Sayı No. 036Perşembe · 30 Nisan 2026Derleme Baskı · Dijital
Günün Bülteni
Fed başında devir, savaşın ortasında bilanço.
Açılış Notu
Kevin Warsh'ın Federal Rezerv başkanlığı adaylığı Senato Bankacılık Komitesi'nden geçti, Powell'ın Kurul'da kalma kararıyla geçiş hattı resmen netleşti. Pentagon İran savaşının doğrudan maliyetini 25 milyar dolar olarak ölçtü, BM denetçisi ise İran'ın silah yapımına yakın uranyum stoğuna hâlâ erişebileceğini söyledi. ABD'de konut piyasası beş çeyrektir zayıf bir profil çiziyor ama tüketim ve istihdam dirençli görünüyor, Brezilya Merkez Bankası Selic faizini yüzde 14,5'e indirdi, Çin'in Nisan imalat verisi yavaşlamasına rağmen beklentinin üstünde kaldı. Yapay zeka tarafında Musk-Altman davasında Musk OpenAI'a fonlama sağladığı için "aptaldım" dedi, Google ve Meta'nın bilançoları YZ destekli reklam otomasyonunun hızlandığını gösterdi, ABD kırsalında yapay zeka veri merkezi inşaatına direniş yükseliyor. Akademi tarafında Bloomberg analizi tahmin piyasalarındaki küçük yatırımcıların net zarar ettiğini, kâr eden tarafın algoritmik botlar olduğunu gösterdi. Mark Mobius'un vefatı vesilesiyle Morningstar'da Dan Lefkovitz, yatırımcının savunduğu gelişen piyasa varlık sınıfının 2011'den bu yana ABD hisseleri karşısında neden geri kaldığını ve dönüş için kanıt aramanın zamanı gelip gelmediğini sordu.
Kevin Warsh'ın Federal Rezerv başkanlığı adaylığı bu hafta Senato Bankacılık Komitesi'nden geçti, Genel Kurul oylamasının ardından Mayıs ortasında Powell'dan görevi devralacak. Wall Street Journal'a göre Warsh selefleri içinde en zor mirası alıyor. FOMC içinde kararsız hava, Beyaz Saray'dan gelen bağımsızlık baskısı ve İran savaşının tetiklediği enerji şoku üç ayrı cephede aynı anda görünüyor.
Cephe 1 · Komite
FOMC içinde kararsız hava, indirim takvimi açık.
Cephe 2 · Beyaz Saray
Bağımsızlık baskısı kelime düzeyinden çerçeve düzeyine taşındı.
Cephe 3 · Enerji şoku
İran savaşı petrol fiyatlarını yukarı çekti, aktarım sürüyor.
Powell'ın 15 Mayıs'taki son FOMC toplantısı bu üç gerilimin de masada olacağı geçiş anı olarak işaretlendi. Bağımsızlık savunusunun isim düzeyinde aşılarak çerçeve düzeyinde sınanacağı görülüyor.
Pentagon'un açıkladığı doğrudan savaş maliyeti, dış politika ve enerji aktarımı kalemleri henüz hesabın dışında.
Pentagon İran savaşının doğrudan maliyetini 25 milyar dolar olarak açıkladı, Savunma Bakanı Pete Hegseth ise Kongre'deki şüpheci sesleri sertçe eleştirdi. New York Times'ın aktardığına göre bu rakam yalnızca Pentagon kalemleriyle sınırlı, dış politika ve enerji aktarımı maliyetleri henüz hesaba katılmamış durumda. Hegseth açıklamasında savaşın yöneliminin nükleer dosyada caydırıcılık olduğunu yeniden vurguladı. Aynı gün BM denetçisi İran'ın silah yapımına yakın uranyum stoğuna hâlâ erişebileceğini açıklayınca, caydırıcılık iddiası ile sahanın bilançosu arasında belirgin bir mesafe oluştu.
Powell başkanlık biterken Kurul'da kalıyor, kurum hafızası fiziksel olarak korunuyor.
