Sayı No. 034Salı · 28 Nisan 2026Derleme Baskı · Dijital
Günün Bülteni
Ortaklıklar gevşedi, kurumlar direndi.
Açılış Notu
Microsoft ve OpenAI dört yıllık anlaşmasını gevşetti, OpenAI artık çoklu bulutla çalışabilecek. Aynı gün Trump İran'ın Hürmüz teklifini nükleer şartı taşımadığı için reddetti. Türkiye yurt içinde TCMB Başkanı Karahan ile Hazine Bakanı Şimşek dezenflasyona odaklı sıkı duruşu birlikte teyit ederken otomotiv sektörü endişeli bekleyişe geçti. Jerome Powell'ın 15 Mayıs'taki son FOMC toplantısına direnişle giriyor olması Fed bağımsızlığının yapısal teminatlarını gösteriyor, halefi Kevin Warsh için aynı soru devam ediyor. Kanada 25 milyar Kanada doları başlangıç sermayeli yeni egemen servet fonu kurdu. Yapay zeka tarafında Musk-Altman davası Oakland'da başladı, AlphaGo'nun mimarı David Silver dil modellerinin ötesine geçen kendi şirketini kurdu, DeepSeek V4 dünya modelleri yarışına dahil oldu, Nautilus'ta yayımlanan davranış bilimi araştırması işbirliğinin zamanla nasıl çürüdüğünü ölçtü.
Microsoft kıskacı gevşedi, OpenAI çoklu bulut kapısını açtı.
// Madde 01
Çoklu bulut açıldı
OpenAI artık ürünlerini Azure dışındaki bulut sağlayıcılarından da sunabilecek. AWS ve Google Cloud bu listeye eklendi.
// Madde 02
Gelir paylaşımı tavanlı
Anlaşma OpenAI'ın Microsoft'a aktardığı gelir payına üst sınır getirdi. Ölçeklendikçe Microsoft'un kazancı orantısız büyümeyecek.
// Madde 03
Lisans yenilemesi gerek
Microsoft mevcut model ailesine erişimini koruyor ama gelecek model nesilleri için yeniden lisans pazarlığı gerekecek.
Sektör yansıması açık, OpenAI bağımsız platforma yaklaşırken Microsoft Anthropic dahil rakip modellerle bağ kurma alanı kazanıyor. Dört yıllık özel ortaklık dönemi bu üç maddeyle yerini esnek bir çerçeveye bıraktı.
Beyaz Saray İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma teklifini reddetti. Gerekçe nükleer dosyanın teklifin kalbinde yer almamasıydı. İran ablukanın kaldırılması karşılığında geçen gemilerden ücret alma hakkını talep ediyor, Trump yönetimi ise her iki dosyanın paket olarak masaya gelmesinde ısrar ediyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio Tahran'ın Hürmüz kontrolünün kabul edilemeyeceğini açıkladı, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ise Washington'ın çıkış stratejisini sorguladı. Müzakere kanalı kapanmasa da iki ay süren krizin bir hafta içinde çözüleceği umudu zayıfladı. Türkiye için doğrudan etki BOTAŞ'ın LNG ithalat planlamasında ve Akdeniz tanker rotalarında sürüyor.
TCMB sıkı duruşu sürdürüyor, Şimşek dezenflasyon ekseninde.
TCMB Başkanı Fatih Karahan Olağan Genel Kurul konuşmasında Mart ve Nisan'da politika duruşunu sıkı tuttuklarını belirtti, enflasyon görünümündeki risklere karşı sıkılaşma kapısını açık tuttu. Aynı gün Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek dezenflasyona odaklanmayı sürdüreceğini açıkladı, sürecin gecikmesinin yapısal politika değişikliği gerektirmediğini vurguladı.
İki açıklama programın siyasi bütünlüğünü teyit ediyor ve kur cephesinde önem taşıyor; piyasa son haftalarda olası bir ayar için fiyatlama yapıyordu. Olağanüstü bir gevşeme sinyali ise yok, faiz indirim takvimi enflasyonun aylık patikasına bağlı kalıyor.
Para Politikası Kurulu'nun (PPK) önümüzdeki toplantıda nasıl sinyal vereceği bu duruşun gerçekten korunup korunmayacağını gösterecek. Programın güvenilirliği faiz patikasıyla değil, faiz patikasının enflasyonla tutarlılığıyla ölçülecek.
İkinci el otomobil fiyatlarında yıllık gerileme (Sahibinden.com).
Mercedes Benz Türk İcra Kurulu Başkanı Şükrü Bedikhan sektördeki temkinli iyimserliğin yerini giderek daha fazla endişeli bekleyişe bıraktığını söyledi. Bedikhan'a göre üç eksen sektörü baskılıyor; petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü hareket, özel tüketim vergisi (ÖTV) artışları ve jeopolitik gerilimler birlikte belirsizliği artırıyor. Mart-Nisan satış verileri yıl başına göre yavaşlama gösteriyor ve sektör 2026 hedeflerini aşağı revize etmeye hazırlanıyor.
