174 kayıt tarandı
Önce bunlar
Nvidia’nın riskli işi
Ben Thompson yapay zekâ altyapısının finansmanını 1870’lerde Jay Cooke’un demiryolu tahvili satışıyla karşılaştırıyor. 2025 sonundan bu yana büyük teknoloji şirketlerinin özkaynaktan borca kaydığını, Oracle, Meta, Alphabet ile Amazon’un toplu tahvil ihraçlarının 2026’da 194 milyar dolara ulaştığını, bu tahvillerin yüzde 86’sının yüksek getiriyle işlem gördüğünü aktarıyor. İhraçlardaki talep karşılama oranı beş kattan iki katın altına inmiş. Yazının son bölümü Nvidia’nın Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs ile KKR yanında kurduğu platformu ele alıyor: hedef 500 milyar dolarlık üçüncü taraf sermayesi, Nvidia bazı projelerde yüzde 25’e varan artık değer garantisi veriyor.
| Hedeflenen üçüncü taraf sermayesi | 500 milyar dolar | Nvidia platformu |
| Artık değer garantisi | %25 | proje değeri |
| Borç ihracı | 194 milyar dolar | 2026, dört şirket |
| Yüksek getiriyle işlem gören tahvil | %86 | 2026 ihraçları |
| Google Cloud büyümesi | %82 | yıllık |
Devlet borcunu kimin finanse ettiği önemli mi?
J. Scott Davis ile Lillian Derr borcun kim tarafından tutulduğunun uzun vadeli faize yansıyıp yansımadığını ölçüyor. 19 OECD ülkesinin 1988-2024 verisinde uzun vadeli faizleri OECD’nin iki yıl ileriye dönük borç ile açık tahminlerine regresse ediyor, denkleme cari işlemler dengesi ile net dış varlık tahminlerini ekliyorlar. Dış borçlanmayla finanse edilen açığın faiz üzerindeki etkisi iç tasarrufla finanse edilene göre daha büyük çıkıyor. Japonya net dış varlık pozisyonu millî gelirin yüzde 82’sine ulaştığı için borç oranı 251’e çıkmasına karşın ucuz borçlanmayı sürdürüyor. ABD cari açığı pandemi öncesindeki yüzde 2’nin altından bugün yüzde 4 dolayına çıkmış.
| Örneklem | 19 ülke, 1988-2024 | OECD |
| Japonya brüt borcu | %251 | millî gelir, 2024 |
| Japonya net dış varlığı | %82 | millî gelir |
| ABD brüt borcu | %121 | millî gelir, 2024 |
| ABD cari açığı | %4 | bugün |
Tüketici ne kadar sıkışık? Ayrışan kredi kartı gecikme ölçütlerini uzlaştırmak
Donghoon Lee, Daniel Mangrum, Joelle Scally, Tejas Sinha ile Wilbert van der Klaauw iki gecikme ölçütünün neden ayrıştığını Consumer Credit Panel ile Equifax verisinde çözüyor. 90 günden uzun gecikmiş bakiye payı 2022 üçüncü çeyrekteki yüzde 7,6’dan 2026 ilk çeyrekte yüzde 12,8’e çıkarken yeni gecikmeleri ölçen akış oranı 2024’ten bu yana yatay. Neden, zarar yazılan borcun kredi bürolarına daha uzun raporlanması: bir yıl sonra hâlâ raporlanan pay 2004-2012 döneminde yüzde 40 iken 2024’te yüzde 80’e çıkmış. Zarar yazılan bakiyeler çıkarıldığında stok, akış ile Call Report ölçütleri yakınsıyor.
| 90+ gün gecikmiş bakiye | %7,6 | 2022 üçüncü çeyrek |
| 90+ gün gecikmiş bakiye | %12,8 | 2026 ilk çeyrek |
| Bir yıl sonra raporlanan zarar kaydı | %40 | 2004-2012 |
| Bir yıl sonra raporlanan zarar kaydı | %80 | 2024 |
| Zarar yazılmış bakiye taşıyan kişi | 23 milyon | ABD |
Yapısal reformlar özel yatırımı serbest bırakabilir mi?
Christos Mavrogiannis, Nico Zorell ile Christoph Zwick 26 gelişmiş ekonominin 1975-2020 verisinde büyük emek ile ürün piyasası reformlarının özel yatırıma etkisini ölçüyor. Duval ve arkadaşlarının anlatısal reform veri tabanını yerel projeksiyonlarla birleştiriyor, reformun içselliğini gidermek için eğilim skoru tabanlı ters olasılık ağırlıklandırması kullanıyorlar. Örneklemdeki 354 büyük reformun 267’si ürün, 87’si emek piyasasında. Emek piyasası reformu reel özel yatırımı altı yılda kümülatif yüzde 5, ürün piyasası reformu yüzde 3 artırıyor. Etki üçüncü yıldan sonra anlamlı hale geliyor, hukukun üstünlüğü güçlü ülkelerde yüzde 7’ye çıkıyor.
| Emek piyasası reformunun etkisi | %5 | altı yıl, kümülatif |
| Ürün piyasası reformunun etkisi | %3 | altı yıl, kümülatif |
| Güçlü hukuk grubunda etki | %7 | ufuk sonu |
| Reform sayısı | 354 | 267 ürün, 87 emek |
| Örneklem | 26 ülke, 1975-2020 | OECD |
Ticari gayrimenkul geliştirme potansiyeli ve Fırsat Bölgelerinin seçimi
David Glancy, Robert Kurtzman ile Lara Loewenstein Fırsat Bölgeleri programında valilerin hangi bölgeleri seçtiğini inceliyor. Dodge Data & Analytics’in faz düzeyi ticari inşaat mikro verisiyle 50 eyalette 30.485 uygun düşük gelirli sayım bölgesini, bunların 7.584’ü ilan edilmiş olanı karşılaştırıyorlar. Program etkisi kontrolsüz tahminde bölge başına 0,47 proje çıkarken program öncesi inşaat planı kontrol edildiğinde 0,15’e iniyor. Ham farkın yaklaşık yüzde 67’si seçim etkisinden geliyor. Kalibre edilmiş yapısal seçim modelinde valilerin yoksulluk tercihi 5,61, gelişim potansiyeli tercihi 0,17 tahmin ediliyor.
| Kontrolsüz program etkisi | 0,47 proje | bölge başına |
| Tam kontrollü etki | 0,15 proje | bölge başına |
| Seçim etkisinin payı | %67 | ham fark |
| Uygun bölge | 30.485 | 50 eyalet |
| İlan edilen bölge | 7.584 | Fırsat Bölgesi |
Göçmen kazanç uyumu, 1981-2021
Randall Akee, Jimmy Chin ile Daniel Crown Sosyal Güvenlik İdaresi’nin Continuous Work History Sample verisini IRS W-2 kayıtlarıyla birleştirip 41 yıllık panel kuruyor. Yaklaşık 500.000 göçmen ile 4 milyon yerli doğumlu izleniyor. Kimlik stratejisi emek piyasasından uzun süreli çekilmeyi geri göç olarak sınıflandırıp kalıcı göçmenleri ayırmak üzerine kurulu. Göçmenlerin beşte biri ile üçte biri arasında bir bölümü on yıl içinde geri dönüyor. Erkekler yerlilere göre 0,71 log puan, kadınlar 0,61 log puan geride başlıyor; erkekler sekiz yılda, kadınlar on dokuz yılda yakınsıyor.
