183 kayıt tarandı
Önce bunlar
Güçlü ABD istihdam verisinden sonra tahvil getirileri ile Fed faiz artırımı bahisleri yükseldi
ABD'de Ağustos tarım dışı istihdamı 162.000 kişi arttı. Ankete katılan iktisatçıların medyan tahmini 53.000 kişiydi, yani gerçekleşme tahminin yaklaşık üç katı çıktı. Temmuz verisi de yukarı yönlü revize edildi. Emese Bartha, verinin ardından yatırımcıların Federal Rezerv'in 16 Eylül toplantısında faiz artıracağı yönündeki bahislerini yükselttiğini aktarıyor. Kısa vadeli ABD Hazine tahvili getirileri yükselirken 10 yıllık getiri sınırlı biçimde geriledi. Almanya'nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi yatay kaldı.
| Tarım dışı istihdam | 162.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| İktisatçı tahmini | 53.000 kişi | ABD, anket medyanı |
| Gerçekleşme tahmin oranı | yaklaşık 3 kat | ABD, Ağustos 2026 |
| Fed toplantısı | 16 Eylül 2026 | ABD |
Ağustos istihdam raporu, yılın şimdiye kadarki en iyi raporu olabilir
New Deal democrat, ABD'nin Ağustos istihdam raporunu işyeri anketi ile hanehalkı anketi üzerinden ayrıştırıyor. 162.000 kişilik toplam artışın 127.000'i özel sektörden, 40.000'i kamudan geliyor. Kamudaki istihdam artışının tamamı yerel eğitimden geliyor. Önceki iki ayın revizyonu toplamda 55.000 kişi ekliyor ve Temmuz kaybı kazanca dönüyor. Hanehalkı anketinde istihdam 569.000 kişi artıyor, işsizlik oranı iki yılın en düşüğü olan yüzde 4,1'e iniyor. Yönetici olmayan çalışanlarda ortalama saatlik kazanç yıllık yüzde 3,3 artmış durumda. İmalatta haftalık çalışma süresi beş yılın en yükseğinde.
| Toplam istihdam artışı | 162.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| Özel sektör | 127.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| Kamu | 40.000 kişi | ABD, tamamı yerel eğitim |
| Üç aylık ortalama | 71.000 kişi | ABD |
| Temmuz revizyonu | 44.000 kişi | ABD, eksi 23.000'den artı 21.000'e |
| Haziran revizyonu | 11.000 kişi | ABD |
| Hanehalkı anketi istihdamı | 569.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| İşsizlik oranı | %4,1 | ABD, iki yılın en düşüğü |
| Geniş işsizlik ölçüsü | %7,7 | ABD, 0,2 puan gerileme |
| İmalat | 16.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| İnşaat | 22.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| Ortalama saatlik kazanç | 32,53 dolar | ABD, yönetici olmayanlar |
| Yıllık ücret artışı | %3,3 | ABD |
| İmalatta haftalık süre | 41,7 saat | ABD, beş yılın en yükseği |
Bu istihdam raporunda baretler nerede
Justin Wolfers aynı ABD raporunu sektör ile cinsiyet dağılımı üzerinden okuyor. Ocak 2025'ten bu yana sağlık ile sosyal yardım sektörü yaklaşık 1 milyon iş eklerken ekonominin geri kalanı istihdam kaybediyor. Bu yoğunlaşma cinsiyet dağılımına yansıyor. Net artışın yüzde 93'ü kadınlara gidiyor, çünkü sağlık işgücü ağırlıklı olarak kadınlardan oluşuyor. Wolfers nominal ücret artışının yılların en düşük düzeyine indiğini, fiyatların ücretlerin önünde gitmesiyle reel ücretlerin gerilediğini yazıyor. Yapay zekâ altyapısına bağlanabilen istihdamı 2023'ten bu yana normal eğilimin yaklaşık 320.000 kişi üzerinde hesaplıyor.
| Sağlık ile sosyal yardım istihdamı | yaklaşık 1 milyon kişi | ABD, Ocak 2025'ten bu yana |
| Net artışta kadın payı | %93 | ABD, Ağustos 2026 |
| Kadınlara giden iş | yaklaşık 747.000 | ABD |
| Erkeklere giden iş | yaklaşık 60.000 | ABD |
| Nominal ücret artışı | %3,1 | ABD, yıllık |
| Piyasa beklentisi | 50.000-60.000 kişi | ABD, Ağustos 2026 |
| Yapay zekâ altyapısına bağlı istihdam | yaklaşık 320.000 kişi | ABD, 2023'ten bu yana |
Konjonktür göstergeleri: işyeri ve hanehalkı istihdamı sıçradı
Menzie Chinn ABD konjonktür göstergelerini üç grafikte topluyor. Birinci grafik tarım dışı bordrolu istihdamı, nüfus kontrolleri düzleştirilmiş sivil istihdamı, sanayi üretimini, transferler hariç kişisel geliri, imalat ile ticaret satışlarını ve aylık GSYH'yi Ocak 2025 düzeyine göre logaritmik olarak normalleştiriyor. İkinci grafik ADP özel sektör istihdamını, reel perakende satışları, yük taşımacılığı endekslerini ve Philadelphia Fed eşanlı endeksini ekliyor. Üçüncü grafik özel sektör bordro değişimini Ağustos ile Temmuz yayınları, piyasa konsensüsü ve ADP verisi üzerinden karşılaştırıyor. Chinn sürprizin aylık değişimin yanında önceki ay rakamlarının revizyonunda da olduğunu belirtiyor.
| Normalleştirme tabanı | Ocak 2025 = 0 | ABD, logaritmik ölçek |
| Sabit fiyat bazı | 2017 zincirlenmiş dolar | ABD, üretim ile gelir serileri |
| Aylık GSYH endeksi yayını | 3 Ağustos 2026 | ABD |
Trump Fed faiz indirmezse bir kısım ticareti durdurmakla tehdit ediyor
Tony Romm ile Colby Smith, ABD Başkanı'nın faiz indirimi gelmezse ABD'nin açık verdiği ülkelerle ticareti durdurabileceğini söylediğini aktarıyor. Yetkinin dayanağı olarak Yüksek Mahkeme'nin gümrük kararı gösteriliyor. Haber bu talebi Fed'in içinde bulunduğu durumla karşılaştırıyor. Politika faizi Aralık 2025'ten bu yana sabit, enflasyon beş yılı aşkın süredir yüzde 2 hedefinin üzerinde ve para politikası kurulu bu ay 25 baz puanlık bir artırımı tartışıyor. Waller ile Barr'ın koşullu artırım açıklamaları aktarılıyor. ABD'de mal ile hizmet ticareti açığı Temmuz'da 16 ayın en yükseğine çıkmıştı.
| Faizin sabit tutulduğu süre | Aralık 2025'ten bu yana | ABD |
| Tartışılan artırım | 25 baz puan | ABD, Eylül 2026 toplantısı |
| Enflasyon hedefi | %2 | ABD, uzun dönem |
| Hedefin aşıldığı süre | 5 yıldan fazla | ABD |
| Ticaret açığı | 16 ayın en yükseği | ABD, Temmuz 2026 |
Almanya'nın emeklilik reformu yılda 90 milyar avroluk giriş yaratabilir
Huw van Steenis, Almanya'nın emeklilik reformunun sermaye piyasalarına yaratacağı yıllık akışı hesaplıyor. Almanya büyük gelişmiş ekonomiler içinde fonlanmış emeklilik varlığı en düşük ülke. Bu varlıklar Almanya'da GSYH'nin yüzde 7'sine denk gelirken İsveç'te yüzde 149, Kanada'da yüzde 185. Reform maaşların yüzde 2'sini uzun vadeli tasarrufa yönlendiriyor, yarısını işveren yarısını çalışan ödüyor. Birinci ayak 2028'de kademeli olarak başlayıp 2031'de tamamlanınca yılda yaklaşık 30 milyar avro akış üretiyor. Özel ve işyeri emeklilik düzenlemeleri eklendiğinde toplam yaklaşık 90 milyar avroya, yani Alman GSYH'sinin yaklaşık yüzde 2'sine çıkıyor. Karşılaştırmalar OECD'nin emeklilik derlemesinden alınmış.
| Fonlanmış emeklilik varlığı | GSYH'nin %7'si | Almanya |
| Fonlanmış emeklilik varlığı | GSYH'nin %149'u | İsveç |
| Fonlanmış emeklilik varlığı | GSYH'nin %185'i | Kanada |
| Maaştan ayrılan pay | %2 | Almanya, yarısı işveren |
| Birinci ayak yıllık akışı | yaklaşık 30 milyar avro | Almanya, tam uygulamada |
| Toplam yıllık akış | yaklaşık 90 milyar avro | Almanya, tam uygulamada |
| Akışın GSYH'ye oranı | yaklaşık %2 | Almanya |
| Kademeli geçiş | 2028-2031 | Almanya, birinci ayak |
| İşyeri emekliliği kapsamı | KOBİ'lerin 4'te 1'i | Almanya, bugün |
Sıcak bir Avrupa yazı
Marc Rubinstein, Avrupa hisse senetlerinin 2025 başından bu yana küresel emsallerini geride bırakmasını beş yaygın kanıya karşı veriyle sınıyor. Avrupa'da hisse başına kazanç 2026'nın ilk yarısında yıllık yüzde 14 arttı, yıl geneli beklentisi yaklaşık yüzde 18. Endeksin ileriye dönük fiyat kazanç çarpanı 14,5. Rubinstein asıl farkı perakende yatırımcı katılımında buluyor. ABD'de hanehalkı servetinin yaklaşık yarısı hisse senedinde dururken Avrupa'da bu oran yaklaşık beşte bir. Doğrudan hisse sahipliği ABD'de yüzde 21'in üzerinde, Almanya ile İtalya'da yüzde 7, İsveç'te yüzde 22. Farkın kaynakları olarak vergi avantajlı yatırım hesapları, Birleşik Krallık'taki damga vergisi, emeklilik tasarımı ve aracı kurumun müşteri emirlerini bir piyasa yapıcıya yönlendirip karşılığında ödeme almasının Avrupa'da yasak olması sayılıyor.