Talep tarafındaki zayıflama tüketicinin enerji-vergi sıkışmasını öne aldığını gösteriyor. Otomotiv hem perakende hem ihracat için TÜFE-ÜFE makasının duyarlı barometresi, bu zayıflama imalat istihdamının takip eden çeyrekte yön bulmasını zorlaştıracak.
Powell 15 Mayıs'taki son toplantıya direnişle giriyor.
SÜRE 8 yıl Fed başkanlığıSON FOMC 15 Mayıs 2026HALEF Kevin Warsh (aday)
Jerome Powell Trump'ın merkez bankası üzerindeki müdahale denemelerine sekiz yıl boyunca direnerek 15 Mayıs'taki son Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısına geliyor. New Yorker'a göre Powell'ın direnişinde mahkeme kararları ve Kongre desteği kritik rol oynadı, kurumsal bağımsızlık siyasi baskıya rağmen yapısal olarak korundu.
Halefi olarak aday gösterilen Kevin Warsh ise görüşlerini dönem dönem Trump'ın çizgisine yaklaştırma alışkanlığıyla dikkat çekiyor, bu da Fed'in önümüzdeki dönemde aynı direnci gösterip gösteremeyeceği sorusunu canlı tutuyor. Bağımsızlık riski sadece faiz kararlarında değil, denetim ve finansal istikrar fonksiyonunda da somutlaşıyor.
Doğal faiz oranının (R*) siyasi gündeme açılması teknik bir tartışmayı politik bir bahane haline getirebilir. Powell'ın mirası kurumsal direncin ne ölçüde kişisel ne ölçüde yapısal olduğu sorusunu önümüzdeki on iki ay içinde sınayacak.
Avrupa ve Güneydoğu Asya'dan ihracat talebindeki yavaşlama
↑
Moody's tarafından Çin görünümünde yapılan yukarı revize
2026
Pekin'in büyüme tahminini aşağı çekme olasılığını gündeme aldığı yıl
İran savaşı Çin'in stratejik ham petrol ve doğal gaz rezervlerini büyük ölçüde sınamadan geçti, ancak imalat tabanlı ekonominin diğer cephelerinde çatlaklar görünür hale geldi. Çinli rafineriler farklı tedarik kaynaklarına geçişin maliyetini fiyat etiketlerine yansıttı. İhracat pazarlarında Avrupa ve Güneydoğu Asya talebi yavaşladı, Moody's aynı dönemde Çin'in görünümünü yükselterek ihracat yapısının küresel ticaretteki kaymalara hızla uyum sağladığını gerekçe gösterdi. İki sinyal birlikte okunduğunda dirençli bir ekonomi çatlamadan eğiliyor, bu eğilmenin imalat istihdamına yansıması gelişmekte olan piyasaların tedarik anlaşmalarında pazarlık gücünü değiştirebilir.
Kanada doları başlangıç sermayesi · Norveç fonunun yaklaşık 1/80'i.
Kanada egemen servet fonu kuruyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney 25 milyar Kanada doları başlangıç sermayeli yeni bir egemen servet fonu kuracağını duyurdu, fonun altyapı yatırımları ve ekonomik büyümeyi hızlandırmak için kullanılacağını açıkladı. Karşılaştırma için Norveç'in 2 trilyon dolarlık egemen fonu Kanada'nın başlangıç boyutunun yaklaşık 80 katı, Carney fonun zamanla büyüyeceğini ve doğal kaynak gelirleriyle beslenen bir model izleyeceğini ifade etti. Yeni fon Kanada vatandaşlarının büyük altyapı projelerinden doğrudan fayda sağlamasını amaçlıyor ve kamu-özel ortaklık modeline alternatif bir kapasite kuruyor. Türkiye Varlık Fonu (TVF) tartışmasına benzer mimari soruları taşıyan bu deneyim, fonların yönetişim yapısı ve kazanç paylaşımı açısından yeni bir referans noktası sunuyor. Kuzey ekonomilerinde fon kurma dalgasının yapısal sebebi enerji-yeşil dönüşüm yatırım açığı, finansal araç düzeyinde yeni bir aşama başlıyor.
Musk OpenAI'a ilk yıllarda 44 milyon dolar bağış yaptığını söylüyor. İddiasına göre kurucu sözleşme bilinmeyen koşullarla değiştirildi ve bu durum yatırımcıları yanılttı. Dava OpenAI'ın 2015'teki kâr amacı gütmeyen yapısından kâr amaçlı şirkete dönüşümünü hedef alıyor.
Sam Altman tarafı 2018'de Musk'ın yönetim kurulundan ayrılırken yapı değişikliğine açık kapı bıraktığını savunuyor, mahkemenin önündeki belge zincirinin bunu desteklediğini iddia ediyor. Karar hibrit yapı tartışmasının mahkeme önünde test edilmesi anlamına geliyor.
AlphaGo'nun mimarı David Silver Google DeepMind'dan ayrılarak Ineffable Intelligence adlı yeni şirketini kurdu ve hedefini büyük dil modellerinin (LLM) ötesine geçen bir öğrenme yolu olarak tanımladı. Silver'a göre büyük dil modelleri insan verisinden öğrenirken bir tür tavanı zorluyor, gerçek üst zekâ ancak deneme-yanılma yoluyla kendi başına öğrenen sistemlerden çıkabilir.