| Erkek giriş kazanç açığı | 0,71 log puan | yerli doğumluya göre |
| Erkek yakınsama süresi | 8 yıl | varıştan sonra |
| Kadın giriş kazanç açığı | 0,61 log puan | yerli doğumluya göre |
| Kadın yakınsama süresi | 19 yıl | varıştan sonra |
| Göçmen örneklemi | 500.000 | 1981-2021 |
Bir asırlık ABD kurumsal tahvilini yeniden kurmak: tarihsel bakışla kredi riski
Mohammad Ghaderi, Sebastien Plante, Nikolai Roussanov ile Sang Byung Seo 128 yılı kapsayan tarihsel bir ABD kurumsal tahvil veri tabanı kuruyor. Veri 100.000’in üzerinde tahvilden ve 7 milyon gözlemden oluşuyor. Yakın dönem örnekleminde kurumsal tahvil fazla getirisi büyük ölçüde vade primini yansıtırken, uzun tarihsel örneklem istatistiksel olarak anlamlı bir kredi risk primi veriyor. Kredi makasları hem gelecekteki tahvil getirilerini hem makro göstergeleri öngörüyor, ancak İkinci Dünya Savaşı öncesi veriler eklendiğinde iş çevrimini öngörme gücü zayıflıyor.
| Veri kapsamı | 128 yıl | ABD kurumsal tahvili |
| Tahvil sayısı | 100.000 | veri tabanı |
| Gözlem sayısı | 7 milyon | tahvil-ay |
Finansal riskin kısa tarihi
Samuel Hartzmark ile David Solomon finans mesleğinin riski hangi dönemde nasıl kavradığını izliyor. Yirminci yüzyıl başında hisse senedinin yatırım değil spekülasyon sayıldığını, yatırım kabul edildikten sonra riskin tahvillerle kaba karşılaştırma üzerinden sermaye kaybı olasılığı olarak anlaşıldığını gösteriyorlar. Standart sapmanın risk ölçütü olarak yerleşmesi Markowitz’in 1952 tarihli çalışmasıyla başlıyor, 1960’larda yaygınlaşıyor. Lucas’ın 1978’de tüketimle korelasyon kavramını getirmesiyle çerçeve bugünkü halini alıyor. Yazarlar geçmiş dönem hisse değerlemelerini yorumlarken model keşfinin hesaba katılmasını öneriyor.
| Standart sapmanın risk ölçütü olarak önerilmesi | 1952 | Markowitz |
| Yaygın kabul | 1960 | sonrası |
| Tüketimle korelasyon kavramı | 1978 | Lucas |
Özel kredinin pürüzsüz seyri gerçek mi, muhasebe yanılsaması mı?
Larry Swedroe özel kredi piyasasının düşük görünen oynaklığını değerleme yönteminden ayırmaya çalışıyor. Sektör 2008’de yaklaşık 250 milyar dolarken bugün 2,28 trilyon dolara ulaşmış; Cliffwater Direct Lending Endeksi 2010 Eylülünden bu yana yılda yüzde 9,5 kazandırmış. Fitch 2025 için yüzde 9,2 temerrüt oranı kaydediyor, kovenant-lite işlemlerin payı 2023’te yüzde 4 iken 2025’te yüzde 21’e çıkmış. Hoyeon Kang’ın hesabına göre seri korelasyon düzeltmesiyle endeksin çeyreklik oynaklığı yaklaşık yüzde 26 düşük görünüyor, Sharpe oranı 1,39’dan 1,03’e iniyor.
| Sektör büyüklüğü | 2,28 trilyon dolar | bugün |
| Sektör büyüklüğü | 250 milyar dolar | 2008 |
| Endeks getirisi | %9,5 | yıllık, 2010 sonrası |
| Temerrüt oranı | %9,2 | 2025, Fitch |
| Düzeltilmiş Sharpe oranı | 1,03 | 1,39 yerine |
Anomali getirilerinin gizli sürücüsü olarak çarpıklık
Gong, Lynch ile Ogden hisse senedi anomalilerinin ne kadarının nadir ve aşırı pozitif tekil getirilerden geldiğini ölçüyor. Çarpıklığı yöneten bir kurgu test edilen 18 anomalinin tamamında ortalama yıllık getiriyi 5,45 puan artırıyor, Sharpe oranını 0,12 iyileştiriyor. İşlem maliyetleri düşüldükten sonra fayda 1,58 puana iniyor. İyileşme değer ile yatırım stratejilerinde 9 puanı aşıyor. Kurgu resesyon dönemlerinde yüzde 20,4, genişleme dönemlerinde yüzde 3,7 fazla getiri veriyor, ayların yüzde 54’ünde kârlı çıkıyor.
| Ortalama yıllık getiri artışı | 5,45 puan | 18 anomali |
| Maliyet sonrası fayda | 1,58 puan | yıllık |
| Sharpe oranı iyileşmesi | 0,12 | ortalama |
| Resesyon fazla getirisi | %20,4 | yıllık |
| Genişleme fazla getirisi | %3,7 | yıllık |
Borsanın çılgın dinginliği
Owen Lamont endeks oynaklığını tekil hisse oynaklığı eksi kesitsel dağılım olarak ayrıştırıyor ve bugün iki gücün ters yönde çalıştığını gösteriyor. Tekil hisse oynaklığı tarihsel dağılımın 97., kesitsel dağılım 99. yüzdelik diliminde. Buna karşılık bir aylık zımni korelasyon yüzde 8 dolayında, 2006’dan bu yana geçerli yüzde 37’lik ortalamanın çok altında ve kendi dağılımının alt yüzde 1’inde. Kriz dönemlerinde korelasyon 2008 Ekiminde yüzde 97, 2011 Kasımında yüzde 96, 2020 Martında yüzde 87 seviyesindeydi.
| Zımni korelasyon | %8 | bir aylık |
| Korelasyon ortalaması | %37 | 2006 sonrası |
| Tekil hisse oynaklığı | 97. yüzdelik | tarihsel dağılım |
| Kesitsel dağılım | 99. yüzdelik | tarihsel dağılım |
| Kriz dönemi korelasyonu | %97 | 2008 Ekimi |
150 yıllık küresel hisse getirisi: doğum yeri kurası
Yazar 16 gelişmiş piyasanın 150 yıllık hisse senedi verisini kullanarak yıllık yüzde 7 getiri anlatısını sınıyor. Avustralya yılda yüzde 7,2 bileşik getiri verirken Portekiz yüzde 0,9’da kalıyor. 1900-2020 aralığında ABD yüzde 6,7, Portekiz eksi yüzde 0,3 getiriyle kapatıyor. Fransa 1942 zirvesini veri setinin geri kalanında bir daha görmüyor, 78 yıl su altında kalıyor. Aritmetik ortalama yüzde 7 iken bileşik büyüme yüzde 4,5’e iniyor; aradaki fark varyansın maliyeti olarak yorumlanıyor. 16 piyasanın 11’i otuz yıllık negatif reel getiri dönemi yaşamış.
| Avustralya yıllık getirisi | %7,2 | bileşik |
| Portekiz yıllık getirisi | %0,9 | bileşik |
| Aritmetik ortalama | %7 | yıllık |
| Bileşik büyüme | %4,5 | yıllık |
| Negatif otuz yıl yaşayan piyasa | 11 | 16 piyasa içinde |
İşgücüne katılımdaki sert düşüşün ardında ne var?
Alexander Bick ABD işgücüne katılım oranının 2026 Haziranında yüzde 61,6’ya inmesini üç bileşene ayırıyor. Oran 2023 başından 2025 sonuna kadar yüzde 62,4 ile 62,7 bandında kalmış, sonraki altı ayda 0,9 puan düşmüş. Düşüşün 0,35 puanı 2026 Ocağındaki nüfus kontrolü revizyonundan, 0,14 puanı yaşlanmadan, 0,33 puanı yaş grupları içindeki davranış değişiminden geliyor. Asal yaş grubunda, yani 25 ile 54 arasında katılım Haziranda yaklaşık 0,6 puan gerilemiş. Pandemi dönemi dışarıda tutulduğunda oran 1976’dan bu yana en düşük seviyede.
| Katılım oranı | %61,6 | 2026 Haziranı |
| Altı aylık düşüş | 0,9 puan | toplam |
| Nüfus revizyonunun katkısı | 0,35 puan | düşüşün %43’ü |
| Davranış değişiminin katkısı | 0,33 puan | düşüşün %41’i |
| Asal yaş katılım düşüşü | 0,6 puan | 25-54 yaş |
Dev halka arzların endeks fonlarına etkisi
Allan Roth yaklaşan dev halka arzların geniş tabanlı endeks fonlarını nasıl etkileyeceğini hesaplıyor. Vanguard Total Stock Market fonunun yaklaşık yüzde 35’i en büyük on şirkette toplanmış durumda. SpaceX 12 Haziranda 135 dolardan halka açılıp 18 Haziranda Morningstar endeksine 185 dolardan girmiş, sonrasında bu seviyeden yüzde 40 gerilemiş. Yaklaşık 85 milyar dolarlık arz endeksin yüzde 0,15’ine denk geldiği için hissedeki yüzde 20’lik bir düşüş endekse yüzde 0,30 yansıyor. Nvidia için aynı hesap yüzde 1,34 veriyor. Musk’ın yüzde 48’lik payı 2027 ortasına kadar kilitli.
| İlk on şirketin ağırlığı | %35 | Vanguard Total Stock Market |
| SpaceX halka arz fiyatı | 135 dolar | 12 Haziran |
| Endekse giriş fiyatı | 185 dolar | 18 Haziran |
| Endekse giriş sonrası düşüş | %40 | SpaceX |
| Kilitli pay | %48 | 2027 ortasına kadar |
Büyük teknoloji Milton Friedman’la buluşuyor
Liz Hoffman yapay zekâ altyapısının finansmanını Friedman’ın harcama matrisinin dört gözü üzerinden okuyor. Önce şirketler kendi kârlarını kendi altyapılarına harcadı, sonra Intel’in 15 milyar dolarlık hisse satışı gibi hamlelerle hissedar ile tahvil sahibi parası devreye girdi. Bugün Nvidia’nın Wall Street’ten topladığı 500 milyar dolarlık havuz OpenAI’nin SoftBank veri merkezi kirasını ve CoreWeave üzerinden girişimlerin çip erişimini finanse ediyor. Hoffman bunu matrisin başkasının parasını başkası için harcama gözüne yerleştiriyor. Nvidia bazı projelerde değerin yüzde 25’ine kadar kalıntı değer desteği veriyor.
| Nvidia finansman havuzu | 500 milyar dolar | Wall Street |
| Intel hisse satışı | 15 milyar dolar | özkaynak |
| Kalıntı değer desteği | %25 | proje değeri |
Google, Anthropic’in TPU yatırımı için 200 milyar dolarlık finansman ağının merkezinde
Aminu Abdullahi Google’ın özel kredi firmaları, bankalar, veri merkezi geliştiricileri ile kripto madencilerini kapsayan yaklaşık 200 milyar dolarlık bir finansman ağı kurduğunu aktarıyor. Ağın 150 milyar dolarlık bölümü Google’ın kendi TPU’larından oluşuyor. Haziranda kurulan bir bilgi işlem aracı şirketi 35 milyar dolara yaklaşık bir milyon TPU satın almış. Broadcom, Apollo, Blackstone ile Morgan Stanley yapının içinde. Kiralamalar temerrüde düşerse Google’ın azami riski 44 milyar dolar. Google garantili tesisler yüzde 7,1’den, Nvidia çipli tesisler yüzde 9,3’ten borçlanıyor.
| Toplam finansman ağı | 200 milyar dolar | Anthropic TPU |
| Google TPU payı | 150 milyar dolar | ağ içinde |
| Google’ın azami riski | 44 milyar dolar | kira garantisi |
| Google garantili borçlanma | %7,1 | veri merkezi |
| Nvidia çipli tesis borçlanması | %9,3 | veri merkezi |
ABD-İran çıkmazında petrol varil başına 90 dolara çıktı
Hürmüz Boğazı’ndaki çıkmazın sertleşmesiyle Brent iki haftanın en yükseğine, varil başına 90 dolara çıktı, sonra 88 dolara geriledi. Günlük artış Brent’te yüzde 1,6, Amerikan ham petrolünde yüzde 1,8. Savaşın altıncı ayında boğazdaki ticari gemi trafiği durma noktasına gelmiş, birçok gemi kimliğini gizliyor. Savaş öncesinde günde yaklaşık 130 gemi geçiyordu. Suudi Arabistan’ın kullandığı Kızıldeniz rotası da Husi tehditleriyle riskli hale gelmiş; Babülmendep’ten Pazartesi 36 geçiş kaydedilmiş. ABD’de ortalama benzin galonu 4,11 dolar, savaş başından bu yana yüzde 38 artmış.
| Brent ham petrol | 90 dolar | varil, zirve |
| Brent günlük artış | %1,6 | gün içi |
| Savaş öncesi boğaz trafiği | 130 gemi | günlük |
| Babülmendep geçişi | 36 gemi | Pazartesi |
| ABD benzin fiyatı | 4,11 dolar | galon |
Konut daralması bitti
Conor Sen ABD konut piyasasında 2022 başından bu yana süren 4,5 yıllık daralmanın sona erdiğini savunuyor. Florida, Teksas ile Arizona’da pandemi öncesine göre yüzde 20 ile 30 fazla olan ilan stoku gerilemeye başlamış, bekleyen satışlar artmış, konut yapımcıları teşvikleri azaltıp marjlarını genişletmiş. PulteGroup’un Florida siparişleri yıllık yüzde 19 artmış. San Francisco’da ev fiyatları yüzde 9,2, kiralar yüzde 23 yükselmiş. Sen ipotek faizinin yüzde 6’nın üzerinde kalmasına ve Seattle gibi bölgelerdeki zayıflığa karşın yönün toparlanma olduğunu yazıyor.
| Daralma süresi | 4,5 yıl | 2022 başından |
| İlan stoku fazlası | %20-30 | Florida, Teksas, Arizona |
| San Francisco fiyat artışı | %9,2 | yıllık |
| San Francisco kira artışı | %23 | yıllık |
| PulteGroup Florida siparişi | %19 | yıllık artış |
Shein sonunda Hong Kong’da halka açılıyor. Peki dünya çoktan yoluna mı gitti?
