30 Ağustos 2026 Günün Bülteni

Trump’s Venezuelan Oil Deal Relies on a Powerful and Divisive Partner

Trump'ın Venezuela petrol anlaşması güçlü ve tartışmalı bir ortağa dayanıyor

Elliott, Kurmanaev ile Wong, ABD ile Venezuela arasında açıklanan petrol anlaşmasının yapısını konuya vakıf dört kişiye dayanarak aktarıyor. Pentagon'un Stratejik Sermaye Ofisi 17 sahanın geliştirilmesini destekleyecek, sahaları Betancourt López ailesinin denetlediği Barbados merkezli North American Blue Energy Partners işletecek. ABD hükümeti şirkette ya da bağlı bir kuruluşta hisse alma hakkı veren varant alıyor. Yaptırımlar sürerken ABD desteği şirketin finansmana ve malzemeye erişimini kolaylaştırıyor. Venezuela şu anda günde 1 milyon varilin biraz üzerinde üretiyor, bu dünya üretiminin yüzde 1'i. Yeni üretim yıllar aldığı için ham petrol fiyatına yakın vadeli etkisi sınırlı.

Catastrophic Flood Exposes the Risks of Nepal’s Hydropower Bet

Yıkıcı sel Nepal'in hidroelektrik bahsindeki riski açığa çıkardı

Travelli, Bhotekoshi ile Trishuli vadilerindeki seli Nepal'in hidroelektrik odaklı kalkınma tercihindeki yoğunlaşma riski üzerinden okuyor. Tek bir olayda 431 megavat, yani ulusal kurulu gücün yüzde 12'sinden fazlası dakikalar içinde devre dışı kaldı. Hasar gören ya da yıkılan 14 tesisin 6'sı inşaat halindeydi, bunlar da sayılınca kayıp yaklaşık ikiye katlanıyor. Araştırmacı Puspa Sharma iki yapısal risk sayıyor. Birincisi ısınmayla şiddetlenen Himalaya doğa olayları, ikincisi tek gerçekçi ihracat yolu olan Hindistan'a tam bağımlılık. Hindistan'ın kara sınırı komşularından gelen yatırıma 2020 sonrasında getirdiği kısıt Çin sermayesinin girişini de sınırlıyor.

The Strongest El Niño in a Generation Is Wreaking Havoc on Global Economy

Bir kuşağın en güçlü El Niño'su küresel ekonomiyi sarsıyor

Ballard ile Paris, El Niño'nun balık ununu nasıl pahalılaştırdığını anlatıyor. Peru yetkilileri bu yılki hamsi avını El Niño kaygısıyla erken kapattı, balık unu fiyatı rekor seviyeye çıktı. Balık unu, büyüklüğü 300 milyar doları aşan küresel su ürünleri yetiştiriciliğinin temel girdisi. Fiyat artışı böcek proteinine dayalı ikame üreticilerin işine yarıyor. Fransız Innovafeed kuzey Fransa'da kara asker sineği larvası yetiştiriyor, bu girdi daha önce yeşil ürün primiyle satılıyordu. Yazı El Niño'nun deniz taşımacılığı ile bakırda da etkili olduğunu söylüyor.

How the Strategic Petroleum Reserve Works

Stratejik Petrol Rezervi nasıl çalışır

Potter, ABD Stratejik Petrol Rezervi'nin fiziksel ve kurumsal tasarımını anlatıyor. Rezerv 1973 OAPEC ambargosundan sonra kuruldu, petrol Meksika Körfezi kıyısındaki tuz kubbelerinde saklanıyor. Mağaralar çözelti madenciliğiyle açılıyor, yani içeri tatlı su basılıp tuzlu su çekiliyor. Toplam kapasite 714 milyon varil, bu ABD'nin yıllık petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 10'u. Tuz duvarlar aktığı için yılda 2,4 milyon varillik hacim kaybı oluyor ve her mağara sınırlı sayıda boşaltmaya dayanıyor, Sandia laboratuvarının benzetimlerinde üst sınır beş boşaltma. Güvenli işletme için gereken asgari stok tartışmalı, tahminler 70 milyon varil ile 300 milyon varil arasında değişiyor.

Hot Summer

Sıcak yaz

Macdonald, ABD'de doğal gaza bağımlılığın yeni bir aşamaya geçtiğini savunuyor. Önce kömür santralleri kapandı, şimdi veri merkezleri şebekeye bağlanma sırası beklemek yerine kendi sahalarında gaz santrali kuruyor. Önerilen 99 santral sektörde standart sayılan çalışma oranlarıyla işletilirse yılda yaklaşık 318 milyon ton karbondioksit çıkarıyor, bu ABD elektrik sektörünün geçen yılki 1.485 milyon tonluk salımının yüzde 20'sine denk. Tam kapasitede oran üçte bire çıkıyor. Tercihi fiyat değil şebeke bağlantı sırası belirliyor, milyon Btu başına 2,50 ile 3 dolar arasındaki ucuz gaz da tercihi kalıcılaştırıyor. Texas veri merkezi bağlantılarına, denetim bitene kadar sürecek bir durdurma getirdi.

