Sayı No. 044Cuma · 8 Mayıs 2026Derleme Baskı · Dijital
Günün Bülteni
Açılış Notu
Manhattan'daki ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi 7 Mayıs Perşembe Trump idaresinin yüzde 10'luk küresel ek gümrük vergisini hukuka aykırı bularak iptal etti. Aynı gün Suudi Arabistan ABD'nin Hürmüz operasyonu için hava sahası talebini reddetti, Riyad ile Washington arasındaki gerilim Brent fiyatlarına dalgalı bir gün yaşattı. Yurt içinde Vakıfbank 2026 ilk çeyrek net kârını 17 milyar TL olarak açıkladı, piyasa konsensüsü 14,3 milyar TL idi. Banka aynı gün uluslararası piyasalarda 1,5 milyar euroluk yeni finansman anlaşması imzaladı. Bankacılık verisinde döviz mevduatlarında sert düşüş yaşanırken Borsa İstanbul'da yabancı yatırımcı kısa vadeli pozisyonunu satışa çevirdi. Meksika Merkez Bankası gecelik faizini yüzde 6,5'e indirerek dört yılın en düşük seviyesine çekti, peş peşe gelen indirimlerin sonuna geldiğini açıkladı. Bond Vigilantes ise veri merkezi inşaat sermayesinin bir yılda yüksek getirili tahvil pazarına sıfırdan kırk milyar dolar olarak aktığını gösterdi. Musk-Altman davasında 2018 tarihli Microsoft yöneticisi yazışmaları açıldı, The Atlantic'te Richard Dawkins'in YZ bilinci tartışması yeniden gündeme geldi. Akademi tarafında Webb Uzay Teleskobu erken evrenin dönmeyen dev galaksisini gösterdi, başka bir çalışma yumurta tüketiminin Alzheimer riskini yüzde 27 azalttığını ortaya koydu, Menzie Chinn ise Trump-İran savaşının tek günlük piyasa izini belgeledi.
İptal edilen küresel ek gümrük vergisi oranı, üç hâkimli bölünmüş panelin kararıyla geri çekildi.
Manhattan'daki ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi 7 Mayıs Perşembe günü Trump idaresinin yüzde 10'luk küresel ek gümrük vergisini hukuka aykırı bularak iptal etti, üç hâkimli bölünmüş panel küçük işletmeler ile Demokrat öncülüğündeki eyaletlerin açtığı davayı kabul etti. Yönetim Şubat 2026'da bu tarifeyi 1974 Ticaret Kanunu'nun 122. Maddesi'ne dayandırarak uygulamıştı. Böylece 122. Madde tarihte ilk kez gümrük tarifesi gerekçesi olarak kullanıldı.
Karar sonrası ortalama efektif ABD tarife oranı düşüş yönünde baskı altına girdi, idare aşırı kapasite ve zorla çalıştırma gerekçeleriyle yaklaşık 60 ülkeye dönük 301. Madde soruşturmalarına yöneldi. Adalet Bakanlığı kararı temyize götürebileceğini sinyal verdi, küresel ticaret cephesinde belirsizlik kalıcı bir konuma yerleşti.
Suudi Arabistan, ABD'nin İran'a yönelik Hürmüz operasyonu için hava sahası ve yer desteği talebini reddetti. The New York Times'a konuşan birden fazla yetkili, kararın Beyaz Saray'ın son günlerde planladığı askeri opsiyonu rafa kaldırmaya zorladığını söyledi. Riyad'ın bu adımı Trump'ın bölgedeki en yakın müttefikleriyle ilişkilerinde diplomatik geri adımı ortaya koyuyor, başkanın öngörülemez İran yaklaşımının Körfez ittifaklarını germeye başladığı gözlemleniyor.
Aynı gün Kalshi tahmin platformunda Hürmüz Boğazı'nın 1 Temmuz öncesi açılış olasılığı 24 saat içinde önce yükseldi sonra geri çekildi, Brent petrol fiyatı da gün içinde önce indi sonra toparlandı. Menzie Chinn'in Econbrowser'daki notu jeopolitik gerilimin enerji piyasasına tek günlük yansımasını net bir görsel olarak ortaya koydu.
Vakıfbank'ın 2026 ilk çeyrek konsolide net kârı, piyasa beklentisini yüzde on dokuz aştı.
