Sayı No. 049Salı · 12 Mayıs 2026Derleme Baskı · Dijital
Günün Bülteni
Açılış Notu
Pazartesi sabahı küresel piyasalar sakindi, ama BIST'in ilk çeyrek bilanço sezonu güçlü açıldı. BİM'in net kârı 6,5 milyar TL'ye ulaştı, beklentiyi yüzde 67 aştı. Turkcell 4,6 milyar TL kârla piyasa beklentisini aştı, Pegasus Hava Yolları 153 milyon euro zararla 169 milyonluk beklentinin altında kaldı. Trump 14-15 Mayıs Pekin zirvesi yaklaşırken Tahran'ın 14 maddelik karşı-teklifi reddedildi, Brent vadeli işlemleri 100 dolar sınırına dayandı. Tyler Cowen küresel borsanın hâlâ yüksek seyretmesini Güney Kore'de Samsung ve SK Hynix öncülüğündeki toparlanmaya ve Latin Amerika devlet tahvillerinin güvenli liman olarak fiyatlanmasına bağladı. Bond Vigilantes 2026 başından bu yana Avrupa'da 31 milyar euroluk kurumsal hibrid tahvil ihracı yapıldığını, kıdemli ile ikincil tahviller arasındaki getiri farkının tarihsel daralmaya gerilediğini belgeledi. Daron Acemoğlu MIT Technology Review'a yapay zeka ajanlarının eşgüdümü, büyük teknoloji şirketlerinin ekonomist istihdamı ve gündelik kullanıcı uygulamalarının üç izleme noktası olduğunu söyledi. Akademide NBER, yapay zeka veri merkezlerinin yerel ekonomilere etkisini shift-share (yerel yoğunluğu ulusal eğilime karşı ayrıştıran) yöntemiyle ölçtü. Bir başka çalışma büyük dil modellerinin insan yaşam tercihlerini ortaya koyma kapasitesini sınadı, bir diğeri kadınların lisans eğitimindeki avantajının evlilik piyasasına yansımalarını inceledi.
BİM Birleşik Mağazalar 2026 yılının ilk çeyreğinde 6,5 milyar TL net kâr açıkladı. Bu rakam piyasanın 3,9 milyar TL'lik konsensüs beklentisini yüzde 67, geçen yılın aynı dönemindeki 3,5 milyar TL'yi ise yüzde 83 aştı. Hasılat 212,9 milyar TL ile 208,2 milyar TL'lik beklentiyi geçti, reel büyüme yüzde 10 oldu. FAVÖK 10,1 milyar TL'ye yükseldi, marj 120 baz puanlık iyileşmeyle yüzde 4,8'e çıktı.
Şirket aynı çeyrekte 103 yeni mağaza açarak ağını 14 bin 576'ya genişletti. Mağaza başına günlük hasılat yüzde 34,5 büyüdü, net borç ise 42,4 milyar TL'den 28,1 milyar TL'ye geriledi. BİM mağazalarındaki ortalama ürün fiyat artışını ölçen iç gösterge (BİMflasyon) yüzde 28 düzeyinde gerçekleşti, bu da Mart sanayi üretiminin gerilediği bir dönemde özel tüketim cephesinin kapanmadığını gösteriyor.
Turkcell birinci çeyrekte 4,6 milyar TL net kâra ulaştı.
4,6
milyar ₺ · Turkcell birinci çeyrek net kârı beklentiyi 300 milyon TL aştı.
%41,4
Turkcell'in birinci çeyrek FAVÖK marjı
642 bin
Çeyrek içi net abone artışı, toplam 44,5 milyon
+%64
Dijital İş Hizmetleri'nin yıllık genişleme oranı
Turkcell birinci çeyrekte 4,6 milyar TL net kâr açıkladı, 4,3 milyar TL'lik analist beklentisinin üzerine çıktı ve yıllık yüzde 14,9 büyüdü. Hasılat 68,4 milyar TL ile 67,3 milyar TL'lik konsensüsü aştı, yıllık büyüme yüzde 8,9 oldu. Kurumsal segment payı güçlendi, sabit kanal abone başına gelir yüzde 9,7 yükseldi. Faturalı segmentte 661 bin yeni abonelikle son 14 çeyreğin en güçlü büyümesi kaydedildi. Esas faaliyet kârı ise yıllık yüzde 41 daralarak 12,8 milyar TL'ye geriledi, şirket bunu önceki dönem 5G lisansı ve TOGG kaleminden gelen tek seferlik gelir farkına bağladı.
Pegasus birinci çeyrekte 153 milyon euro zarar açıkladı.
153 mn €
Pegasus Hava Yolları'nın birinci çeyrek zararı 169 milyon euro beklentinin altında kaldı.
169 mn €
Birinci çeyrek için piyasa zarar beklentisi
Q1
Havayolu sektörü için en düşük doluluk dönemi
Q2
Pegasus'un yaz programı sonuçlarının görüneceği çeyrek
Pegasus Hava Yolları birinci çeyrekte 153 milyon euro net zarar açıkladı. Bu rakam piyasanın 169 milyon euroluk zarar beklentisinin altında kalsa da, geçen yılın aynı dönemindeki performansa kıyasla zararın yüksek seyretmesi sezonluk maliyet baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor. Havayolu sektörü için ilk çeyrek geleneksel olarak düşük yolcu doluluk dönemidir; yakıt gideri ise döviz pozisyonunu belirleyen ana kalemdir. Pegasus'un yaz programı için kapasite ve fiyatlama hamleleri ikinci çeyrek bilançosunda görünür hale gelecek.
"Eş zamanlı çoklu pazarlığın gücü tek bir konuda anlaşmaktan ziyade farklı zaman pencerelerinin üst üste binmesinden geliyor."
Trump yönetimi 14-15 Mayıs Pekin zirvesini Stephen Schwarzman, Jane Fraser, Tim Cook, Jensen Huang ve Kelly Ortberg gibi mega-sermaye temsilcilerinin katılımıyla kurguladı. Aynı süreçte Tahran'ın Pakistan kanalıyla ilettiği 14 maddelik nükleer karşı-teklif kabul edilemez ilan edildi, İran'ın Perşembe gecesi yaptığı füze ve insansız hava aracı saldırısının ardından Brent vadeli işlemleri 100 dolar sınırına dayandı. Pakistan arabulucu rolüyle kazanan konumda. BIST 100 perşembe günü 15.062 ile tarihi zirve kapadı, USD/TRY 45,3684 ile yeni dip rekor düzeyine geriledi. Üçgen tutarsa Brent 90-95 bandına çekilebilir, kopma senaryosunda 108-120 dolara sıçrama bekleniyor.
Free Press köşesi küresel ekonominin işleyişini iki bağımsız noktayla açıklıyor.
Tyler Cowen Free Press köşesinda küresel ekonominin işleyişini iki ana noktayla açıkladı. Önce, Amerikan başkanlarının partisi ne olursa olsun ekonomiye etkisinin sınırlı kaldığını, iş döngülerinin başkanlardan kaynaklanmadığını vurguladı. Ardından jeopolitik gerilimlere rağmen birçok ekonominin beklenmedik bir direnç gösterdiğine dikkat çekti.
Güney Kore borsası başlangıçtaki yüzde 20 düşüşün ardından Samsung ve SK Hynix yarı iletken liderliğinde yeni zirveye toparlandı, Latin Amerika devlet tahvilleri petrol şokunun tarihsel kalıplarının aksine sağlam kaldı ve güvenli liman olarak fiyatlandı. Cowen 4 doların üzerindeki benzin fiyatının tüketici endişesini büyüttüğünü ama enerji kaleminin genel ekonomik performans üzerindeki ağırlığının azaldığını hatırlattı. İstihdam yaratımı güçlü, resesyon olasılığı geriliyor. Hisse fiyatlarının yüksek seyretmesinin kaynağı siyasi liderlik yerine yapısal dayanıklılıkta yatıyor.
Avrupa hibrid pazarında getiri farkı tarihsel en düşük seviyeye geriledi.
Avrupa kurumsal hibrid tahvil pazarı yılın ilk dört ayında 31 milyar euroya yakın ihraç gördü. Bu rakam 2025'in tamamı olan 42 milyar euroyu yakalama yolunda. Yalnız son haftada yaklaşık 3 milyar euroluk yeni ihraç toplandı ve ihraçlara arz edilen tutarın 6 katı talep geldi.
Hibrid tahvil, kalıcı vadeli bir araç olarak senior tahvillerin altında ama öz kaynağın üstünde kıdem taşır, kupon erteleme ve zarar emme özellikleriyle öz kaynak benzeri davranır. Yatırımcı iştahı getiri farkını tarihsel en düşük seviyeye çekti. Kıdemli ile ikincil tahvil arasındaki getiri farkı 70-100 baz puan bandına geriledi, kupon seviyeleri yüzde 4 ile 6 arasında dolaşıyor.
İhraççılar arasında kamu hizmetleri ve telekom başı çekiyor. Stellantis, Amprion, Volkswagen ve Telefonica pazarı şekillendiren isimler olarak öne çıkıyor.
Reel benzin fiyatı düşük ama artış hızı 2022'yi aştı.
Menzie Chinn kişisel tüketim harcamaları (PCE) deflatörüyle fiyat etkisinden arındırdığı seriyi göstererek reel benzin fiyatının tarihsel ortalamanın altında kaldığını, ancak fiyat artış hızının 2022 Rusya işgali dönemini ve 2008 öncesi patlamayı geride bıraktığını ortaya koydu. Cleveland Fed'in 11 Mayıs tarihli anlık tahmini Şubat-Nisan arasında reel benzin fiyatının yaklaşık yüzde 23 yükseldiğini gösteriyor. Benzin talebinin kısa vadeli fiyat esnekliği -0,27 ile -0,35 aralığında, dolayısıyla reel fiyat şoku yaklaşık yüzde 7 talep düşüşüne karşılık geliyor. Bu, hane bütçesindeki diğer tüketim kalemlerinde simetrik bir kısıntı anlamına geliyor. Yazı, Trump idaresinin gündeme aldığı federal benzin vergisi askıya alma önerisine doğrudan değinmiyor ama elindeki veri tüketici hassasiyetinin siyaseten neden öncelikli olduğunu kanıtlıyor.
Verimlilik artışı sınırlı, iş kaybı tahmini ise abartılı
Daron Acemoğlu 2024 Nobel öncesi yayımladığı çalışmasında yapay zekanın yalnızca küçük bir verimlilik artışı sağlayacağını, insan emeğini ortadan kaldırmayacağını savunmuştu. Bu görüş Silikon Vadisi'nde pek karşılık bulmadı. İki yıl sonra Acemoğlu MIT Technology Review'a izlenecek üç ekseni anlattı.
Üç izleme noktası
Ajanlar, ekonomistler, uygulama
İlk eksen yapay zeka ajanları. Bir radyoloji teknisyeninin otuz farklı görev arasındaki eşgüdümü otonom ajanlar henüz sağlayamıyor, bu yüzden iş kaybı tahminleri abartılı olabilir. İkinci eksen, büyük teknoloji şirketlerinin ekonomist istihdamı; OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind hızla ekonomist alıyor, şirketlerin bu ekonomistleri kendi tezlerini desteklemek için kullanma riski artıyor. Üçüncü eksen gündelik uygulamalar. PowerPoint veya Word benzeri kullanıcı dostu yapay zeka katmanları henüz oturmadı, ortalama çalışan pratik fayda çıkarmakta zorlanıyor. Uygulama katmanındaki eksiklik üretkenlik vaadinin önündeki asıl darboğazı oluşturuyor.
Rapor sıklığı azaldığında her veri olağanüstü gelişme etkisi yaratıyor, yöneticileri kısa vadeli hamlelere zorluyor; çözüm seyrekleştirme yerine sıklaştırmadır.
Barry Ritholtz · The Big PictureYapay Zeka · 09
Trump idaresi Menkul Kıymetler Komisyonu (SEC) üzerinden şirketlerin çeyrek dönem kazanç raporlamasını sonlandırmayı önerdi. Barry Ritholtz öneriyi hatalı buldu. Rapor sıklığı azaldığında her veri olağanüstü gelişme etkisi yaratıyor ve yöneticileri kısa vadeli hamlelere zorluyor. Ritholtz 2018'de yazdığı eski önerisini hatırlattı. Kazanç açıklamaları aylık periyotlara, ardından anlık paylaşıma doğru sıklaştırılmalı, teknoloji bu süreci zaten otomatikleştiriyor. IBM Watson Jeopardy döneminden Claude ve ChatGPT'ye uzanan yapay zeka eğrisi gerçek zamanlı raporlamayı pratik hale getiriyor, gönüllü şirketler önce aylık, sonra haftalık, ardından gerçek zamanlı raporlamaya geçebilir. SEC beş yıl sonunda bütün halka açık şirketler için sürekli akan finansal veri rejimi kurabilir.
Yöntem · shift-share ayrıştırması (yerel yoğunluk vs ulusal eğilim)
yerel
NBER'in yeni çalışması yapay zekanın yarattığı işlem talebinin veri merkezi yatırımını hızlandırırken yerel ekonomilere yansımalarını ölçtü. Alvarez, Argente, Chow ve Van Patten shift-share yöntemini uyguladı. Bir bölgenin veri merkezi yoğunluğunu ulusal eğilime kıyaslayarak yerel istihdam, elektrik tüketimi, su kullanımı ve emlak fiyatları üzerindeki etkileri ayrıştırdılar.
Çalışma yapay zeka altyapısının istihdam yaratma kapasitesinin sınırlı kaldığını, buna karşılık enerji ve su talebinin yerel kaynakları zorladığını gösteriyor. Çalışma, federal altyapı kararlarında belediyelerin pazarlık gücünü artırmak için kullanılabilecek bir araç sunuyor. Özellikle büyük bulut altyapı yatırımlarının vurduğu Ohio, Virginia ve Texas eyaletleri için doğrudan politika önerileri barındırıyor.
yzenerjiakademik
10 · 12
Akademi · 11
yzakademikçalışma
LLM'ler insan yaşam tercihini büyük ölçüde yansıtıyor.
Eğitim
korpus
İnsan yazınının devasa derlemi
Karşılaştırma
GPT-5.4
ABD'yi temsil eden örnekleme yaşam çiftleri
Bulgu
paralel
Gelir-ömür dengesinde örüntü yakalanıyor
Büyük dil modelleri (LLM) insan yazınının devasa derlemiyle eğitildiği için insanların gelir, ömür süresi ve çalışma koşulları gibi yaşam eksenleri arasındaki tercihlerini içerebilir. Abdel Haq, Chandra, Jagelka, Luttmer ve Schwartzstein OpenAI'ın GPT-5.4 modelini, ABD'yi temsil eden bir örneklemle karşılaştırdı. Katılımcılara ve modele yaşam hikayesi çiftleri verildi, hangi hayatı tercih ettikleri soruldu. Bulgu, modelin insan tercih dağılımını birçok eksende yakaladığını, gelir-ömür dengesinde insan tercihlerine paralel cevaplar verdiğini gösteriyor. Çalışma yapay zekayı insan tercihlerine yönelik araştırmalarda düşük maliyetli bir ön sınama aracı olarak kullanma yolunu açıyor, ama "model insandan ne kadar farklı düşünüyor?" sorusunun deneysel araştırma için yeni bir gündem oluşturduğunu hatırlatıyor.
Üniversite mezunu olmayan erkeklerin evlilik oranları daha hızlı düşüyor.
YAZARLAR Chambers, Goldman, WinkelmannVERİ 50 yıllık ABD kuşak ve coğrafya paneliTARİH 7 Mayıs 2026
Chambers, Goldman ve Winkelmann son yarım yüzyılda ABD'de dört yıllık üniversitelerin daha çok kadın kayıt aldığı dönemde üniversite mezunu olmayan erkeklerin ekonomik konumundaki zayıflama eğilimini inceledi. Eğitimdeki cinsiyet farkı kuşaklar ve bölgeler arasında evlilik dengesini değiştiriyor.
Çalışma şu kanalları ölçtü: lisanslı kadınların lisanslı erkek bulmakta zorlandığı, üniversite mezunu olmayan erkeklerin evlilik oranlarının daha hızlı düştüğü, evliliği geciktiren bölgelerde ise hem doğurganlık hem hane geliri kanallarının daraldığı görüldü.
Bulgu eğitimde cinsiyet farkının uzun vadeli demografi ve hane oluşumu üzerinden makroekonomiye taşındığını göstererek Apollo'nun geçen hafta paylaştığı 18 yaş kuşağı tartışmasıyla doğrudan kesişiyor.
Dallas Fed ekibi 2021-2024 göç dalgasının makroekonomik etkisini ölçtü. Yeni göçmenlerin ağırlıkla düşük vasıflı ve günü gününe geçinen tüketici profilinde olduğunu, enflasyon üzerindeki başlangıç beklenen etkinin sınırlı kaldığını gösteriyor.
Dube California AB 1228 hızlı yiyecek asgari ücretinin (saat başı 20 dolar, eyalet medyan saat ücretinin yüzde 77'si) emek piyasası etkisini ölçtü. Sentetik fark-içinde-fark yöntemiyle istihdam üzerine kendi-ücret esnekliği -0,04 olarak hesaplandı, ücret tabanı yüzde 7 yükseldi.