The Texas Grid Has Had a Boring Summer Thanks to Batteries

Texas şebekesi bataryalar sayesinde olaysız bir yaz geçirdi

Zeitlin, Texas şebekesinin 2026 yazını 2023 yazıyla karşılaştırıyor. Bu yaz hiç tasarruf çağrısı yapılmadı, 2023'te tek bir haftada altı çağrı yapılmıştı. Fark akşam saatlerinde beliriyor. Pazartesi saat 16.00'da spot fiyat megavatsaat başına 46 dolar, üretimin yüzde 42'si gaz ve yüzde 36'sı güneş. Aynı saatte 2023'te fiyat 85 dolardı ve rüzgâr ile güneşin toplam payı yüzde 20'ydi. Akşam 19.50'de bataryalar 11.573 megavat verirken fiyat megavatsaat başına 125 dolar dolayında kaldı. 2023'ün benzer akşamında batarya çıkışı 1 gigavatın biraz üzerindeydi ve fiyat 5.000 dolara çıkmıştı.

Offshore wind power projects are flailing, just when the East Coast needs them most

Deniz üstü rüzgâr projeleri, Doğu Yakası'nın onlara en çok ihtiyaç duyduğu anda tökezliyor

Corona, ABD Doğu Yakası'ndaki deniz üstü rüzgâr projelerinin durmasını PJM bölgesinin arz açığı öngörüsüyle birlikte ele alıyor. Kiralama haklarından vazgeçen geliştiricilere yaklaşık 4 milyar dolar ödendi, böylece yaklaşık 21 gigavatlık kurulu güç iptal oldu. Bu, 15 milyondan fazla ortalama ABD hanesinin tüketimine denk. PJM 2033'e kadar 7,8 gigavatlık arz açığı öngörüyor. Önceki yönetimde 1,9 milyon akrlık deniz alanı kiralanmıştı, bu önceki üç başkanlık döneminin toplamından fazla. En az dokuz şirket geliştirilmemiş kiralama hakkını elinde tutuyor. Orsted'in elinde beş, Avangrid'in elinde altı saha var.

The world’s most efficient solar panel goes on sale later this year

Dünyanın en verimli güneş paneli bu yıl satışa çıkıyor

Weaver, Tandem PV'nin perovskit ile silisyumu birleştiren, üretim kalitesindeki ilk dört uçlu modülü sevk ettiğini ve bu yıl satış geliri beklediğini aktarıyor. Şirketin niyet mektuplarıyla bağladığı iş yaklaşık 2,5 gigavat ve 1 milyar dolara yakın. Rekor modül verimi yüzde 30,4, bunun yaklaşık 22 puanı silisyum katmanından ve 8 puanı perovskit katmanından geliyor. Sıcaklık katsayısı derece başına eksi yüzde 0,15'e yaklaşıyor, bozunma garantisi 30 yıl boyunca yılda yüzde 1 ya da altı. Standart ticari boyutta 1.000 vatlık bir panel için gereken verim yüzde 32,3. Piyasada ortalama satış fiyatı vat başına 0,40 dolar.

Bigger, Sharper, IMAX: A Blockbuster Business

Daha büyük, daha keskin, IMAX

Svensson, IMAX'in iş modelini ve tarihini inceliyor. Şirket 1994'te halka açıldı, 2000'lerin başında hisse 30 dolardan 0,60 dolara indi, 2002'de mevcut filmleri IMAX formatına dönüştüren DMR yöntemiyle toparlandı. Bugün gelir iki bölümden geliyor. Teknoloji ürünleri ve hizmetleri toplamın yüzde 60 ile 70'i, içerik çözümleri yüzde 30 ile 40'ı. DMR ücreti net gişe hasılatının ortalama yüzde 12,5'i. Haziran 2026 itibarıyla 1.876 salon var, bunun 810'u Büyük Çin bölgesinde ve 413'ü ABD'de. Svensson toplam adreslenebilir pazarı yaklaşık 4.500 salon olarak veriyor, kurulum bekleyen sipariş 263 sistem.

Everyone Is Playing a Different Robotaxi Game

Herkes başka bir robotaksi oyunu oynuyor

Reiner, Nevada'nın tek bir düzenleyici toplantıda Clark County için yaklaşık 7.100 araca izin vermesinin ardından beş robotaksi oyuncusunun iş modelini karşılaştırıyor. Waymo'yu geniş ama sığ coğrafi yayılma, Tesla'yı dar ama derin ölçek öncesi hazırlık, Uber'i kapasite satın alan aracı, Zoox'u primli fiyatlama ve Lyft'i altyapı sağlayıcı olarak konumlandırıyor. İzin sayıları, haftalık ücretli yolculuk, mil başına işletme maliyeti, malzeme listesi tahminleri, değerleme ve serbest nakit akışı verisiyle çalışıyor, ABD trafik güvenliği kurumuna yapılan kaza bildirimlerini ve sürücü başına saatlik yolculuk verisini de kullanıyor. Her şirket için Ağustos 2027'ye tarihlenmiş, yanlışlanabilir kilometre taşları sıralıyor.

Dozens of cities and counties sue fire truck makers over soaring costs, delivery delays

Onlarca kent ile ilçe itfaiye aracı üreticilerine dava açtı

Vollers, 60'tan fazla belediye ile itfaiye teşkilatının REV Group, Oshkosh ve Rosenbauer'e karşı açtığı rekabet davasını aktarıyor. Davalar Nisan'da Wisconsin federal mahkemesinde birleştirildi, iddia rekabetin eşgüdümlü biçimde bastırılması ve fiyatların şişirilmesi. ABD'de itfaiye aracı fiyatı 2020'den bu yana neredeyse ikiye katlandı, 589 bin dolardan 1 milyon doların üzerine çıktı, merdivenli araçlarda 2 milyon dolara ulaşıyor. Providence 2021'de aracı 449.159 dolara alırken 2024'te 734.320 dolara aldı, artış yüzde 63'ün üzerinde. Üç davalının toplam pazar payı yüzde 70 ile 80 arasında. Seattle'da merdivenli araç teslim süresi bir yıldan dört yılın üzerine çıkmış.