Kristie Neo Shein’in Hong Kong borsasındaki halka arzını ve değerlemesindeki gerilemeyi aktarıyor. Şirketin 2022’deki yaklaşık 100 milyar dolarlık değerlemesi bugün 30 ile 40 milyar dolar aralığına çekilmiş. Hong Kong halka arz piyasası 2026’nın ilk yarısında 85 arzla 209,9 milyar Hong Kong doları toplamış, bu yıllık yüzde 92 artışa denk geliyor. Shein erken yatırımcılara yıllık yüzde 8 garantili getiri sunuyor, toplam tutar 1,1 milyar dolar.
| 2022 değerlemesi | 100 milyar dolar | zirve |
| Hedeflenen değerleme | 30-40 milyar dolar | halka arz |
| Hong Kong halka arz hacmi | 209,9 milyar HKD | 2026 ilk yarı |
| Halka arz sayısı | 85 | 2026 ilk yarı |
| Garantili getiri | %8 | yıllık, 1,1 milyar dolar |
Delhi Lakshmi Yojana ilk haftada 5,14 lakh kayda ulaştı
Delhi hükümetinin 1 Ağustosta başlattığı nakit destek programına ilk yedi günde 514.460 kadın kaydoldu, 218.728 kişi başvuru formunu tamamladı. Program aylık 2.500 rupilik desteğin 1.000 rupilik bölümünü merkez bankası dijital para cüzdanına, 1.500 rupilik bölümünü vadeli mevduat hesabına yatırıyor; isteyene tutarın tamamı mevduata yönlendiriliyor. Böylece perakende merkez bankası dijital parası bir sosyal transfer kanalı olarak kullanılıyor. En çok kayıt 73.676 ile Kuzeydoğu Delhi’den geldi, onu 55.700 ile Kuzeybatı, 44.358 ile Batı Delhi izledi.
| Kayıt | 514.460 | ilk hafta |
| Tamamlanan başvuru | 218.728 | ilk hafta |
| Aylık destek | 2.500 rupi | kişi başına |
| Dijital para cüzdanına giden pay | 1.000 rupi | aylık |
| Kuzeydoğu Delhi kaydı | 73.676 | bölge birincisi |
Yapay zekâ hakemliği ne kadar işe yarıyor?
Paul Litvak on açık erişimli psikoloji makalesine toplam 100 bilinen hata yerleştirip bunları sınır modellerden ve iki ticari inceleme aracından geçiriyor. Test edilen dokuz sistem arasında en iyisi 71, en kötüsü 30 hata yakalıyor. Bütün çıktılar havuzlandığında 93 hata bulunuyor. Hiçbir sistemin yakalayamadığı yedi hatanın tamamı eksiklik türünde, yani metinden silinmiş bilgi. Hatalar 62 kategorili bir taksonomiye göre yerleştirilmiş. Makaleler, model çıktıları ile veri açık depoda paylaşılmış.
| Yerleştirilen hata | 100 | 10 makale |
| En iyi tekil sistem | 71 hata | yakalanan |
| En kötü tekil sistem | 30 hata | yakalanan |
| Havuzlanmış çıktı | 93 hata | dokuz sistem |
| Yakalanamayan hata | 7 | tamamı eksiklik |
Düşük doğurganlığın popüler açıklamasının büyük bir sorunu var
Marc Novicoff, Claudia Goldin’in yeni çalışma tebliğinde öne sürdüğü, düşük doğurganlığın erkeklerin ev işi ile çocuk bakımı payındaki yetersizlikten kaynaklandığı tezini yeniden üretmeye çalışıyor. Ülkeler arası korelasyon grafiğinin farklı yıllardaki anket dalgalarını bir arada kullandığını, altı ülkenin dışarıda bırakıldığını gösteriyor. Aynı ilişki 2022 tarihli ISSP anketi ile 2024 doğurganlık verisiyle kurulduğunda açıklayıcı güç yaklaşık yüzde 2’ye iniyor. Finlandiya’da erkek-kadın ev işi farkı 2010 ile 2021 arasında yarıya inerken doğurganlık 1,9’dan 1,3’e gerilemiş.
| Güncel veriyle açıklayıcı güç | %2 | R kare |
| Dışarıda bırakılan ülke | 6 | örneklem |
| Finlandiya doğurganlığı | 1,9 | 2010 |
| Finlandiya doğurganlığı | 1,3 | 2021 sonrası |
| Güney Kore doğurganlığı | 0,75 | 1,4 yerine |
Yüzde 100 insan yazımı vaat eden tıbbi araştırma şirketi tamamen yapay zekâ çıktı
Emanuel Maiberg, akademisyenlere sistematik derleme ile hakemlik hizmeti satan bir şirketin kadrosunu inceliyor. Sitede listelenen on metodoloji uzmanının sekizinin gerçek kişi olmadığını, gerçek araştırmacıların ad ile profillerinin izinsiz kullanıldığını, telefon, e-posta ile sohbet kanallarının tamamen dil modeliyle işletildiğini tespit ediyor. Şirket sistematik derleme başına 1.900 dolar istiyor. Kimlik doğrulaması ve adı kullanılan araştırmacılarla görüşme yöntemiyle çalışılmış.
| Listelenen ekip üyesi | 10 | site kadrosu |
| Yapay zekâ üretimi profil | 8 | on kişi içinde |
| Sistematik derleme fiyatı | 1.900 dolar | hizmet başına |
Bu yapay zekâ aracı ön baskıların en iyi yüzde 1’ini seçtiğini söylüyor. Araştırmacılar güvenmeli mi?
