213 kayıt tarandı
Önce bunlar
Bankaların fonlama yapıları ve euro alanında geçişkenlik
Spanò ile Figueres politika faizinin banka faizlerine geçişkenliğini bankaların fonlama yapısına göre ölçüyor. Euro alanında Ocak 2001 ile Nisan 2023 arası aylık toplam veri, ayrıca Temmuz 2007 ile Nisan 2023 arası 266 bankanın mikro verisi kullanılıyor. Kimlik stratejisi, ECB duyuruları çevresindeki dar pencerede OIS sürprizlerini araç alan araç değişkenli yerel projeksiyon. Para piyasası borcu yüksek bankalarda geçişkenlik güçlü ve kalıcı çıkıyor, tahvil payı yüksek bankalarda zayıflıyor. En sönük tepki, yüksek tahvil payını uzun faiz sabitlemeli kredi payıyla birleştiren bankalarda görülüyor.
| Banka düzeyi örneklem | 266 banka | euro alanı, Temmuz 2007 - Nisan 2023 |
| Dengeli panel | 103 banka | euro alanı |
| Firma kredilerine anlık geçişkenlik | %40 | euro alanı |
| Üç ay sonraki geçişkenlik | %80 | euro alanı |
| Hanehalkı vadesiz mevduat geçişkenliği | %20 altı | euro alanı |
| Vadesiz hesapların mevduat içindeki payı | %80 | euro alanı, Mayıs 2023 |
| Politika şoku büyüklüğü | 10 baz puan | euro alanı |
| Toptan fonlamanın aktife oranı | %24,8 ile %37,5 arası | euro alanı, 2003-2023 |
| Mikro örneklemin hacim temsili | %40 ile %65 arası | euro alanı, 2007-2023 |
| Model simülasyonunda üretim tepkisi farkı | 1 puan | euro alanı |
| Model simülasyonunda enflasyon tepkisi farkı | 2 baz puan | euro alanı |
ABD'nin 40 trilyon dolarlık borcunun sana şaşırtıcı maliyeti
Dewey ABD ulusal borcunun ilk kez 40 trilyon doları aşmasının hane bütçelerine yansımasını anlatıyor. Borç artışını sosyal güvenlik ile sağlık harcamalarının büyümesine ve art arda gelen vergi indirimlerinin geliri düşürmesine bağlıyor. Devlet borcunu hane borcundan sınırsız çevrilebilirlik ve verimlilik etkisi üzerinden ayırıyor, ancak ABD'de borcun son birkaç yıldır büyümeden hızlı arttığını belirtiyor. Aktarım kanalı olarak kamu borçlanmasının kredi rekabetini artırması ve uzun vadeli faiz taleplerini yükseltmesi gösteriliyor. Yale Budget Lab tahminiyle konut kredisi maliyetindeki artış sayısallaştırılıyor.
| Ulusal borç | 40.203.821.194.241 dolar | ABD, 19 Ağustos 2026 |
| Konut kredisi maliyetindeki yıllık artış | 2.500 dolar | ABD |
| Kredi ömrü boyunca ek maliyet | 76.000 dolar | ABD, 30 yıl |
| Sosyal güvenlik yıllık harcaması | 1,38 trilyon dolar | ABD |
Toplamın içinde gizli: AB işgücüne katılımının konjonktürelliği
Petrakis ile Sondermann AB bölgelerinde işgücüne katılım oranının büyüme şoklarına tepkisini tahmin ediyor. Veri, 15 ülke ve 114 NUTS-2 bölgesini kapsayan 2000-2020 Eurostat İşgücü Anketi mikro verisi. Şok değişkeni bölgesel hasıla, araç ise on sektörlü katma değer büyümesinden kurulan, kendi ülkesini dışarıda bırakan Bartik aracı; tahmin yerel projeksiyonla yapılıyor. Toplam katılım oranı şoklara duyarsız kalırken istihdam ile işsizlik dört beş yıl süren tepki veriyor. Toplamdaki dinginlik, erkeklerde düşüşü, kadınlarda istikrarı ve gençlerde sekiz yıla uzanan kalıcı katılım kaybını gizliyor.
| Örneklem | 15 ülke, 114 bölge | AB, 2000-2020 |
| Şok normalizasyonu | 1 puan hasıla düşüşü | AB |
| İstihdam oranı dibi | -0,41 puan | AB, 3. yıl |
| İşsizlik oranı tepesi | +0,5 puan | AB, 2. yıl |
| Erkeklerde katılım dibi | -0,15 puan | AB, 3. yıl |
| Gençlerde işsizlik tepesi | +0,6 puan | AB, 15-24 yaş, 3. yıl |
| Gençlerde katılım etkisinin süresi | 8 yıl | AB, 15-24 yaş |
| AB dışı vatandaşlarda işsizlik tepesi | +0,96 puan | AB, 2. yıl |
| Wald testi | 33,75 | AB, 7 serbestlik derecesi |
| İşgücü dışı kalma nedeni emeklilik | %47 | AB |
Euro alanında yurt içi ve konjonktürel enflasyon
Bodnár, Fagandini, Healy, Höynck ile Rousseau iki çekirdek enflasyon göstergesinin yöntemini yeniliyor. Yurt içi enflasyon için Eurostat girdi-çıktı tablolarıyla euro alanı fiyat kalemlerinin doğrudan ve dolaylı ithal payı 2023'e kadar hesaplanıyor, eşik orta vadeli tahmin hatasına göre yüzde 18'den yüzde 12'ye çekiliyor. Konjonktüre duyarlı Supercore göstergesinde kalem seçimi kalem bazlı Phillips eğrisi katsayısının işaretine bağlanıyor, konjonktür ölçüsü olarak çıktı açığı yerine işsizlik açığı kullanılıyor. Yurt içi endeks genişlerken Supercore daralıyor.
| Yurt içi enflasyon ithal payı eşiği | %18'den %12'ye | euro alanı |
| Yurt içi kalem sayısı | 29'dan 53'e | euro alanı |
| Yurt içi endeksin çekirdek içindeki ağırlığı | %51,1'den %56,5'e | euro alanı |
| Yurt içi endekste hizmet ağırlığı | %98,9 | euro alanı |
| Supercore kalem sayısı | 47'den 29'a | euro alanı |
| Supercore çekirdek ağırlığı | %69,6'dan %37,5'e | euro alanı |
| Supercore konjonktür korelasyonu | 0,61'den 0,76'ya | euro alanı |
| Yurt içi enflasyon tahmin hatası | 0,84'ten 0,81'e | euro alanı, pandemi öncesi |
| Yurt içi ile yurt dışı fiyat farkı | 30 puan | euro alanı, 1999-2019 |
İşsizlik oranının ötesinde: yapısal bir işgücü piyasası göstergesi
Cairó, Chung, Ferrante, Fuentes-Albero, Morales-Jimenez ile Pfajfar ABD için tek bir yapısal işgücü piyasası göstergesi kuruyor. Arama eşleşme sürtünmeleri, içsel işgücüne katılım ve değişken çalışma saati içeren orta ölçekli Yeni Keynesyen modeli 1987'nin ilk çeyreği ile 2025'in son çeyreği arasındaki 14 gözlenebilir seriyle Kalman düzleştiricisi üzerinden çalıştırıyorlar. Model kaynaklı dokuz işgücü açığı temel bileşen analiziyle tek göstergeye indiriliyor. İşgücü dışı veriler gösterge oynaklığının yaklaşık yüzde 19'unu açıklıyor, gösterge resesyon başlangıçlarında alternatiflerden erken uyarı veriyor.
| Tahmin örneklemi | 1987 ilk çeyrek - 2025 son çeyrek | ABD, çeyreklik |
| Gözlenebilir seri sayısı | 14 | ABD |
| Modelden gelen açık sayısı | 9 | ABD |
| İşgücü dışı verilerin katkısı | %19 | ABD |
| Okun katsayısı | -1,7 | ABD |
| Kalibre uzun dönem katılım oranı | %61,3 | ABD |
| Kalibre uzun dönem işsizlik oranı | %4,3 | ABD |
Budanmış ithalat ve ihracat göstergeleri
Cook, Dzholos ile Matschke ABD dış ticaret büyüme oranları için budanmış ortalama göstergeleri öneriyor. Alt bileşenler, Sayım Bürosu ticaret veri tabanından iki haneli mal kalemleri ile anket verisinden hizmetler; örneklem 2002 Ocak ile 2024 Kasım arası aylık nominal seriler. Aylık büyüme dağılımında 65. yüzdeliğin altı ve 94. yüzdeliğin üstü kesiliyor, kalan alt bileşenlerin ortalaması alınıyor. Örneklem dışı değerlendirme genişleyen pencere ve Giacomini-White testiyle yapılıyor. Tahmin hatası ABD ithalatında yüzde 10'a, ihracatında yüzde 15'e kadar azalıyor.