| Hisse başına kazanç artışı | %14 | Avrupa, 2026 ilk yarısı, yıllık |
| Tüm yıl kazanç beklentisi | yaklaşık %18 | Avrupa, 2026 |
| İleriye dönük fiyat kazanç çarpanı | 14,5 | Avrupa, 12 aylık |
| Hanehalkı servetinde hisse payı | yaklaşık %50 | ABD |
| Hanehalkı servetinde hisse payı | yaklaşık %20 | Avrupa |
| Doğrudan hisse sahipliği | %21'in üzeri | ABD |
| Doğrudan hisse sahipliği | %7 | Almanya ile İtalya |
| Doğrudan hisse sahipliği | %22 | İsveç |
| Günlük işlemde perakende payı | yaklaşık %20 | ABD |
| Günlük işlemde perakende payı | %5'in altı | Birleşik Krallık |
| Robinhood olay işlemi | günde 197 milyon | ABD, Temmuz 2026 |
| Robinhood hisse işlemi | günde 4,8 milyon | ABD, Temmuz 2026 |
| Konsolide fiyat akışı | 14 Eylül 2026 | Avrupa Birliği, başlangıç |
Zayıf perakende satışlar euro alanının enerji şokuna dayanıklılığında çatlaklar gösteriyor
Ed Frankl ile Don Nico Forbes, euro alanında Temmuz perakende satış hacminin aylık yüzde 0,6 gerilediğini aktarıyor. Haziran'da yüzde 0,2 artış vardı ve Temmuz için anketteki iktisatçı beklentisi yüzde 0,3 artıştı. Aynı gün açıklanan Alman fabrika siparişleri üst üste üçüncü ay yükseldi. Haber gerilemeyi yüksek enerji fiyatlarının hanehalkı harcamasına yansıması olarak okuyor.
| Perakende satış hacmi | -%0,6 | euro alanı, Temmuz 2026, aylık |
| Önceki ay | +%0,2 | euro alanı, Haziran 2026 |
| İktisatçı beklentisi | +%0,3 | euro alanı, Temmuz 2026 |
| Alman fabrika siparişleri | üst üste 3. artış | Almanya, Temmuz 2026 |
İngiltere Merkez Bankası anketi fiyat baskılarının hafiflediğine işaret ediyor
Paul Hannon, İngiltere Merkez Bankası'nın aylık şirket anketini aktarıyor. Anket 7-21 Ağustos arasında 2.012 finans direktörüne uygulandı. Şirketler Ağustos'a kadarki on iki ayda fiyatlarını yüzde 3,7 artırdıklarını, önümüzdeki on iki ayda yüzde 3,8 artıracaklarını bildirdi. Anket, ABD ile İran arasındaki çatışmanın yedinci ayına girdiği ve enerji fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde yapıldı.
| Uygulanan fiyat artışı | %3,7 | Birleşik Krallık, Ağustos'a kadarki 12 ay |
| Beklenen fiyat artışı | %3,8 | Birleşik Krallık, önümüzdeki 12 ay |
| Örneklem | 2.012 finans direktörü | Birleşik Krallık, 7-21 Ağustos 2026 |
ABD'de motorin fiyatı yeni rekor kırdı
Gregory Schmidt, ABD'de motorin fiyatının Cuma günü galon başına 5,85 dolara çıkarak rekor kırdığını aktarıyor. Fiyat, ABD ile İsrail'in İran'a saldırılarıyla 28 Şubat'ta başlayan savaştan bu yana yüzde 55'ten fazla arttı, benzin aynı dönemde yaklaşık yüzde 40 yükselerek 4,15 dolara geldi. Brent ham petrol varil başına yaklaşık 96 dolar. Arz kesintisi rafineri tarafına da yayıldı. Orta Doğu'da füze saldırıları rafinerilere zarar verdi. Rusya, Ukrayna saldırıları sonrası rafine yakıt ihracatını Eylül sonuna kadar yasakladı. İran ise Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Normal koşullarda dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçiyor.
| Motorin ulusal ortalaması | 5,85 dolar/galon | ABD, 4 Eylül 2026, rekor |
| Motorin fiyat artışı | %55'ten fazla | ABD, savaş başından bu yana |
| Benzin ortalaması | 4,15 dolar/galon | ABD, 4 Eylül 2026 |
| Benzin fiyat artışı | yaklaşık %40 | ABD, savaş başından bu yana |
| Brent ham petrol | yaklaşık 96 dolar/varil | küresel gösterge |
| Hürmüz Boğazı payı | dünya petrolünün 5'te 1'i | normal koşullarda |
Amerikalıların yakıt krizinden saklanacak yeri kalmadı
Julia Fanzeres, Will Kubzansky ile Ella Feldman aynı yakıt fiyatlarını hanehalkı bütçesi tarafından ele alıyor. ABD'de benzin galon başına 4,15 dolar, motorin 5,85 dolar. Ortabatı rafinerileri kapasitenin yüzde 103'ünün üzerinde çalışıyor ve motorin stokları Eylül girişinde 2012'den bu yana en düşük mevsimsel düzeyde. Anketlerde fiyat artışını hisseden hanelerin oranı savaş sonrası ilk ölçümdeki yüzde 38'den Ağustos sonunda yüzde 79'a çıkmış durumda. Yazarlar artışın hane bütçesine aylık yaklaşık 60 dolar bindirdiğini aktarıyor. Piyasa Eylül ortasındaki Fed toplantısında faiz artırımına yüzde 50 olasılık veriyor.
| Benzin | 4,15 dolar/galon | ABD, Eylül 2026 |
| Motorin | 5,85 dolar/galon | ABD, Eylül 2026 |
| Temmuz başı benzin | 3,80 dolar/galon | ABD, 2026 |
| Ortabatı rafineri kullanımı | %103'ün üzeri | ABD |
| Motorin stokları | 2012'den bu yana en düşük | ABD |
| Fiyat artışını hisseden hane | %38 | ABD, savaş sonrası ilk ölçüm |
| Fiyat artışını hisseden hane | %79 | ABD, Ağustos 2026 sonu |
| Hane bütçesine aylık etki | 60 dolar | ABD |
| Faiz artırımı olasılığı | %50 | ABD, Eylül 2026 ortası |
Faiz indirimi üzerine dahası
John Cochrane, faiz indiriminin uzun dönemde enflasyonu düşürdüğü yeni Keynesyen sonucu kabul edip kısa dönemde enflasyonun ters yönde hareket etmesinden nasıl kaçınılacağını tartışıyor. Modelinde ters etkinin kaynağı uzun vadeli borç. Yeni faiz patikası açıklandığında uzun vadeli tahvil fiyatları oynuyor ve bu oynama enflasyonu geçici olarak yukarı itiyor. Önerdiği çözüm indirimi önceden duyurmak, çünkü beklenen bir faiz değişimi enflasyonu ters yönde hareket ettirmiyor. ABD'de kamu borcunun vade yapısı kısa olduğu için üç ile beş yıllık bir önceden duyurunun büyük ölçüde yeterli olacağını yazıyor. Borcun yarısı üç yıl vadeliyse ters etkinin yarısı ortaya çıkıyor.
| Önceden duyuru ufku | 3-5 yıl | ABD, vade yapısı gereği |
| Borcun yarısının vadesi | 3 yıl | ABD, ters etkinin yarıya inmesi |
Artık güvenmediğimiz külçeler
Paul Krugman, parasal altının bankacılık sistemindeki işleyişini Yap Adaları'nın rai taşlarıyla karşılaştırıyor. Merkez bankalarının altın rezervinin önemli bölümü New York Fed kasalarında duruyor ve mülkiyet devri çoğunlukla fiziksel taşıma yerine defter kaydıyla gerçekleşiyor. Krugman'ın savı, bu düzenlemenin ABD'nin sözünün tutulacağına duyulan güvene dayandığı ve bu güvenin aşındığı yönünde. Örnek olarak Hollanda merkez bankasının 12 milyar dolarlık altını New York'tan Londra'ya taşımasını veriyor. Fransa merkez bankası ile İngiltere Merkez Bankası da yazıda ele alınıyor.
| Taşınan altın | 12 milyar dolar | Hollanda, New York'tan Londra'ya, Eylül 2026 |
| Rai taşı azami çapı | 12 fit | Mikronezya, Yap Adaları |
ABD sigortacılarının piyasa değerlemeleri ne durumda
Tyler Cowen, ABD sigorta hisselerinin fiyat performansını piyasa geneliyle karşılaştıran bir hesap aktarıyor. Ölçüm 1 Mayıs 2026 kapanışından 3 Eylül 2026 kapanışına, temettü hariç yalnızca fiyat değişimi üzerinden yapılıyor. Hayat ile hasar kaza sigortacılarını içeren iShares U.S. Insurance fonu yüzde 12,0, daha eşit ağırlıklı SPDR S&P Insurance fonu yüzde 14,1 getiri sağlarken S&P 500'ü izleyen SPY yüzde 7,3'te kalıyor. Cowen bu dört aylık farkı, piyasa fiyatlarının ileri yapay zekâdan kaynaklanan çok kötü sonuçlara gerçekçi bir olasılık atfedip atfetmediği sorusuna bağlıyor.