Miryam Naddaf yaşam bilimleri makalelerini özgünlük ile geçerlilik açısından puanlayan bir aracın nasıl çalıştığını ve nasıl sınandığını aktarıyor. Araç 1.500 kurumdan 10.000’den fazla laboratuvarda kullanılıyor. 2026 Haziranında bir yıllık bioRxiv birikimindeki 57.455 ön baskı sıralanmış, 574’ü en iyi yüzde 1 olarak işaretlenmiş. Şirkete göre bu makalelerin yüzde 12,9’u dergilerdeki nihai konumundan yüksek puan almış, uzman panelleri karşılaştırmalı değerlendirmelerin yüzde 75’inde aracın sıralamasını dergi seçimine tercih etmiş.
| Sıralanan ön baskı | 57.455 | bir yıllık bioRxiv |
| En iyi %1 seçilen | 574 | makale |
| Kullanan laboratuvar | 10.000 | 1.500 kurum |
| Dergi konumundan yüksek puan | %12,9 | seçilen makaleler |
| Panelin aracı tercih oranı | %75 | karşılaştırmalı değerlendirme |
Merkezi limit teoremi için sezgi kuran üç görsel kanıt
Iván Palomares Carrascosa merkezi limit teoremini üç Monte Carlo benzetimiyle gösteriyor. İlkinde beş zarın ortalaması 100.000 tekrarla alınıyor. İkincisinde iki tepeli bir ekran süresi dağılımından 40 kişilik örneklemler 10.000 kez çekiliyor. Üçüncüsünde sağa çarpık bir gelir dağılımından 50 kişilik örneklemler yine 10.000 kez çekiliyor. Her adım NumPy ile Matplotlib kodu ve histogramla veriliyor, örneklem ortalamalarının popülasyon biçiminden bağımsız olarak normale yakınsadığı izleniyor.
| Zar benzetimi tekrarı | 100.000 | beş zar |
| Ekran süresi örneklemi | 40 kişi | 10.000 tekrar |
| Gelir örneklemi | 50 kişi | 10.000 tekrar |
| Gelir popülasyonu | 100.000 | üstel dağılım |
Analist raporlarında vergi konuşması
Zackery Fox, Ryan Wilson, Travis Dyer ile Michael Drake analist raporlarındaki vergi tartışmasının uzmanlığı ne ölçüde gösterdiğini ölçüyor. 2013-2017 dönemindeki raporlarda vergi tartışmasının firma düzeyindeki talepten çok analist ile aracı kurum düzeyindeki uzmanlıktan kaynaklandığını buluyorlar. Vergi referansı içeren raporlarda efektif vergi oranı, vergi gideri ile kazanç tahminleri daha isabetli çıkıyor. Piyasa vergi analizi içeren tahmin revizyonlarına daha güçlü tepki veriyor, sonrasında tersine dönüş görülmüyor.
| Veri dönemi | 2013-2017 | analist raporları |
Son akademik araştırmalar
Derleme dört finans çalışmasını özetliyor: opsiyon fiyatlamasında Mandelbrot hareketi, borsa yatırım fonlarında yanlış fiyatlama ile envanter ilişkisi, iklim dikkati ile hazine risk primleri, son olarak haber temelli işlemde dil modelleri. Kemal Kirtaç’ın çalışması yaklaşık bir milyon haber başlığı ile altı duygu çözümleme motorunu karşılaştırıyor. LLaMA-3’ün sözlük tabanlı yönteme üstünlüğü düz ifadeli başlıklarda en düşük seviyede kalırken, olumsuzlama, karşıtlık ile ileriye dönük yönlendirme içeren başlıklarda yaklaşık iki katına çıkıyor.
| Test edilen haber | 1 milyon | başlık |
| Duygu çözümleme motoru | 6 | karşılaştırma |
| Üstünlük artışı | 2 kat | olumsuzlamalı başlıklar |
Ulusal Bilimler Akademisi hakim el kitabından iklim bölümünü çekti
Jackie Flynn Mogensen hakimlere yönelik bilimsel kanıt başvuru kitabından iklim bölümünün çıkarılmasını aktarıyor. Bölüm kitaba ilk kez 2025’te eklenmiş, onlarca eyalet başsavcısının taraflılık şikayetinin ardından Federal Yargı Merkezi tarafından 2026 Şubatında kaldırılmış. Akademi süreç incelemesi başlattığını açıklıyor. Bölümün yazarları Jessica Wentz ile Radley Horton metnin hem bilim insanları hem hakimlerden oluşan dış hakemlerce incelendiğini belirtiyor.
| Bölümün eklendiği yıl | 2025 | başvuru kitabı |
| Kaldırma tarihi | 2026 Şubatı | Federal Yargı Merkezi |
Yapay zekâ hocaları akademik araştırmanın yeni gerçekleriyle pazarlık ediyor
Grace Huckins sınır modeli geliştirmenin özel şirketlere kaymasıyla akademik yapay zekâ araştırmacılarının nereye konumlandığını yazıyor. Berkeley’den Nika Haghtalab üniversitelerin işlem gücü maliyetini karşılayamamasını, patentli bir yöntemi elinde tutan biyoteknoloji şirketleri karşısındaki akademisyenlerin durumuna benzetiyor. Bazı araştırmacılar şirketlerin ilgilenmeyeceği sorulara yöneliyor; Anjalie Field dil modellerinin toplumsal cinsiyete göre farklı tepki verdiğini inceliyor. Huckins kaynak kısıtının verimli mimarilerde yeniliğe yol açabileceğini aktarıyor.
Yukarı bakma
Ed Zitron Microsoft, Google ile Amazon’un bulut büyümesinin ne kadarının iki müşteriye bağlı olduğunu analist notlarından çıkarıyor. Wells Fargo, Barclays ile UBS hesaplarına göre üç şirketin yapay zekâ gelirinin yüzde 70’inden fazlası OpenAI ile Anthropic’ten geliyor. Amazon tarafında oran yüzde 73’ü aşıyor, AWS gelir büyümesinin yüzde 60’ı bu ikiliden. İki şirketin 2026 işlem gücü harcaması yaklaşık 100 milyar dolar, buna karşılık yılın ilk yarısında 217 milyar dolar sermaye toplamışlar. Zitron Nvidia’nın 500 milyar dolarlık girişiminin bağlayıcı olmayan bir mutabakat zaptı olduğunu vurguluyor.
| Üç bulut şirketinde iki müşterinin payı | %70 | yapay zekâ geliri |
| Amazon’da iki müşterinin payı | %73 | yapay zekâ geliri |
| AWS büyümesindeki pay | %60 | iki müşteri |
| İki şirketin işlem gücü harcaması | 100 milyar dolar | 2026 |
| İlk yarıda toplanan sermaye | 217 milyar dolar | iki şirket |
| Bildirilen işlem gücü taahhüdü | 1,1 trilyon dolar | toplam |
Claude’un matematik yeteneklerini daha yakından öğrenmek
Yayımlanmamış bir araştırma sürümü, Riemann zeta fonksiyonunun kritik doğru üzerindeki sıfırları için doğrulanmış alt sınırı yüzde 41,6’dan yüzde 67,2’ye çıkardı. Çalışma iki oturumda 31 milyon çıktı belirteci tüketti; önce 650 fikir başarısız oldu, ardından yaklaşık 60 alt ajan 2.400 kabuk komutu çalıştırdı, yüzlerce Python betiği üretti ve doğrulama için 54 arXiv makalesi indirdi. Sonuç Lean’de biçimsel olarak doğrulanabilir bir kanıta dönüştürüldü ve iki matematikçi tarafından bağımsız incelendi. Çalışma Baluyot, Goldston, Suriajaya ile Turnage-Butterbaugh’un önceki sonucuna dayanıyor.