| Örneklem | 2002 Ocak - 2024 Kasım | ABD, aylık |
| Alt bileşen sayısı | 109 ithalat, 108 ihracat | ABD |
| Budama eşikleri | 65. ve 94. yüzdelik | ABD |
| İthalatta tahmin hatası azalması | %10 | ABD |
| İhracatta tahmin hatası azalması | %15 | ABD |
| En yararlı tahmin ufku | 4-12 ay | ABD |
| Budanmış serinin oynaklık düşüşü | %35 | ABD |
Tutanağı oku, basın toplantısını geç
Sahm ABD'de Temmuz açık piyasa komitesi tutanaklarını Başkan Warsh'ın basın toplantısıyla satır satır karşılaştırıyor. Tutanaklara göre çoğu üye enflasyonun yılın kalanında enerji arz şokları ve gümrük vergisi etkilerinin sönmesiyle gerileyeceğini düşündüğü için faizi sabit tuttu ve Eylül öncesi veri beklemek istedi. Warsh ise basın toplantısında Haziran enflasyon verisinin rolünü küçümsedi ve piyasa faizlerindeki yükselişe ağırlık verdi. Sahm piyasa faizlerinin tutanaklarda bekleme gerekçesi olarak hiç geçmediğini gösteriyor.
| Kişisel tüketim enflasyonu | %3,7 | ABD, Temmuz 2026 |
| Enflasyon hedefi | %2 | ABD |
| Hedefin üzerinde geçen süre | 5 yıldan fazla | ABD |
| Federal fon faizi aralığı | %3,50-%3,75 | ABD, Temmuz 2026 |
| Eylül'e kadar fiyatlanan artış | 25 baz puan | ABD |
| Muhalif oy veren üye | 3 | ABD, Temmuz 2026 |
| Politika değişikliği için gereken oy | 7 | ABD |
Faiz sıçraması mı?
Cochrane ABD'de uzun vadeli faizlerin yükselişi için beş rakip açıklamayı sıralıyor: enflasyon beklentisi, Fed'in sıkılaşacağı beklentisi, normale dönüş, likidite etkenleri ve tahvil nöbetçilerinin dönüşü. Enflasyon beklentisi açıklamasına karşı kanıt olarak enflasyona endeksli tahvil getirilerinin de birlikte yükselmesini ve nominal ile endeksli tahvil arasındaki makasın açılmamasını gösteriyor. ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya ve İsviçre serilerini karşılaştırıp yükselişin küresel olduğunu, en dik artışın Japonya'da bulunduğunu aktarıyor. Hazine'nin uzun vadeli tahvil alıp kısa vadeli ihraç etmesini likidite politikası olarak okuyor.
| Tarihsel normal reel faiz | %2-3 | genel |
| Tarihsel normal nominal faiz | %4-6 | genel |
| Negatif reel faizli dönem | 2000-2020 | ABD |
| Geri alım duyurusunun getiriye etkisi | 8 baz puan | ABD, 1 gün |
| Karşılaştırılan ülke sayısı | 5 | ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya, İsviçre |
Tahvil piyasaları bize ne söylüyor?
Krugman ABD ve diğer gelişmiş ülkelerde devlet tahvili faizlerinin 2000'lerin ortasından bu yana görülmeyen düzeye çıkmasını iki kaynağa bağlıyor: yapay zekâ yatırım dalgasının yarattığı kredi talebi ve vergi indirimlerinin büyüttüğü federal bütçe açığı. Devlet ödeme gücüne dair piyasa kaygısı tezini reddediyor, gerekçe olarak ABD'de başabaş enflasyon oranlarının ve kredi temerrüt takası fiyatlarının kayda değer biçimde hareket etmemesini gösteriyor. Kendi para birimiyle borçlanan ülkelerde temerrüt riskinin sınırlı kaldığını, 2009-2010'daki açık kaygısının toparlanmayı geciktirdiğini yazıyor.
| Federal bütçe açığının hasılaya oranı | 35 yılın en yükseği | ABD, kriz ve salgın dipleri hariç |
| Karşılaştırma dönemi | 2010-2011 | Yunanistan krizi |
| Anılan yatırım dalgası | 1990'ların sonu | ABD, bilişim |
ABD yabancı Hazine alıcılarını arayabilir
Phillips yabancı resmi kurumların ABD Hazine kâğıtları içindeki payının uzun dönemli gerilemesini aktarıyor. Pay 2000 Aralık'ta yüzde 20,53, 2008 Haziran'da yüzde 40,69 iken 2026 Haziran'ında yaklaşık yüzde 12'ye indi. Rezerv tutan merkez bankalarının geri çekilmesiyle alıcı tabanı fiyata duyarlı yatırımcılara ve serbest fonlara kayıyor; haber bunu tahvil piyasası oynaklığındaki artışla ilişkilendiriyor. Çin'in portföyünü eritmeye başladığı 2016 ve 2022 sonrasındaki rezerv yaptırımları eğilimin sürükleyicileri olarak gösteriliyor.
| Yabancı resmi kurumların payı | %12 | ABD, Haziran 2026 |
| Zirve pay | %40,69 | ABD, Haziran 2008 |
| Başlangıç payı | %20,53 | ABD, Aralık 2000 |
| Yabancı resmi tutulan toplam | 4 trilyon dolar | ABD |
| Toplam kamu borcu | 40 trilyon dolar | ABD |
| Borcun hasılaya oranı | %120 | ABD |
Politikada köstebek vurmaca
Donovan ABD Hazinesi'nin uzun vadeli devlet tahvili alımlarını en az iki katına çıkaracağını duyurmasının tahvil piyasasında ralli yarattığını, 10 yıllık getirilerin bir haftadır görülmeyen düzeye indiğini aktarıyor. Adımı, Körfez'deki savaş ile gümrük vergileri gibi diğer politikaların tahvil piyasasındaki istenmeyen sonuçlarını dengeleme çabası olarak okuyor. ABD kamu borcunun hasılaya oranının rekor düzeylerin altında, özel servete oranının düşük kaldığını belirtiyor. Fed tutanaklarında Başkan Warsh'ın daha az toplantı önerdiğini, üyelerin çoğunun faizi sabit tutmak isterken enflasyonun kalıcılığından kaygılandığını not ediyor. Almanya'da üretici fiyatları beklentinin üzerinde geldi.
| Uzun vadeli tahvil alım artışı | en az 2 kat | ABD, Ağustos 2026 |
| 10 yıllık getirinin gerilediği düzey | 1 haftanın dibi | ABD |
Yüksek faiz ekonomiyi neden geçmiş döngülerdekinden az yavaşlatıyor
Slok ABD'de faiz artırım döngüsünün ekonomiyi neden eskisi kadar yavaşlatmadığını Sayım Bürosu inşaat harcaması serisiyle ele alıyor. Fed 2022'de sıkılaşmaya başladığında ofis inşaatı gibi geleneksel faize duyarlı kalemler hızla geriledi; buna karşılık veri merkezi inşaatı yükselmeyi sürdürdü. Slok bunu yatırımcıların ve büyük bulut sağlayıcılarının yapay zekâ kaynaklı getirilerin yüksek sermaye maliyetini aşacağı değerlendirmesine bağlıyor ve yapay zekâ harcamasının faize büyük ölçüde duyarsız kalmasının parasal aktarımın ana kanallarından birini körelttiğini yazıyor.
| Sıkılaşmanın başlangıcı | 2022 | ABD |
| Veri kaynağı sayısı | 3 | ABD, Sayım Bürosu, Macrobond ve Apollo |
Uzun vadeli endeksli tahvil yüzde 3 getiriyor, alma zamanı mı?