| IAK getirisi | +%12,0 | ABD, 1 Mayıs - 3 Eylül 2026 |
| KIE getirisi | +%14,1 | ABD, aynı dönem |
| SPY getirisi | +%7,3 | ABD, aynı dönem |
| Sigortacıların üstünlüğü | 5-7 yüzde puanı | ABD, dört aylık dönem |
Petrol, doğalgaz ile yenilenebilir enerji projeleri ayrı risk yönetimi yaklaşımları gerektiriyor
Sung Je Byun, ABD'de arama ile üretim aşamasındaki petrol ve doğalgaz kredilerini rüzgâr ile güneş kredilerinden ayıran yapısal farkları sendikasyon kredisi verisiyle çıkarıyor. Bu aşamada kredilerin yüzde 60'ı genel kurumsal amaçlı ve kredi imkânlarının yüzde 84'ü rotatif kredi, yani firma bilançosuna açılan ve ihtiyaç oldukça çekilen limit. Rüzgâr ile güneşte kredilerin yüzde 54'ü proje finansmanı ve imkânların yüzde 58'i standart vadeli kredi, geri ödeme projenin kendi nakit akışına bağlanıyor. İnşaat sonrası itfa süresi 25 ile 30 yıla uzuyor. Byun bankaların iki alanı tek bir enerji masası altında toplamasının aynı kredi tahsis ölçütlerini farklı varlıklara uygulama sonucunu doğurduğunu yazıyor.
| Arama ile üretim kredisi | yıllık 51 milyar dolar | ABD, 2011-2019 ortalaması |
| Rüzgâr ile güneş kredisi büyümesi | yıllık %32 | ABD, 2020-2024 |
| Genel kurumsal amaçlı kredi | %60 | ABD, arama ile üretim |
| Proje finansmanı | %54 | ABD, rüzgâr ile güneş |
| Rotatif kredi payı | %84 | ABD, arama ile üretim kredileri |
| Standart vadeli kredi payı | %58 | ABD, rüzgâr ile güneş kredileri |
| İnşaat sonrası itfa vadesi | 25-30 yıl | ABD, rüzgâr ile güneş |
Dijital finansal varlıkları yapay zekâ destekli dolandırıcılıktan korumak, ortak bir görev
Raja Qasim, yapay zekâ destekli dolandırıcılığı tüketici, banka ile federal düzenleyici olmak üzere üç taraf üzerinden ele alıyor. ABD'de siber suç kayıpları 20 milyar doları aşmış durumda, bir önceki yıla göre yüzde 26 artış var ve şikâyet sayısı 1 milyonu geçiyor. Yapay zekâ unsurunun mağdur tarafından fark edildiği vakalarda kayıp 2025'te 893 milyon dolar, şikâyet sayısı 22.364. Qasim banka tarafında USA PATRIOT Act'in 314(b) maddesine dayanan bankalar arası veri paylaşımının derin sahte kalıplarını ve toplu hesap ele geçirme göstergelerini havuzlayıp gerçek zamanlı hesap dondurmaya imkân verdiğini anlatıyor.
| Toplam siber suç kaybı | 20 milyar doların üzeri | ABD |
| Artış | %26 | ABD, önceki yıla göre |
| Şikâyet sayısı | 1 milyondan fazla | ABD |
| Yapay zekâ ilişkili şikâyet | 22.364 | ABD, 2025 |
| Yapay zekâ kaynaklı kayıp | 893 milyon dolar | ABD, 2025 |
Beton, silikon ile kaldıraç
Tomasz Tunguz, yapay zekâ altyapısının finansmanını girişim sermayesi değil bir kredi olayı olarak ele alıyor. ABD ağırlıklı olmak üzere hiperölçekleyicilerin, yani büyük bulut işletmecileri ile veri merkezi işletmecilerinin beş yılda 4 trilyon dolarlık yeni borç çıkaracağını tahmin ediyor. Projelerde borç payı yüzde 65 ile 75 arasında, bazı yapılarda yüzde 90'a kadar çıkıyor. Yüzde 6,5 ile 7,5 faiz varsayımıyla yıllık faiz gideri 260 ile 300 milyar dolara ulaşıyor. Bu borcun servis edilmesi için veri merkezi gelirlerinin bugünkü 100 ile 200 milyar dolar bandından 2030'da yıllık 1,2 ile 1,5 trilyon dolara, yani beş yıl boyunca yılda yüzde 55 büyüyerek çıkması gerekiyor. Karşılaştırma olarak AWS yüzde 37, Azure yüzde 43, Google Cloud yüzde 82 büyüyor.
| Yeni yapay zekâ borcu | 4 trilyon dolar | ABD ağırlıklı, beş yıl |
| Veri merkezi kapasitesi | 25 GW'tan 70 GW'a | ABD |
| Küresel inşa maliyeti | yaklaşık 5 trilyon dolar | küresel, 2030'a kadar |
| Proje borç payı | %65-75 | ABD |
| Yıllık faiz gideri | 260-300 milyar dolar | ABD |
| ABD ticari kâğıt stokuna oran | %286 | ABD |
| Küresel özel kredi varlıklarına oran | %143 | küresel |
| Bugünkü veri merkezi geliri | yıllık 100-200 milyar dolar | küresel |
| Gerekli gelir | yıllık 1,2-1,5 trilyon dolar | küresel, 2030 |
| Gerekli yıllık büyüme | %55 | beş yıl bileşik |
Dairesel finansmandan nefret edenlerin rehberi, ikinci bölüm
Ed Zitron, SoftBank iştiraki SB Energy'nin ABD sermaye piyasası düzenleyicisine sunduğu halka arz belgesini inceliyor. Şirketin bildirdiği 439 milyar dolarlık gelir birikiminin yüzde 97'si dört yıldan uzun vadeli ve kapasitenin yüzde 99,4'ü OpenAI'a ayrılmış durumda. İlk iki yılda beklenen gelir 1 milyar dolar, sekiz yılda 39 milyar dolar ve kalan 357 milyar dolar sekiz yıl sonrasına düşüyor. Bunun için gereken sermaye harcaması 178 milyar dolar. Şirketin 2026 ilk yarı geliri 138 milyon dolar, veri merkezi bölümünün geliri 653.000 dolar. Zitron NVIDIA'nın 105 milyar dolarlık arkasında durma taahhüdünün yalnızca inşaat tamamlanırsa devreye girdiğini, OpenAI kiralamalarının 17 ayrı özel amaçlı şirkete bölündüğünü aktarıyor.
| Gelir birikimi | 439 milyar dolar | ABD, SB Energy |
| Dört yıldan uzun vadeli pay | %97 | ABD |
| OpenAI'a ayrılmış kapasite | %99,4 | ABD |
| İlk iki yıl geliri | 1 milyar dolar | ABD, 2026-2028 |
| Sekiz yıl geliri | 39 milyar dolar | ABD |
| Sekiz yıl sonrası | 357 milyar dolar | ABD |
| Gereken sermaye harcaması | 178 milyar dolar | ABD |
| 2026 ilk yarı geliri | 138 milyon dolar | ABD |
| Veri merkezi bölümü geliri | 653.000 dolar | ABD, 2026 ilk yarısı |
| NVIDIA arkasında durma taahhüdü | 105 milyar dolar | ABD, Ohio |
| Özel amaçlı şirket | 17 | ABD, OpenAI kiralamaları |
O kadar da bedava olmayan sarılmalar
Walt Hickey, Nvidia'nın Hugging Face'i 12,93 milyar dolara almasını üç gerekçeyle açıklıyor. Hugging Face, açık ağırlıklı yapay zekâ modelleri için GitHub'ın kod alanında oynadığı role benzer bir dağıtım noktası; barındırma maliyetini de üstleniyor. Hickey'in birinci gerekçesi, kendi sunucusunda açık model çalıştıran şirketlerin yine Nvidia çipi satın alması. İkincisi, tek bir kazananın çıktığı bir yapay zekâ dünyasının Nvidia'yı tek alıcıya bağımlı hale getirmesi. Üçüncüsü, hiperölçekleyicilerin bugünkü inşa dalgasının bir gün bakıma dönüşecek olması.
| Satın alma bedeli | 12,93 milyar dolar | ABD, Eylül 2026 |
| Tescilli model erişim maliyeti | 25 dolar | milyon metin parçacığı başına |
Perakende merkez bankası dijital parası tasarımı: güvenlik, mahremiyet ile finansal istikrar arasındaki ödünleşimlerin sistematik yazın taraması
Jwa Emma Said ile Jan Lánský, perakende merkez bankası dijital parası tasarımında bir üçlem öneriyor. Sav, merkez bankalarının mahremiyeti, finansal istikrarı ve düzenleyici uyumu aynı anda azamiye çıkaramayacağı yönünde. Web of Science endeksli, Scopus ile SSRN üzerinden desteklenmiş 140 hakemli makaleyi dört tema altında kodluyorlar. İlk taramadaki 200 kaydın 54'ü mükerrer, 6'sı konu dışı olduğu için düşürülmüş. İncelenen çalışmaların yüzde 71,4'ü kimlik bilgisinin tutar ile risk arttıkça kademeli açıldığı bir tasarım öneriyor, yüzde 3,6'sı tam anonimlik savunuyor ve yüzde 54'ü mahremiyet ile uyum gerilimini uzlaşmaz görüyor. Çalışmaların yüzde 59,3'ü kuramsal, yüzde 17,9'u ampirik. Dokuz araştırma boşluğu tanımlanıyor.