Wall Street Journal · Nick TimiraosEkonomi · 03
Jerome Powell başkanlık görevi Mayıs ortasında sona erdiğinde Federal Rezerv Yönetim Kurulu'ndaki sandalyesinde kalacağını açıkladı, böylece kurum içi süreklilik fiziksel olarak korunmuş olacak. Wall Street Journal'a göre Powell bu kararı Beyaz Saray'ın hukuki baskısı altında aldı, başkanlık dışı oturumlarda denge oyu olmaktan çok kurum hafızası rolü üstlenecek. Powell'ın kendi açıklaması Fed bağımsızlığının yazılı kuralın yanı sıra kurumsal varlıkla taşındığına işaret ediyor. Bu hamle Warsh'ın geçiş döneminde para politikasında ani çerçeve değişikliği yapmasını zorlaştırıcı bir kurumsal denge oluşturuyor.
Brezilya Selic'i 25 baz puan indirdi, takvim açık.
Yeni faiz Selic gösterge faizi yüzde 14,75'ten yüzde 14,5'e çekildi.
Açık takvim Para politikası kurulu sonraki adıma dair belirleyici sözcük kullanmadı.
Risk metni İran savaşı ve gelişen piyasa risk algısı belirsizlik kaynağı olarak işaretlendi.
Dezenflasyon ekseni Dezenflasyon patikası korundu, dış şokların aktarım hızı izlenecek.
Brezilya'nın dezenflasyon programı Türkiye için ilgili bir karşılaştırma sunuyor, zira ikinci ülke de yüksek reel faizden çıkış aşamasında benzer bir aktarım sorunu okuyor.
İran savaşının enerji fiyatlarında yarattığı sıçrama, Çin gibi büyük net petrol ithalatçısı bir ekonomi için doğal bir maliyet baskısı sayılıyor. Nisan resmi imalat PMI'sı genişleme bölgesinde kalmaya devam etti, ancak büyüme ivmesi öncesine göre yavaşladı.
Yastık
Stratejik stok ve indirimli rota baskıyı emdi
Wall Street Journal'a göre rakam piyasa beklentilerinin üzerinde geldi. Pekin'in stratejik petrol stokları ve Rus-İran ham petrol indirimleriyle aldığı yastık etki sürdü, hizmet PMI'sındaki yumuşama ise dış talep gevşemesini ileride imalata taşıyabilir.
Konut zayıf, ekonomi dimdik: paradoks nasıl mümkün?
Sinyaller
Konut piyasasıBeş çeyrektir zayıf profil çiziyor.
TüketimYumuşamıyor, kredili harcama dirençli.
İstihdamEklenen iş sayısı düşük ama pozitif.
Resesyon sinyaliKlasik göstergelerden gelmiyor.
Açıklama
Bond Dad blogu yazarına göre konut piyasası beş çeyrektir zayıf bir profil çiziyor, fakat tüketim ve istihdam göstergeleri bu zayıflığı daha geniş bir resesyon sinyaline dönüştürmeyi reddediyor. Yazar bu paradoksu konut yapımının ekonomi içindeki ağırlığının 2008 öncesine göre küçülmesine ve mevcut ev sahiplerinin sabit faizli mortgage'larıyla şoka karşı dirençli kalmasına bağlıyor.
Klasik "konut yıkılırsa ekonomi yıkılır" tezinin sınırlarını gösteren bir gözlem, sektör daralmasının makro sonuçları artık tek değişken üzerinden okunamaz. Aktarım kanalları çeşitlendiğinde resesyon erken uyarı sistemi yeniden kalibrasyon ister.
Musk aptaldım dedi, Altman cephesi davayı çevirdi.
DAVA Musk vs OpenAITANIK Elon MuskTALEP 150 milyar dolar tazminat
Elon Musk Oakland'daki Musk-OpenAI davasında ifade verdi, OpenAI'a ilk dönem fonlamayı sağladığı için "aptal olduğunu" söyledi. New York Times'a göre Musk 2017'de OpenAI üzerinde tek başına kontrol kurmaya çalışmış, hem araştırmacıları kendi bünyesine çekerek hem de fonlamayı keserek bunu denemişti.
Sam Altman'ın avukatları bu manevraları davanın merkezine taşıdı. Bu hamlenin amacı kâr amacı gütmeyen yapının kâr amaçlı kola dönüşmesi tartışmasının arka planında bireysel rekabet motiflerinin yer aldığını göstermek.
150 milyar dolarlık tazminat talebi mahkemenin önünde duruyor, kararın kuruluş anlaşmalarının niyet ile yazılı metni arasındaki gerilimi nasıl yorumlayacağı dönüm noktası olacak.