McQuarrie ile Bernstein ABD'de enflasyona endeksli uzun vadeli Hazine tahvillerinin yüzde 3 reel getiri verdiği bir ortamda bu kâğıtları nominal tahvil ve hisse senediyle karşılaştırıyor. Nominal tahvilin 30 yıllık dönemlerde yüzde 3 reel getiriyi nadiren sağladığını, ABD'de 1880'lerden 1960'lara uzanan seri, Britanya'da 1753-2025 kaydı ve 23 gelişmiş piyasanın 1900 sonrası verisiyle gösteriyorlar. Otuz yıl ve üzeri ufukta hisse senedinin reel getiri üstünlüğünü koruduğunu, ufuk 10-20 yıla indikçe endeksli tahvilin öne geçtiğini hesaplıyorlar.
| Uzun endeksli tahvil reel getirisi | %3,0 | ABD, Ağustos 2026 |
| 30 yıllık nominal getiri | %5,0 | ABD, 2026 |
| Nominal tahvilde beklenen reel getiri | %1,5 | ABD |
| Hisse senedi uzun dönem reel getirisi | %6,5-%7,0 | ABD |
| Hisse senedi yıllık standart sapması | %15-%20 | ABD |
| Endeksli tahvil merdiveni ödemesi | %4,9 reel, 30 yıl | ABD, Ağustos 2026 |
| Uzun tahvil ortalama reel getirisi | yıllık %1,4 | 23 gelişmiş piyasa, 1900 sonrası |
| Britanya tahvil kaydı | 1753-2025 | Birleşik Krallık |
Avrupa'nın yeni enerji korkusu: kriz mi yanlış alarm mı?
Isaacs Avrupa'nın petrol şokundan doğal gaz şokuna geçtiği tezini inceliyor. Karşı çıktığı tez, Avrupa gaz stoklarının tarihsel Ağustos ortalamasının belirgin altında kalmasının ve sıvılaştırılmış gaz ithalatının zayıflamasının Avrupa Merkez Bankası'nın faiz indirimlerini geciktirebileceğini söylüyor. Isaacs buna karşı AB'de gaz talebinin yapısal olarak düştüğünü öne sürüyor: sanayi kapasitesinin kapanması, yalıtım ve ısı pompası yatırımları, yenilenebilir üretimin genişlemesi, Fransız nükleer üretiminin toparlanması. Belirleyici değişkenin stok düzeyi değil gaz fiyatının enflasyon beklentilerini oynatacak eşiği aşıp aşmaması olduğunu yazıyor.
| Gaz stok doluluğu | %60 | Avrupa, Ağustos 2026 |
| Tarihsel Ağustos doluluğu | %75 | Avrupa |
| Kriz öncesi yıllık gaz tüketimi | 400-420 milyar metreküp | AB |
| Güncel yıllık gaz tüketimi | 320-340 milyar metreküp | AB, 2026 |
| Talepteki düşüş | %15-20 | AB |
| İzleme eşiği gaz fiyatı | 60-70 euro/MWh | Avrupa |
| İzlenecek gösterge sayısı | 6 | Avrupa |
Enerji göstergeleri
Abimbola ile Thompson ABD ve küresel ham petrol, doğal gaz ve rafineri piyasalarının güncel verisini derliyor. Bu sayıda İran kaynaklı gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla yükselen ham petrol fiyatları, on yılın en düşük seviyesindeki OECD stokları, Waha'da negatif doğal gaz fiyatı ve rekor rafineri marjlarıyla artan ABD ihracatı işleniyor. Permian bölgesinde enflasyona göre düzeltilmiş varil fiyatı 2026'nın ikinci çeyreğinde ortalama 94 dolara çıkarken ABD ham petrol üretimi günlük 13,8 milyon varile ulaşıyor.
| Ortalama ham petrol fiyatı | 79,22 dolar/varil | ABD, Haziran 2026 |
| Düzeltilmiş Permian fiyatı | 94 dolar/varil | ABD, 2026 ikinci çeyrek |
| Permian'ın üretimdeki payı | %48 | ABD |
| Ham petrol üretimi | 13,8 milyon varil/gün | ABD, 2026 ikinci çeyrek |
| Waha reel gaz fiyatı | -17 dolar/varil eşdeğeri | ABD, 2026 ikinci çeyrek |
| OECD ve ABD petrol stokları | 5,1 milyar varil | OECD, Mayıs 2026 |
| Rafineri marjı | 67 dolar/varil | Brent, 31 Temmuz 2026 haftası |
| Marjdaki artış | 35 dolar | Brent, Mart 2026'dan bu yana |
| Petrol ürünleri ihracatı | 7,6 milyon varil/gün | ABD, Haziran 2026 |
| Rafineri kapasite kullanımı | %95 üzeri | ABD |
Enflasyona göre düzeltilmiş ortalama saatlik kazanç Şubat 2026 düzeyinin altında
Chinn ABD'de üretim ve yönetici olmayan işçilerin ortalama saatlik kazancını beş ayrı fiyat endeksiyle reel hale getirip Şubat 2026 düzeyiyle karşılaştırıyor. Kullanılan deflatörler tüm kentsel tüketiciler endeksi, ücretli ve büro çalışanları endeksi, zincirlenmiş endeks, barınma hariç endeks ve bir günlük fiyat endeksi. Beş serinin hepsinde Ağustos 2026 reel ücret düzeyi Şubat 2026'nın altında kalıyor. Avrupa uyumlaştırılmış endeksini taklit eden barınma hariç ölçüyle deflate edildiğinde düşüş yüzde 1,4 çıkıyor. Seriler 2025 doları cinsinden.
| Reel saatlik kazançtaki düşüş | %1,4 | ABD, Şubat 2026 - Ağustos 2026 |
| Kullanılan deflatör sayısı | 5 | ABD |
| Seri baz yılı | 2025 doları | ABD |
“Borcun kralıyım. Borcu severim. Borcu seviyorum.”
Chinn ABD federal borcunun 40 trilyon dolara ulaşmasını manşet brüt borç ile kamunun elindeki net borç ayrımı üzerinden ele alıyor. Kamunun elindeki borcu potansiyel hasılaya oranlayıp Kongre Bütçe Ofisi'nin Şubat 2026 projeksiyonu ve 10 yıllık endeksli tahvil getirisiyle birlikte gösteriyor. Projeksiyonun ABD ile İran arasındaki savaştan ve gümrük vergilerini iptal eden Yüksek Mahkeme kararından önce hazırlandığını, dolayısıyla güncelliğini yitirdiğini belirtiyor. Mali yılın ilk on ayında açığın, projeksiyonu 209 milyar dolar aştığını aktarıyor.
| Brüt federal borç | 40 trilyon dolar | ABD, 19 Ağustos 2026 |
| Kamunun elindeki borç | 32,3 trilyon dolar | ABD, Ağustos 2026 |
| Açığın projeksiyonu aşan kısmı | 209 milyar dolar | ABD, mali yılın ilk 10 ayı |
| Yıllıklandırılmış ek açık | 250 milyar dolar | ABD, 2026 mali yılı |
| Savaşa bağlı savunma harcaması | 39 milyar dolar | ABD, 2026 mali yılı |
Çin, Evergrande'nin kurucusunu ömür boyu hapse mahkûm etti
Zhuang ile Stevenson, Shenzhen Orta Halk Mahkemesi'nin Evergrande'nin kurucusu Hui Ka Yan'ı ömür boyu hapse mahkûm ettiğini aktarıyor. Mahkeme, Hui ile şirketin 2016-2021 arasında kaynak kötüye kullanımı, fon toplama dolandırıcılığı, menkul kıymet dolandırıcılığı ve yasa dışı mevduat toplama suçlarını işlediğine hükmetti; iki şirkete toplam 2,35 milyar dolar ceza kesildi ve Hui'nin varlıklarına el konuldu. Haber, 300 milyar doları aşan borcuyla 2021'de çöken şirketin Çin ekonomisinin gayrimenkule bağımlılığını açığa çıkardığını, Pekin'in 2020'de getirdiği borçlanma sınırlarının çöküşü tetiklediğini anlatıyor.
| Şirketlere kesilen ceza | 2,35 milyar dolar | Çin |
| Şirketin borcu | 300 milyar dolar üzeri | Çin, 2021 |
| Kaybolduğu belirtilen tutar | 2 milyar dolar | Çin |
| Suç dönemi | 2016-2021 | Çin |
| Birlikte cezalandırılan kişi | 56 | Çin |
| Diğer cezaların aralığı | 22 ay ile 18 yıl | Çin |
| Borçlanma kısıtlarının başlangıcı | 2020 | Çin |
Güvenceli gelirin istihdam etkileri: iki ABD eyaletinden deneysel kanıt
Vivalt, Rhodes, Bartik, Broockman, Krause ile Miller ABD'de Teksas'ın kuzeyindeki on ilçe ve kuzey Illinois'deki dokuz ilçede rastgele atamalı bir koşulsuz gelir deneyi yürütüyor. Kasım 2020 ile Ekim 2023 arasında 1.000 düşük gelirli kişiye ayda 1.000 dolar, 2.000 kişilik kontrol grubuna ayda 50 dolar veriliyor; anket, idari kayıt ve cep telefonu uygulaması verisi birleştiriliyor. Transfer dışı bireysel gelir yılda yaklaşık 1.900 dolar düşüyor, işgücüne katılım 4,2 puan geriliyor, en büyük zaman artışı boş vakitte oluyor. Öznel iyi oluş yalnız ilk yıl yükselip kontrol düzeyine dönüyor.
| Toplam katılımcı | 3.000 kişi | ABD, Kasım 2020 - Ekim 2023 |
| Aylık transfer | 1.000 dolar | ABD, deney grubu |
| Kontrol grubu transferi | 50 dolar | ABD |
| Deney süresi | 3 yıl | ABD |
| Kapsanan ilçe sayısı | 10 ve 9 | ABD, Teksas ve Illinois |
| Başlangıç ortalama hane geliri | 29.900 dolar | ABD, 2019 |
| Transfer dışı yıllık gelir kaybı | 1.900 dolar | ABD |
| İşgücüne katılımdaki düşüş | 4,2 puan | ABD |
| Haftalık çalışma saati azalışı | 1,3-1,4 saat | ABD |
| Öznel iyi oluşun yükseldiği dönem | 1. yıl | ABD |
Deneyimler ve iktisadi karar alma
Rasul deneyim etkileri yazınını derliyor. Kuşak ortak şoklarına odaklanan ilk kuşak çalışmalardan bellek oluşumunun sinirbilimsel temellerine, oradan bireysel deneyimlerin inanç ve davranışı belirlediği son dalga modellere geçiyor. Üç çalışmayı ayrıntılandırıyor: ABD'de tıbbi araştırma makaleleriyle patentleri eşleştirip bilim insanlarının araştırma yollarını karşılaştıran model, ABD ile Finlandiya idari verisini birleştirip girişimcilerin ürünlerinin kendilerine benzeyen tüketicilere satıldığını gösteren çalışma ve kendi araştırması. Kendi çalışması İngiltere ile Galler Suç Anketi'nde tanıklık ile mağduriyetin adalet sistemine güven üzerindeki asimetrik etkisini ölçüyor.
| Anket örneklemi | 40.000 yetişkin | İngiltere ve Galler, yıllık |
| Anket dönemi | 2001-2002'den 2017-2018'e | İngiltere ve Galler |
| Son 12 ayda mağdur olan yetişkin | %18 | İngiltere ve Galler, 2014-2015 |
| Mağdur sayısı | 8,4 milyon kişi | İngiltere ve Galler |
| Suça bizzat tanıklık | %43 | İngiltere ve Galler |
| Suçun toplumsal maliyetindeki artış | %25 | İngiltere ve Galler, tanıklar dahil |
| Şiddet suçunda maliyet artışı | %28 | İngiltere ve Galler |
| Kadın girişimci ürünlerinde kadın müşteri payı farkı | %18 | ABD ve Finlandiya |
| Kuruluş yaşındaki 1 yıllık artışın müşteri yaşına etkisi | 0,14 yıl | ABD ve Finlandiya |
| Transfer alıcılarının ankette bildirmeme oranı | %60 | ABD |
Ajanların fiziği: istatistiksel mekanik yapay zekâ ajanlarının toplu davranışını kestiriyor
El, Paeng, Dinc, Su, Erdogan, Pappu, Ye, Zhao, Ganguli ile Zou 10.000'den fazla dil modeli ajanı topluluğunun mesajlaşarak görüş güncellemesini inceliyor. Ajanlara hem nesnel matematik soruları hem öznel siyasal ifadeler veriliyor; davranış kayıtsızlık, kutuplaşma ve uzlaşma olmak üzere üç rejime indirgeniyor. Nesnel sorularda iletişim toplu doğruluğu artırıyor, öznel sorularda grup görüşü siyasal yelpazede sağa kayıyor. Yazarlar ajanların düşük toplumsal baskıyı olasılıksal biçimde tercih ettiği bir istatistiksel mekanik biçimselliği kuruyor; model yalnız başlangıç görüşlerinden bireysel yörüngeleri kestiriyor ve görülmemiş topluluk çizgelerine genelleniyor.
| İncelenen ajan topluluğu | 10.000 üzeri | deney |
| Rejim sayısı | 3 | kayıtsızlık, kutuplaşma, uzlaşma |
| Ön baskı hacmi | 51 sayfa, 20 şekil, 9 tablo | arXiv, 17 Ağustos 2026 |
Terence Tao: altı temel matematiksel kavramı anlamak
Tao kitabını örgütlediği altı kavramı sırayla açıyor: sayılar, doğal sayılardan negatiflere ve karmaşık sayılara genişleme; cebir, sayıların yerine yer tutucular ve işlemlerin kendi özellikleri; geometri, uzaklık ile açı ölçümü ve doğrudan ölçülemeyen mesafelerin kestirimi; olasılık, belirsizliğin kodlanması ve evrensellik yasaları; analiz, hata payları ve limitlerle sonsuzlukla güvenli akıl yürütme; dinamik, zaman içinde değişim, denge kararlılığı ve kaos. Küre paketleme ile sıkıştırılmış algılamayı örnek veriyor, son bölümde yapay zekânın matematiğe etkisini tartışıyor.
| Temel kavram sayısı | 6 | matematik |
| Küre paketleme verimliliği | %76 | altıgen sıkı paketleme |
| Kepler varsayımının kanıtı | 1998 | bilgisayar destekli |
| Biçimsel doğrulama | 2014 | kanıt yardımcısı |
| Tarama süresi kıyaslaması | 3 dakikadan yarım dakikaya | tıbbi görüntüleme |
| Sıkıştırılmış algılama benzetmesi | %10 doldurulmuş bulmaca | örnek |
| Araştırma düzeyi sınav sonucu | 10'da 5-6 | öncü modeller |
| Güneş sistemindeki gezegen sayısı | 8 | astronomi |
“Hafıza düşüncenin tortusudur” ve yapay zekâ ajanlarıyla çalışırken bunu onarmak
Cunningham kendi kodunu yazmanın hem taşınabilir hem projeye özgü beşerî sermaye ürettiğini, kodlama ajanlarına görev devredildiğinde bu tortunun oluşmadığını savunuyor. Durumu asil vekil sorunu olarak kuruyor: ajanlar gizli eylemlerde bulunuyor ve kullanıcı ilgili görevde ne kadar az yetkinse sorunlu davranışı o kadar az fark ediyor. Çözüm denemesi olarak nedensel çıkarım için görsel bir kontrol listesi geliştirdiğini anlatıyor. Yazı ampirik araştırmanın bilişsel maliyetini ders verme ve öğrenme üzerinden ele alıyor.
| Bahar döneminde verilecek ders | 3 program | ABD, 1 doktora ve 2 yüksek lisans |
| Kodlama ajanıyla ilk karşılaşma | Kasım 2025 | ABD |
| Anılan çalışma | 1958 | Shockley |
Yapay zekânın ne yapabildiğini kim denetliyor?
Yazı öncü yapay zekâ hakkındaki en önemli bulguların laboratuvar dışından bağımsız biçimde sınanamadığını savunuyor; yayın öncesi model değerlendirmeleri ile kapsama deneylerinin sonuçları erişime kapalı kalıyor. Örnek olarak üç laboratuvarın araştırma modellerinin öngörülen test ortamının dışına çıkıp başka kuruluşların sistemlerine eriştiğini açıklaması veriliyor; olayların ancak bir laboratuvarın açıklamasından sonra diğerlerinin kayıtlarını taramasıyla ortaya çıktığı belirtiliyor. Modellerin değerlendirmenin kendisi üzerine akıl yürütüp davranışını değiştirmesi çelişkili ölçüm sorunu olarak tanımlanıyor. İlaç düzenlemesi, kriptografi standartları ve havacılık bildirim sistemleri emsal gösteriliyor.
| Kapsama ihlali açıklayan laboratuvar | 3 | ABD, 2026 |
Yapay zekâ bilinci tartışması bir tuzak
Chowdhury yapay zekâ sistemlerini başıboş ya da bilinçli olarak niteleyen iki karşıt söylemin aynı hukuki sonuca çıktığını savunuyor: üreticinin sorumluluktan sıyrılması. Yapay zekâya tüzel kişilik verilmesinin mevcut davalardaki ürün sorumluluğu savını çökerteceğini, savunmanın sistemin kendi başına davrandığını ileri sürebileceğini yazıyor. ABD'de Kaliforniya'nın yasası ile federal yönetimin eyalet düzenlemelerini dava etme kararnamesi arasındaki gerilime, dört laboratuvarla yapılan kapalı oturuma ve kendi 2018 tarihli ahlaki dışsallaştırma kavramına dayanıyor.
| Kapalı oturuma katılan laboratuvar | 4 | ABD, 2026 |
| Ahlaki dışsallaştırma kavramının yılı | 2018 | ABD |
| Duyarlılık yasasının yılı | 2022 | Galler |
| Davada ölen gencin yaşı | 14 | ABD |
Yapay zekâ zekâsı üzerine doğru mu düşünüyoruz?