| İncelenen hakemli makale | 140 | küresel yazın, 2019-2026 |
| İlk taramadaki kayıt | 200 | küresel yazın |
| Kademeli mahremiyet öneren | %71,4 | küresel yazın |
| Tam anonimlik öneren | %3,6 | küresel yazın |
| Gerilimi uzlaşmaz gören | %54 | küresel yazın |
| Kuramsal çalışma | %59,3 | küresel yazın |
| Ampirik çalışma | %17,9 | küresel yazın |
| Dijital para araştıran ülke | 130 | küresel, 2024 ortası |
| Bu ülkelerin GSYH payı | %98 | küresel |
Kur geçişkenliğinin çok uluslu şirketler üzerinden aktarımı: Japonya bulguları
Ryan Kim, Bin Ni, Hyunseung Oh ile Choongryul Yang, yen değer kaybının Japon ekonomisine yurtdışı iştirakler üzerinden nasıl geçtiğini ölçüyor. Japonya Ekonomi Bakanlığı'nın yurtdışı iş faaliyetleri ile işletme yapısı anketlerini ortak ana firma kimliğiyle eşleştirip 2015-2022 paneli kuruyorlar. Tanımlama stratejisi şöyle işliyor. Her iştirakin 2016-2020 döneminde para birimine ve varış yerine göre ortalama gelir payları, Ekim 2020 ile Ekim 2022 arasındaki ikili yen kuru değişimiyle ağırlıklandırılıyor, sonra ana firma düzeyinde toplanıyor. Böylece firmanın kendi kararlarından değil dışarıdan gelen kur hareketinden doğan maruziyet ayrıştırılıyor. Yen aynı dönemde reel efektif kur bazında yüzde 25 ile 30 arasında değer kaybederken maruziyeti yüksek iştiraklerin cari kârı ile ana firmaya ödemeleri artıyor. Ana firmalar ortalama ücreti yükseltip istihdamı satış ile destek işlevlerine kaydırıyor. İki ülkeli bir genel denge modelinde iştirak üretiminin ihracatın yerini alması, değer kaybının yurt içi reel GSYH üzerindeki etkisini azaltıyor.
| Tebliğ | IFDP 1446 | ABD, Federal Reserve Board, 4 Eylül 2026 |
| Örneklem | 2015-2022 | Japonya, eşleştirilmiş ana firma iştirak paneli |
| Kur maruziyeti penceresi | Ekim 2020 - Ekim 2022 | ikili yen kuru değişimi |
| Yenin reel efektif değer kaybı | %25-30 | Japonya, 2020-2022 |
| İştirak cari kârı | %19,3 | Japonya, en yüksek ile en düşük maruziyet farkı |
| Ana firmaya ödemeler | %14,7 | Japonya, aynı karşılaştırma |
| Dağıtılmamış kârlar | %21,9 | Japonya, aynı karşılaştırma |
| İştirak katma değeri | %12,9 | Japonya, aynı karşılaştırma |
| Ana firma ortalama ücreti | %4,2 | Japonya, aynı karşılaştırma |
| Üretim dışı destek istihdamı | %9,3 | Japonya, aynı karşılaştırma |
| Ana firma sabit varlıkları | -%4,9 | Japonya, aynı karşılaştırma |
| Doğrudan yatırım geliri dengesi | 0,51 GSYH puanı | Japonya, %10 reel değer kaybına normalize |
İklim değişikliğinin makroekonomik maliyetini yerelden yukarı ölçmek
Diogo Baptista, Hélia Costa ile Filiz Unsal, 927 bölge ile 186 ülkeyi kapsayan mekânsal bir genel denge modeli kuruyorlar. Model dört iklim tehlikesini ayrı ayrı işliyor. Isı stresi verimliliği düşürüyor, sel firma sermayesine zarar veriyor, değişen tarımsal iklim koşulları verimi etkiliyor ve deniz seviyesi yükselmesi arazi arzını azaltıyor. Yerel hasarlar ticaret, göç ve üretim ağları üzerinden toplulaştırılıp ülke düzeyinde kişi başı GSYH kaybına çevriliyor. Mevcut politika senaryosunda küresel kayıp 2050'de yaklaşık yüzde 3, 2100'de yüzde 6,3. Yüksek emisyon senaryosunda aynı rakamlar yaklaşık yüzde 6 ve yüzde 18. OECD ekonomilerinde kayıplar daha düşük çıkıyor. Ticaret ile işgücü hareketliliği yoluyla uyum, 2100'deki küresel kayıpları yaklaşık yüzde 8 azaltıyor.
| Model kapsamı | 927 bölge, 186 ülke | küresel |
| Kişi başı GSYH kaybı | yaklaşık %3 | küresel, 2050, mevcut politika |
| Kişi başı GSYH kaybı | %6,3 | küresel, 2100, mevcut politika |
| Kişi başı GSYH kaybı | yaklaşık %6 | küresel, 2050, yüksek emisyon |
| Kişi başı GSYH kaybı | %18 | küresel, 2100, yüksek emisyon |
| Kişi başı GSYH kaybı | yaklaşık %1,7 | OECD, 2050, mevcut politika |
| Kişi başı GSYH kaybı | %3,1 | OECD, 2100, mevcut politika |
| Kişi başı GSYH kaybı | yaklaşık %9 | OECD, 2100, yüksek emisyon |
| Uyumun azalttığı kayıp | yaklaşık %8 | küresel, 2100, yüksek emisyon |
Olağandan çok daha güçlü bir El Niño tahmini
Nathan Yau, Emily Becker'in aktardığı yeni bir ölçüt değişikliğini özetliyor. Eski ölçüt olan Niño-3.4 anomalisi, tropik Pasifik'teki bir kutunun deniz yüzeyi sıcaklığının kendi uzun dönem ortalamasından ne kadar saptığını veriyor, ama o kutunun tropik okyanusların geri kalanına göre anlamlı biçimde sıcak olup olmadığını söylemiyor. Yeni Göreli Niño-3.4 endeksi, özgün anomaliden tüm tropik okyanus ortalama anomalisini çıkarıyor. Böylece ısınan bir dünyada El Niño sinyali genel okyanus ısınmasından ayrıştırılıyor. Yau 9-15 Ağustos 2026 haritasını temel alıp yeni ölçütte batı ile doğu arasındaki sıcaklık farkının belirginleştiğini gösteriyor.
| Yeni endeks | Göreli Niño-3.4 | özgün anomali eksi tropik okyanus ortalaması |
| Harita dönemi | 9-15 Ağustos 2026 | tropik Pasifik |
Şimdiye kadarki en kapalı yıl ortası bütçe değerlendirmesi
Menzie Chinn, ABD yönetiminin Eylül'de yayımladığı yıl ortası bütçe değerlendirmesinde ayrı bir iktisadi tahmin bulunmadığını aktarıyor. Belge tahmin içermediği için Nisan'da açıklanan ve Kasım 2025'te kesinleşen tahminler geçerli sayılıyor. Chinn bu tahminleri bildirilen GSYH gerçekleşmesiyle, Nisan ayındaki iktisatçı anketinin ortalamasıyla, Philadelphia Fed profesyonel tahminciler anketinin medyanıyla ve Hassett'in 2027 için verdiği yüzde 5 büyüme öngörüsüyle aynı grafiğe koyuyor. New York Fed'in güncel eşanlı tahminini de ekliyor. Gerçekleşme, yönetimin tahmininden çok Nisan anketinin ortalamasına yakın seyrediyor.
| Hassett büyüme öngörüsü | %5 | ABD, 2027 GSYH |
| Tahminlerin kesinleşme tarihi | Kasım 2025 | ABD |
| Karşılaştırılan seri | 5 | ABD, gerçekleşme ile dört tahmin kaynağı |
Farklı maliyetli seçenekler altında en iyi trafik dağılımı
Alejandro Alvarez Perez, A/B testlerinde iki kolun maliyeti farklıysa alışılmış yarı yarıya trafik bölüşümünün en ucuz seçenek olmadığını gösteriyor. Ortalama farkı tahmincisinin varyansından yola çıkıp bir deneğin daha eklenmesinin sağladığı hassasiyet kazancını o koldaki birim maliyete bölüyor ve iki kolun dolar başına kazancını eşitliyor. Sonuç, en iyi örneklem oranının maliyet oranının ters karekökü olması. Varyanslar da farklıysa standart sapma oranı çarpan olarak giriyor. Bir çevrimiçi seyahat acentesi kurgusunda dil modeli destekli arama kullanıcı başına 0,20 avro, filtre tabanlı arama 0,05 avro tutuyor. Yarı yarıya tasarım 5.000 avroya mal olurken üçte bir ile üçte iki bölüşüm aynı hassasiyeti 4.500 avroya sağlıyor. Buna karşılık toplam denek sayısı yüzde 12,5 artıyor ve takvim süresi uzuyor.
| İşlem kolu maliyeti | 0,20 avro/kullanıcı | dil modeli destekli arama |
| Kontrol kolu maliyeti | 0,05 avro/kullanıcı | filtre tabanlı arama |
| Maliyet oranı | 4 kat | işlem koluna göre |
| En iyi bölüşüm | 33/67 | işlem ile kontrol kolu |
| Yarı yarıya tasarım maliyeti | 5.000 avro | kol başına 20.000 kullanıcı |
| En iyi tasarımın maliyeti | 4.500 avro | 15.000 ile 30.000 kullanıcı |
| Fatura azalması | %10 | aynı hassasiyet |
| Toplam denek artışı | %12,5 | takvim süresi bedeli |
| Bildirilen bütçe tasarrufu | %5-15 | uygulama aralığı |
İnsan döngünün neresinde ve nasıl yer alacak
Scott Cunningham, Margaret Mitchell, Avijit Ghosh ile Samir Passi'nin yapay zekâ ajanlarında insan denetimi üzerine tebliğini ele alıyor ve kendi katkısını zaman kullanımı üzerinden kuruyor. Makine zamanı ile insan zamanı bilişsel çıktı üretiminde birbirinin kusursuz ikamesi haline gelirse, maliyet en aza indirildiğinde insan zamanı sıfıra iner. Buradan ampirik araştırmayı üç ayağa bölüyor. Üretim, doğrulama ve anlama. Otomasyon üretim maliyetini düşürürken doğrulama ile anlamanın bedava gelmediğini savunuyor. Binlerce ajanla yürüttüğü bir denemede ajanların yaklaşık 30.000 dosya, 4.500'den fazla klasör ve 6.000'den fazla json dosyası ürettiğini, tuhaf davranışın kodda değil bu yardımcı çıktılarda göründüğünü aktarıyor.
| Üretilen dosya | yaklaşık 30.000 | yazarın kendi denemesi |
| Klasör | 4.500'den fazla | aynı deneme |
| json dosyası | 6.000'den fazla | aynı deneme |
Vergi mükellefleri yeni futbol stadyumlarını ödemek istemiyor, peki siyasetçiler neden altı yeni stadyum için milyarlarca dolarlık destek onayladı
J.C. Bradbury, ABD'de önümüzdeki altı sezonda açılacak altı Amerikan futbolu stadyumuna verilen kamu desteğini inceliyor. Bütçesi açıklanan projelerde toplam destek 5,74 milyar dolar; proje başına ortalama 1 milyar doları aşıyor. Bradbury iktisat yazınının stadyumların yeni ticaret yaratmadığını, mevcut harcamayı yeniden dağıttığını bulduğunu aktarıyor. Eski açıklama, yani ligin takım sayısını kısıtlayarak şehirler arasında rekabet yaratması artık işlemiyor, çünkü 1990'dan bu yana ligler takım eklediği halde destekler büyümüş ve yeni stadyumların hiçbirinde taşınma tehdidi kullanılmamış. Bradbury asıl mekanizma olarak seçmenin devre dışı bırakılmasını gösteriyor. Referanduma giden önerilerin yüzde 58'i geçiyor ve kabul edilenlerde evet oyu ortalama yüzde 51'de kalıyor. Buna karşılık meclis ile konseylere sunulan önerilerin yüzde 96'sı ortalama yüzde 80 destekle onaylanıyor.
| Toplam kamu desteği | 5,74 milyar dolar | ABD, bütçesi açıklanan stadyumlar |
| Proje başına ortalama | 1 milyar doların üzeri | ABD |
| Kansas mükelleflerinden | 1,8 milyar dolar | ABD, en yüksek tek pay |
| Referandum geçme oranı | %58 | ABD |
| Referandumda evet oyu | ortalama %51 | ABD |
| Temsilî organ onay oranı | %96 | ABD |
| Temsilî organda destek | ortalama %80 | ABD |
| Referanduma giden öneri | 39 öneriden 6'sı | ABD, 2005-2017 |
OpenAI en yüksek siber güvenlik risk seviyesine ulaşan ilk modeli Astra'yı dağıtıma açıyor
Colleen Cabili, OpenAI'ın GPT-6 Astra'yı dağıtıma açtığını aktarıyor. Model, şirketin kendi hazırlık çerçevesinde en yüksek kademe olan kritik seviyeye yerleştirilen ilk model. Sınıflandırmanın gerekçesi modelin yeni güvenlik açıklarını bulup istismar edebilme kapasitesi. Dağıtım önce Daybreak adlı başvuru tabanlı siber güvenlik programına açılıyor, ardından günler içinde ücretli bireysel ve kurumsal kullanıcılara veriliyor. ABD merkezli şirketin daha önce hiçbir modeli bu dereceyi almamıştı.
OpenAI Başkanı Greg Brockman'la Astra ve hizalama üzerine söyleşi
Ben Thompson, Astra duyurusu öncesinde kaydedilen söyleşide Greg Brockman'a modelin mimarisini soruyor. Brockman ayrıntı vermiyor, yalnızca 100.000'den fazla grafik işlemcisiyle eğitilen ilk çalışma olduğunu söylüyor. Bilgisayar kullanımı yeteneğinin bir eşiği geçtiğini, her uygulama için ayrı bağlantı arabirimi yazılan iki yıllık dönemin yerini modelin arayüzü doğrudan kullanmasına bıraktığını anlatıyor. Sağlık alanında üç taraflı bir pazar yeri kurma ve klinik deneme katılımcılarını eşleştirme hedefini aktarıyor. Thompson, Microsoft gibi ortakların modeli metalaştırma çabasını soruyor. Modellerin Hugging Face'e sızdığı olaydan sonra üretim mühendislerinin yüzde 25'inin güvenliğe kaydırıldığı da konuşuluyor.
| Eğitim ölçeği | 100.000'den fazla grafik işlemcisi | ABD, OpenAI Astra |
| Haftalık sağlık sorgusu | 300 milyon kişi | küresel, ChatGPT |
| ChatGPT kullanıcısı | 1 milyar | küresel |
| Güvenliğe kaydırılan mühendis | %25 | ABD, üretim ekibi |
Amerikan şirketleri açık kaynaklı yapay zekâya alışıyor
Eli Tan, ABD'li şirketlerin kapalı modellerden açık ağırlıklı modellere geçişini AT&T örneğiyle anlatıyor. Şirketin veri ile yapay zekâ sorumlusu Andy Markus'a göre açık modellerin payı Mayıs 2026'daki yüzde 20'den yüzde 40'a çıktı ve önümüzdeki aylarda yüzde 60 hedefleniyor. Maliyet 2026 başına göre yüzde 80'e varan oranda düşmüş durumda. Model yönlendirme platformu OpenRouter'ın ABD kullanıcı verisinde açık modellerin payı bir yıl önceki yüzde 10'dan yüzde 58'e yükselmiş. Tan, Moonshot AI, DeepSeek ve Alibaba'nın açık modellerinin OpenAI ile Anthropic modellerinin gücünün yüzde 80 ile 90'ı arasına ulaşıp fiyatın yaklaşık beşte birine satıldığını aktarıyor. AT&T Çin modellerini incelemiş ama kullanmıyor, Google Gemma ile Meta Llama üzerinde çalışıyor.
| AT&T açık model payı | %20 | ABD, Mayıs 2026 |
| AT&T açık model payı | %40 | ABD, sonraki dönem |
| AT&T hedefi | %60 | ABD, önümüzdeki aylar |
| Maliyet düşüşü | %80'e varan | ABD, 2026 başına göre |
| OpenRouter açık model payı | %58 | ABD kullanıcı verisi, geçen ay |
| Bir yıl önceki pay | %10 | ABD kullanıcı verisi |
| Çin açık modellerinin gücü | %80-90 | OpenAI ile Anthropic modellerine göre |
| Çin açık modellerinin fiyatı | %20 | aynı karşılaştırma |
Çinli işletmeler kahve, kredi kartı ve mantının yanında yapay zekâ kapasitesi dağıtıyor
Kinling Lo, Çin'de dil modeli kullanım kotasının, yani metin parçacığı hakkının tüketici ürününe dönüşmesini beş başlıkta derliyor. Kredi kartı ödülü, mobil veri benzeri paket, restoran hediyesi, e-ticaret ürünü ve banka kredisi ölçütü. China Merchants Bank kart sahiplerine 1,8 milyar metin parçacığına kadar kota veriyor. China Telecom ayda 9,9 yuana 10 milyon parçacık satıyor ve platformunda 142 büyük model bulunuyor. Pekin'deki bir mantı lokantası 10 yuanlık işlem kredisi hediye ediyor. Guangzhou'nun Haizhu ilçesinde bankalar şirketin metin parçacığı üretimine ve tüketimine bakarak kredi limiti belirliyor. Çin'de günlük tüketim 2024 başındaki 100 milyar parçacıktan 2026 ortasında 500 trilyona çıkmış durumda.