17 mlr ₺
2026 1.Çeyrek konsolide net kâr
14,3 mlr ₺
Piyasa konsensüsü
1,5 mlr €
Aynı gün imzalanan yabancı kaynak finansmanı
Vakıfbank 2026 ilk çeyrek konsolide net kârını 17 milyar TL olarak açıkladı, banka piyasa beklentisi olan 14,3 milyar TL'yi yaklaşık yüzde on dokuz aştı. Aynı gün uluslararası piyasalarda 1,5 milyar euroluk yeni finansman anlaşması imzalanarak yabancı kaynak hattının genişletildiği duyuruldu. Net faiz marjının yeniden açılması ve aktif kalitesinin korunması bilanço üzerinde belirleyici etken oldu, kamu sermayeli bankalar grubunda kredi büyümesinin ivme kazandığı gözlemleniyor. TÜFE şokuyla aktarım katsayısının yükseldiği bir konjonktürde sektör bilançolarının dirençli kapanması finansal istikrar tartışmasında kuvvetli bir veri noktası oluşturuyor.
Bankacılık verisinde döviz mevduatları sert geri çekildi.
BDDK haftalık bültenine göre yurt içi yerleşiklerin döviz cinsinden mevduatı son haftada belirgin biçimde azaldı. Veri TL'ye dönüş eğiliminin hızlandığını işaret etti, banka kaynakları talep tarafında kur yorgunluğunun ve TL faizlerinin gerçek getirisinde toparlanmanın belirleyici olduğunu söyledi. TCMB'nin reel efektif kur endeksinin altı yıl zirvesine yerleştiği bir konjonktürde, yerli yatırımcının pozisyonunda dolarizasyonun zayıflaması finansal istikrar açısından olumlu okunuyor.
Aynı bültende kısa vadeli kredi büyümesinin yavaşladığı, kurumsal hesaplarda yabancı para likiditesinin düştüğü görülüyor. Dezenflasyon programının ikinci yılında para tabanının yapısal dönüşümü, TÜFE şokunun ardından izlenen para politikası tepkisinin aktarım kanallarını yeniden açtığını gösteriyor.
Borsa İstanbul'da yabancı yatırımcı son hafta itibarıyla net satış pozisyonuna geçti, BIST 100 endeksi 15.040 puan civarında seyrederken sektör bazında ayrışma derinleşti. SASA ve Hektaş gibi seçili hisselerde yüzde sekiz ve dokuz dolayında günlük yükselişler görülürken Tüpraş yüzde dört civarında değer kaybetti, enerji başlığı İran kaynaklı petrol oynaklığının baskısını taşıyor. Saracoğlu Sermaye Piyasası verisi yabancı pozisyonlarındaki kısa vadeli rotasyonu kayıt altına alıyor.
Hareket sermaye girişi ile çıkışı arasında dengenin kırıldığı bir mikro yapıyı işaret etmiyor, daha çok TÜFE şokunun ardından yatırımcının risk iştahını ölçtüğü bir geçiş dönemini yansıtıyor. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi'nin 2025 toplam doğrudan yabancı yatırım rakamı 21 milyar dolarda yerleşmişti, bu portföy çıkışlarının yapısal kanal yerine konjonktürel hareket olduğunu hatırlatıyor.
Meksika Merkez Bankası faiz indirim turunu kapattı.
%6,5
Banco de México'nun yeni gecelik politika faizi, son dört yılın en düşük seviyesinde kilitlendi.
25 bp
Mayıs PPK'sının indirim adımı, döngünün son hareketi
3-2
Yönetim Kurulu oylaması, iki üye sabit kalmayı tercih etti
−%3,2
Meksika 2026 1.Çeyrek yıllıklandırılmış GSYH daralması
Meksika Merkez Bankası 7 Mayıs Perşembe gecelik politika faizini 25 baz puan indirerek yüzde 6,5'e çekti, kararı 3'e karşı 2 oyla aldı ve bunu son dört yılın en düşük seviyesi olarak duyurdu. Açıklamada peş peşe gelen indirimlerin son halkasının atıldığı, bundan sonraki adımların ileri tarihlerde gelen veriye bağlı olacağı yazıldı. Aynı dönemde Dallas Fed verisi Meksika ekonomisinin 2026 ilk çeyrekte yıllıklandırılmış yüzde 3,2 daraldığını gösteriyor, yurt içi talep ve sanayi üretimi aynı anda yumuşadı. ABD-Meksika sınır ticaretindeki yavaşlama enflasyon düşüşünün arkasındaki konjonktürel bileşeni güçlendiriyor.