AlphaGo'nun Lee Sedol karşısındaki kazancından bu yana takviyeli pekiştirmeli öğrenmenin en güçlü vakası kabul edilen bu yaklaşım, dil modeli paradigmasına alternatif bir cephe açıyor. Yeni şirketin vaadi olası tüm görevleri insan seviyesinde gerçekleştirebilecek bir genel zekâ, ama bu hedefin teknik yolları henüz tartışmalı ve deney altyapısı yıllar alabilir. Akademik tarafta hangi öğrenme paradigmasının önümüzdeki on yıla şekil vereceği sorusu somut bir kurumsal yatırım örneğine kavuşuyor.
Çinli yapay zeka firması DeepSeek V4 modelini yayımladı ve daha uzun bağlam pencereleri ile üst seviye rakiplerine yakın performansla küresel sıralamaya girdi. Aynı hafta araştırmacılar fiziksel dünyayı anlayan ve ona yön veren dünya modellerine (world models) odağı kaydırarak dil tabanlı modellerden ayrışan yeni bir yarış cephesi açtı. Pekin Meta'nın 2 milyar dolarlık yapay zeka girişimi Manus'u satın alma hamlesini durdurdu, Çin'in stratejik AI bağımsızlığı kararı ticari işlemlere yansımaya başladı. DeepSeek'in açık ağırlıklı modeli üniversite ve küçük ölçekli kurumlara erişim avantajı sağlıyor, kapalı modellerin (Anthropic, OpenAI) maliyetiyle kıyaslandığında ekonomik bir alternatif sunuyor. Dünya modeli yarışı aynı zamanda donanım talebini farklı bir eksene kaydırıyor, simülasyon hızı ve fiziksel doğruluk yeni darboğazlar olarak öne çıkıyor.
Nautilus'ta yayımlanan yeni bir davranış bilimi araştırması zamanla çürüyen işbirliğinin sistematik örüntüsünü ölçtü ve başlangıçta yüksek katkı seviyesinin döngüden döngüye gerilediğini saptadı. Hatırlatma müdahaleleri işbirliği oranlarını geçici olarak yükseltiyor, ancak her döngüde etkinin kendisi azalıyor ve müdahale yavaş yavaş aşınıyor.
Bu örüntü mikrofinansman geri ödemelerinden kamu kaynak yönetimine, kurumsal ekip dinamiklerine kadar geniş bir yelpazede gözlemlendi ve kollektif hareketin yönetişim sorununu yeniden çerçeveliyor. Pratik ima müdahaleyi tek seferlik bir teşvik aracı yerine döngünün doğasına gömülmüş bir tasarım meselesi olarak ele almaktır. Davranışsal politika tasarımında basit dürtmenin (nudge) sınırlarını ve süresel tasarımın önemini gösteren kanıt zinciri zenginleşiyor.
The Diff'in yeni analizine göre yapay zeka laboratuvarları teknolojinin oluşturacağı toplumsal ve ekonomik dönüşümün farkındalar, ancak siyasal sahnedeki ve kamuoyundaki direnci hafife aldıkları görülüyor. Indiana'dan Idaho'ya, Atlanta'dan Brooklyn'e farklı politik geleneklerden insanları aynı çatı altında toplayan AI karşıtı hareket büyüyor ve NYT bunu son haftadaki bağımsız bir dosyada belgeledi.
Laboratuvarlar kâr-büyüme çizgisi ile sorumlu yönetişim talebi arasında strateji boşluğu yaşıyor, bu boşluk Sora'nın hızlı düşüşü gibi yaratıcı uygulamaların yarattığı kamu reflekslerinde de görünüyor. Kamuoyu yapay zekayı verimlilik aracı yerine iş ve eğitim üzerinde belirleyici bir aktör olarak okumaya başladı.
Düzenleyici çerçevenin bu gerilim üzerinden şekillenmesi olası, sektör kendi pazarlamasını ayarlamadığı sürece arkadan gelen siyasi dalga AI yatırımlarının önüne kısıtlama getirebilir. Bir uyarının ötesinde öneriler net: üç tabaka birden ele alınmalı, ürün, anlatı ve yönetişim aynı tasarım masasına oturtulmalı.
Texas imalat sektörünün aylık duyarlılık anketi. Üretim, yeni siparişler, istihdam ve fiyat alt endeksleri Hürmüz krizinin enerji-girdi maliyetlerine yansımasını ilk ölçen veri seti.
Euro Bölgesi şirketlerinin finansman erişimi anketi. KOBİ ve büyük firma kırılımıyla banka kredi standartlarındaki sıkılaşmanın reel sektöre yansımasını ölçüyor.
Bankanın 2025 faaliyetlerinin tam raporu. Dezenflasyon programının ilk yıl performansı, parasal çerçeve değişiklikleri, döviz rezerv pozisyonu ve bankacılık denetim eksenlerinde yıl özeti.