| Önceki alt sınır | %41,6 | doğrulanmış sıfırlar |
| Yeni alt sınır | %67,2 | doğrulanmış sıfırlar |
| Çıktı belirteci | 31 milyon | iki oturum |
| Başarısız fikir | 650 | ilk aşama |
| Alt ajan | 60 | 2.400 kabuk komutu |
| İndirilen makale | 54 | arXiv |
Bu girişimler büyük dil modellerinde sıradaki büyük şeyin peşinde
Will Douglas Heaven transformer mimarisine dört alternatif yaklaşımı derliyor. Subquadratic ile Manifest AI seyrek ve güç tabanlı dikkat mekanizmaları geliştiriyor. Liquid AI yüzde 80 sıvı sinir ağı ile yüzde 20 transformer karışımı modellerle 34 milyon indirmeye ulaşmış, 50 dolarlık bir Raspberry Pi üzerinde çalışan modelleri kendinden dört kat büyük modellerle karşılaştırıyor. Inception’ın difüzyon tabanlı Mercury 2 modeli metni on kat daha hızlı üretiyor. Pathway’in durum uzayı tabanlı Dragon Hatchling modeli 250.000 sudoku bulmacasının yüzde 97’sinden fazlasını çözüyor.
| Liquid AI indirme | 34 milyon | LFM modelleri |
| Sıvı sinir ağı payı | %80 | karışım |
| Mercury 2 hız avantajı | 10 kat | metin üretimi |
| Dragon Hatchling başarısı | %97 | 250.000 sudoku |
| Raspberry Pi maliyeti | 50 dolar | çalıştırma donanımı |
Siber savunma penceresi daralırken Daybreak’i genişletmek
OpenAI siber güvenlik programını iki katmana ayırdı. İlk katman güvenlik önlemleri gevşetilmiş bir genel modele, ikincisi sıfır gün açığı bulma ile istismar zinciri geliştirme için eğitilmiş özel bir modele erişim veriyor. Özel model ileri düzey siber görevlerin yüzde 95’ini tamamlarken standart model yüzde 1,5’inde, gevşetilmiş sürüm yüzde 2’sinde kalıyor; bir önceki siber sürüm yüzde 57,3 seviyesindeydi. Araştırmacılar bu modelle Chrome’un V8 motorunda bellek bozulmasına yol açabilecek iki bilinmeyen açık bulmuş. İkinci katman erişimi onay ile izlemeye bağlı.
| Siber modelin başarısı | %95 | ileri düzey görevler |
| Standart modelin başarısı | %1,5 | aynı görevler |
| Gevşetilmiş sürümün başarısı | %2 | aynı görevler |
| Önceki siber sürüm | %57,3 | aynı görevler |
| Bulunan açık | 2 | Chrome V8 |
Yerel bir dil modeli yapay zekâ asistanımı çalıştırabilir mi?
Arsen Apostolov yaklaşık 90 araçlı bir LangGraph ajanının gerçek üretim görevlerini yerel modellerle yeniden oynatıyor. İzleme kayıtlarından yedi kategoride 27 görev seçiliyor, referans olarak dondurulmuş bulut yanıtı alınıyor, yerel modeller yalıtılmış sahte araç ortamında çalıştırılıyor. Kalite beşli ölçekte bir hakem modelle puanlanıyor, maliyet gerçek GPU enerji ölçümünden hesaplanıyor. Tek kartlı 30 milyar parametreli model 22,8 puanda kalıyor, üç kartlı 122 milyar parametreli karışım modeli 80 puana çıkıyor; referans 89,4. Bozuk araç çağrısı ilk turda 27 görevin 7’sinde görülürken ikinci turda sıfıra iniyor.
| Referans puanı | 89,4 | bulut modeli |
| 122 milyar parametreli model | 80,0 | üç kart, 256 bin bağlam |
| 30 milyar parametreli model | 22,8 | tek kart, 16 bin bağlam |
| Bozuk araç çağrısı | 7 / 27 | ilk tur |
| Görev başına maliyet farkı | 787 kat | yerel model lehine |
Yapay zekâ geliştiricileri Polars’tan Pandas’a geçmeli mi?
Sara Metwalli iki kütüphaneyi mimari varsayımları üzerinden karşılaştırıyor. Pandas’ın 2008’de tek çekirdek ile bellek içi küçük veri varsayımıyla tasarlandığını, Polars’ın ise Rust tabanlı paralel yürütme, tembel değerlendirme ile Apache Arrow sütunsal bellek düzeni kullandığını anlatıyor. Hız farkının yalnızca dilden değil, paralel işleme, sorgu planı iyileştirmesi ile bellek erişim düzeninden geldiğini savunuyor. Seçimin veri seti büyüklüğüne ve iş yükü biçimine göre yapılması gerektiği sonucuna varıyor.
| Pandas’ın çıkış yılı | 2008 | tek çekirdek tasarımı |
Yeni bir yöntem yapay zekâ modellerinin iç düşüncelerini açığa çıkarıyor
Will Knight, Tübingen Üniversitesi, Max Planck Enstitüsü, MATS Research ile Snyk’ten araştırmacıların sınır modellerin şifrelenmiş akıl yürütme izlerini nasıl okunur hale getirdiğini aktarıyor. Yöntem, izleri aynı çözme anahtarını paylaşan ama daha az hizalanmış küçük kardeş modellere besliyor. Model başına 90 soru sorulmuş. Çin menşeli açık ağırlıklı bir modelin belirli istemlerde iki ticari modelin gizli akıl yürütmesine benzer çıktı ürettiği, bunun damıtma göstergesi olabileceği ama kanıtlanamadığı belirtiliyor. Yöntem kullanıcı parolaları ile API anahtarlarını da sızdırabiliyordu, açık kapatılmış.
| Model başına soru | 90 | test seti |
Meta açık kaynak modelini yayımlarken Zuckerberg herkes için süper zekâyı savunuyor
Nick Robins-Early, Zuckerberg’in 6.000 kelimeyi aşan denemesini Meta’nın yeni açık ağırlıklı modelini duyurduğu günle birlikte ele alıyor. Metinde süper zekâ terimi 60 kez geçiyor. Deneme veri merkezleri, hükümet düzenlemesi, siber güvenlik, biyolojik silah riski, işgücü etkisi ile gözetimi kapsıyor, açık ağırlıklı modelleri ve az düzenlemeyi savunuyor, ABD’nin yavaşlamasının Çin’e avantaj sağlayacağını öne sürüyor. Robins-Early metnin iş kaybı, otonom silahlar ile gözetim başlıklarında ayrıntı vermediğini not ediyor.
| Deneme uzunluğu | 6.000 kelime | üzeri |
| Süper zekâ teriminin geçişi | 60 kez | metin içinde |
Yapay zekâ fosil yakıt şirketlerinin daha çok emisyon üretmesine yardım edebilir
Molly Taft, Holly Alpine ile Will Alpine’ın npj Climate Action’da yayımlanan çalışmasını aktarıyor. Yazarlar yapay zekânın çıkarımdan rafinaja ve elektrik üretimine kadar fosil yakıt zincirinde sağladığı verimlilik artışını makroekonomik bir modelle 64 senaryo üzerinden ölçüyor. Küresel enerji kaynaklı emisyonların yüzde 1,2 ile 4,8 arasında artabileceğini buluyorlar; düşük uç Meksika’nın, yüksek uç Rusya’nın yıllık emisyonuna denk geliyor. Bu artış veri merkezi emisyon projeksiyonlarının en az üç katı. Model veri merkezlerinin kendi enerji tüketimini hesaba katmıyor.
| Emisyon artışı | %1,2-4,8 | küresel enerji kaynaklı |
| Modellenen senaryo | 64 | makroekonomik model |
| Veri merkezi projeksiyonuna oran | 3 kat | en az |
| Net yıllık kirlilik | 0,47-1,8 gigaton | karbon |
Yapay zekâ gençlerin işini alırsa nasıl tepki verecekler?
Jay Caspian Kang genç işsizliğiyle yapay zekâ arasındaki bağı ve olası siyasi karşılığını inceliyor. New York Fed verisinde 22 ile 27 yaş arası yeni mezunların işsizliği yüzde 5,7 ile genel oranın üzerinde; 2022’den önceki kırk yıl boyunca ilişki tersineydi. Stanford Digital Economy Lab’ın çalışması 22 ile 25 yaş arası yazılım geliştirici istihdamının 2022-2025 arasında yaklaşık yüzde 20 düştüğünü, düşüşün otomasyona açık işlerde daha keskin olduğunu buluyor. Pew anketinde 18-29 yaş grubunun yüzde 48’i yapay zekâ geleceğine şüpheyle bakıyor, 65 yaş üstünde oran yüzde 35.
| Yeni mezun işsizliği | %5,7 | 22-27 yaş |
| Genç geliştirici istihdamı | %20 düşüş | 2022-2025 |
| Şüpheci genç oranı | %48 | 18-29 yaş |
| Şüpheci yaşlı oranı | %35 | 65 yaş üstü |
Alibaba açık ağırlıklı modellerde gelir paylaşımını başlatıyor: dağıtımı vergilendiren ilk Çinli laboratuvar
Lena Park, Alibaba’nın yeni açık ağırlıklı modelinin ticari kullanıcılarına gelir paylaşımı şartı getirdiğini aktarıyor. Bu, açık ağırlıklı modellerde ücretsiz kendi sunucusunda barındırma normundan bir sapma; şirket değeri yalnızca bulut altyapı ücretiyle değil doğrudan dağıtımdan da almayı hedefliyor. Moonshot AI benzer bir çerçeveyi yıllık 20 milyon dolar satış eşiğiyle ve azami yüzde 30 pay ile uyguluyor. Meta ise aylık 700 milyon aktif kullanıcı eşiğinin altında ücretsiz ticari kullanıma izin veriyor.
| Moonshot lisans eşiği | 20 milyon dolar | yıllık satış |
| Moonshot azami payı | %30 | gelir paylaşımı |
| Meta ücretsiz kullanım eşiği | 700 milyon | aylık aktif kullanıcı |
| Model API fiyatı | 2-6 dolar | milyon belirteç |
İkinci bir cinsel devrim
Rosa Campbell, Shere Hite’ın 1976’da yayımlanan raporunun nasıl kurulduğunu anlatıyor. Hite 1972’de New York’ta 58 soruluk anonim bir anket dağıtmış, gelen yanıtlardan kadınların çoğunun penetratif ilişkiden değil klitoral uyarımdan orgazm olduğu sonucunu çıkarmıştı. Bulgu Freud’un vajinal orgazm kuramına ve dönemin neo-Freudcu psikanalizine karşı konumlanıyordu. Campbell çalışmayı Kinsey’nin 18.000 görüşmesiyle ve Masters ile Johnson’ın yaklaşık 10.000 gözlemiyle karşılaştırıyor. Kitap 50 milyon satmış, tüm zamanların en çok satanları listesinde 30. sıraya girmiş.
| Anket sorusu | 58 | 1972, New York |
| Penetrasyonla orgazm olamayan | %70 | yanıt verenler |
| Satış | 50 milyon | kopya |
| Kinsey görüşmesi | 18.000 | karşılaştırma |
| Masters ile Johnson gözlemi | 10.000 | karşılaştırma |
Kalabalığın içinde olmak sizi akılsız bir güruhun parçası yapmaz
John Drury kalabalıkları akılsız kitle olarak gören ve Gustave Le Bon ile ondokuzuncu yüzyıl sonunda yerleşen geleneği güncel araştırmalarla sınıyor. Paylaşılan sosyal kimliğin kalabalıkta destek, güçlenme ile duygu doğrulaması ürettiğini, duygusal bulaşma kavramının deneysel destekten yoksun olduğunu savunuyor. 2017’de Londra’da Oxford Street’teki yanlış terör alarmı ile 2011 İngiltere isyanları üzerine yapılan görüşme çalışmaları, korku ile öfkenin bulaşma yoluyla değil sosyal değerlendirme yoluyla yayıldığına işaret ediyor.
| Oxford Street alarmı | 2017 | görüşme çalışması |
| İngiltere isyanları | 2011 | görüşme çalışması |
Sovyetler şimdiye kadarki en derin kuyuyu açtı
Charles Digges, Kola Yarımadası’nda 1970-1992 arasında sürdürülen süperderin sondaj projesini jeolog Ulrich Harms ile mühendis Sergei Nestrenko’ya dayanarak anlatıyor. Hedef kıtasal kabuğu delip Mohorovičić süreksizliğine ulaşmaktı; Kruşçev’e 15.000 metre sözü verilmiş, 40.230 fitte kalınmıştı. Granit beklenenden sıcak çıktı, 40.000 fitte sıcaklık 356 fahrenhayta ulaştı ve kaya akışkan davrandı. Yaklaşık 22.000 fitte iki milyar yıldan eski plankton fosilleri ile tuzlu su bulundu. 1984’teki ekipman kazası üç mil boruyu kuyuda bıraktı, kayıp derinliğin geri kazanılması beş yıl aldı.
| Ulaşılan derinlik | 40.230 fit | Kola kuyusu |
| Hedeflenen derinlik | 15.000 metre | Kruşçev’e verilen söz |
| Sıcaklık | 356 fahrenhayt | 40.000 fit |
| Fosil yaşı | 2 milyar yıl | 22.000 fit |
| Kazadan sonra kaybedilen süre | 5 yıl | yeniden sondaj |
Elon Musk, Sam Altman ve bilim kurgunun yanlış okunması
Jill Lepore yeni kitabından uyarladığı bu bölümde Silikon Vadisi liderlerinin dünya görüşünü hangi bilim kurgu eserlerinden ve nasıl okuyarak kurduklarını izliyor. Musk’ın Foundation’ı on yaşında, Otostopçunun Galaksi Rehberi’ni on iki yaşında okuduğunu, ikincisinden çıkardığı dersin Douglas Adams’ın metne gömdüğü apartheid ile emperyalizm eleştirisini atladığını yazıyor. 2026 tarihli bir ankette dört ülkede yaklaşık 6.000 şirketin yüzde 80’i yapay zekâdan kazanım bildirmemiş. Küresel endüstriyel robot sayısı yaklaşık 5 milyon, Morgan Stanley 2050 için 1 milyar insansı robot öngörüyor.
| Kazanım bildirmeyen şirket | %80 | yaklaşık 6.000 şirket |
| Endüstriyel robot | 5 milyon | küresel |
| ABD yıllık robot üretimi | 400.000 | 2023 |
| İnsansı robot öngörüsü | 1 milyar | 2050, Morgan Stanley |
Yapay zekâ öldü. Organoidler yaşıyor
Claire Evans kök hücreden üretilen insan beyin organoidlerinin hesaplama aracı olarak geliştirilmesini üç laboratuvar üzerinden anlatıyor. San Diego’da Alysson Muotri’nin organoidleri 5 milyon hücre içeriyor, bunun 2,5 milyonu nöron; beyin dalgası üretmeleri sekiz ay alıyor. Melbourne’de Cortical Labs’ın sistemi 1 milyona kadar nöronu altı ay besleyebiliyor. Johns Hopkins’te Thomas Hartung ile Lena Smirnova organoid zekâ alanını ilaç denemelerine yöneltiyor; nöropsikiyatrik ilaçların klinik denemelerde başarısızlık oranı yaklaşık yüzde 95. Damar sistemi olmadığı için organoidler 500 mikrometre dolayında kalıyor.
| Organoid hücre sayısı | 5 milyon | 2,5 milyonu nöron |
| Beyin dalgası için geçen süre | 8 ay | kültür |
| Beslenebilen nöron | 1 milyon | altı ay |
| İlaç denemesi başarısızlığı | %95 | nöropsikiyatrik |
| Tipik organoid boyutu | 500 mikrometre | damarsız |
Kevin Dowdell’ın son yangını
Sally Jenkins New York itfaiyesinin Rescue 4 biriminde teğmen olan Kevin Dowdell’ı ve ailesinin sonraki yirmi beş yılını anlatıyor. Dowdell tünel işçiliğinden polisliğe, oradan itfaiyeye geçmiş, 1993 Dünya Ticaret Merkezi bombalamasında, 1994 Long Island City patlamasında ve 1995 Oklahoma City kurtarma operasyonunda görev almış, yirmi takdirname toplamıştı. Rescue 4 birimi 2000 yılında 2.524 çağrıya yanıt vermişti. Güney Kule 9.59’da çöktü, yaklaşık 500.000 tonluk kütle on saniyede indi. İki oğlu Ground Zero’da yedi ay kalıntı aradı, ikisi de babalarının mesleklerine yöneldi.
| Rescue 4 çağrısı | 2.524 | 2000 yılı |
| Takdirname | 20 | meslek boyunca |
| Çöken kütle | 500.000 ton | Güney Kule |
| Çöküş süresi | 10 saniye | Güney Kule |
| Ölen itfaiye personeli | 343 | 11 Eylül 2001 |
Kapı görevlileri, yarı zamanlı öğretim üyeleri, cips tadımcıları: ABD işverenleri giderek daha çok harcanabilir işçiye dayanıyor
Paul Osterman 2022 sonunda yapılan 6.000 kişiyi aşan bir anket ile yaklaşık 100 görüşmeye dayanan kitabından, ABD işgücünün üçte birinden fazlasının güvencesiz düzenlemelerde çalıştığı sonucunu aktarıyor. Üç kategori tanımlıyor: taşeron firma çalışanları yüzde 13, bağımsız çalışanlar yüzde 5, kariyer güvencesi olmayan kadrolu marjinal çalışanlar yüzde 17. Kadrolu öğretim üyelerinin payı 1970’te yüzde 73 iken 2021’de yüzde 32’ye inmiş. Yarı zamanlı çalışanlarla tam zamanlılar arasındaki ücret farkı yüzde 20, yan haklar eklendiğinde beş puan daha açılıyor.
| Güvencesiz çalışan | 57 milyon | 162 milyonluk işgücü |
| Taşeron firma çalışanı | %13 | işgücü |
| Marjinal kadrolu çalışan | %17 | işgücü |
| Kadrolu öğretim üyesi payı | %73 | 1970 |
| Kadrolu öğretim üyesi payı | %32 | 2021 |
Birleşme arbitrajı
Bir beyaz kitaba dayanan derleme, birleşme ile devralmalarda medyan maliyet sinerjisinin anlaşma değerine oranının 2021-2026 döneminde 2005-2020 dönemine göre yüzde 27 arttığını gösteriyor. Anlaşmaların tamamlanma süresi Avrupa’da yüzde 45 uzayarak 250 günü aşmış, ABD’de yüzde 16 uzayarak 250 güne yaklaşmış. Teknoloji, medya ile telekom sektörü düzeltmesi yapıldığında bile büyük ölçek bir değerleme primi getiriyor.
| Medyan maliyet sinerjisi | %27 artış | 2021-2026 |
| Avrupa tamamlanma süresi | %45 uzama | 250 gün üzeri |
| ABD tamamlanma süresi | %16 uzama | 250 güne yakın |
Avrupa’da hisse senedi sahipliği
Centre for Studies in Economics and Finance araştırmasına dayanan derleme, Avrupa’da bireysel hisse senedi sahipliğinin 2020 Haziranı ile 2024 Kasımı arasında genişlediğini gösteriyor. Almanya’da hane halkı hisse sahipliği yaklaşık yüzde 40’tan yüzde 50’nin üzerine çıkmış. Euro Bölgesi genelinde katılım oranı yaklaşık yüzde 30’dan yüzde 40’a yükselmiş.
| Almanya hane sahipliği | %50 | 2024 Kasımı |
| Euro Bölgesi katılımı | %40 | 2024 Kasımı |
| Ölçüm dönemi | 2020-2024 | Haziran-Kasım |
İstatistiksel arbitrajın öncüsü ve beş kez squash şampiyonu Victor Niederhoffer 82 yaşında öldü
Matthias Knab, Victor Niederhoffer’ın 82 yaşında öldüğünü duyuruyor. Niederhoffer 1966 tarihli borsa çalışmasıyla istatistiksel arbitraj ile piyasa mikroyapısı çalışmalarının önünü açmış, 1971’de haber başlıklarının punto büyüklüğünü ölçerek duygu çözümlemesinin erken bir örneğini vermişti. 1965’te kendi yatırım bankasını kurdu, 1982 ile 1990 arasında George Soros için sabit getiri ile döviz işlemlerini yönetti. 1997 Asya krizinde yaklaşık 100 milyon dolar kaybetti, 2002’de kurduğu fon yılda yaklaşık yüzde 50 kazandırdı.
| Öncü makale | 1966 | borsa mikroyapısı |
| Duygu çözümlemesi denemesi | 1971 | başlık puntosu |
| Asya krizi kaybı | 100 milyon dolar | 1997 |
| Son fonun getirisi | %50 | yıllık |