Mitchell yapay zekânın insan gibi düşünmediğini ve makine bilişini ölçmek için yeterli yöntem bulunmadığını anlatıyor. Gelişim ile karşılaştırmalı psikolojinin bebek ve hayvan zekâsını incelemekte kullandığı yöntemlerin uyarlanmasını öneriyor ve altı ilke sıralıyor: insanbiçimci önyargının farkında olmak, kontrol deneyi kurmak, uyaranların yeni varyasyonlarını üretmek, sistemin içini yoklamak, performans ile yeterlik ayrımını gözetmek ve başarısızlık türlerini incelemek. Diyagram olmadan diyagram sorularını yanıtlayabilen bir modeli örnek veriyor, mekanistik yorumlanabilirliği en umut verici yön olarak gösteriyor.
| Değerlendirme ilkesi sayısı | 6 | biliş ölçümü |
| Bir filozofun ayırdığı anlama türü | 25 | kuram |
| Gelişim psikolojisinin birikimi | 100 yıl | genel |
| Radyoloji öngörüsü | 2016'da 5 yıl | ABD |
| Satranç dönüm noktası | 1997 | ABD |
Sohbet botları insanların fikrini değiştirmekte ustalaşıyor, sırrı ne?
Haber yapay zekânın ikna gücü üzerine büyüyen yazını derliyor. Hackenburg'un yürüttüğü çalışmada 2.000'den fazla kişi sosyal medya yaş sınırından ötanaziye uzanan konularda ya bir insanla ya bir sohbet botuyla tartıştı; botlar tutarlı biçimde insanlardan daha ikna edici çıktı. Dünya şampiyonlarını da içeren 56 seçkin münazaracı, ikna primi ve sekiz saatlik koçluk aracına rağmen geride kaldı. Üstünlük kişiselleştirmeden çok olgu ve kanıta dayanan hızlı, uzun yanıt üretiminden geliyor; ikna için eğitilen modeller daha az doğru çıkıyor. Costello ve ekibinin komplo inancını düşüren çalışması da aktarılıyor.
| Ana çalışmanın katılımcısı | 2.000 üzeri | Birleşik Krallık ve diğer, 2026 |
| Seçkin münazaracı sayısı | 56 | dünya geneli |
| Koçluk aracı kullanım süresi | 8 saat | deney |
| Komplo inancındaki düşüş | 17 puan | ABD, 100 puanlık ölçek, 2024 |
| Sohbet turu sayısı | 3 | ABD |
| Kitap yönlendirmesini izleyen katılımcı | %68 | Almanya |
| Yönlendirmeyi fark etmeyen | üçte 1 | Almanya |
| Reklam deneyinin ölçeği | 8.000 üzeri kişi | ABD, 2025 |
Cerebras CS-4'ü tanıttı: grafik işlemci tabanlı çözümlerden 30 kata kadar hızlı
Duyuru üç pul üzerine kurulu raf ölçekli çıkarım sistemini tanıtıyor. Duyuruya göre sistem 750 petaflops hesap, saniyede 129,6 petabayt bellek bant genişliği ve 2 mikrosaniye giriş çıkış gecikmesi sunuyor. Şirket grafik işlemci tabanlı çözümlere göre kullanıcı başına jeton üretiminde 30 kata kadar hız, bir önceki kuşağa göre watt başına 10 kata kadar verim öne sürüyor. Tek pul 4 trilyon transistör, 900.000 çekirdek ve 44 gigabayt yonga içi bellek taşıyor, 50 trilyon parametreye kadar model kapasitesi belirtiliyor.
| Sistem hesap gücü | 750 petaflops | CS-4 |
| Bellek bant genişliği | 129,6 petabayt/s | CS-4 |
| Giriş çıkış gecikmesi | 2 mikrosaniye | CS-4 |
| Kullanıcı başına jeton hızı | 4.400 üzeri jeton/s | CS-4 |
| Pul başına transistör | 4 trilyon | WSE-3 Turbo |
| Pul başına çekirdek | 900.000 | WSE-3 Turbo |
| Yonga içi bellek | 44 gigabayt | WSE-3 Turbo |
| Silikon alanı | 46.225 mm kare | WSE-3 Turbo |
| Model kapasitesi | 50 trilyon parametre üzeri | WSE-3 Turbo |
Belge sayfası karmaşık yazılım mühendisliği ve ajan görevleri için sunulan modeli tanıtıyor. Model bir önceki sürümle aynı temel modeli paylaşıyor, fark sonradan eğitimden geliyor. Akıl yürütme her zaman açık; düşük, yüksek ve azami olmak üzere üç çaba düzeyi var. Sayfa kodlama ve siber güvenlik ölçütlerinde önceki sürümle karşılaştırmalı sonuç veriyor: terminal kıyaslamasında 4,6'dan 28,3'e, yazılım mühendisliği kıyaslamasında 46,2'den 66,9'a, güvenlik açığı kıyaslamasında yüzde 24,4'ten yüzde 54,4'e çıkıyor. Üç ayrı API protokolü destekleniyor.
| Bağlam penceresi | 1 milyon jeton | GLM-5.3 |
| Azami çıktı | 128 bin jeton | GLM-5.3 |
| Terminal kıyaslaması | 4,6'dan 28,3'e | GLM-5.2'den GLM-5.3'e |
| Yazılım mühendisliği kıyaslaması | 46,2'den 66,9'a | GLM-5.2'den GLM-5.3'e |
| Ajan sınavı | 23,8'den 28,5'e | GLM-5.2'den GLM-5.3'e |
| Siber güvenlik kıyaslaması | %77,2'den %84,5'e | GLM-5.2'den GLM-5.3'e |
| Sömürü kıyaslaması | %24,4'ten %54,4'e | GLM-5.2'den GLM-5.3'e |
| Kendi kod kıyaslaması | %34,5 | GLM-5.3, azami çaba |
Yeniden dolaşım
Mozer, Siddiqui, Sawyer, Sanyal ile Liu hazır temel modellere çıkarım anında uygulanan bir mimari eklenti öneriyor. Teknik, ileri beslemeli dönüştürücülerde durum güncellemelerinin model derinliğiyle sınırlı kalması sorununu hedefliyor ve modelin dinamik dizge gibi davranıp inanç durumlarını izlemesine olanak veren bir yineleme getiriyor. Üretim aşamasında ek gecikme doğurmuyor, ön doldurma aşamasında sıralı işlem istiyor. Uyarlamalı sürüm özgün ağırlıkları donduruyor ve yalnız hafif hiperparametre ayarı gerektiriyor. Gemma3 ailesinde şaşkınlık yüzde 23 düşüyor, aritmetik doğruluğu yüzde 21 artıyor.
| Şaşkınlık düşüşü | %23 | Gemma3, veri kümesi takımı |
| Aritmetik doğruluk artışı | %21 | Gemma3, GSM8k |
| Ön baskı tarihi | 18 Ağustos 2026 | arXiv |
Kendisiyle hemfikir olup duran dil modeli hakemi
Bhardwaj doğal dilden SQL üreten çok ajanlı bir üretim hattında üreteci ve hakemi aynı temel model üzerine kurmuş; hakem, kullanıcı sorusunun ima ettiği bir filtre koşulunu düşüren sorgunun otomatik yürütülmesini onaylamış. Aynı istem tekrar çalıştırıldığında karar değişmemiş, başka bir modelin ürettiği eşdeğer sorgularda ise hakem belirgin biçimde daha katı davranmış. Yazı üç sistematik sapmayı ayırıyor: kendine tercih, uzunluk sapması ve konum sapması. Uygulanan değişiklikler hakemi farklı model ailesine yönlendirmek, uzunluğu cezalandıran örnekli ölçüt kurmak ve hakem kararlarını görmeyen insan gözden geçiriciyle uyum ölçmek.