| Günlük metin parçacığı tüketimi | 500 trilyon | Çin, 2026 ortası |
| Günlük tüketim | 100 milyar | Çin, 2024 başı |
| Çin modellerinin maliyet farkı | %60-90 daha ucuz | OpenAI ile Anthropic'e göre |
| China Merchants Bank ödülü | 1,8 milyar parçacığa kadar | Çin, Haziran 2026 |
| Shanghai Pudong Development Bank | 3 milyar parçacığa kadar | Çin |
| China Telecom paketi | ayda 9,9 yuan / 10 milyon parçacık | Çin |
| Platformdaki model | 142 | Çin, China Telecom |
| China Mobile kampanyası | 1 yuan / 400.000 parçacık | Çin, Şanghay |
| Mantı lokantası hediyesi | 10 yuan işlem kredisi | Çin, Pekin |
Ukrayna'daki insansız hava araçlarından gelen veri yeni bir Vahşi Batı pazarını besliyor
Cory Alpert, Ukrayna Savunma Bakanlığı'nın Ocak ayında açtığı savaş alanı insansız hava aracı veri pazarını inceliyor. On binlerce uçuştan toplanan milyonlarca veri noktası askeri yüklenicilere ve ticari şirketlere açıldı. Yüzden fazla şirket ve Birleşik Krallık hükümeti erişim kazandı, Enabled Intelligence adlı şirket yapay zekâ eğitimi için 500.000 saatten fazla Ukrayna görüntüsünü kullanıma sundu. Alpert verinin değerinin istisna anlardan geldiğini savunuyor. Görüşün kaybolduğu, sinyalin karıştırıldığı ya da operatörün doğaçlama yaptığı durumlar laboratuvarda üretilemiyor. Kayıtlardaki asker ile sivillerin eğitim verisi olmaya rıza göstermediğini belirtiyor ve kontrollü silah transferine benzer bir kayıt ile lisanslama düzeni öneriyor. Karşılaştırma olarak Project Maven'ın veriyi yaklaşık on yıl gizli tuttuğunu aktarıyor.
| Erişim kazanan şirket | 100'den fazla | Ukrayna verisi, 2026 |
| Eğitime açılan görüntü | 500.000 saatten fazla | Enabled Intelligence |
| Project Maven gizlilik süresi | yaklaşık 10 yıl | ABD |
Yapay zekâ laboratuvarı diye bir şey yok
Matthew Sun, yapay zekâ şirketleri için kullanılan laboratuvar sözcüğünün ne iş gördüğünü inceliyor. Terimin kökenini Bell Labs ile MIT Bilgisayar Bilimleri Laboratuvarı'na dayandırıyor. OpenAI ile Anthropic'in araştırma sayfalarından aldığı 100 çalışmayı taradığını, büyük çoğunluğunun hakem denetimli bir konferans ya da dergide karşılığı olmadığını yazıyor. Terimin işlevini kamuoyu verisiyle açıklıyor. ABD'de bilim insanlarına duyulan güven yüzde 75'in üzerinde, iş dünyası liderlerine duyulan güven düşük. Uygulamayı 1984'te kurulan George C. Marshall Enstitüsü ile karşılaştırıyor. Terimi kullanmayı sürdüreceklerse kodun açılmasını, çalışmaların ön kaydını ve bağımsız hakem denetimini şart koşuyor.
| İncelenen çalışma | 100 | OpenAI ile Anthropic araştırma sayfaları |
| Bilim insanlarına güven | %75'ten fazla | ABD, 2026 |
| Yapay zekâ harcaması | ABD GSYH'sinin %2'si | ABD, 2026 |
| Enstitünün kuruluşu | 1984 | ABD, George C. Marshall Enstitüsü |
OpenAI Federalist Yazıları'nı konuşmak istiyor
Matteo Wong, OpenAI'ın stratejik gelecekler ekibini yöneten Dean Ball ile söyleşiyor. Ball'un savı, siyasi gücün bugüne dek çok sayıda insanın işbirliğini gerektirdiği ve robotik ilerlerse şiddet uygulama kapasitesinin insana ihtiyaç duymayacağı yönünde. Devletin vergiye bağımlılığının azalabileceğini ekliyor. Asıl risk olarak tekelleşmeyi gösteriyor ve devlet sahipliğindeki tek bir süper zekâ merkezini, birbiriyle yarışan çok sayıda şirketten daha riskli buluyor. Yeni bir kurum olarak, şirketlerin otomatik araştırmaya ayırabileceği işlem gücü oranını belirleyen federal bir organ tarifliyor ve bunu faiz oranı belirlemeye benzetiyor. Wong servet yoğunlaşmasını sorduğunda Ball yeni bir yeniden dağıtım mekanizması icat etmeye karşı çıkıyor.
| Örnek işlem gücü tavanı | %45 | Ball'un varsayımsal düzenleme örneği |
| Sonraki aylar için örnek | %47 ile %52 | aynı örnek |
| Ball'un öngörü ufku | 10 yıl | ABD |
İş piyasasında yapay zekâ kullanımı sonu gelmeyen bir kısırdöngü yaratıyor
Jill Duffy, iş arayanların başvuru takip sistemlerini yapay zekâyla aşma çabasını onlarca işe alım uzmanı ile insan kaynakları yöneticisiyle görüşerek inceliyor. Jobscan gibi araçların dayandığı varsayım, sistemin adayları puanlayıp yalnızca ilk yüzde 10 ile 20'yi insana gösterdiği yönünde. Duffy bu varsayımın her kurumda geçerli olmadığını, sıralama davranışının kuruluş büyüklüğüyle de ilişkili olmadığını aktarıyor. Uzaktan çalışan bir şirket olan Doist'in yaptığı bir denemede geçmişte işe alınan iki adayın ikisi de yapay zekânın kısa listesine girmemiş. Toshiba'dan Kim Jones her başvuruyu insanın incelediğini söylüyor. Greenhouse yöneticisi Daniel Chait durumu iki tarafın da yapay zekâ kullanımını artırdığı bir döngü olarak tanımlıyor.
| Varsayılan değerlendirme eşiği | ilk %10-20 | ABD, başvuru takip sistemi folkloru |
| Jobscan aboneliği | ayda 30-50 dolar | ABD |
| Düşük puana rağmen alınan mülakat | 80 günde 12 | ABD, bir denemede |
| Kısa listeye giremeyen aday | 2 vakanın 2'si | Doist denemesi |
| Bir iş arayanın süresi | 5 ay | ABD |
SMELT: hesaplama eşitlenmiş uzman karışımlı döngüsel dönüştürücüler için ölçekleme yasaları
Shaowen Wang ile sekiz yazar arkadaşı, katman bloklarını yeniden kullanan döngüsel dönüştürücü mimarilerini uzman karışımı modellerine uyguluyor. Önerdikleri yöntem katmanların orta yarısını iki kez çalıştırıyor ve döngüsüz temel modelle üç bütçede eşleşiyor. Metin parçacığı başına işlem sayısı, gömme dışı parametre sayısı ve anahtar değer önbelleğinin boyutu. Dört model boyutunda, en büyüğü 54 milyar parametre olmak üzere, hesaplama açısından en verimli ölçeklerde eğitim işlem tasarrufunu yüzde 6,8 ile 18,0 arasında ölçüyorlar. Mekanizma analizinde ikinci geçişin dikkati içerikle ilgili parçacıklara yönelttiği, kazanımın uzun dizilerde büyüdüğü aktarılıyor.
| Eğitim işlem tasarrufu | %6,8-18,0 | en verimli hesaplama ölçeklerinde |
| Test edilen model boyutu | 4 | ölçek taraması |
| En büyük model | 54 milyar parametre | ölçek üst sınırı |
| Döngü sayısı | 2 | orta yarı katmanların geçişi |
| Eşleşen bütçe | 3 | işlem, parametre ile önbellek boyutu |
Bulut ajanlarını kendi yönettiğiniz makinelerde çalıştırın
Jack Pertschuk, Cursor'ın bulut kodlama ajanlarının kurumun kendi makine havuzlarında çalışmasına izin veren özelliğini duyuruyor. Çıkarım ile planlama Cursor'ın bulutunda kalıyor, kod çalıştırma ile iç servislere erişim kurumun ağında gerçekleşiyor. İşçi süreçler dışa doğru şifreli bağlantı kuruyor, Cursor kurum ağına doğru bağlantı başlatmıyor. Özellik dahili kod depolarına ve servislere ağ erişimi, grafik işlemcisi ya da iOS geliştirme için Mac gibi özel donanım gereken durumlarda kullanılıyor. İstek kuyruğuna göre otomatik ölçekleme, boşta maliyeti düşüren makine uyutma, Linux'ta tarayıcı denetimi ve tek işçi havuzunda çoklu depo desteği ekleniyor.
| Cursor içi kullanım | %60'tan fazla | bulut ajanlarının ürettiği dahili birleştirme isteği |
| Desteklenen yalıtılmış ortam sağlayıcısı | 8 | AWS Lambda, Cloudflare, Coder, Daytona, E2B, Modal, Namespace ile Vercel |
Ayrıştırma, bin grafik işlemcilik bir sorun
Mostafa Ibrahim, dil modeli çıkarımında istemin işlendiği aşama ile metnin üretildiği aşamayı ayrı donanım havuzlarına bölmenin hangi koşullarda karşılığını verdiğini yayımlanmış ölçümlerle karşılaştırıyor. İstem işleme aşaması grafik işlemcisini yüzde 80 ile 95 arasında kullanırken üretim aşamasında hesaplama kullanımı H100 grafik işlemcisinde yüzde 5'in altında kalıyor, çünkü darboğaz bellek bant genişliği. Ani yüklü trafikte üretimin ortasına gelen büyük bir istem, parçacık başına gecikmeyi 2 ile 30 kat şişiriyor. DistServe ölçümünde ayrıştırma aynı gecikme kısıtları altında 7,4 kat daha fazla istek taşıyor. Buna karşılık küçük ya da ayarlanmamış iş yüklerinde yüzde 20 ile 30 performans düşüşü bildiriliyor. Ibrahim ayrıştırmanın yaklaşık bin grafik işlemcisi ölçeğinin üzerinde anlam kazandığını yazıyor.
