Sayı No. 037Cuma · 1 Mayıs 2026Derleme Baskı · Dijital
Günün Bülteni
On bir haber, on bir farklı eksen.
Açılış Notu
Türkiye'de Mart verisi günü doluydu. Dış ticaret açığı yıllık yüzde 56 yükselirken Hizmet ÜFE yüzde 35,9 banda yapıştı, Türk-İş'in Nisan yoksulluk sınırı 112,7 bin TL'ye çıktı. Aynı gün BDDK ilk çeyrek banka net kârını 288 milyar TL olarak açıkladı, ancak takipteki kredi rasyosu sessizce yüzde 2,62'ye yükselerek bilanço kalitesi tartışmasını yeniden açtı. Hükümet konaklama vergisini yıl sonuna kadar yarıya indirerek turizm sezonuna destek verdi, dövizden TL dönüşüm teşviki üç ay daha uzatıldı. Küresel tarafta NYT savaş sonrası merkez bankalarının altın akışını ve olağanüstü kâr vergisi çağrılarının geri dönüşünü inceledi, Güney Kore'nin yarı iletken ihracatı yapay zeka talebiyle bir yılda neredeyse üç katına çıktı. Apple ilk çeyrek net kârı 29,6 milyar dolarla beklentiyi aştı ve Wall Street Nisan'ı 2020'den bu yana en güçlü performansla kapattı. Akademi tarafında Science'ta yayımlanan bir çalışma yapay zeka ile yalnız 19 amino asitten fonksiyonel proteinler tasarlandığını gösterdi, Oxford'un yeni tarama tekniği endometriozisin ortalama dokuz yıl süren teşhisini kısaltma vaadi taşıyor.
Türkiye'nin Mart 2026 dış ticaret açığı yıllık yüzde 56 oranında artarak Ocak-Mart kümülatif açığını da yukarı çekti. Bu hızlanma, ihracatın sınırlı seyrederken ithalatın özellikle enerji ve sermaye malları kalemleriyle yükseldiğini düşündürüyor.
Cari denge ve TCMB rezerv profili açısından kritik bir veri; dezenflasyon programı dış finansman ihtiyacının görece düşük tutulmasına dayanıyor. Veri aynı zamanda turizm ve hizmet ihracatı gelirinin mal açığını ne kadar dengeleyebileceği sorusunu masaya getiriyor, yaklaşan turizm sezonu için belirleyici.
TÜİK'in açıkladığı Hizmet Üretici Fiyat Endeksi Mart 2026'da yıllık yüzde 35,9 arttı. Bu rakam manşet TÜFE'nin üzerinde kalmaya devam ediyor. Hizmet enflasyonu Türkiye dezenflasyon programının en yapışkan ayağı; kira ve eğitim kalemleri arz tarafı şokundan çok ücret-fiyat döngüsüne bağlı. TCMB Başkanı Fatih Karahan'ın yakın tarihli sunumlarında da işaret ettiği üzere, manşet enflasyon düşse bile hizmet ÜFE'nin yüzde 36 bandında kalması faiz indirim takvimini sıkı tutan başlıca neden. Veri, Mayıs Para Politikası Kurulu kararı için sermaye piyasası beklentilerini aşağı yönlü revize edecek bir sinyal niteliğinde.
Türk-İş Nisan 2026 dört kişilik aile yoksulluk sınırı.
34.587 ₺
Açlık sınırı (aylık gıda harcaması)
112.661 ₺
Yoksulluk sınırı (temel ihtiyaçlar dahil)
Türk-İş'in Nisan 2026 Açlık ve Yoksulluk Sınırı Araştırması'na göre dört kişilik bir ailenin aylık yoksulluk sınırı 112.661 TL'ye yükseldi, açlık sınırı ise 34.587 TL olarak hesaplandı. Asgari ücret seviyesinin değişmediği bir dönemde bu eşik, hane gelirinin temel ihtiyaçları karşılama kapasitesindeki erozyonu sayısallaştırıyor.
Eğitim ve kira kalemlerinin hane bütçesi içindeki ağırlığı artmaya devam ediyor. Bu durum hizmet enflasyonunun neden yapışkan kaldığını da açıklıyor; hizmet ÜFE'nin yüzde 36 bandında kalması Türk-İş'in tabloda gösterdiği baskının makro yansıması.
Konaklama vergisi yarıya indi, turizm geliri yüzde 4,4 arttı.
Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile konaklama vergisi oranı yüzde 2'den yüzde 1'e düşürüldü. Karar 31 Aralık 2026'ya kadar geçerli olacak. Aynı gün açıklanan TÜİK verilerine göre Türkiye'nin turizm geliri 2026 ilk çeyreğinde yıllık yüzde 4,4 artarak 9,9 milyar dolara ulaştı, ziyaretçi sayısı yüzde 13 yükseldi. Vergi indirimi turizm sezonuna doğrudan maliyet desteği sunarken tüketici fiyatları üzerinde minimal aşağı yönlü baskı yapması bekleniyor. Aynı pakette dövizden TL'ye dönüşüm teşviki de 31 Temmuz'a kadar uzatıldı, iki adım birlikte hizmet ihracatı ve kur stabilitesini birleşik öncelik olarak işaret ediyor.
Banka kârı yüzde otuz üç arttı, takipteki kredi sessizce çıktı.
Net kâr 288,4 mlr ₺⇒+%33,1 yıllık
NPL %1,93 (2025-03)→NPL %2,62 (2026-03)
Adım 1 Aktif büyüklüğü bir yılda 36,1 trilyondan 49,7 trilyon TL'ye yükseldi.
Adım 2 Toplam krediler 17,6 trilyondan 24,9 trilyon TL'ye genişledi, mart ayı net kârı 119 milyar TL.
Adım 3 Hızlı kredi büyümesi takipteki alacak rasyosunda sessiz bir bozulma üretti, sermaye tamponları üzerindeki baskı önümüzdeki çeyreklerde görünür hale gelecek.
BDDK verilerine göre bankacılık sektörünün ilk çeyrek net kârı yıllık yüzde 33,1 artışla 288,4 milyar TL'ye ulaştı. Sektörün toplam aktifleri bir yılda 36,1 trilyondan 49,7 trilyon TL'ye yükseldi. Hızlı kredi genişlemesinin gölgesinde takipteki alacakların krediye oranı (NPL) Mart 2025'teki yüzde 1,93 seviyesinden yüzde 2,62'ye çıktı. Bu sessiz bozulma, sıkı para politikası ortamında firmaların borç servis kapasitesinin daraldığı ve sermaye tamponları üzerindeki baskının önümüzdeki çeyreklerde belirginleşeceği uyarısını taşıyor.
Altın yeniden merkez bankalarının kasasına dönüyor.
New York Times'ın 1 Mayıs tarihli iki yazısı, küresel merkez bankalarının savaş ve enflasyon riskine karşı altın alımlarını ve dünya altın stokunun nerede saklandığını ele alıyor. Yazıların ortak teması, altının fiziksel bir varlık olarak dış aktörlerce dondurulması veya kontrol edilmesi zor olması nedeniyle yeniden rezerv stratejisinin merkezine çekilmesi.
Hâlâ dünya altınının büyük kısmı New York ve Londra'daki kasalarda saklanıyor, ancak son üç yılda alım yapan ülkelerin profili çeşitlenmiş durumda. Bu eğilim, dolar merkezli rezerv sisteminden çok kutuplu rezerv yapısına geçiş tartışmasını derinleştiriyor ve gelişmekte olan ülkelerin parasal egemenlik gündemini yeniden açıyor.
Petrol şirketinin savaş kârına vergi çağrısı yeniden geldi.
Patricia Cohen imzalı NYT yazısına göre İran savaşı ve enerji şokunun ardından kâr rekorları kıran büyük petrol ve doğalgaz şirketleri için Avrupa'da geçici olağanüstü kâr vergisi (windfall tax) çağrıları yeniden gündemde.
2022 enerji krizinin ardından İngiltere ve İtalya benzeri vergileri uygulamış, gelirleri hane enerji faturalarını sübvanse etmek için kullanmıştı. Mevcut tartışma savaş kazançlarının yeniden dağıtılmasını talep ediyor ancak şirketlerin yatırım iştahını caydırmamak adına vergi çerçevesinin geçicilik şartı yeniden tartışılıyor.
Kararın siyasi ekseni de dikkat çekici, Avrupa'da enflasyon hızla soğurken kamuoyunun "haksız kazanç" algısı kurumsal güveni doğrudan etkiliyor.
Güney Kore yarı iletkeni bir yılda üç katına çıktı.
İhracat tarafı
Yarı iletken sevkiyatı yıllık yaklaşık üç kat yükseldi.
Yarı iletken Güney Kore'nin toplam ihracatının yaklaşık dörtte birini oluşturuyor; nisanda yıllık güçlü artış, ülke ihracat verilerinin merkezine bu kalemi yerleştirdi. Samsung ve SK Hynix bu döngünün doğrudan yararlanıcıları olarak öne çıkıyor.
Talep tarafı
Yapay zeka altyapısının yüksek bant genişlikli bellek (HBM) iştahı.
Küresel teknoloji firmalarının veri merkezi genişlemesi nedeniyle artan HBM ve gelişmiş işlemci talebi, kore yarı iletken sektörünün yüklenmesine doğrudan yansıdı. Sektör artık küresel makro analizlerde ayrı bir gösterge sınıfı olarak takip ediliyor.