Let the climate wars begin

İklim savaşları başlasın

Klement, Daniel Mittermeier ile ortaklarının kurduğu İklim-Çatışma-Kırılganlık Endeksi'ni tanıtıyor. Endeks iklim olayı risk veri setlerini savaş ile iç savaş olasılığı verilerine bağlıyor ve bölgeleri iki riskin ortak dağılımına göre üç kümeye ayırıyor. Bulgu tek yönlü. İklim riskinin artması iç savaş ile devletler arası savaş olasılığını yükseltiyor, çatışmanın iklim riskini yükselttiğine dair bir bağ görünmüyor. Hem iklim hem çatışma riskinin yüzde 90'ı aştığı, yani ikisinin de en üst dilime düştüğü kuşakta Sahra altı Afrika'nın ekvatora kadarki bölümü, Suriye, Ürdün, İsrail, Irak ve Pakistan var. Klement bugünkü silahlı çatışmaların bir bölümünün iklim kaynaklı sayılması gerektiğini savunuyor.

How to Claw Back Wealth From Toppled Autocrats

Devrilen otokratların servetini geri almanın yolu

Frum, devlet varlığının geri kazanılmasını üç örnek üzerinden karşılaştırıyor. Fujimori sonrası Peru, Marcos sonrası Filipinler ve Abacha sonrası Nijerya. Üçünde de kalıcı bir kurum gerekmiş, Peru'da bir özel savcılık, Filipinler ile Nijerya'da bu iş için kurulmuş birer komisyon. Üçünde de İsviçre, Cayman Adaları, Lüksemburg ile ABD'nin hesapları dondurup paravan şirketleri çözmesi gerekmiş. Geri kazanım oranı hiçbirinde tam değil. Peru yaklaşık 200 milyon dolar, Filipinler 5 milyar dolar ve Nijerya yaklaşık 1,5 milyar dolar geri almış. Frum ikinci bir maliyete işaret ediyor. Nijerya'da geri alınan para sonraki yönetimlerce yeniden götürülmüş, Peru ile Filipinler'de aynı aileler siyasete dönmüş.

Global Economics Lab

Gita Gopinath'ın yönettiği yeni araştırma kuruluşunun sitesi. Merkez Harvard'da, hakkında sayfası sekiz öğretim üyesi bağlantısı listeliyor. Aralarında Pol Antràs, Pierre-Olivier Gourinchas, Oleg Itskhoki, Şebnem Kalemli-Özcan, Anton Korinek, Brent Neiman ile Kenneth Rogoff var. Sitede dört araştırma başlığı sayılıyor. Yapay zekâ, stabilcoinler ve dolar hâkimiyeti, ticaret ve finans, bir de bütünleşik iktisat ve finans politikası. Kuruluş kendini politikaya dönük araştırma yapan, hükümetlerle, merkez bankalarıyla, şirketlerle ve çok taraflı kuruluşlarla çalışan bir yapı olarak tanımlıyor.

Impact of AI Search Summaries on Website Traffic: Evidence from Google AI Overviews and Wikipedia

Yapay zekâ arama özetlerinin site trafiğine etkisi

Khosravi ile Yoganarasimhan, Google'ın arama sonuçlarının üstüne yerleştirdiği yapay zekâ özetlerinin kaynak sitelere giden trafiği ne kadar azalttığını Vikipedi üzerinden ölçüyor. Kimlik stratejisi iki olguyu birleştiriyor. Özellik ülkelere kademeli olarak açıldı ve Vikipedi'nin aynı maddesi birden çok dilde bulunuyor. Yazarlar İngilizce maddelere aramadan gelen aylık ziyaretçiyi, özetin henüz varsayılan olmadığı Almanca ile Fransızca maddelerin aynı dönemdeki ziyaretçisiyle karşılaştırıyor, yani hangi grubun ne kadar değiştiğini ölçen fark-içinde-fark tahmini kuruyor. Özetin varsayılan hale gelmesi İngilizce trafiği Almanca karşılaştırmaya göre yüzde 5,45 ve Fransızca karşılaştırmaya göre yüzde 4,82 düşürüyor.

Urban congestion relief experiments through routing-app interventions

Yol tarifi uygulamasıyla kent trafiği deneyleri

Arora, Bayen, Cabannes ile ortakları bir yol tarifi uygulamasında saha deneyi yürütüyor. Uygulama, ABD'nin on büyük kentindeki yaklaşık 100 yoğun yol kesiminden sürücülerin küçük bir bölümünü kasten başka güzergâha yönlendiriyor, deney altı ay sürüyor. Bulguyu taşıyan şey gözlemsel trafik verisi değil, yönlendirmenin rastgele atanması. Etkiler küçük ama pozitif. Müdahale edilen kesimlerde hız, kent ortalamasında yüzde 2 artıyor, toplam seyahat süresi yüzde 0,7 azalıyor. Kentlerin çoğunda yıllık karbondioksit eşdeğeri azalışı 1.000 tonun üzerinde tahmin ediliyor. Bunlar gözlenen yolculukların yüzde 2'sinden azının güzergâhı değiştirilerek elde ediliyor.

Scholar Data

Tabarrok, yeni bir ölçüm projesini kendisinin ve Cowen'ın araştırma finansmanı üzerine savıyla ilişkilendiriyor. 2016 tarihli Journal of Economic Perspectives makalelerinde, ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın ancak üniversitelerin, hayırseverliğin ve özel sektörün finanse etmeyeceği işi desteklemesi gerektiğini savunuyorlar. Ölçüt şu, vakfın desteklediği projeler piyasanın finanse ettiklerinden farklı görünüyor mu. Yazarlara göre öne çıkan hibe listeleri mevcut iyi araştırmaya benziyor. Önerileri yeniden üretim çalışmalarını ve kamuya açık veri seti üretimini fonlamak. Tabarrok yeni projeyi bu önerinin bir uygulaması sayıyor.

Scholar Data - NIH S-Index for Data Sharing Impact

Veri setlerinin etkisini ölçen S-Endeksi'nin proje sitesi. Endeks, makale için kullanılan h-endeksinin veri paylaşımı karşılığı olarak kurulmuş ve üç sinyali birleştiriyor. Birincisi veri setinin bulunabilirlik, erişilebilirlik, birlikte çalışabilirlik ve yeniden kullanılabilirlik puanı, F-UJI aracıyla hesaplanıyor. İkincisi OpenAlex, Make Data Count ve DataCite üzerinden izlenen doğrudan atıflar. Üçüncüsü kod depolarında, patentlerde ve politika belgelerinde geçen anmalar. Site, endeksin ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin veri paylaşımı yarışmasını kazandığını belirtiyor. Dizin 49 milyondan fazla veri setini kapsıyor, 120'nin üzerinde araştırmacı hesabı açılmış.

I’m Part of the Team Writing the Next Bible of Psychiatry

Psikiyatrinin yeni başvuru kitabını yazan ekipteyim

Psikiyatride tanı ölçütlerini belirleyen elkitabının strateji komitesinde yer alan Kumar, kitabın yeni baskısında planlanan sınıflandırma değişikliğini anlatıyor. Elkitabı bugüne kadar tanıda biyolojiyi hiç kullanmadı. Yeni yaklaşım iki kavramı ayırıyor, henüz sayısallaştırılamayan mekanizmaları anlatan biyolojik etkenler ve nesnel olarak ölçülebilen biyobelirteçler. Kumar'a göre Alzheimer proteinleri dışında hiçbir psikiyatrik durum için geçerli bir biyobelirteç yok, çünkü bu durumlar örtüşen belirtileri, ortak genetik ve çevresel nedenleri olan davranışsal sendromlar, üstelik alt gruplara ayrılmaları olası. Aşamalı olarak girmesi düşünülen üç gelişme sayılıyor, Alzheimer kan proteinleri, C-reaktif protein gibi bağışıklık belirteçleri ve çok genli risk puanları.

4 Claude Skills Every Data Scientist Needs in 2026

Her veri bilimcinin 2026'da ihtiyaç duyacağı 4 Claude becerisi

Pelletier, veri bilimciler için dört Claude iş akışını kopyalanabilir istem metinleriyle anlatıyor. Birincisi araştırma kipi, zincirlenmiş web aramalarıyla kaynak gösteren bir rapor döndürüyor. Örnek istemler saatlik enerji yükü tahmininde SARIMA ile üstel düzleştirmeyi gradyan artırma ve dönüştürücü modellere karşı kıyaslıyor, ayrıca mevsimsel zaman serilerinde aykırı değer arayışında z-puanı, çeyrekler arası açıklık ve yalıtım ormanını karşılaştırıyor. İkincisi tahmin modeli yenilemesi için tek sayfalık HTML paydaş bilgi notu. Üçüncüsü üç slaytlık sunum. Dördüncüsü eğitim betiklerini ve not defterlerini okuyup depo tanıtım dosyası üreten Claude Code.

When to Use Claude Code and When to Use Codex

Claude Code ne zaman, Codex ne zaman

Kjosbakken, her kodlama işine başlarken uyguladığı yönlendirme kuralını anlatıyor. Savı şu, Codex tek bir zor işi sonuna kadar götürmede, Claude Code çok sayıda küçük işi alt ajanlara dağıtmada daha iyi. Kurduğu düzen şöyle. Günde 50 ile 100 arasında gelen küçük iş tek bir sürekli Claude Code oturumuna düşüyor ve oradan alt ajanlara dağıtılıyor, her büyük proje kendi Codex oturumunu alıyor, ön yüz ile tasarım işi Claude'a gidiyor. Şikâyetlerini de sıralıyor. Claude Opus 5 fazla konuşuyor ve /goal komutu verilmezse soru sormak için duruyor, Codex ise aynı oturuma iki ilgisiz iş verilince birini unutuyor. Yöntemi aynı işi iki modelde koşturup ölçmek.

RAG Is Not the Whole Toolkit: The NLP Techniques Real Problems Still Need

Belgeleri arayıp modele besleyen sistem tek başına yetmiyor

Shi, kurumsal belge işleme üzerine on bir yazılık bir dizinin yol haritasını çıkarıyor. Açılış savı şu, dil modeline istem yazma refleksi altı basamaklı bir merdivenin en üstünde duruyor, alttaki basamaklar yani birebir eşleme, yazım düzeltme, uzmanın yazdığı anahtar kelime araması ve gömme vektörleriyle arama isteklerin çoğunu milisaniyelerde karşılıyor, üstelik hangi kurala göre karar verdiklerini söyleyebiliyor. Yazı on bir yazıyı dört kümede topluyor. Tablo işi açıkça yer alıyor, satır düzeyinde ve tablo düzeyinde iki ayrı veri çerçevesi, dört tablo temsil düzeyi ve tablo başına beş eksenli bir tanı seti tanımlanıyor. Kıyaslamalarda 13 dil modeli ile dört PDF ayrıştırıcı ölçülüyor.

What To Expect When You’re Expecting (A World of Multi-Agent Systems)

Çok ajanlı bir dünya beklerken ne beklemeli

Kozobarich, dil modeli ajanlarının ortak bir hedefi paylaştığı, buna karşılık her birinin kendi sanal bilgisayarını, bellek dosyasını, grup sohbetini ve e-postasını kullandığı AI Village deneyini gözlemliyor. Üç yinelenen başarısızlık biçimi sayıyor. Birincisi bellek bozulması, ajanlar sıkıştırılmış özet devralıyor, özet belirsizliği siliyor ve uydurmalar sonraki ajanlar için olguya dönüşüyor. İkincisi işin bittiğini tanıyamama, projeler ya yapılamayacak kadar şişiyor ya erken bırakılıyor. Üçüncüsü üç yönlü güven sorunu, ajanlar arası uzlaşı kanıtı bastırıyor, ajanlar insan düzeltmesini gerçeği çarpıtma girişimi sayıyor ve dışa dönük yazışmaların sonucunu yanlış bildiriyor. Yazının savı şu, tek tek modellerin güçlenmesi bu ortak eylem sorunlarını çözmüyor.

There’s no reason for software to be slow anymore

Yazılımın artık yavaş olması için sebep yok

Luu, dil modeli destekli eniyilemenin performans işindeki insan emeğini büyük ölçüde düşürdüğünü, dolayısıyla yavaşlığın artık bir tercih olduğunu savunuyor. İki örnek veriyor. Birincisi ripgrep'i kendi kullanımına göre eniyilemek. Bir aylık arama geçmişini profilleyip desen uzunluğu ile karakter kodlaması dağılımını çıkarıyor, sonra önceden derlenmiş düzenli ifade yolları ürettiriyor. Bu işi başlatması iki dakika sürüyor, ayrılmış sınama kümesinde kazanç yüzde 2, uzun sorgularda önceden derleme iki ile dört kat hızlanma veriyor. İkincisi Azul oyunu için yapılan yapay zekâ, yayımlanmış daha güçlü motorları esas olarak ham hızla yeniyor, hız iki katına çıktıkça Elo puanı yaklaşık 100 artıyor.

An Early Guide to Orbital Data Centers

Yörünge veri merkezlerine erken bir rehber

Yazı, gigavat ölçeğinde yapay zekâ hesaplama kümelerinin yörüngeye taşınmasını maliyet üzerinden inceliyor. Yörüngenin lehine olan şey güneş ışınımı. Metrekare başına düşen ışınım yerdekinin beş ile sekiz katı arasında, ayrıca arazi, su, izin ve şebeke bağlantısı sorunları ortadan kalkıyor. Aleyhine olan şey fırlatma maliyeti. Yazar NVIDIA raf kütlesi ile güç tüketiminden 1 gigavat için aşağıdan yukarı maliyet kuruyor, 7.042 raf gerekiyor ve yalnız hesaplama donanımı için 7,3 milyar dolarlık fırlatma maliyeti çıkıyor, toplam uydu kütlesi hesaba katılınca 22 milyar dolar. Şirketlerin başabaş dediği kilogram fiyatı 200 ile 500 dolar arasında, Falcon 9'un ilan fiyatı ise 3.600 dolar.

Potential Challenges of Artificial Intelligence

Yapay zekânın olası sorunları

Myerson, yapay zekânın gücü nasıl yoğunlaştırabileceğini siyasal iktisat çerçevesinde tartışıyor. Savı şu, yapay zekâ insan bilişini tamamlamaktan çok onun yerine geçiyor ve kuruluşlar arasında bilgi taşıyan orta sınıf işlerini vuruyor. Merkezî mekanizma, yöneticileri dürüst tutmak için ödenen ek ücretin ortadan kalkması. Kuruluşlar yetki verdikleri kişiyi güvenilir tutmak için tarihsel olarak fazladan ödemiş, bu fazlalık seçkinleri kazancı geniş biçimde paylaşmaya zorlamış. İnsanın yerine kendi çıkarı olmayan ajanlar geçince kuruluş bu maliyetten kurtuluyor ve karar alma merkezileşiyor. Myerson karşı ağırlık olarak yerinden yönetimi ve yerel hesap verebilirliği güçlü devleti öneriyor, resmî düzenleme yerine bağımsız uzman komitelerinin gönüllü güvenlik standardı koymasını savunuyor.

Why you shouldn’t trust everything you find in an AI web search

Yapay zekâ aramasında bulduğunuz her şeye neden güvenmemelisiniz

Nield, yapay zekâ destekli web aramasının üç aşamasını anlatıyor, sorgunun çözümlenmesi, sayfaların getirilmesi ve yanıtın paketlenmesi. Sorgu alt aramalara bölünüp sonuçlar birleştirilebiliyor, Google bunu yelpaze açma diye adlandırıyor. Kaynak sıralaması arama sonuçlarındaki öne çıkmayla tam örtüşmüyor, konuya uygunluk daha az bilinen siteleri yukarı taşıyabiliyor. İki çalışma veriliyor. Mayıs 2026 tarihli bir arXiv çalışması on binlerce Google yapay zekâ özeti sorgusunu inceleyip sonuçların yüzde 11'inin kendi gösterdiği kaynaklarca desteklenmediğini buluyor. Mart 2026 tarihli bir EACL bildirisi ise bir medya doğruluk denetimi veri tabanına göre GPT-5'in güvenilir kaynak alıntılama oranını yüzde 71,4 ölçüyor.

The Cybersecurity Apocalypse Is Coming in ‘Months,’ AI Giants Warn

Yapay zekâ devleri siber kıyametin aylar içinde geleceğini söylüyor

Varner'ın haftalık güvenlik derlemesi. Baş madde, OpenAI, Anthropic ve 100'den fazla şirketin imzaladığı açık mektup. Mektup kuruluşların yapay zekâ destekli siber saldırılara hazırlanmak için aylarının kaldığını söylüyor, ortak yanıt istiyor, siber savunmanın yönetim gündemine acil olarak alınmasını ve devletin hastanelere, su idarelerine ve yerel yönetimlere savunma amaçlı yapay zekâ sağlamasını öneriyor. Axios mektubun somut taahhüt, tarih ya da yatırım içermediğini not ediyor. Derlemenin ikinci maddesi, ABD siber güvenlik kurumu CISA'nın Temmuz'da 100'den fazla su ve atık su sisteminde kötü niyetli etkinlik gözlemesi. Etkinliğin çoğu internete açık denetim birimlerine yönelmiş, saldırı betikleri yapay zekâyla üretilmiş.

How to Run a Chatbot on Your Own Computer

Kendi bilgisayarınızda sohbet robotu nasıl çalıştırılır

Nield, dil modelini yerel olarak çalıştırma kurulumunu anlatıyor. Gerekçeler çevrimdışı erişim, verinin buluta gitmemesi, abonelik ile kullanım sınırının olmaması. Karşılığında güncellemeyi kullanıcı yönetiyor ve hız ile yetenek ücretli bulut modellerinin altında kalıyor. Donanımda macOS öneriliyor, çünkü Apple Silicon işlemciyi, grafik birimini ve belleği tek havuzda topluyor. Asgari 8 gigabayt bellek, 16 gigabayt daha iyi, en büyük modeller için 32 gigabayt ve üzeri isteniyor, Windows'ta 8 gigabaytın üzerinde ayrık grafik belleği belirgin fark yaratıyor. Başlangıç için LM Studio Bionic, daha teknik seçenekler olarak vLLM, Llama.cpp, Ollama ve GPT4All sayılıyor, modeller Hugging Face'ten alınıyor.

Exclusive: Waymo says there’s no AI shortcut to self-driving

Waymo'ya göre otonom sürüşe yapay zekâ kestirmesi yok

Muller, Waymo'nun araç içi yazılımdan sorumlu başkan yardımcısı Srikanth Thirumalai ile konuşuyor. Şirketin konumu şu, ham algılayıcı verisini doğrudan işleyen uçtan uca sinir ağları işletme ölçeğinde güvenlik eşiğini karşılamıyor, kamera, lidar ile radarın birlikte kullanıldığı yedekli algılama ise tek kipli düzenlerden daha iyi sonuç veriyor. Waymo 200 milyon sürücüsüz mil biriktirmiş ve çalışmayı on beş yıldan uzun süredir yürütüyor. Açıklamaya şirketin on maddelik bir yazısı eşlik ediyor. Tartışma Tesla, Wayve ile Waabi'nin savunduğu uçtan uca mimariye karşı konumlanıyor.

Chabuduo World

Chabuduo dünyası

Zhou, yapay zekâ çıktısı yeterince iyi olduğunda beceri edinimine ne olduğunu tartışıyor. Çerçeve, Hu Shih'in 1924'te anlattığı Bay Chabuduo hikâyesi, ad Çincede aşağı yukarı anlamına geliyor. Savı şu, yapay zekâ kullanımı öğrenme duygusu üretirken uzmanlığı kuran zahmetli alıştırmayı yerinden ediyor. Çoğu becerinin uzmanlık düzeyine gelmesi yüzlerce ile binlerce saat alıyor. Zhou uyarlanabilir öğrenme platformlarının matematikte dört kat, belki on kata kadar hızlanma savını, sınıf içi kopya vakalarını ve web'de yapay zekâ üretimi metnin yaygınlığına dair anketleri kullanıyor. Brown'daki bir derste 59 öğrencinin 56'sında kopyadan şüphelenilmiş, 27'si dersi bırakmış.

China fact of the day

Günün Çin bilgisi

Cowen, Joe Leahy ile Isaac Castella-McDonald'ın üretken video modellerinin Çin'de kısa dizi işçiliğini nasıl ikame ettiğine dair haberinden aktarıyor. ByteDance'in Seedance 2.0 modeli yapımcıların insan oyuncu yerine dijital oyuncu kullanmasına imkân veriyor, çıktı kalitesi ile hızı artarken maliyet düşüyor. Pekin'de çalışan oyuncu-yapımcı Greg Wollner, modelin çıkışından sonra haftada üç yapımlık çekim programının fiilen sıfıra indiğini, meslektaşlarının da işi bıraktığını söylüyor. Veri analizi şirketi DataEye, Mayıs'ta Douyin'de en çok izlenen 100 animasyon dizisinin 89'unu yapay zekâ yapımı olarak saymış.

Cinema Lessons from a Trash-Movie Auteur

Bir çöp film yaratıcısından sinema dersleri

Rothfeld, Neil Breen'in yedinci filmi olan Dire Duplicity'nin Los Angeles gösterimine gidiyor, kuyruktaki izleyicilerle, oyuncularla ve sektör çalışanlarıyla konuşuyor. Yazı çöp film diye bir kategori tanımlıyor. Kötülük samimi hırsın yeterlilikten büyük olmasından doğuyor, bu yönüyle kategori kampten, B filmlerinden ve prestijli başarısızlıktan ayrılıyor, belirleyici özelliği niyetin filmi öldürmesi. Merkezî ayrım çöp ile döküntü arasında. Çöp tekil ve kişisel, döküntü kalıplaşmış ve birbirinin yerine geçebilir. Rothfeld döküntünün yapay zekâdan yaklaşık on yıl önce, algoritmik öneri ile komiteyle kurulan seri filmlerden doğduğunu söylüyor.

The Real Appeal of the Internet’s Favorite Terrible Movie

İnternetin en sevdiği berbat filmin asıl çekiciliği

Li, Çin yapımı animasyon Niu Lai'nin gişe başarısını açıklıyor. Filmi ilk kez yönetmenlik yapan Xin Yumeng, mimari çizim programı SketchUp'ta kare kare hazırlamış. Annesi Sun Lifang ortak yazar ve jenerik şarkısının seslendiricisi, ikisi bütün kadro ve ekip. Yapım beş yıl sürmüş, bildirilen bütçe en fazla 500 dolar, gişe 7 milyon doları aşmış. Li'ye göre çekicilik, alışıldık “o kadar kötü ki iyi” tepkisinden değil, filmin görünür insan emeğinden geliyor, buna yapay zekâ karşıtı duygu ve Çincede canlı insan hissi anlamına gelen huo ren gan ifadesi eşlik ediyor. Sinemalarda elle çizilmiş afişler ve inek maskeli gösterimler var, niu lai ifadesi Çincede boğa piyasasını da çağrıştırdığı için bilet alan yatırımcılar da var.

How Alex Eala Became a Symbol of the Philippines

Alex Eala nasıl Filipinler'in simgesi oldu

Samaha, 21 yaşındaki Filipinli tenisçi Alex Eala'yı ABD Açık alanında izliyor, antrenörüyle, çocukluk öğretmenleriyle, Filipinler Tenis Federasyonu'yla ve akademi antrenörleriyle konuşuyor. Eala'nın dünya sıralamasındaki en yüksek derecesi 18, bu Güneydoğu Asyalı bir kadın için görülmüş en iyi derece. Yazı hayran kitlesinin turnuva bilet satışına ve kort programına etkisini belgeliyor, Washington'daki bir turnuvada bilet sorularının yüzde 80'i Eala için gelmiş. Samaha ilgiyi Filipin diasporası tarihine ve Manny Pacquiao'nun daha önceki birleştirici rolüne bağlıyor. Queens'te yaklaşık 50.000 Filipin kökenli oturuyor.

App Life in China

Çin'de uygulama hayatı

Goldkorn, Çin'de yirmi yıl yaşadıktan sonra 2015'te ABD'ye taşınmış, Haziran 2026'da bir ay boyunca Pekin, Şanghay, Jiangsu, Hebei ile Yunnan'ı dolaşmış. Merkezî gözlemi şu, para kazanmak yerel deyişle içe kapanan rekabet yüzünden zorlaşmış, buna karşılık para harcamak alışılmadık ölçüde ucuz ve sürtünmesiz. WeChat Pay ile Alipay üzerinden ödeme, teslimat, ulaşım, yemek ve tüketim malları ABD karşılıklarının belirgin altında fiyatlanıyor. Buna karşılık yaygın yüz tanıma, plaka okuma ve yürüyüş tanıma gözetimi anlatıyor, bir sokakta her 50 metrede bir kamera saymış. Konut patlamasından kalan yarım kalmış binaları, dine ve canlı müziğe getirilen sıkılaştırmayı da aktarıyor.

NASA’s Roman Space Telescope could find alien Earths—but not like you think

NASA'nın Roman Uzay Teleskobu Dünya benzeri gezegenler bulabilir, ama sandığınız gibi değil

Kovac, Roman teleskobunun Samanyolu şişkinliğini izleyen zaman alanı taramasının tasarımını ve beklenen gezegen sayısını anlatıyor. Tarama iki yöntemi birleştiriyor. Kütleçekimsel mercekleme, yani öndeki cismin arkadaki yıldızın ışığını büyütmesi, Dünya kütlesindeki ve hiçbir yıldıza bağlı olmayan gezegenlere duyarlı ama olay tek seferlik, sonradan izlenemiyor. Geçiş yöntemi ise tekrarlıyor ve gezegen yeniden incelenebiliyor. Mercekleme normalde yılda bir olay görmek için yaklaşık 10.000 yıldızın izlenmesini gerektiriyor, tarama yüz milyonlarca yıldızı 12 dakikada bir görüntüleyerek nadir olayı sıradanlaştırıyor. Beş yıllık asıl görevin dörtte birinden fazlası bu alana ayrılmış.

A New Way of Seeing Alien Worlds

Yabancı dünyaları görmenin yeni bir yolu

Andersen, Aralık ayında Goddard'daki temiz odada teleskobu görüşünü anlatıyor ve fırlatmayı NASA bilim programının bütçe kısıntıları altındaki sınavı olarak çerçeveliyor. Teleskobun kurumsal öyküsü şöyle, ana aynası, Ulusal Keşif Ofisi'nin bağışladığı ve başlangıçta yere bakmak için yapılmış yedek bir ayna. Bu beklenmedik kazanç, 2000'lerin başında karanlık enerji üzerine tasarlanan görevin 2010'larda yapılırken dış gezegen görüntülemesi eklemesine imkân vermiş. Andersen yıldız ışığını söndüren taç kaplayıcının şekil değiştiren aynalarını anlatıyor ve alet teknoloğu Vanessa Bailey'nin, düzeneğin uzayda hiç sınanmamış olmasına dair sözlerini aktarıyor. İlk on sekiz ayın üçü taç kaplayıcıya ayrılmış.

NASA’s Nancy Grace Roman Space Telescope Has a Hidden Technological Leap

NASA'nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nda gizli bir teknoloji sıçraması var

Bartels, Roman'ın taç kaplayıcısını bir bilim aleti değil teknoloji gösterimi olarak ele alıyor. Şekil değiştiren aynalar yerdeki teleskoplarda atmosfer bulanıklığını düzeltmek için standart, örneğin Çok Büyük Teleskop ile Keck'te kullanılıyor, ama uzayda etkin biçimde hiç uçmadı. Roman aynı donanımı yıldız ışığının sızıntısını söndürmek için kullanıyor. Üç bileşen anlatılıyor, avuç içi büyüklüğünde iki şekil değiştiren ayna, foton sayan dedektörler ve biçimlendirilmiş örtücü maskeler. Bruce Macintosh bu maskeleri Hubble'ın kaba metal engelleyicisiyle karşılaştırıyor. Doğrulama planı, bilinen dış gezegenlere ve gezegen olabileceğine işaret eden boşluklar taşıyan enkaz diskli yıldızlara bakmak.

Thousands of Interstellar Objects May Be Lurking in Our Solar System

Güneş sistemimizde binlerce yıldızlararası cisim gizleniyor olabilir

Ferreira'nın haftalık araştırma derlemesi dört çalışmayı kapsıyor. Baş madde Raymond ile ortaklarının Astronomy & Astrophysics'te çıkan çalışması. Yazarlar Güneş'in yakın yıldız geçişleri sırasında kaç yıldızlararası cismi yakaladığını modelliyor ve Oort bulutunda binlerce yabancı cismin bulunduğu sonucuna varıyor, madde alışverişi iki yönlü işliyor. İkinci madde Han ile ortaklarının Chang'e 6 görevinin Ay'ın uzak yüzünden getirdiği örneklerdeki çarpma camı boncuklarını incelemesi. Boncuklar geçici bir Ay atmosferini kaydetmiş, yazarlar buradan dış gezegen atmosferlerinin de kısa ömürlü olabileceği uyarısını çıkarıyor.

The kill switch for harmful genes

Zararlı genler için kapatma düğmesi

Witten, küçük müdahaleci RNA'yı geni düzenlemek ya da proteinini bloke etmek yerine susturan programlanabilir bir ilaç sınıfı olarak anlatıyor. Öykü 1990'da petunyalarda rastlantıyla bulunan baskılanmayla ve Fire ile Mello'nun RNA müdahalesi çalışmasıyla başlıyor. Klinik kullanımı mümkün kılan şey taşıma mühendisliği olmuş, yüklü lipit değişiklikleri, lipit nanoparçacıklar ve molekülü karaciğer hücrelerine yönlendiren GalNAc etiketi. Onaylı ilaçlarda doz aralığı üç haftadan üç aya ve altı aya çıkmış, yani karaciğere yönelen ilaçlarda yılda en fazla dört uygulama kalıyor. Darboğaz molekülün hücre içi keseden kaçışı, çıplak molekülün yalnız yüzde 1'i kaçabiliyor.

Who pays the cost when Americans opt out of science?

Amerikalılar bilimden çekilince bedelini kim öder

Astrofizikçi Frank uzun süre savunduğu bir konumu değiştiriyor. Önceden bilimsel uzlaşıyı reddetmenin maliyetini reddedenin kendisinin ödeyeceğini ve sabırlı açıklamanın sonunda işe yarayacağını varsayıyordu. Şimdi reddin olgusal bir anlaşmazlık değil grup bağlılığı işlevi gördüğünü, dolayısıyla kişisel sonuçların inancı değiştirmediğini savunuyor. Maliyetin ulusal ve birikimli olduğunu söylüyor, araştırma kapasitesi ile insan başka yere gidiyor. ABD hükümeti 2025'te 10.000 fen bilimleri doktoralı kaybetmiş, 2024'te bu sayı yaklaşık 4.500'dü. Elektrikli araç satışı 2025'te dünya genelinde yüzde 20 artarken ABD'de artış yüzde 10'un altında kalmış.

Coffee chain Blank Street raises $105 million

Kahve zinciri Blank Street 105 milyon dolar topladı

Primack, SEC dosyalarına dayanarak Blank Street'in General Atlantic önderliğindeki yeni yatırım turunu aktarıyor. Turun 75 milyon doları şirkete giren yeni sermaye, 30 milyon doları mevcut ortakların hisse satışı. İma edilen değerleme yaklaşık 650 milyon dolar, kaynak Batı Yakası büyümesine ayrılıyor. Şirket altı yıl önce Brooklyn'de tek bir arabayla başlamış, bugün ABD ile Birleşik Krallık'ta 100'ün üzerinde şubesi var. Diğer ortakları General Catalyst, Left Lane Capital ve HOF Capital.

Costco facts of the day

Günün Costco bilgileri

Cowen, Gregory Meyer'in Costco'nun fırında tavuğunu zarar ürünü olarak anlatan haberinden aktarıyor. Dünya genelinde satış geçen yıl 157,4 milyon tavuğa ulaşmış, on yıl öncesinin neredeyse iki katı. Fiyat 2009'dan bu yana 4,99 dolarda tutuluyor, aynı dönemde ABD'de perakende tavuk fiyatı neredeyse ikiye katlanmış. Costco'nun Nebraska'daki kümes tesisini kurup yöneten ve bu yıl emekli olan Walt Shafer, ürünün bu fiyata üretilemeyeceğini söylüyor. Dikey bütünleşik tesis göğüs ile but gibi parçaları da işliyor, libresi 2,99 dolardan satılan çiğ göğüs eti fırında tavuğun zararını karşılıyor. Mekanizma üyelik aidatının korunması.