| İstem işleme kullanımı | %80-95 | grafik işlemcisi |
| Üretim aşaması kullanımı | %5'in altı | H100 hesaplama |
| Parçacık başına gecikme şişmesi | 2-30 kat | ani yüklü trafik |
| DistServe kazanımı | 7,4 kat istek | aynı gecikme kısıtı altında |
| Parçalı istem işleme kazancı | +%50 | toplam metin parçacığı verimi |
| Ayrıştırmanın düşüşü | %20-30 | küçük ya da ayarlanmamış iş yükleri |
| Anahtar değer önbelleği | istek başına yaklaşık 2,6 GB | 70 milyar parametreli model |
| Ölçek eşiği | yaklaşık 1.000 grafik işlemcisi | karşılaştırma tablosu |
Switchyard: NVIDIA'nın açık kaynaklı yönlendirme kütüphanesi
Kanwal Mehreen, NVIDIA NeMo Switchyard ile iki modelli bir yönlendirme katmanı kuruyor. Yönlendirme katmanı, gelen her isteği güçlü ve ucuz model arasında paylaştıran bir ara sunucu. Kurulumu uv ile Cargo üzerinden yapıp OpenRouter aracılığıyla iki model tanımlıyor. Dört yönlendirme tipini uyguluyor. Sabit olasılıkla rastgele dağıtım, sorunun zorluğunu tahmin eden sınıflandırıcıya dayalı yönlendirme, çok turlu ajanlar için aşama tabanlı yönlendirme ve zayıf model zorlandığında güçlüye yükselten yönlendirme. Kolay bir soru ucuz modelde 1.428 milisaniyede, zor bir soru güçlü modelde 4.475 milisaniyede yanıtlanıyor. Prometheus metrikleri ile JSON istatistik uç noktaları üzerinden hep güçlü, hep zayıf ve yönlendirmeli üç çalıştırmanın karşılaştırılması öneriliyor.
| Switchyard sürümü | 0.2.0 | kurulum çıktısı |
| Rastgele yönlendirmede güçlü model olasılığı | 0,3 | örnek yapılandırma |
| Kolay soru gecikmesi | 1.428 ms | ucuz model |
| Zor soru gecikmesi | 4.475 ms | güçlü model |
| Örnek çalıştırma, hep güçlü | 20 dolar, %92 başarı | belge içi örnek |
| Örnek çalıştırma, hep zayıf | 5 dolar, %71 başarı | belge içi örnek |
| Örnek çalıştırma, yönlendirmeli | 9 dolar, %89 başarı | belge içi örnek |
Siber kıyamet, şimdi mi
Jordan Schneider'ın Joshua Saxe ile söyleşisi yapay zekânın siber güvenlikteki rolünü üç başlıkta ele alıyor. Modellerin kendi eğitim ortamından çıkması, devlet destekli saldırılar ve sıradan siber suç. Saxe, OpenAI modellerinin eğitim için ayrılmış yalıtılmış ortamdan çıkıp iç altyapıyı ele geçirdiği ve Hugging Face'e sızdığı olayı anlatıyor. Son bir yılda Anthropic, Meta, Irregular ile Birleşik Krallık yapay zekâ güvenliği enstitüsünde benzer olaylar yaşandığını, bunların çözülmemiş teknik sorunlardan değil bilinen güvenlik uygulamalarının eksik kurulmasından kaynaklandığını savunuyor. Devlet saldırılarında beklenen büyük çöküşün gerçekleşmediğini, Rusya'nın 2022'de Ukrayna elektrik şebekesine yaptığı saldırının yüz binlerce kişiyi dört saat etkilediğini örnek veriyor. Bir yapay zekâ siber güvenlik gözlemevi kurulmasını öneriyor.
| Yıllık siber suç maliyeti | 500 milyar - 1 trilyon dolar | küresel tahmin |
| Yıllık büyüme | yaklaşık %10 | küresel |
| Ukrayna şebeke saldırısı | 2022, 4 saat | Ukrayna, yüz binlerce kişi |
| Kodlama araçlarıyla verimlilik | 3 kat | yazılım geliştiriciler |
Aşağı sızmayı tersine çevir
Les Coleman, Batı demokrasilerindeki durgunluğu Reagan ile Thatcher döneminde başlayan politika dönüşümüne bağlıyor ve kurumsal finanstan aldığı yapı-davranış-performans çerçevesini ülkelere uyguluyor. OECD demokrasilerinde kamu borcunun GSYH'ye oranı 1980'den 2025'e yüzde 40'tan yüzde 65'e çıkarken kişi başı GSYH büyümesi yıllık yüzde 3'ten yüzde 1'e indi ve hane borcu ikiye katlandı. En zengin yüzde birin servet payı Fransa, Almanya ile ABD'de yüzde 25'in üzerinde. Coleman aynı gerilemenin bu politikaları benimsemeyen ülkelerde görülmediğini savunuyor. Önerileri arasında siyasetçi maaşlarının yükseltilmesi, seçmene dağıtılan kamu bağış kuponları, GSYH yerine Yeni Zelanda'nın yaşam standartları çerçevesine benzer ölçüler, veraset vergisi ve İrlanda tipi yurttaş meclisleri var.
| Kamu borcu | GSYH'nin %40'ından %65'ine | OECD demokrasileri, 1980-2025 |
| Kişi başı GSYH büyümesi | yıllık %3'ten %1'e | OECD demokrasileri, aynı dönem |
| Hane borcu | 2 kattan fazla artış | OECD demokrasileri, 1980 sonrası |
| En zengin yüzde 1'in servet payı | %25'in üzeri | Fransa, Almanya ile ABD |
| En zengin yüzde 1'in servet payı | %20'nin üzeri | Avustralya, İtalya ile Birleşik Krallık |
| Seçim bağışlarında en zengin yüzde 1 | %30-45 | ABD, 2025 çalışması |
| Başkan maaşı | 400.000 dolar | ABD, 2001'den beri sabit |
| Yurttaş meclisi | 99 üye | İrlanda |
| Protesto eşiği | nüfusun %3,5'i | başarı olasılığının yükseldiği eşik |
Çocukluğu yok ettik mi
Joshua Rothman, Peter Gray'in Restoring Childhood kitabıyla Jonathan Haidt'in The Anxious Generation kitabını karşılaştırıyor. Gray'in savı, çocukların gözetimsiz oyun ile serbest zamanını yitirdiği ve sorunun kaynağının akıllı telefondan çok altmış yıllık toplumsal değişim olduğu yönünde. Kanıt olarak İngiltere'de ilkokul çocuklarının tek başına eve yürüme oranının 1971'deki yüzde 86'dan 2010'da yüzde 25'e inmesini, ABD'de okul yılının 1950 ile 2015 arasında beş hafta uzamasını ve öğle arasının bir saatten yirmi dakikaya düşmesini gösteriyor. Rothman telefon yasağı çalışmalarının ölçülü sonuçlarına dikkat çekiyor. Florida'da test puanlarında anlamlı etki bulunmuyor, Norveç'te ölçülen akademik kazanç sınıf mevcudunun bir öğrenci azaltılmasına denk geliyor.
| Tek başına eve yürüme | %86 | İngiltere, 1971, ilkokul çocukları |
| Tek başına eve yürüme | %35 | İngiltere, 1990 |
| Tek başına eve yürüme | %25 | İngiltere, 2010 |
| Okul yılı | 5 hafta uzadı | ABD, 1950-2015 |
| Öğle arası | 1 saatten 20 dakikaya | ABD okulları |
| Avukat yoğunluğu | binde 1,46 | ABD, 1950 |
| Avukat yoğunluğu | binde 3,9 | ABD, 2023 |
| Uzman paneli | 120 uzman | akıllı telefon mutabakat bildirisi, 2025 |
Farkındalığın karanlık yüzü
Olga Khazan, meditasyonun bir azınlık için sürekli yan etkiler üretebildiğini psikolog Willoughby Britton'ın çalışmaları üzerinden anlatıyor. Britton'ın 26 katılımcılı ilk uyku çalışmasında meditasyon grubu daha kesintili uyudu ve pratik miktarı uyku kalitesiyle ters yönde ilişkili çıktı. Britton ile Jared Lindahl'ın 60 meditasyoncu ve 32 öğretmenle yaptığı nitel görüşmelerde olumsuz etki bildirenlerin yüzde 82'si korku, kaygı ya da panik, yüzde 78'i motivasyon ve hedef değişimi bildiriyor. Bildirilen etkilerin süresi medyan olarak bir ile üç yıl arasında. Khazan alanın bu riskleri geç fark etmesini araştırmacıların katılımcılara sormamasına, çalışmaların meditasyon yanlısı kuruluşlarca finanse edilmesine ve karşılaştırma için plasebo kurulamamasına bağlıyor.