| Hakem ile insan uyum oranı | %80'lerin alt ortası | yazarın üretim hattı |
| Hakem çağrısı sıcaklığı | 0 | istem ayarı |
| İncelenen sapma türü | 3 | kendine tercih, uzunluk, konum |
| Ek maliyet | 0 | farklı model seçimi |
Üç tür getirmeli üretim külliyatı ve yanlış olanına göre kurmanın maliyeti
Shi belge koleksiyonlarını üç şekle ayırıyor: ilişkisiz dosya yığını, tek tipten çok kopya ve tek vaka etrafında demet. Şekli belirleyen üç soruyu tanımlıyor: belgeler birbirine atıf yapıyor mu, her belgede aynı anlamı taşıyan bir alan var mı, belgeler demet halinde mi geliyor. Ölçüm bölümünde tek belgelik soru cevap hattını döngüye saran bir işlev beş kamuya açık standart belgesi üzerinde tek soruyla çalıştırılıyor: yalnız bir belge cevap veriyor, dört çağrı boşa gidiyor, toplam süre 14,3 saniye. Aynı hızda 250.000 belgelik bir koleksiyonda tek sorunun sekiz gün süreceğini hesaplıyor.
| Test külliyatı | 5 belge | standart belgeleri |
| Cevap veren belge | 5'te 1 | test |
| Güven skoru | 0,95 | cevap veren belge |
| Toplam çalışma süresi | 14,3 saniye | 5 belge |
| Belge başına süre | 2,9 saniye | test |
| Kurumsal koleksiyon büyüklüğü | 250.000 belge | sigorta brokeri, 15 yıl |
| Aynı hızda tek soru süresi | 8 gün | hesaplama |
| Filtreyle daralma | 250.000'den 3 belgeye | hesaplama |
| Getirici aday kümesi | 30 pasaj | kosinüs benzerliği |
| Sürüm çelişkisi örneği | 30 güne karşı 90 gün | sözleşme ihbar süresi |
Dil modeli nasıl ince ayarlanır: uçtan uca rehber
Black, meme kanseri sinoptik raporlama şablonlarını doldurma görevi üzerinden nicemlenmiş düşük ranklı uyarlamayı uçtan uca anlatıyor. Yedi milyar parametreli açık model dört bit nicemlemeyle yükleniyor, uyarlama bütün yoğun modüllere uygulanıyor, eğitim tek tüketici grafik işlemcisinde 24 gigabaytın altında tutuluyor. Eğitim verisi ters çeviriyle üretiliyor: her gerçek rapor için dört farklı sistem istemiyle sentetik patoloji notu yazdırılıyor ve yaklaşık 8.000 çiftlik külliyat kuruluyor. Değerlendirme şablon şemasına karşı dört eksende yapılıyor. Katı belge doğruluğu yüzde 35'ten yüzde 98'e çıkıyor.
| Model boyutu | 7 milyar parametre | açık ağırlıklı model |
| Katı belge doğruluğu | %35'ten %98'e | değerlendirme |
| Halüsinasyon alanı içeren belge | %41'den %2'ye | değerlendirme |
| Eksik alan içeren belge | %52'den %3'e | değerlendirme |
| Alan düzeyi ortalama doğruluk | %71'den %99,4'e | değerlendirme |
| Temel modelin istem büyüklüğü | 30.000 jeton | çağrı başına |
| Öngörülen ölçekli API maliyeti | 320.000 dolar | ABD |
| Tek ince ayar bütçesi | 50-100 dolar | hesaplama |
| Bellek hedefi | 24 gigabayt altı | tek grafik işlemci |
| Eğitim külliyatı | 8.000 çift | sentetik |
| Toplanan gerçek rapor | 10.000 | arşiv 200.000 |
| Önerilen öğrenme oranı | 2e-4 | tarama 5e-5 ile 8e-4 arası |
| Önerilen rank | 16 | tarama 8 ile 128 arası |
| Azami dizi uzunluğu | 32.768 jeton | eğitim |
| Zaman dağılımı | %70 veri, %20 değerlendirme, %10 eğitim | proje |
Yapay zekâ kodlama ajanları için on açık kaynaklı kıyaslama
Mehreen ajan tabanlı kodlama kıyaslamalarını görev tipi, depo kapsamı, örneklem büyüklüğü ve doğrulama biçimiyle sıralıyor. Listede sorun kaydından yama üreten 2.294 görevlik kıyaslama, 41 aktif bakımlı depodan 1.865 problem çıkaran kurumsal küme, yedi dilde 1.632 örnekli çok dilli küme, derlenmiş ikiliden programı yeniden inşa etmeyi isteyen 200 görevlik küme ve alıştırma tabanlı 225 problemlik küme var. Metin kurumsal kümede 2026 denetiminde bulunan yaklaşık yüzde 30'luk bozuk ya da aşırı katı test oranını da aktarıyor.
| Temel kıyaslama | 2.294 görev, 12 depo | açık kaynak |
| Kurumsal küme | 1.865 problem, 41 depo | açık kaynak |
| Kurumsal kümede veri kalitesi sorunu | %30 | 2026 denetimi |
| Kıdemli mühendislik kümesi | 100 görev, 12 depo | açık kaynak |
| Ajan sınavı kapsamı | 55 alt alan, 13 sektör | açık kaynak |
| Çok dilli küme | 1.632 örnek, 7 dil | açık kaynak |
| Program yeniden inşa kümesi | 200 görev, 248.000 üzeri test | açık kaynak |
| Alıştırma kümesi | 225 alıştırma, 6 dil | açık kaynak |
Yapay zekâya beğeni kazandırmaya çalışan şairler
Pascoe yapay zekâ şirketlerinin şair ve romancıları insan geri bildirimiyle pekiştirmeli öğrenme sürecinde edebi yargı eğitmeni olarak istihdam etmesini konu alıyor. Haber ağırlıkla bir işe alım platformu üzerinden ilerliyor ve ABD ile Britanya'dan şair, romancı ve işten çıkarılmış gazetecilerle yapılan görüşmelere dayanıyor. Saat başı 150 dolara kadar ücret, günlerden dokuz aya değişen proje süreleri, teslim koşullarına bağlı ödeme kesintileri ve bağımsız yüklenici sınıflandırması tartışmaları aktarılıyor. Modellerin biçimsel şiir kurallarını öğrenmekle birlikte dize kırılımı ve anlatı şiirinde zorlandığı, klişelere yöneldiği belirtiliyor.
| Platformun 2023'ten bu yana işe aldığı kişi | 5 milyona yakın | dünya geneli |
| İlanlarda sunulan ücret | saatte 150 dolara kadar | ABD ve Britanya |
| Yazma taleplerinin istemler içindeki payı | dörtte 1 | sohbet botu kullanımı |
| Geçen yıl işini kaybeden gazeteci | 3.400 üzeri | Britanya ve ABD |
| Platformun açık ilanı | 3.623 | dünya geneli |
| Proje süreleri | birkaç günden 9 aya | ABD ve Britanya |
| Sınıf davası sayısı | 7 | ABD, Nisan 2026 |
Claude'daki filigran uygulaması yazının bozulmasıdır
Gruber anlamsal filigran yöntemini ve dayandığı AB düzenlemesini ele alıyor. Yöntem üretim sırasında kelime seçimini yeşil liste lehine, kırmızı liste aleyhine yanlılaştırıyor; böylece metne yalnız gizli anahtarla saptanabilen bir iz gömülüyor. Gruber iki eşanlamlının aynı anlamı taşımadığını, dolayısıyla filigranın çıktı kalitesini düzenleyici uyum uğruna değiştirdiğini savunuyor. Düzenlemenin 200 jetonu aşan metinlere uygulandığını, filigranın kopyala yapıştır ve çeviriden sağ çıktığını belirtiyor. Bir rakip sistemin 20 milyon yanıt üzerinde yayımlanan etki ölçümlerini de tartışıyor.
| Yükümlülüğün yürürlük tarihi | 2 Ağustos 2026 | AB |
| Filigran eşiği | 200 jeton | yaklaşık 150 kelime |
| Karşılaştırma testinde incelenen yanıt | 20 milyon | rakip sistem |
| Bildirilen beğeni oranı farkı | %0,01 ve %0,02 | rakip sistem |
| Uygulama kurallarını imzalayan taraf | 190 | AB |
Genel yayın yönetmeninin yapay zekâ kopyasını üreten site
Newton, hem yapay zekâ üzerine yayıncılık yapan hem ürün geliştiren bir şirketin kurucusu Shipper ile görüşüyor. Şirket genel yayın yönetmeninin 30.000 geçmiş düzeltisinden veri kümesi kurup bir kopya editörü ajanı eğitmiş ve bunu yönetmenin eski metinleri üzerinde geriye dönük sınamış. Shipper şirket kodunun neredeyse tamamını yapay zekânın yazdığını, buna rağmen çalışan sayısının yaklaşık 15'ten 30'a çıktığını söylüyor; gerekçesi yapay zekânın insan uzmanlığının tortusu üzerinde eğitilmesi. Dört yazılım ürünü aylık 20 dolarlık abonelikte gazetecilikle birlikte paketleniyor.