Google ve Meta'nın son çeyrek bilançolarında reklam gelirinin yapay zeka tarafından üretilen otomatik kampanya optimizasyonuyla hızlandığı netleşti.
New York Times'a göre iki şirket de büyük dil modeli destekli reklam teklif sistemlerine yatırımcı sunumunda merkezi yer açtı, bu YZ'nin tüketici tarafından çok altyapı tarafında okunan kazancı haline geldi.
Reklam pazarındaki bu otomasyon dalgası küçük ölçekli reklamcı ve ajansları aracılık katmanından çıkarıyor, marjı platformlara yığıyor.
Yapay zeka değer zincirinde sermaye yoğunluğunun nasıl yer değiştirdiğine dair en somut bilanço sinyali bu çeyrekte geldi.
Belediye toplantılarıTazewell County'de (Illinois) çiftçi lobisi inşaatı su kaynakları gerekçesiyle iptal ettirdi.
Düzenleme baskısıDemokrat siyasetçiler sıkı düzenleme çağrısı yaptı, Cumhuriyetçiler bazı eyaletlerde kampanya açtı.
Coğrafi kaymaPew'e göre planlanan veri merkezlerinin yüzde 67'si kırsalda, mevcutların yüzde 87'si kentte.
Financial Times'ın Ars Technica'da yayımlanan derlemesine göre ABD'nin birden fazla eyaletinde, özellikle kırsal ilçelerde yapay zeka veri merkezi inşaatına karşı yerel direniş hareketleri eş zamanlı yükseliyor. Illinois, Indiana, West Virginia ve Texas başta olmak üzere belediye meclisleri ve çiftçi lobileri su, enerji ve toprak kaybı gerekçesiyle projelere karşı çıkıyor. Yapay zeka altyapısının fiziksel coğrafyası modellerin teknik ölçeği kadar belirleyici hale geldi. İnşaat hızı silikon yerine arazi ve enerji denkleminde sıkışıyor.
Algoritmik botlar kazançların büyük kısmını topluyor.
üstünlük yürütme hızı ile likidite arbitrajından geliyor
// Küçük yatırımcı tarafı
Net olarak para kaybediyor, kazançlar bot havuzuna akıyor.
enformasyon avantajı ve hız bu tarafta yok
Bloomberg'in 2025 başından bu yana aktif olan tüm Polymarket cüzdanlarını taradığı analize göre 100 binden fazla hesap en az 1.000 dolar kayba uğradı, bu rakam aynı miktarı kazanan hesap sayısının yaklaşık iki katına denk geliyor. İşlem ve kâr hacmi küçük bir hızlı hesap dilimine yığılmış görünüyor. Bu sonuç tahmin piyasalarının "kolektif bilgelik" anlatısını sarsıyor. Kâr getiren şey bilginin değerinden çok yürütme hızı oluyor. Davranışsal finans tarafından Polymarket örneği, asimetrik enformasyonun dijital piyasalarda nasıl mikro ölçekli arbitraj sermayesine dönüştüğüne dair temiz bir laboratuvar sunuyor.
Mobius'un ardından gelişen piyasa tezi yeniden masada.
Morningstar'da Dan Lefkovitz'in kaleme aldığı yazıya göre yakın zamanda kaybedilen gelişen piyasa yatırımcısı Mark Mobius'un savunduğu varlık sınıfı 2011'den bu yana umutları karşılamadı. Morningstar Gelişen Piyasalar Endeksi 2025 sonunda 15 yıllık dolar bazlı ortalama getirisini yıllık 4,6'da bıraktı, aynı dönemde ABD hisseleri yaklaşık 14 verdi.
Lefkovitz, Nvidia ile Apple ikilisinin 2026 ilk çeyrek sonunda 12,3 trilyon dolarlık değere ulaştığını ve bu rakamın Morningstar Gelişen Piyasalar Endeksi'nin tamamından büyük kaldığını hatırlatıyor. Yazar Mobius'un kitabındaki "asıl yatırım fırsatları yurt dışında" tezinin 2011 sonrası uzun dolar dönemi ve büyük teknoloji altyapı şirketlerinin yükselişiyle yenildiğini özetliyor.
Yazı bugünün koşullarında gelişen piyasalara dönüş için kanıt aramanın zamanı gelip gelmediğini soruyor, ABD üstünlük döneminin tükenip tükenmediği temel soru olarak masada duruyor.