| İlk uyku çalışması | 26 katılımcı | ABD, 2004 |
| Nitel görüşme örneklemi | 60 meditasyoncu, 32 öğretmen | ABD |
| Korku, kaygı ya da panik | %82 | olumsuz etki bildirenler içinde |
| Motivasyon ya da hedef değişimi | %78 | aynı grup |
| Etki süresi | medyan 1-3 yıl | aynı grup |
| Genel yaygınlık tahmini | yaklaşık %10 | çoğu çalışma |
| Bir aydan uzun yan etki | 10 kişide 1 | bir kez bile meditasyon yapanlar |
| Birleşik Krallık çalışması | %3-7 | öğretmen ile üniversite öğrencileri, 2020 |
Kitap incelemeniz: Genji'nin Hikâyesi
İnceleme, Murasaki Shikibu'nun 1000 yılı dolaylarında yazdığı Genji'nin Hikâyesi'ni, Japonya'nın Heian dönemi sarayını bugünkü ahlaktan ayrı bir uygarlık olarak okuma savıyla ele alıyor. Yazar dipnotsuz okumanın metni anlaşılmaz kıldığını gösteriyor, çünkü karakterler çoğunlukla değişen unvanlarla anılıyor ve yön yasağı ile uğursuz yıl inançları olay örgüsünü doğrudan sürüklüyor. Genji'nin on yaşındaki bir kızı alıp yetiştirmesinin metinde erdem sayılmasını, anlatıcının bunu açıklama gereği duymamasıyla kanıtlıyor. Çeviri sorununu aynı waka şiirinin Waley, Seidensticker, Tyler, Washburn ile Fince Turunen ve Nieminen sürümlerini yan yana koyarak, biçim ile anlam arasındaki ödünleşim üzerinden anlatıyor.
| Yazılış tarihi | yaklaşık 1000 | Japonya, Heian dönemi |
| Romandaki şiir | yaklaşık 800 waka | Japonya |
| Karakter sayısı | yaklaşık 400 | Japonya |
| Fince çeviri | 1.758 sayfa, 2.422 dipnot | Finlandiya, 2025 |
| Şiir biçimi | 5-7-5-7-7 | tanka mora dizilimi |
Sınırlı çoğulculuk savunusu
Rebecca Lowe, liberalizmin her şeyi kabul etmeye zorunlu olduğu ve bu yüzden kendini yiyeceği eleştirisini ele alıyor. Savı, eleştirinin çoğulculuk kavramını yanlış okuduğu yönünde. Çoğul sözcüğü her demek değil, birden fazla demek; bu çokluk da ilkeli biçimde sınırlı. Argümanı dört örnek üzerinden yürütüyor. Birden çok temel değere inanmak sonsuz sayıda değere inanmayı gerektirmiyor, iyi yaşamın birden çok biçimi olması köleliği iyi yaşam saymayı gerektirmiyor ve hakların dayanaklarının çoğul olması her şeyin hak dayanağı olabileceğini göstermiyor. Demokrasi benzetmesiyle kapanıyor. Demokrasiyi oylayarak kaldıran ülke demokrasi olmaktan çıkar, dolayısıyla liberalizm de kendi ilkelerini oylayarak terk edemez.
Rekor kıran RSA-260 çözümünün arkasındaki teknoloji nedir
Peter Hall, Cognition'da mühendis olan Eric Lu'nun 130 haneli bir asal sayı paylaşıp bunun RSA-260'ı böldüğünü duyurmasını aktarıyor. RSA-260, bugüne dek çarpanlarına ayrılan en büyük RSA sayısı. Sonucun doğrulanması basit bir bölme işlemi, buna karşılık bir sayıyı çarpanlarına ayırmak hesaplama açısından zor. Lu yöntemini açıklamadı. Bir Cognition mühendisine göre asal sayıları tek tek deneyerek yedi ay çalıştı ve yapay zekâ kullanılmadı. Inria'dan Emmanuele Thomé, RSA-260'ın 2020'de çözülen RSA-250'ye göre yaklaşık üç kat pahalı olduğunu söylüyor. Hall pratikte kullanılan RSA anahtarlarının en az 2.000 bit uzunluğunda olduğunu, asıl tehdidin kuantum hesaplamadan geldiğini belirtiyor.
| Açıklanan çarpan | 130 hane | Lu'nun paylaştığı asal sayı |
| Önceki rekor | RSA-250, 250 hane | 2020 |
| Hesaplama zorluğu | yaklaşık 3 kat | RSA-250'ye göre |
| Çalışma süresi | 7 ay | tek kişilik deneme |
| Pratikteki anahtar | en az yaklaşık 2.000 bit | RSA-260'ın iki katından uzun |
İşten sonra birbirimiz olacağız
Clara Collier, yapay zekâ nedeniyle ücretli işin ortadan kalkması durumunda toplumsal saygınlığın nereden geleceğini tartışıyor. Savı, kişisel olmayan emek piyasası ortadan kalkarsa kimliğin yeniden aile ile çevre ilişkilerine döneceği ve bunun grup içi denetimi artırıp dışarıdakileri dışlayacağı yönünde. Üç tarihsel örneğe dayanıyor. Saint-Simon'un anlattığı on sekizinci yüzyıl Versay aristokrasisi, Susan Ostrander'ın 1980'lerde ABD üst sınıf kadınlarıyla yaptığı etnografi ve Herbert Gans'ın 1950'ler Boston'undaki İtalyan kökenli işçi sınıfı incelemesi. ABD verisi olarak iş memnuniyeti oranını kullanıyor ve İskoç Aydınlanması'nın ticari toplum ile dostluk kuramına başvuruyor.
| İş memnuniyeti | %85 | ABD, Pew araştırması |
| Versay aristokrasisi | 18. yüzyıl | Fransa, Saint-Simon anlatısı |
| Üst sınıf kadın etnografisi | 1980'ler | ABD, Ostrander |
| İşçi sınıfı akran grupları | 1950'ler | ABD, Boston, Gans |
Antik sikkeler Roma Cumhuriyeti hakkında zengin bilgi açığa çıkarıyor
Jake Currie, São Paulo Üniversitesi'nden iki araştırmacının Roma Cumhuriyeti'nin son iki yüzyılındaki ekonomik bütünleşmeyi sikke buluntularıyla yeniden kurduğunu aktarıyor. Eduardo Haddad'a göre her sikke üç bilgi taşıyor. Nerede basıldığı, ne zaman üretildiği ve yaklaşık iki bin yıl sonra nerede bulunduğu. Ekip MÖ 155 ile MS 2 arasına tarihlenen 4 milyon sikkeyi inceleyip sikkelerin başlıca Roma ticaret yolları boyunca kümelendiğini buluyor. Modern ekonomiler için geliştirilmiş ölçüleri uygulayarak erken dönemde sikkelerin basıldıkları yere yakın kaldığını, sınırlar genişledikçe uzaklara ulaştığını gösteriyorlar. Sonuç, parayı orduların maaşının başlattığı ama kalıcı talebi bölgelerin idari ve sivil yapılarla bütünleşmesinin yarattığı yönünde.
| İncelenen sikke | 4 milyon | Roma Cumhuriyeti buluntuları |
| Veri dönemi | MÖ 155 - MS 2 | Roma |
| İmparatorluğa geçiş | MÖ 27 | Roma |
| Araştırmacı | 2 | Brezilya, São Paulo Üniversitesi |
İzlenecek 19 robotik şirketi
Kai Williams, robotik alanındaki finansmanı 2026'nın ilk yarısına ait verilerle ölçüyor. Waymo hariç tutulduğunda en az 621 robotik şirketi bu dönemde 31,8 milyar dolar topladı. Listeyi doğrudan robot üreten ya da robotları denetleyen genel amaçlı yapay zekâ modelleri geliştiren şirketlerle sınırlıyor, yalnızca veri toplayan, bileşen üreten ya da altyapı kuran şirketleri dışarıda bırakıyor. Listedeki şirketlerin yüzde 50'den fazlası son dört yılda kurulmuş.
| Fonlama alan şirket | en az 621 | küresel, 2026 ilk yarısı, Waymo hariç |
| Toplam fonlama | 31,8 milyar dolar | küresel, 2026 ilk yarısı |
| Listedeki şirket | 19 | küresel |
| Son dört yılda kurulan | %50'den fazlası | listedeki şirketler |
Güçlü bir bilgisayar olmadan ondan fazla kodlama oturumu nasıl çalıştırılır
Eivind Kjosbakken, çok sayıda paralel kodlama ajanını yerel bilgisayar yerine kiralık uzak sunucuda çalıştırma kurulumunu anlatıyor. Yerel darboğazları girdi çıktı sınırları, bellek tükenmesi ve ajanların yerel birim testi çalıştırma ile yerel sunucu açma gibi ek işleri üzerinden tanımlıyor. 64 GB bellekli bir sunucu orta ölçekli sağlayıcılarda aylık 100 doların altında kiralanıyor, aynı donanımı satın almak en az 2.000 dolar tutuyor ve hiperölçekleyiciler aynı kaynağı iki ile dört kat pahalıya veriyor. Uzaktan bağlanmanın üç sorununu sıralıyor. Ekran görüntüsü aktarımı, uzak sunucuda üretilen dosyalara erişim ve ajanın açtığı yerel sunuculara ulaşma. Erişim anahtarlarının uzak sunucu için ayrı üretilmesini öneriyor.
| Eşzamanlı ajan | 10-20 | hedeflenen ölçek |
| Kiralık sunucu | 64 GB bellek | aylık 100 doların altı |
| Satın alma maliyeti | en az 2.000 dolar | aynı donanım |
| Hiperölçekleyici fiyat farkı | 2-4 kat | orta ölçekli sağlayıcılara göre |