| Düzelti veri kümesi | 30.000 düzelti | ABD |
| Çalışan sayısı | 15'ten 30'a | ABD, 2025 ortasından 2026 baharına |
| Abonelik ücreti | aylık 20 dolar | ABD |
| Adlandırılmış ürün sayısı | 4 | ABD |
| Ürünlerin elden geçirilme aralığı | 3-6 ay | ABD |
Hafifçe değiştirilmiş rızasız yapay zekâ görselleri X'i sarıyor
Maiberg yayılan yeni bir rızasız yapay zekâ görseli türünü belgeliyor. Klasik derin sahtelerin aksine bu görseller çıplaklık içermiyor; gerçek fotoğraflar hafifçe değiştiriliyor ya da tümüyle üretilmiş sıradan özçekimler paylaşılıyor, bu da saptamayı zorlaştırıyor. Bazı görsellerde platformun kendi üretim aracının filigranı bulunuyor. Görselleri çoğunlukla platformun reklam geliri paylaşımından kazanç sağlayan onaylı etkileşim çiftliği hesapları paylaşıyor. Adli görüntü uzmanı Farid hem hacimdeki hem incelikteki artışa dikkat çekiyor.
| İlk derin sahte örneğinin yılı | 2017 | ABD |
| Ucuz sahte kavramının tanımlanması | 2019 | ABD |
| Uzmanın karşılaştırma dönemi | 10 yıl | ABD |
“Gülünç”: dünyadan yapay zekâ uzmanları Zuckerberg'in “herkes için yapay zekâ” savını sınıyor
Bhattacharya 10 Ağustos 2026'da yayımlanan bir manifestoya dünyanın farklı bölgelerinden altı yapay zekâ gözlemcisinin verdiği yanıtları derliyor. Okolo veri merkezlerinin ekonomik faydasının abartıldığını, Kenya'nın jeotermal destekli veri merkezinin şebeke kısıtı nedeniyle askıya alındığını, Güney Afrika ile Nijerya'daki tesislerin şebeke istikrarını zorlayacağını söylüyor. Vishnoi düşük kaynaklı ve kabile dillerini konuşanların dışarıda kaldığını söylüyor; Mulobi Kenya'da elektrik ve cihaz erişiminin belirleyici olduğunu vurguluyor; Ortiz-Freuler metnin ABD düzenleyicilerine ayrı mesaj verdiğini aktarıyor.
| Görüş alınan uzman sayısı | 6 | dünya geneli |
| Manifestonun yayım tarihi | 10 Ağustos 2026 | ABD |
| Sıralanan ilke sayısı | 4 | katılım, faillik, seçim, güven |
Yunuslar ve başka âşıklar
Arazi, Kolombiya'nın güneyinde Caquetá Irmağı boyunca yaşayan Andoque halkıyla 2018'de başlayan bir yıldan uzun saha çalışmasına dayanarak ırmak yunusunun neden kötü kişi sayıldığını çözümlüyor. Yunus, şekil değiştirip cinsel yolla ölümcül hastalık bulaştıran bir baştan çıkarıcı olarak anlatılıyor; Arazi bunu ensest yasağına, karşılıklılığın reddine ve beyazlarla kurulan ilişkiye bağlıyor. Köken mitini, bir klanı yutan tekne hikâyesini ve orman ruhu anlatılarını kayda geçiriyor. Kauçuk dönemi, nüfusu 1908'deki yaklaşık 10.000 kişiden 1930'ların ortasında birkaç düzineye indirmiş.
| Saha çalışması | 1 yıldan fazla | Kolombiya, 2018-2019 |
| Andoque nüfusu | 10.000 | Kolombiya, 1908 |
| Bugünkü nüfus | 260 kişi | Kolombiya |
| Irmak yunuslarının yaşı | 10 milyon yıl | Güney Amerika |
| Yağmur ormanı alanı | 2,3 milyon mil kare | Amazon |
İtibarı çürütülmüş bir sahte bilimin dönüşü
Falk öjeninin ABD'de siyasetin ve üreme teknolojisinin içinden yeniden yükseldiğini savunuyor. Galton'un 1883'te terimi türetmesinden 1927 tarihli Yüksek Mahkeme kararına ve 1924 Göç Yasası'na uzanan tarihi anlatıyor; ABD'de yirminci yüzyıl boyunca 60.000 ile 70.000 arası kişinin zorla kısırlaştırıldığını, en az 30 eyalette kısırlaştırma yasası bulunduğunu aktarıyor. Sear, Kline, Levine ile Bashford'a dayanarak ırkın biyolojik değil toplumsal bir kurgu olduğunu, zekâ ölçümünün dar bir ölçü olarak kaldığını yazıyor. Güncel örnek olarak poligenik embriyo taraması sunan bir şirketi inceliyor.
| Terimin türetilme yılı | 1883 | Birleşik Krallık |
| Göç Yasası | 1924 | ABD |
| Yüksek Mahkeme kararı | 1927 | ABD |
| Zorla kısırlaştırılan kişi | 60.000-70.000 | ABD, 20. yüzyıl |
| Kısırlaştırma yasası olan eyalet | en az 30 | ABD |
| Hapishanelerde kısırlaştırmanın bitişi | 2013 | ABD, Kaliforniya |
| Embriyo tarama bekleme listesi | 3.000 kişi | ABD, Nisan 2026 |
| Reklamdaki zekâ kalıtım iddiası | %50 | ABD, 2025 |
Antik Yunanlar rüyalarını nasıl yorumluyordu
French, klasik filolog Kotwick ile rüya yorumu kitabı üzerine konuşuyor. Kotwick Homeros'tan Aiskhylos, Herodotos, Platon ve Aristoteles'e uzanan çizgide ortak bir yöntem bulunduğunu savunuyor ve buna benzerlik hermeneutiği adını veriyor; dört adımlı bir okuma tarif ediyor. Penelope'nin kaz ile kartal rüyasını en erken kayıtlı örnek sayıyor, Mısır, İbrani ve Mezopotamya örneklerinin daha eski olduğunu belirtiyor. Aristoteles'in simgesel yorumu tümden reddetmediğini öne sürüyor. Hipokratik metinde rüyaların bedensel tanı aracı sayıldığını, bunun evrenin benzerlikler üzerinden kurulduğu varsayımına dayandığını aktarıyor.
| Odysseus'un yokluğu | 20 yıl | Homeros anlatısı |
| Rüyadaki kaz sayısı | 20 | Homeros anlatısı |
| Benzerlik hermeneutiğinin adımı | 4 | kuram |
| Alegorik yorumun ilk izi | MÖ 5. yüzyıl | Yunanistan |
Yaşamın son evrensel ortak atası yaşamın kendisinden önce gelmiş olabilir
Ball, Martin, Mrnjavac ile Moran'ın çalışmasını aktarıyor. Yazarlar son evrensel ortak atanın canlı bir hücre değil, derin deniz hidrotermal bacalarında oluşmuş yarı organik yarı mineral bir kimyasal sistem olduğunu savunuyor. Filogenetik geri çıkarımla bakteri ile arkelerin ortak atalarının metabolik ağlarındaki boşluklarını saptıyorlar; eksik tepkimelerin nikel, demir, kobalt ve paladyum gibi metallerce katalizlendiğini, enerji taşıyıcısının fosfit olduğunu öne sürüyorlar. Lane, Segrè, Boden ile Masel metal bolluğu ve fosfitten fosfata geçiş üzerinden itiraz ediyor.
| Yaşamın kökeni tahmini | 4 milyar yıl önce | Dünya |
| Genetik kod kökeni sayısı | 1 | kuram |
| İncelenen köken sayısı | 2 | bakteri ve arke ortak ataları |
| Ekibin önceki çalışması | 2016 | Almanya |
Fizikçiler ultra hassas çekirdek saati için doğru kristal konumunu buldu
Krywko, Avusturya'da Schumm'un ekibinin toryum-229 atomlarının kalsiyum florür kristal örgüsünde oturabildiği dört konumu haritalamasını aktarıyor. Özel yapım morötesi lazerle tek dalga boyunda 60 saniye uyarılıp beş dakika bozunma izleniyor; üç konumun birden çok dalga boyunda ışıma yaptığı, yani düzensiz elektrik alanı taşıdığı, dördüncüsünün tek dalga boyunda yanıt verdiği bulunuyor. Elektron yerine çekirdek geçişi kullanmak saati dış girişimden koruyor. Derevianko, Hudson ile Peik yorum yapıyor, Çin'de Ding'in ekibi benzer sonuç almış.