Veri merkezi inşaatı yüksek getirili tahvil pazarına aktı.
$40 mlr
Bir yıl önce sıfır olan yüksek getirili veri merkezi tahvil ihracı, küresel YZ yatırım dalgasıyla bu hacme ulaştı.
Kümülatif ihraç · Bond Vigilantes hesaplaması
Bond Vigilantes fon yöneticisi Luke Coha 7 Mayıs'ta yayımladığı analizinde yüksek getirili tahvil pazarının bir yıl içinde sıfırdan yaklaşık 40 milyar dolarlık veri merkezi ihracına ulaştığını gösterdi. Bu rakam küresel yüksek getirili endeksin yüzde 1,6'sını ve ABD endeksinin yüzde 2,6'sını oluşturuyor. JPMorgan tahminine göre küresel veri merkezi inşası için önümüzdeki dönemde 5 ile 7 trilyon dolar arası sermaye gerekecek, 2030'a kadar 122 gigavat ek elektrik kapasitesi de gündeme alındı. Coha sektör korelasyonlarının değişmeye başladığını, yapay zekanın ekonomi modelini yeniden çerçevelediği için sabit getirili yatırımcıların geleneksel sektör haritasını yeniden çizmek zorunda kaldığını yazıyor.
Musk-Altman davasında 7 Mayıs Perşembe federal mahkemeye giren e-posta zinciri, Microsoft yöneticilerinin 2018 başında OpenAI'a yatırım yapmaya isteksiz olduğunu açığa çıkardı. Sam Altman'ın 300 milyon dolarlık Azure bulut kredisi talebi şirketin yapay zeka, araştırma ve halkla ilişkiler ekipleri tarafından eleştirilmiş, analistler bu hizmetin Microsoft'a birkaç yıl içinde 150 milyon dolarlık zarar yazdırabileceğini hesaplamıştı. Teknik direktör Kevin Scott bir e-postada OpenAI'ın Microsoft'u yalnızca bir "GPU havuzu" olarak gördüğünü, yapay genel zeka konusundaki yakın bir atılım iddiasının kendisini ikna etmediğini yazmıştı.
Yöneticilerin asıl kaygısı rekabet ekseninde toplandı, ekibin OpenAI'ı reddetmesi durumunda laboratuvarın Amazon Web Services'a kaymasından korkuluyordu. On sekiz ay sonra Microsoft 1 milyar dolarlık ortaklık duyurdu, 2019-2023 arasında toplam 13 milyar dolar bağladı. Bugün ise OpenAI Amazon'a 138 milyar dolarlık bulut taahhüt etmiş durumda, Amazon firmaya 15 ila 50 milyar dolar arasında doğrudan yatırım yaptı. Pazartesi Satya Nadella tanık kürsüsüne çıkıyor, davanın merkezindeki kuruluş döneminin sözlü bağlamı orada netleşecek.
Dawkins'in tweet'i YZ bilinci tartışmasını yeniden açtı.
The Atlantic'te yayımlanan kapsam Richard Dawkins'in geçen hafta sosyal medyada Anthropic Claude'un belirli yanıtlarını "bilinçli" olarak nitelediği tweet'inin bilim dünyasındaki yansımalarını ele alıyor. Genetikçi yazıda yapay zekanın hâlâ bilinç sahibi olmadığını, ancak gelecekte böyle bir eşiğin tartışılır hale gelebileceğini söyledi. Yazı zihin felsefesinde David Chalmers'in zor problemini, bilgisayar bilimi tarafında da büyük dil modelleri için "fenomenal deneyim" iddialarının deneysel olarak nasıl test edileceği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Tartışmanın pratik kıyısı bugün şurada belirginleşiyor. Anthropic, OpenAI ve Google DeepMind'ın model davranışlarına yönelik psikoloji araştırma programları açtığı bir dönemde, Dawkins gibi popüler bilim figürlerinin "bilinçli" sıfatı kullanması kamusal okurda kavramsal kayma yaratıyor. The Atlantic yazarı bu kayma karşısında ölçülü duruşu öneriyor, modelin metin akışında insan benzeri yanıt üretmesinin onun deneyim yaşadığı anlamına gelmediğini hatırlatıyor.
Webb erken evrenin dönmeyen dev galaksisini yakaladı.
2 mlr
Yıl, Big Bang'den itibaren geçen süre. Galaksi bu zaman diliminde dev kütlesine ulaşmıştı.
