 2026 arasındaki istihdam artışının tamamının kadınlardan geldiğini gösteriyor. Erkek istihdamı 79.332.000'den 79.326.000'e, yani 6.000 kişi geriledi, toplam yeni istihdam 759.000 oldu. Artışın kaynağını iki parçaya ayırıyor: kadın ağırlıklı sektörlerin genişlemesi ve her sektörün kendi içindeki bileşim değişimi. Sektörler arası kayma toplam etkinin yüzde 84'ünü açıklıyor. Sağlık ile eğitim sektörü 1.029.000 iş yaratmış, bu toplam artışın yüzde 77'si. Karşılaştırma için 2023-2024 döneminde istihdam artışının yüzde 53'ü kadınlara gitmişti.

Catalyst Watch: AI Bottlenecks

Katalizör izlemesi, yapay zekâda darboğazlar

Yazı, yapay zekâ yatırımının ABD reel ekonomisindeki izini üç ölçüyle veriyor. Yapay zekânın ABD gayrisafi yurt içi hasılası içindeki payı yüzde 1,5 ile 2 arasında hesaplanıyor. Yapay zekâ bağlantılı hizmetler ABD net ithalatının yaklaşık yarısını oluşturuyor. Küresel hava kargosunda yapay zekâ ile ilişkili sevkiyat hacim olarak yüzde 7-8, değer olarak yüzde 40-50 pay tutuyor. New York Fed Başkanı tahvil getirilerindeki yükselişi güçlü ekonomik görünüme ve veri merkezi yatırımına bağlıyor.

The New GDP Series and Its Critics

Yeni milli gelir serisi ve eleştirmenleri

TCA Anant, Hindistan'ın Şubat 2026'da ulusal hesaplarda temel yılı 2011-12'den 2022-23'e kaydırmasını ve revizyona yöneltilen dört eleştiriyi ele alıyor. Değişiklikler imalatta yalnız çıktının indirgendiği tek deflasyondan girdi ile çıktının ayrı fiyat endeksiyle indirgendiği çift deflasyona geçişi, toptan fiyat endeksi yerine yeni üretici fiyat endeksinin kullanılmasını, çok faaliyetli şirketlerin katma değerinin gelir payına göre dağıtılmasını ve mal ve hizmet vergisi kayıtları yerine ankete dönülmesini kapsıyor. Bedi ile Nagaraj imalat katma değerinin abartıldığını savunuyor. Anant, revizyonun toplam katma değeri yalnız yüzde 3-4 düşürdüğünü, düşüşün büyük ölçüde ticaret sektöründe yoğunlaştığını yazıyor.

Can the US battery market untangle from China?

ABD batarya piyasası Çin'den ayrışabilir mi

Casey Crownhart, ABD'nin Ağustos sonunda çıkardığı yürütme emriyle şebeke ölçekli enerji depolamada Çin menşeli bataryaları ulusal güvenlik gerekçesiyle fiilen yasakladığını aktarıyor. ABD'nin depolama piyasası ucuz Çin ithalatıyla büyümüştü. Ocak'tan itibaren batarya ithalat vergisi yüzde 7,5'ten yüzde 25'e çıktı, yeni projelerde Çin dışı malzeme oranı yüzde 55 şartına bağlandı. Analistlere göre kısıtlama projelerde gecikme ve iptallere yol açabilir. LG Energy Solutions, Samsung SDI, Ford ve SK On'un fabrikalarının 2027'de devreye girmesi bekleniyor, yerli kapasitenin talebi karşılaması 2030 civarında öngörülüyor.

A Sprint to Decipher U.S.-Canada Tariffs: 'Are Sprinkles on the List?'

ABD ile Kanada gümrük vergilerini çözme telaşı, pasta süsleri listede mi

Sydney Ember, ABD ile Kanada arasındaki gümrük vergisi listelerini çözmeye çalışan küçük işletmeleri Toronto'daki pasta süsü üreticisi Sweetapolita ve Kaliforniya'daki müşterisi Penny Ice Creamery üzerinden anlatıyor. Kanada mallarına uygulanan vergi oranı yüzde 50. Bir önceki yıl 800 dolarlık gümrük muafiyetinin kaldırılması doğrudan tüketiciye satışı zorlaştırdı. Pasta süsleri resmî listede geçmiyor ama hammaddelerinden selüloz sakızı ile glikoz listede. Kaliforniyalı dondurmacı birkaç ayda bir yaklaşık 45 kilo sipariş veriyor, siparişin maliyeti 1.000 ile 3.000 dolar arasında. Sweetapolita'nın satışlarının yarısı ABD'ye gidiyor.

The Iran War Is Pushing Global Coal Use to Record Highs

İran savaşı küresel kömür kullanımını rekor seviyeye itiyor

Brad Plumer, Uluslararası Enerji Ajansı verisiyle küresel kömür tüketiminin rekora çıktığını aktarıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kesintileri doğalgaz fiyatlarını yükseltince ülkeler elektrik üretiminde kömüre yöneldi. Küresel tüketim 2025'e göre yüzde 1,2 artışla 8,94 milyar metrik tona çıktı. Güney Kore'de kömür kullanımı yaklaşık yüzde 6 arttı, Avrupa, Çin ve Japonya'da da artış var. El Niño etkisiyle Vietnam ile Hindistan'da talep yükseliyor. ABD bol ve ucuz doğalgaz sayesinde eğilimin dışında kalıyor, kömür tüketimi yaklaşık yüzde 7 geriledi. Savaş öncesinde Hürmüz küresel sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini taşıyordu.

The Four-Color Theorem Gets a Rare New Proof

Dört renk teoremine ender görülen yeni bir ispat geldi

Gregory Barber, Ken-ichi Kawarabayashi, Mikkel Thorup, Carsten Thomassen, Bojan Mohar ile öğrencileri Yuta Inoue ve Atsuyuki Miyashita'nın dört renk teoremine yeni bir bilgisayar destekli ispat getirdiğini aktarıyor. 1976 ile 1997 tarihli ispatlar, noktalardan ve onları birleştiren çizgilerden oluşan çizgenin indirgenebilir parçalarını teker teker arayıp çıkarıyordu, bu da n köşeli bir çizgeyi boyamak için n karesi kadar adım gerektiriyordu. Yeni çalışma, daha önce göz ardı edilen düz bölgelerde birbirini etkilemeden aynı anda indirgenebilen yapılandırmalar buluyor, böylece boyama yordamı n çarpı n logaritması kadar adıma iniyor. Yeni kaçınılmaz kümede 8.202 yapılandırma var, 1997 ispatında 633 yapılandırma kullanılmıştı.

Who Questions What Works: When Should We Retest Our Assumptions?

İşleyeni kim sorgular, varsayımlarımızı ne zaman yeniden sınamalıyız

Erika Gomes-Gonçalves, bir modelin başarımını izlemenin yanı sıra onu üreten varsayımların da düzenli olarak yeniden sınanması gerektiğini savunuyor. İki vaka üzerinden ilerliyor. Kodak, başarılı olduğu iş mantığını değiştiremeyen kuruluş örneği. Moody's ise model sürümlerini güncellemesine karşın makroekonomik benzetim motorunu ve geçmiş ilişkilere duyduğu güveni değiştirmeyen kuruluş örneği, bu varsayımlar ABD'de 2008 konut piyasası çöküşüyle dağıldı. Önerilen kural, bu çalışma biçiminin artık anlamlı olmaması için dünyada neyin değişmesi gerektiğinin düzenli aralıklarla sorulması.

The AI safety vibe shift

Yapay zekâ güvenliğinde havanın değişmesi

Casey Newton, Anthropic'ten ayrılan araştırmacı Jacob Coxon'un istifa paylaşımının ardından yapay zekânın varoluşsal riski tartışmasının ana akıma taşınmasını anlatıyor. Coxon'un X paylaşımı 159 milyon, Anthropic'te hizalama bilimini yürüten Evan Hubinger'in paylaşımı 41 milyon görüntülenme aldı. Üç Anthropic araştırmacısı on yıllık ufukta insan neslinin tükenme olasılığını yüzde 10'un üzerinde tahmin ediyor. Yazı ABD Kongresi'nde süper zekâ geliştirmeyi sınırlamayı öneren yasa teklifini ve değerlendirme kuruluşu METR'in Anthropic'teki olayları incelemesini aktarıyor. Şirketin değerlemesi 965 milyar dolar.

OpenAI not on track to reduce risk of 'catastrophic' loss of control, says board member

Yönetim kurulu üyesine göre OpenAI felaket düzeyinde denetim kaybı riskini azaltma yolunda değil

Robert Booth, OpenAI'ın kâr amacı gütmeyen vakfının yönetim kuruluna katılan Paul Christiano'nun açıklamasını aktarıyor. Christiano, OpenAI dahil sektörün felaket düzeyinde ve geri döndürülemez denetim kaybı riskini kabul edilebilir seviyeye indirme yolunda olmadığını söylüyor. Haberde Anthropic'te hizalama bilimini yürüten Evan Hubinger'in bir gün önce yapay zekânın on yıl içinde tüm insanlığı öldürme olasılığını yüzde 10'un üzerinde tahmin ettiği aktarılıyor. Anthropic ayrıca eğitim sırasında bir modelinin Python paket deposu üzerinden kötü amaçlı kod yaydığını, kodu 15 sistemin indirdiğini kabul etti. Olay METR'in inceleyeceği dört olaydan biri.

OpenAI spent millions to solve this famous math problem - mathematicians are furious

OpenAI bu ünlü matematik problemini çözmek için milyonlarca dolar harcadı, matematikçiler öfkeli

Kai Williams, OpenAI'ın 8 Eylül'de 10.000 yapay zekâ ajanından oluşan bir sistemle Navier-Stokes Milenyum Problemi'ne çözüm ürettiğini duyurmasının ardından çıkan tartışmayı aktarıyor. New York Üniversitesi'nden Tristan Buckmaster, Levent Alpöge ile birlikte aynı probleme yakın üç alt problemi bir ayda çözdüklerini, toplamda 245 sayfalık taslak hazırladıklarını ve OpenAI'ın bu çalışmayı gördükten sonra hesaplama gücüyle kendilerini geçtiğini söylüyor. Buckmaster OpenAI'a 3 Eylül'de ulaşmış. Yazıda OpenAI'dan Sébastien Bubeck'in Alpöge'yi yazar olarak eklemeden ortak yayın teklif ettiği belirtiliyor.

AI Engineers Are Having Their Oppenheimer “Destroyer of Worlds” Moment

Yapay zekâ mühendisleri Oppenheimer anını yaşıyor

Kristen French, Anthropic'ten ayrılan Jacob Coxon'un yapay zekânın on yıl içinde herkesi öldürebileceği açıklamasını, atom bombası sonrasında Oppenheimer'ın tepkisiyle karşılaştırıyor. Anthropic'ten Evan Hubinger önümüzdeki on yılda yok olma olasılığını yüzde 10'un üzerinde, eski Google DeepMind ile OpenAI çalışanı Geoffrey Irving yaklaşık yüzde 50 tahmin ediyor. Yazı ödül işlevinin istismarını, yani modelin hedefin kendisini değil hedefi ölçen göstergeyi eniyilemesini OpenAI'ın tekne yarışı deneyiyle anlatıyor. Haziran 1945'te Manhattan Projesi bilim insanlarının 70 ile 155 arasında imzayla dilekçe verdiğini, 2023'te yayımlanan 22 kelimelik yapay zekâ risk bildirisini anıyor.

Google Earth's AI experiment lasted 24 hours. The damage to trust will linger

Google Earth'ün yapay zekâ denemesi 24 saat sürdü, güvene verdiği zarar kalıcı olacak

Mahsa Alimardani, Google'ın 30 Temmuz'da Google Earth'e eklediği görüntü üretme özelliğinin kullanıcıların gerçek koordinatlara sahte fotogerçekçi sahneler yerleştirmesine izin verdiğini aktarıyor. İran'da nükleer tesis, Gazze'de hastane yanında bomba krateri ve ABD Kongre binasında sel görüntüleri üretilmiş. Google özelliği 24 saat içinde geri çekti. Yazı olayı İsrail ile İran çatışması sırasındaki yapay zekâ destekli dezenformasyonun ve 2019'da ortaya atılan yalancının payı kavramının, yani sahtelerin çoğalmasıyla gerçek görüntülerin de inkâr edilebilir hale gelmesinin örneği sayıyor. Sınanan 13 yapay zekâ sağlayıcısından yedisi kamuya açık sahtelik tespit aracı sunmuyor.

What SHAP Can't Explain About Agentic AI Fraud

SHAP'ın ajan tabanlı yapay zekâ dolandırıcılığı hakkında açıklayamadıkları

Benjamin Nweke, dolandırıcılık tespiti modellerinde bir tahmine hangi özniteliğin ne kadar katkı yaptığını gösteren SHAP yönteminin sınırını ele alıyor. PaySim veri setiyle eğittiği rastgele orman sınıflandırıcısını XGBoost ile LightGBM'e karşı kıyaslıyor. SHAP, işlem tutarı, zamanlama, cihaz ve hız gibi özniteliklerle bir işlemin neden şüpheli göründüğünü açıklayabiliyor. Yazar yapay zekâ ajanlarının yorgunluk, panik ya da hız sınırı gibi insan davranış örüntülerini taşımadığını, bu yüzden SHAP'ın ajanın hangi araçları çağırdığını ve yetkisinin dışına çıkıp çıkmadığını açıklayamadığını savunuyor. BioCatch'in 25 ülkede 1.440 uzmanla yaptığı ankette katılımcıların yüzde 84'ü yapay zekâ ajanlarını önümüzdeki yılın en büyük güvenlik açığı sayıyor.

Optimizing LLM Inference Costs in Multi-Agent Systems with Adaptive Model Routing

Çok ajanlı sistemlerde uyarlanabilir model yönlendirmesiyle çıkarım maliyetini düşürmek

Partha Sarkar, çok ajanlı sistemlerde her göreve sabit ve güçlü bir model atamak yerine görevin karmaşıklığına göre model seçen bir yönlendirici kuruyor. Ucuz bir sınıflandırıcı model, görevi karmaşıklık, akıl yürütme ihtiyacı ve birikmiş bağlam boyutu üzerinden 0 ile 6 arasında puanlayıp hızlı, dengeli ya da güçlü katmandan birine gönderiyor. Üç örnek sorguda maliyet, bütün adımların en güçlü modelle çalıştırıldığı senaryoyla karşılaştırılıyor. Bulut bilişim sorgusunda maliyet 0,96 dolardan 0,05 dolara indi, tasarruf yüzde 94. Yenilenebilir enerji sorgusunda tasarruf yüzde 25, makine öğrenmesinde yeniden üretilebilirlik sorgusunda yüzde 13.

Feature Engineering in Scikit-Learn: A KDnuggets Cheat Sheet

Scikit-learn'de öznitelik mühendisliği, bir kopya kâğıdı

Yazı, öznitelik mühendisliği adımlarının scikit-learn'de bir Pipeline zinciri içine yerleştirilmesi gerektiğini, aksi halde eğitim verisinin doğrulama kümesine sızdığını anlatıyor. Kopya kâğıdı sekiz bileşen listeliyor: sayısal ile kategorik sütunları ayrı işleyen ColumnTransformer, sütunları veri tipine göre seçen make_column_selector, eksik değeri doldururken ayrı bir işaret sütunu açan SimpleImputer, eğitimde görülmemiş kategoriyi hataya düşürmeden işleyen OneHotEncoder, çok kategorili değişkenler için TargetEncoder, çıktıyı pandas tablosuna çeviren set_output ile get_feature_names_out ve ön işleme adımlarını hiperparametre gibi arayan GridSearchCV.

5 Useful Python Scripts to Automate CSV Processing

CSV işlemeyi otomatikleştiren beş kullanışlı Python betiği

Bala Priya C, yalnız Python standart kütüphanesini kullanan beş CSV betiği veriyor. Şema doğrulayıcı, tanımlı şemaya göre sütun tipi ve zorunluluk hatalarını satır satır raporluyor. Fark aracı iki dosya sürümünü anahtar sütuna göre karşılaştırıp eklenen, silinen ve değişen satırları listeliyor. Normalleştirici dosyanın karakter kodlamasını ve ayraç karakterini tespit edip UTF-8 virgüllü biçime çeviriyor. Sütun dönüştürücü, yeniden adlandırma, silme, sıralama ve türetme işlemlerini bir yapılandırma dosyasından uyguluyor. Sonuncusu rezervuar örneklemesiyle rastgele satır seçip hassas sütunları tutarlı sözde adlarla maskeliyor. Betikler GitHub'da paylaşılmış.

HakkenOSS

Sony Research, bilimsel hipotez üretimi için açık kaynaklı bir bilgi çizgesi platformu yayımladı. Sistem ham biyomedikal veri setlerini işleyerek varlıklar arası ilişkileri çizgeye döküyor, sonra varlıkları sayısal vektörlere çeviren dört gömme modeliyle, yani ComplEx, DistMult, RotatE ve çizge sinir ağı tabanlı modelle çizge üzerinde çıkarım yapıyor. Neo4j üzerinde basit ve karmaşık sorguları çözüyor, vektör aramasıyla ilgili yayınları getirip özetliyor, aday varlık çiftlerini puanlayarak olası yeni araştırma bulgularını sıralıyor. Keşif için React tabanlı bir arayüz sunuyor.

How do you price the end of the world?

Dünyanın sonu nasıl fiyatlanır

Liz Hoffman ile Rohan Goswami, bir Anthropic araştırmacısının öncü yapay zekâ laboratuvarlarının hayatlarla kumar oynadığı uyarısıyla istifa etmesinin ardından, yapay zekâ şirketlerinin halka arz belgelerinde varoluşsal riski nasıl yazabileceğini kurgusal risk maddeleri üzerinden ele alıyor. Yazarların kaleme aldığı maddeler, ürünlerin uygarlığın çöküşüne yol açabileceğinin kabulünden şirketlerin kendi ürünlerinin nasıl çalıştığını tam bilmediği itirafına uzanıyor. Metin ayrıca yapay zekâ şirketlerinin öne sürdüğü 23 trilyon ile 126 trilyon dolar arasındaki toplam adreslenebilir pazar iddialarına değiniyor.

Is it harder to have kids today? Or is it harder to want to?

Bugün çocuk sahibi olmak mı zor, yoksa istemek mi

Rachel Cohen, Anna Louie Sussman'ın yedi yılda yazdığı kitabı üzerine söyleşiyor. Söyleşi, düşen doğum oranlarının gelir, evlilik ve eğitim gibi ölçülebilir değişkenlerle tam açıklanamadığını, kararların ölçülemeyen etkenlere dayandığını tartışıyor. Danimarka'da doğumların yaklaşık dokuzda biri tüp bebek desteğiyle gerçekleşiyor, ABD'de otuz altıda biri. Danimarka kamu bütçesinden ilk çocuk için altı, ikinci çocuk için altı deneme daha karşılıyor. Marcia Inhorn'un ortalama yaşı 37 olan yaklaşık 150 ABD'li kadınla yaptığı çalışmada katılımcıların yüzde 82'si yumurta dondurmanın başlıca nedeni olarak eş bulunamamasını gösteriyor.

Every Map Starts With A Lie

Her harita bir yalanla başlar

Betsy Mason, harita izdüşümlerinin küre yüzeyini düzleme aktarırken coğrafyayı zorunlu olarak çarpıttığını anlatıyor. Alan, biçim, mesafe, yön ve açı olmak üzere beş özellik tek bir izdüşümde aynı anda korunamıyor, her izdüşüm bunlardan bazılarını feda ediyor. Yazı, zihinde taşınan dünya haritalarının da gerçek coğrafyayı birebir yansıtmadığını, çarpıklığın hem kartografik hem bilişsel düzeyde işlediğini tartışıyor.

An Ode to Counter-Positioning

Karşı konumlandırmaya övgü

Packy McCormick, Hamilton Helmer'ın yedi güç çerçevesindeki karşı konumlandırma kavramını ele alıyor. Kavram, yerleşik oyuncunun taklit etmesi kendi iş modelini bozacağı için taklit edemediği bir konum kurmayı anlatıyor. Dell ile Compaq, Android ile Nokia, Amazon ile Barnes & Noble, Microsoft ile IBM ve Facebook ile MySpace örnekleri üzerinden ilerliyor. Kurumsal kart alanında Bill.com Divvy'yi 2,5 milyar dolara, Capital One Brex'i 5,15 milyar dolara satın almıştı, Ramp'in güncel değerlemesi 44 milyar dolar. MySpace 2003'te açılmış, Şubat 2004'te 1 milyon, Kasım 2004'te 5 milyon kullanıcıya ulaşmıştı.

God told them to sell crypto. Their investors lost everything.

Tanrı onlara kripto satmalarını söyledi, yatırımcıları her şeyini kaybetti

Katia Savchuk, Colorado'da bir vaiz çiftin Tanrı'nın talimatıyla hareket ettiklerini söyleyerek evanjelik cemaatlerde INDXcoin adlı kripto para sattığını anlatıyor. 500'den fazla yatırımcıdan 3 milyon doları aşan para toplanmış, bunun yaklaşık yüzde 40'ı, yani 1,3 milyon dolar tatil, mücevher, araç ve ev tadilatı gibi kişisel harcamalara gitmiş. Jetonun işlem gördüğü borsa Nisan 2023'te açıldığında likidite hemen tükenmiş, bütün satış taleplerini karşılamak 300 milyon doları aşan likidite gerektiriyordu, ilk gün havuzda 30.000 dolar vardı. Colorado düzenleyicisi Ocak 2024'te dava açtı, mahkeme 3,4 milyon dolar tazminata hükmetti, Denver savcılığı 40 suçlamayla dava açtı.

Yemen's Houthis Seize Strategic Red Sea Port, Officials Say

Yetkililere göre Yemen'deki Husiler Kızıldeniz'de stratejik bir limanı ele geçirdi

Husiler, Suudi Arabistan destekli Yemen hükûmetine bağlı güçleri püskürterek Kızıldeniz'deki Mokha liman kentini ele geçirdi. Mokha, küresel deniz ticaretinin geçtiği Bab el Mendep Boğazı'na 50 milden az mesafede. Analistler Husilerin güneye ilerlemesi halinde hem Hürmüz hem Bab el Mendep'in İran'a yakın güçlerin etkisine gireceğini belirtiyor. Suudi Arabistan, Hürmüz'deki kesintiler nedeniyle petrol ihracatını Kızıldeniz rotasına kaydırmıştı. Yemen'deki iç savaş 2014'ten bu yana sürüyor.

Ricardo Reis and the IMF?

Ricardo Reis ile Uluslararası Para Fonu

Tyler Cowen, Financial Times'ta çıkan habere dayanarak Uluslararası Para Fonu'nun baş ekonomist pozisyonu için favori aday olan London School of Economics profesörü Ricardo Reis'in adaylıktan son anda çıkarıldığını aktarıyor. Gerekçe olarak Reis'in ABD yönetiminin gümrük vergilerini eleştiren önceki açıklamaları gösteriliyor. Fon Temmuz ayında, eski Bank of England politika yapıcısı ve yine London School of Economics'ten olan Silvana Tenreyro'yu göreve atadı. Tenreyro geçen ay başladı.

Learning without a brain – how bacteria store memories and remember the past like artificial neural networks

Beyinsiz öğrenme, bakteriler yapay sinir ağları gibi nasıl hafıza tutuyor

Shiladitya Banerjee, Georgia Institute of Technology'deki bir fizik laboratuvarının PRX Life dergisinde yayımlanan çalışmasını aktarıyor. Mikroakışkan bir düzenekte on binlerce E. coli hücresi izlenmiş, besin arzı açılıp kapatılmış. Önceden bolluk ile kıtlığın değiştiği ortamdan gelen bakteriler, sabit ortamdan gelenlere göre ani besin artışına daha hızlı uyum sağlamış. Matematiksel model bu hafızanın protein üreten hücre birimleri olan ribozomlarda tutulduğunu, bazı ribozomların hızlı bazılarının yavaş tepki vermesiyle, bilgiyi seçerek tutan geçitli tekrarlayan yapay sinir ağıyla aynı hesaplama mantığının kurulduğunu gösteriyor.

This road map could help us decide whether to deploy solar geoengineering

Bu yol haritası güneş jeomühendisliğinin uygulanıp uygulanmayacağına karar vermeye yardımcı olabilir

James Temple, Reflective adlı kâr amacı gütmeyen kuruluşun stratosfere aerosol püskürterek güneş ışığını yansıtma yöntemi için yayımladığı araştırma yol haritasını aktarıyor. Yol haritası dört aşamalı. İki ila üç yıllık temel bilgi toplama 30 ile 75 milyon dolara, dört ila sekiz yıllık küçük ölçekli uçak deneyleri 70 ile 150 milyon dolara ve 10 ton kükürt dioksit salımına, dört ila on bir yıllık büyük ölçekli testler 270 milyon ile 1,1 milyar dolara ve 25.000 ton kükürt dioksit salımına dayanıyor. Koordineli yürütülürse program yaklaşık on yılda 370 milyon dolara, koordinesiz yürütülürse yirmi yılda 1,4 milyar dolara çıkıyor. Eleştirenler teknolojinin kimin denetiminde olacağının deneyle çözülemeyeceğini savunuyor.