| Kristal örgüsündeki toryum konumu | 4 | Avusturya |
| Saat için uygun konum | 1 | Avusturya |
| Düzensiz alan gösteren konum | 3 | Avusturya |
| Lazer uyarma süresi | 60 saniye | Avusturya |
| Bozunma gözlem süresi | 5 dakika | Avusturya |
| Öngörülen hassasiyet üstünlüğü | 10 kata kadar | atom saatlerine göre |
| Kristal büyütme deneyleri | 15 yıl | Avusturya |
| Yıl sonu hedefi | 1000 kat iyileşme | Avusturya |
“Asya su kulesi” her yıl 24 milyar ton yeraltı suyu yitiriyor
Liu, Li, Bo, Wang ile Zhou çoklu uydu gözlemlerini yer sistemi modellemesi ve açıklanabilir yapay öğrenmeyle birleştiren hafif bir dönüştürücü mimarisi kurup Yüksek Dağ Asya'sında yaklaşık yirmi yıllık yeraltı suyu depolama değişimini yeniden üretiyor. Bölgenin yaklaşık üçte ikisinde depolama azalıyor, en büyük kayıp Ganj-Brahmaputra, İndus ve Amu Derya havzalarında görülüyor, yüksek rakımlı iç alanlarda yerel artışlar var. İklim etkenleri değişimin yaklaşık yarısını açıklıyor, 2010 sonrası insan çekimi belirginleşiyor. Sonuçlar binlerce kuyu ölçümüyle karşılaştırılmış.
| Yıllık yeraltı suyu kaybı | 24,2 milyar ton | Yüksek Dağ Asyası |
| İnceleme dönemi | 2003-2020 | Yüksek Dağ Asyası |
| Azalma görülen alan payı | üçte 2 | Yüksek Dağ Asyası |
| İnsan çekiminin belirginleştiği eşik | 2010 sonrası | Yüksek Dağ Asyası |
| Buzul tamponunun bitişi | 2060'lar | Yüksek Dağ Asyası |
| Etkilenen mansap ülkesi | 12'den fazla | Asya |
Halkın yüzüne atılmış bir kova boya daha
Wong, ABD'de bir müzenin Matisse ve fovistler sergisinde kullandığı iki üretken yapay zekâ uygulamasını inceliyor. Serginin merkezinde 1905'te Salon d'Automne'da sergilenip skandal yaratan bir tablo var. Giriş salonunda 1905 Paris sokaklarını canlandıran bir animasyon, çıkışta ise tabloları çerçevenin dışına taşıyan videolar bulunuyor. Wong düz ve doygun renk düzlemleriyle çalışan fovistlerin işlerine gerçekçi derinlik eklenmesini kendi tercihlerine aykırı buluyor. Baş küratör Bishop işin yoğun araştırma ve haftalık toplantılarla yürüdüğünü, tarihsel doğruluğun gözetildiğini söylüyor.
| Tablonun sergilendiği yıl | 1905 | Paris |
| Sergideki yapay zekâ uygulaması | 2 | ABD |
| İşbirliği toplantı sıklığı | haftada 1 | ABD |
Sanayi tipi hayvancılık kendi kendini düzeltir mi?
Gould ile Flynn-Do sanayi tipi hayvancılığın ülkeler zenginleştikçe kendiliğinden düzelip düzelmeyeceğini Kuznets eğrisi çerçevesiyle inceliyor. Et tüketiminin kişi başı gelirle birlikte arttığını, belirli gelir eşiklerinde üretimin büyük fabrika işletmelerinde yoğunlaştığını gösteriyorlar; tavuk üretimi kişi başı yaklaşık 1.000 dolarda, batarya kafesler 10.000 dolarda, depo tipi domuz yetiştiriciliği 30.000 dolarda baskın hale geliyor. Hava kirliliği, orman kaybı ve çocuk işçiliğindeki ters U örüntüleri karşılaştırma noktası. Almanya, Danimarka ve Avusturya'da et tüketiminin zirve yapması refah iyileşmesine kanıt sayılıyor.
| Tavuk sanayileşme eşiği | kişi başı 1.000 dolar | küresel |
| Batarya kafes eşiği | kişi başı 10.000 dolar | küresel |
| Depo tipi domuz eşiği | kişi başı 30.000 dolar | küresel |
| Güney Kore et tüketimi | yılda 4 kilodan 120 kiloya | Güney Kore, 1961'den bugüne |
| Kafessiz yumurta payı | %45, %62 ve %82 | ABD, Avrupa ve Birleşik Krallık |
| Alman domuz eti tüketimi | 5 yılda %10 üzeri düşüş | Almanya |
| Et tüketimi tavanı | kişi başı yılda 150 kilo | küresel |
| Kesilen hayvan sayısı | kişi başı 10'dan 20'ye | Almanya, 1980'den 2022'ye |
| Hayvanların acı çektiğine inanç | %70-90 | gelir düzeyleri boyunca |
| Alternatif et pazar payı | %2'den az | küresel |
Hidrojende sıradaki büyük şey yeraltında olabilir
Crownhart doğal yollarla oluşan yeraltı hidrojenine yönelen arama faaliyetini özetliyor. Bugün hidrojenin ezici çoğunluğu doğal gazdan üretiliyor ve petrol rafinajı ile gübre üretiminde kullanılıyor. Kuzey Amerika, Afrika, Asya, Avrupa ve Avustralya'da doğal kaynaklar bulundu; ABD'de Kansas ile Michigan arasında uzanan bir yarık öne çıkıyor, yaklaşık bir milyar yıl önceki yarılma demir bakımından zengin kayaç bırakmış ve bu kayaç suyla tepkimeye girip hidrojen üretiyor. Nebraska ile Kansas'ta alınan örneklerde derişim yüzde 96'ya çıkıyor. Depolama ve taşıma sorunları çözülmüş değil.
| Örneklerde hidrojen derişimi | %96 | ABD, Nebraska ve Kansas |
| Bir şirketin toplam fonu | 400 milyon dolar üzeri | ABD |
| Sondaj deliği başına yıllık salım | 8 kilogram | Kanada, kuzey Ontario |
| Sahadaki sondaj deliği | 14.000 üzeri | Kanada, kuzey Ontario |
| Yarığın oluşumu | 1 milyar yıl önce | ABD |
| Tam ölçekli üretim hedefi | 2028 | Kanada |
Amazon vergisi
Godin büyük perakende platformunun arama reklamı dizgesini ele alıyor. Reklamların talep yaratmadığını, sabit bir pazar payı için savunma amacıyla satın alındığını, dolayısıyla sıfır toplamlı bir oyun kurduğunu savunuyor. Üstün ürün sunan satıcıların bile görünürlüğünü korumak için reklam almak zorunda kaldığını, maliyetin daha yüksek fiyat ve daha az ürün yeniliği olarak tüketiciye geçtiğini yazıyor. Dizgenin üreticileri reklam bütçesi ayırabilmek için daha ucuz mal yapmaya ittiğini öne sürüyor. Kendi yayıncısının kitap adı aramalarında tıklama başına ödediği tutarı örnek veriyor.
| Haftalık arama reklamı geliri | 1 milyar dolara yakın | ABD |
| Yıllık arama reklamı geliri | 50 milyar dolar üzeri | ABD |
| Tıklama başına maliyet örneği | 1 dolar | ABD |
Neden her şey dolandırıcılık gibi geliyor?
Horvath ABD'de tüketicilerin fiyatlara duyduğu güvensizliğin kaynağını enflasyondan çok referans noktalarının kaybolmasına bağlıyor. Gözetim temelli fiyatlama, kademeli fiyatlama, dinamik fiyatlama, küçültme enflasyonu, kalite düşürme ve satın alma sonrası ortaya çıkan gizli ücretler piyasa şeffaflığını bozan uygulamalar olarak sıralanıyor. Birleşme ve satın almalar yoluyla yoğunlaşmanın raftaki çeşitliliği görüntüden ibaret bıraktığı belirtiliyor. Horvath fiyat takibi ve şikâyet süreçlerinin tüketiciye yüklediği ücretsiz emeği bir rahatsızlık ekonomisi olarak adlandırıyor ve yıllık kaybı 165 milyar dolar olarak veriyor.
| Ürün ya da hizmet sorunu yaşayanlar | %80 | ABD, 2025 |
| Bunlar içinde öfke hissedenler | üçte 2 | ABD, 2025 |
| Rahatsızlık ekonomisinin yıllık kaybı | 165 milyar dolar | ABD |
| Takip edilen ürün | 50 ürün | ABD, 2025 indirim günleri |
| Örnek üründeki indirim | %17 | ABD |