Apple çeyrekte 29,6 milyar dolar kazandı, hisseyi geri alıyor.
Gelir 111,2 milyar dolar. Yıllık yaklaşık yüzde 17 artış, piyasa beklentisini aştı.
Net kâr 29,6 milyar dolar. Yıllık yüzde 19 artış, marj genişlemesi belirgin.
iPhone 57 milyar dolar. Yıllık yüzde 22 büyüme, fakat içsel beklentinin altında kaldı.
Servisler rekor 30,98 milyar dolar. Yıllık yüzde 16 büyüme, segmentin tarihsel zirvesi.
100 milyar dolar buyback + temettü +%4. Hisse başına 0,27 dolar nakit kâr payı.
Apple 2026 ilk çeyrekte 111,2 milyar dolar gelir ve 29,6 milyar dolar net kâr açıkladı. Her iki rakam da piyasa beklentilerinin üzerinde kaldı. iPhone satışları yıllık yüzde 22 artışla 57 milyar dolara ulaştı, Servisler bölümü rekor 30,98 milyar dolarla yıllık yüzde 16 büyüdü. Yönetim kurulu hisse başına 0,27 dolarlık temettüyü yüzde 4 artırırken 100 milyar dolarlık hisse geri alım programı onayladı, bu sermaye iadesi şirketin nakit akışı gücünün yapısal teyidi. Sonuçlar, S&P 500 ve Nasdaq endekslerinin Nisan ayını 2020'den bu yana en güçlü performansla kapatmasıyla aynı pencerede geldi ve Wall Street risk iştahını hızlandırdı.
19/20Doğal yaşamın 20 amino asit alfabesinden bir öğe çıkarılarak fonksiyonel protein tasarlandı.
Science dergisinde 30 Nisan tarihinde yayımlanan bir araştırma, üretken yapay zeka yöntemiyle yalnızca 19 amino asit kullanılarak fonksiyonel proteinler tasarlandığını ortaya koydu. Doğal yaşamın kullandığı 20 amino asit alfabesinden bir öğenin çıkarılmasına rağmen sentezlenen proteinlerin biyokimyasal işlevini koruması, sentetik biyolojinin tasarım uzayını genişleten bir kanıt olarak öne çıkıyor.
Bulgu, hem yaşamın kimyasal kontingencyasına dair temel sorulara hem de endüstriyel enzim ve ilaç tasarımı için pratik etkilere işaret ediyor. Son birkaç yıldır AlphaFold ve EvolutionaryScale gibi araçlarla hızlanan yapay zeka tabanlı protein mühendisliği bu çalışmayla yeni bir tasarım derecesi kazanmış oluyor.
Çikolata kistinin dokuz yıllık teşhis süreci kısalabilir.
9yılEndometriozisin mevcut ortalama tanı süresi.
BBC Türkçe sağlık muhabiri Smitha Mundasad'ın haberine göre Oxford Üniversitesi'nde geliştirilen yeni bir tarama tekniği, dünyada her on kadından birini etkileyen endometriozisin (çikolata kisti) erken teşhisinde umut yaratıyor. Yeni yöntem tomografi (CT) taramalarını moleküler bir izleyiciyle birlikte kullanarak geleneksel taramada gözden kaçan erken evre dokuları tespit ediyor, mevcut ortalama tanı süresi ise dokuz yılı bulabiliyor.
Bilim insanları tekniğin daha geniş klinik çalışmalarla doğrulanması halinde semptomlardan tanıya geçen sürecin kısalabileceğini ifade ediyor. Bu, küresel ölçekte yaklaşık 190 milyon kadının tedavi başlangıcının erkene çekilmesi anlamına gelebilir, kadın sağlığı araştırma bütçelerinin tarihsel düşük seyrettiği bir alanda kayda değer bir adım.
Federal Reserve Bank of Dallas'ın aylık Texas Ekonomik Göstergeler raporu, eyalet ekonomisinin 2025 sonunda yavaşladığını ve istihdam büyümesinin 2024'e göre belirgin biçimde gerilediğini gösteriyor. Aralık ayında bordrolar genişlese de yıllık trend net bir desellerasyon ortaya koyuyor.
Science dergisinde yayımlanan editoryal görüş, metin tabanlı yapay zekanın hekim gibi akıl yürütme kapasitesine ulaştığını ancak güvenli klinik uygulamanın hâlâ önemli engellerle karşı karşıya olduğunu vurguluyor. Yazı, model kapasitesinin tıbbi karar destek sistemlerine entegrasyonunda denetim ve sorumluluk çerçevelerinin eksikliğine dikkat çekiyor.