UC Davis'ten Ben Forrest liderliğindeki MAGAZ3NE araştırma grubu James Webb Uzay Teleskobu verisiyle Big Bang'in ardından henüz iki milyar yıl geçmişken oluşan bir dev galaksiyi yakaladı, gözlem 4 Mayıs 2026'da Nature Astronomy dergisinde yayımlandı. Galaksi Samanyolu'nun birkaç katı yıldıza sahip olduğu halde dönme hızı pratik olarak sıfır ölçüldü, ekip sonucu birbirine zıt yönde dönen iki galaksinin neredeyse tam karşı karşıya çarpışması hipoteziyle açıkladı. Bulgu mevcut galaksi oluşum modellerinin "uzun süreli çoklu çarpışma" varsayımını sarsıyor, böyle bir nesneye evrenin ilk çeyreğinde rastlanması bu tür oluşumların sanılandan daha yaygın olabileceğini gösteriyor.
Düzenli yumurta tüketimi Alzheimer riskini aşağı çekiyor.
%27
65 yaş üstü düzenli yumurta tüketicilerinde gözlenen Alzheimer hastalığı riski azalma oranı, kontrol grubuna kıyasla bu seviyeye indi.
ScienceDaily'nin 7 Mayıs'ta yayınladığı haber, 65 yaş üstü yetişkinlerde haftada en az bir yumurta tüketenlerin Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin yumurta tüketmeyen kontrol grubuna kıyasla yaklaşık yüzde 27 daha düşük olduğunu gösterdi. Çalışma yumurtanın içerdiği kolin, omega-3 ve diğer beyin metabolizması destekleyici bileşenlerin uzun vadeli koruyucu etkisini doz-tepki değişkenine bağladı. Araştırmanın gözlemsel doğası nedensellik kanıtı sağlamasa da büyük örneklem boyutu ve uzun takip süresi bulguya istatistiksel ağırlık kazandırıyor, beslenme epidemiyolojisi alanında demans önleme tartışmasında pratik bir referans noktası oluşturdu.
Hürmüz'ün 1 Temmuz'a kadar açılma olasılığı bir günde önce yükseldi, sonra düştü.
↑↓
İktisatçı Menzie Chinn 7 Mayıs'ta Econbrowser'da iki grafiği yan yana koydu. Birincisi Kalshi'de görüldü, bu platformda kullanıcılar bir olayın gerçekleşme olasılığına bahis yatırıyor, alım satım fiyatı doğrudan olasılık tahminine dönüşüyor. Sabah saatlerinde Hürmüz Boğazı'nın 1 Temmuz'a kadar yeniden açılma olasılığı yükseldi. Akşam Trump'ın Suudi hava sahası talebinin reddedildiği haberi gelince olasılık geri çekildi. Piyasa, askeri olası adımı saatlik fiyatladı.
Aynı gün petrol fiyatı, olasılık eğrisinin tam tersine hareket etti.
↓↑
Chinn'in ikinci grafiği Brent petrol fiyatının saatlik seyrini gösterdi. Tahmin piyasasında açılış olasılığı yükselirken Brent varili indi, çünkü açılma yakın görüldükçe ek arz beklentisi fiyatı aşağı çekiyor. Akşam Suudi reddi haberinden sonra olasılık düştü ve Brent toparlandı. İki seri jeopolitik haberlerin tek gün içinde piyasayı nasıl işlediğini ters çizgilerle ortaya koydu.
TCMB Başkanı Fatih Karahan'ın 7 Mayıs Perşembe İstanbul'da Anadolu Ajansı Katılım Finans Zirvesi'nde yaptığı konuşma. Türkiye'nin finansal istikrar, dijital ödeme altyapısı ve katılım finansı stratejilerine dair kurumsal çerçeveyi sunuyor.
Dallas Fed'in 7 Mayıs notu Meksika GSYH'sının 2026 ilk çeyrekte yıllıklandırılmış yüzde 3,2 daraldığını belgeliyor, yurt içi talep ile sanayi üretimi düşüşün ana bileşenleri olarak öne çıkıyor.
Dallas Fed araştırma notu, ipotek faizlerinin para politikası değişimlerine tepkisini doğrusal olmayan ve değişken gecikmeli bir aktarım kanalı olarak inceliyor. 2020 sonrası piyasa yapısı dönüşümü tarihsel transmisyon mekanizmasının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor.