Sayı No. 028Cuma · 17 Nisan 2026Derleme Baskı · Dijital
Günün Bülteni
On yedi başlık, tek dikkat: savaş soğurken büyük rakamlar hâlâ yerinde.
Açılış Notu
Beyaz Saray ekonominin yorgun sinyalini hâlâ "geçici" sayarken ABD sanayi üretimi Mart'ta yüzde 0,5 daraldı ve Henry Paulson, 31 trilyon dolarlık tahvil piyasası için acil durum planı istedi. Hürmüz ablukasının üçüncü günü, Fed'den Williams öngörü vermenin artık mümkün olmadığını söyledi. Türkiye'de mevcut kiracıların zammı yeni kiracıları 27 aydır geçerken İş Bankası CEO'su programa ara çağrısı yaptı. Londra bir günde hem 675 milyon dolarlık egemen YZ fonunu hem de Anthropic'in ikinci merkezini ilan etti.
Bugünün İzleği
Büyük rakamlar ve küçük kararlar yan yana. Küresel, Türkiye ve YZ cephelerinden gelen sinyaller tek bir akışta buluşuyor.
WSJ ekonomist anketinin bir hafta içinde çıkardığı resesyon olasılığı. Nisan 2026.
Beyaz Saray yorgun ekonomiyi hâlâ "geçici" okurken anket aksini söylüyor.
NYT'nin Jim Tankersley imzalı analizi bir çatışkı üzerinden kuruluyor. İktidar konutta, enerjide ve gıdada gelen kötü haberleri "geçici şok" ya da "savaşın maliyeti" olarak dinliyor; Fed baskısını ve Powell gerginliğini kenara bırakıyor. WSJ ekonomist anketinin resesyon olasılığını yüzde 37'ye çıkardığı bir hafta, bu okumayı politik bir bahse çeviriyor. Savaş uzadıkça iletişimle veriler arasındaki mesafe açılıyor.
Hürmüz ablukasında ilk 72 saat: 14 gemi geri döndü, koridor tek yanlı ısınıyor.
14gemi
CENTCOM'un son 72 saatlik bilançosu; ilk 24 saatte çevrilen 13 geminin üzerine geliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'ndaki abluka kapsamında son 72 saatte 14 geminin geri çevrildiğini açıkladı. Rakam bir işaret: dünya enerji ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyan koridor tek taraflı kapanırken, taraflar ateşkes masasına açık kapı bırakmayı sürdürüyor. Trump "ablukada çok iyi gidiyoruz" derken piyasalar, "anlaşma çıkmazsa çatışma yeniden başlar" uyarısını aynı anda fiyatladı. Lübnan cephesi soğurken Basra tarafı ısınmaya devam ediyor.
Savaşta "insan gözetimi" YZ'yi durdurmuyor: onay halkası illüzyon veriyor.
Onay Pozisyonu
Siyah kutu
// operatör niyeti eylem öncesi görmez
Sunulan Güven
92%
// başarı metriği; arka plan gizli
Gizli Hesap
İkincil
// hastane zararı "hesap edilmiş"
Reçete 1
Mech. int.
// mekanik yorumlanabilirlik bütçesi
Reçete 2
Denetçi
// gerçek zamanlı "denetçi YZ"ler
Reçete 3
Niyet
// performans değil, niyet testi yasası
// Uri Maoz'un çekirdek düşünce deneyi: drone'un mühimmat fabrikasını vurmak için hesap ettiği ikincil patlamanın hastane zararını kabul etmesi, onay halkasından görünmez. Sonuç: "insan gözetimi" illüzyon verir, tasarım kısıtı vermez. Önerilen üç reçete — "mech. int." modelin iç işleyişini makine düzeyinde açmak, "denetçi" koşturan bir ikinci YZ'yi güvence katmanı yapmak, "niyet" ise çıktıyı değil amacı test eden düzenleyici yaklaşımı ifade ediyor.
ABD sanayi üretimi Mart'ta beklentinin çok altında. Bloomberg medyan beklentisi +0,1 idi.
−0,5%
Mart 2026, aylık değişim · Fed'in sanayi üretimi serisi (G.17).
−0,1%
İmalat (aylık)
+0,7%
Şubat (yukarı revize)
%75,7
Kapasite kullanımı (bekl. 76,3)
İmalat bacağı yüzde 0,1 daraldı; motorlu taşıtlar ve temel metaller başı çekti. Şubat verisi yüzde 0,7'ye yukarı revize edilse de Menzie Chinn'in okuması şu: İran savaşından önce filizlenen imalat toparlanması, enerji ve malzeme maliyetlerinin baskısıyla bastırılmaya başladı. Faize duyarlı veriler, Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack ve St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem'in dile getirdiği "geç indirim" senaryosunu veri tarafında da destekliyor.
04 · 17
Paulson / Wall Street Week
Paulson: 31 trilyon dolarlık Hazine piyasasının çöküşüne karşı acil durum planı gerek.
Eski Hazine Bakanı Henry Paulson, 31 trilyon dolarlık borç yükü için "duvara tosladığımızda" metaforunu kullandı. Acil durum planı şimdiden hazır bekletilmeli.
2008 krizinde hükümetin mali kaynağı vardı; bugün bir borç krizinde Fed tek alıcı kalır ve döngü kötüleşir.
Mali açık son üç yılda GSYH'nin %6'sı ortalamasında. Kongre Bütçe Ofisi (CBO) önümüzdeki on yıl için de benzer seviye bekliyor. ■■■■■■■■■■ erteledikçe risk büyüyor.
Reçete: vergi tabanını genişlet, harcama yapısını (Sosyal Güvenlik ve sağlık) elden geçir. Paulson'ın dili "hoş olmayan" ama emsal nitelikli.
Küresel dengesizlikler geri döndü; Ben Bernanke'nin 2008 bakışı bu kez tutmuyor.
Dengesizliği üreten kimin tasarruf ettiği değil, hangi ülkenin politika tercihini kullandığı.
The Economist kapağı, 2008 öncesi "Asya'nın tasarruf fazlası" argümanının (Ben Bernanke'nin 2005 tezinin) 2026'da yeniden kurulan dengesizlik tablosunu artık açıklayamadığını söylüyor. Cari fazla ve açık yeniden büyüyor ama rolleri değişti: Çin iç talep yetersizliğine yanıt olarak değil, sanayi politikası üzerinden ihracat baskısı üretiyor. Körfez varlıkları eriyor, Batı tarafı savaş maliyetiyle ek dış talep yaratıyor. Türkiye için bu bakış, cari açığın kaynağını "iç talep" yerine "dış talep şoku" ekseninde yeniden konumlandırabilir.
New York Fed Başkanı John Williams: Faiz patikası için yön vermek artık mümkün değil; Orta Doğu şoku iletişimi pasifleştirdi. Bu durum, Fed'in bu ay öngörü vermekten kaçınmasının resmi gerekçesi oldu.
Almanya federal hükümeti savaş kaynaklı enerji şoku ve ihracat yavaşlaması nedeniyle 2026 büyüme tahminini yarıya indirdi; 2027 tahmini de %1,3'ten %0,9'a çekildi.
Ekonomi · Dünya Bankası · The Atlantic · 16 Nisan 2026
Dünya Bankası, 40 yıllık tabusunu geri çağırdı: endüstriyel politika artık takım çantasında.
Dünya Bankası'nın 1990'larda adını "tabu" mertebesine çıkardığı endüstriyel politika (devletin üretim yapısını doğrudan şekillendirme hakkı), kurumun yeni raporunda tersinden kabul görüyor: "Doğru tasarlandığında tüm ülkelerin ulusal politika setine girmelidir." Rogé Karma'nın analizi, bu dönüşü Washington Konsensüsü'nün geri çağrısı olarak okuyor.
ABD'nin eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan'ın ifadesiyle "kalkınma iktisadının en güçlü sesi çoğu şeyi ters anladığımızı söyledi." Beslenme biliminin yağ ve kolesterol üzerine verdiği ani U-dönüşüne benzetilen bu kabul, Türkiye gibi orta-gelirli ülkelerin sanayi planlamasını yeniden savunabilir bir zemine oturtuyor.
Takip edilecek bölüm, IMF'nin bu yeni tutuma nasıl cevap vereceği. Fon bugüne kadar iklim ve sanayi kalkınma planlarına koşullu itirazını sürdürüyordu; Dünya Bankası'nın dili değişince pazarlık masasındaki sınır da değişiyor.
Mevcut kiracının zammı, yeni kiracıyı 27 aydır geçiyor: makas kapanmadı.
2024 OCAK
Açılış
Makas ilk kez açılıyor; yeni kiracı piyasa değerine dönüyor.
2025 TEMMUZ
Zirve
"Kira frenleme" sona erdi; makas kapanmadı.
2026 OCAK
27ay
Mevcut kiracı zammı hâlâ yeni kiracının üzerinde.
Yeni kiracı fiyatı piyasa değerine dönerken, mevcut kiracı eski sözleşmenin endekslenmesi nedeniyle gecikmeli bir katmanlanmada kalıyor. Bu açı, TCMB'nin hizmet enflasyonu ayrıştırmasında kullandığı en önemli göstergelerden biri; aynı gün yayımlanan "konut fiyatlarında reel düşüş sürüyor" grafiğiyle birlikte okunduğunda mülk-kira-gelir üçgeninin reel düzeltmesini anlatıyor.
Aran: "Bu ekonomi programından çıkmamız ve yeni bir ekonomi programına geçmemiz gerekiyor."
İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, mevcut savaş konjonktürünün enflasyonla mücadele programını yürütmeye imkân vermediğini söyleyerek programa açıkça ara çağrısı yaptı. Türkiye'nin en büyük özel bankasının CEO'sundan gelen bu uyarı, Para Politikası Kurulu'nun (PPK) bu hafta faizde duraklamayı koruması beklenen bir ortamda dikkat çekici.
BDDK verilerinde tüketici kredi büyümesinin sert yavaşladığı, ticari kredinin nispeten güçlü kaldığı aynı gün açıklandı. Yani program zaten iki segmentte farklı hızda sıkılıyor: hane tarafı keserken şirket tarafı nispeten dönmeye devam ediyor.
Aran'ın "ara vermeli" çağrısı, bu farkın finansman tarafındaki yansımasını sermaye cephesinden de adresleme isteği olarak okunuyor. Program iletişimi tek tip ama etkisi değil.
Hazine'nin yılbaşından bu yana dış borçlanması 7,9 milyar dolara ulaştı; eurobond penceresi dar ama açık.
BloombergHT'nin Hazine serisine göre yıl başından bu yana dış borçlanma 7,9 milyar dolara çıktı. Nisan'ın kalanında 5 yıl vadeli dolar eurobond ihracı için hazırlık sürüyor. Ülke risk primi (CDS) 230 baz puana (%2,30) gerileyerek savaş başlangıç seviyesine döndüğü için ihracın 6'lı getiri aralığında yapılması bekleniyor.
Aynı veri setinde dış borç ödeme projeksiyonu ve 150 milyon euroluk TSKB-AFD kredi anlaşması da açıklandı. Hazine için gerekçe açık: ateşkes penceresi dar, piyasa iştahı sınırlı, fiyatlama fırsatı bugünden sonra açılıp kapanabilir. Yıl kümülatifinin böyle erken bir noktada 7,9 milyara çıkması, strateji tarafında "pencereyi görünce al" tercihini gösteriyor.
TCMB rezervleri yeniden yükselişe geçti: Hazine penceresi için kritik destek.
↗
BloombergHT'nin TCMB haftalık rezerv grafiğine göre, Mart ortasında savaş şokuyla 11 milyar dolar civarında gerileyen brüt rezervler Nisan'ın ikinci yarısında yeniden artışa geçti. Aynı hafta yabancılar borsada 430 milyon dolarlık hisse aldı ama tahvilde sınırlı kaldı. Döviz mevduatları 1 milyar dolara yakın azaldı, ticari kredi Nisan'a artışla başladı. Dört grafiğin birleşimi şunu söylüyor: para akımı kısa vadede risk iştahının normalleşme yönünü destekliyor ama yapıyı kıran büyük hareket değil, savaş öncesi seviyelere dönüş denemesi. Hazine'nin eurobond ihraç penceresi için rezerv görünümü kritik destek ögesi.
Birleşik Krallık, 675 milyon dolarla egemen YZ fonunu kurdu: sermaye, süper bilgisayar ve vize üçlüsü.
// Fon Büyüklüğü
$675 mn
Başlangıç sermayesi; yerli YZ girişimlerine doğrudan yatırım.
// Üç Ayak
Sermaye + GPU + vize
Yetenek cazibe mekanizması aynı paketin parçası.
Joel Khalili'nin WIRED analizi, fonu "yabancı teknolojiye bağımlılığı azaltma" zemininde okuyor. AB ve ABD arasındaki YZ yönetim çatlağında Londra, "bağımsız ama iş birliğine açık" konumlanması üzerinden üçüncü kutup arayışında. Fonun yıllık bütçe olarak tarihsel bir eşik değeri yok ama Türkiye'nin 2026 programında 15 milyar TL'lik "ulusal YZ omurgası" kaleminin yaklaşık yarısına denk geliyor; ölçek karşılaştırması için önemli.
Anthropic Londra ekibini 200'den 800'e çıkarıyor: ABD dışında büyüyen yeni üs.
Anthropic, mevcut 200 kişilik Londra ekibini dört katına çıkarabilecek büyüklükte yeni bir ofis kiraladı. Açıklama, Birleşik Krallık hükümetinin 675 milyon dolarlık egemen YZ fonunu duyurduğu haftaya denk geldi. Aynı günün iki YZ manşeti, Londra için kamu ve özel sektörün aynı pencereden çekildiği bir anı gösteriyor.
Şu an
Londra ekibi, mevcut yerleşim
200 kişi. ABD dışında ilk büyük ölçekli araştırma-mühendislik üssü.
Hedef
Yeni ofis kapasitesi, dörde katlama
800 kişi. Avrupa YZ yeteneği, politika-ticaret rizikosu coğrafyayla dengeleniyor.
Joel Khalili'nin yorumu iki katmanlı: birincisi Avrupa üniversitelerinden çıkan YZ yeteneğine yatırım, ikincisi ABD hükümeti ile artan gerginlik arka planında politika-ticaret rizikosunu coğrafya üzerinden dengeleme. Türkiye için olası bir emsal kanal, YÖK–Anthropic arası bir araştırma bağlantısı olabilir.
Cowen'ın kısa anma yazısı, Lord Robert Skidelsky'nin Keynes'e adadığı üç ciltlik biyografisini (Hopes Betrayed 1883–1920, The Economist as Saviour 1920–1937 ve Fighting for Freedom 1937–1946) ekonomi edebiyatının en tepesine yerleştiriyor. Tek ciltlik özet versiyonun değil, üç ciltlik tamının okunması gerekliliğini vurguluyor. Skidelsky'nin Brexit'e kadar uzayan politika yazılarını bir kenara bırakarak kalıcı eserini Keynes'in düşünce mimarisini tarihsel olarak yeniden inşa ederek bıraktığını hatırlatıyor. Bültenin tek okuma önerisi bugün bu.
Dallas Fed: ayıklanmış ortalama PCE rahatlıyor, çarpıklık ise uyarı veriyor.
çekirdek PCE=%3,0·ayıklanmış=%2,3
çarpıklık→0⇒aşağı yanlı sinyal riski
Çekirdek PCE enerji ve gıda hariç PCE enflasyonu, Fed'in baz ölçüsü.
Ayıklanmış ortalama PCE 177 alt kategoriden alttan %24, üstten %31 kırpılarak hesaplanan ortalama.
Çarpıklık fiyat değişim dağılımının simetriden sapması. Negatifken ayıklanmış ortalama aşağı asimetriyi düzeltir.
Çekirdek PCE ile ayıklanmış ortalama arasında Eylül 2025'ten bu yana açılan 70 baz puanlık makas, Fed içinde ölçüm tartışmasını yeniden açtı. Şubat 2026 itibarıyla 12 aylık çarpıklık ortalaması sıfıra yaklaştı. 1974 ve 2021 deneyimi, çarpıklık pozitife döndüğünde ayıklanmış ortalamanın eğilimi olduğundan düşük gösterme riskinin arttığını söylüyor. Göstergenin aşağı gitmesi "enflasyon yumuşuyor" diye okunmamalı. Ölçüm katmanı değişti.
Banka çöküşlerinin kökü: likidite değil, yetersiz sermaye.
5.000+
ABD banka başarısızlığı, 1863–2024 · Liberty Street Economics tarama kapsamı.
%99
Vaka Raporu · Neden Likidite Değil
%47
Varlıklar "Şüpheli" Kategoride
%18
Varlıklar "Değersiz" Kategoride
Liberty Street Economics'in yeni yazısı, 160 yıllık ABD bankacılığında 5.000'i aşkın başarısızlığı tarıyor. Kriz hikâyelerinin çoğunu mevduat hücumu (run) açıklamıyor: yöneticilerin vaka raporlarının yüzde 99'unda neden likidite değil; varlık tarafı zaten çürük. 1934 öncesi veri daha sert: alacaklılar dolar başına 75, sigortasız mevduat sahipleri 66 sent geri alabiliyordu.
Politika çıkarımı, mevduat sigortası genişlemesinden çok sermaye yeterliliği ve denetim kalitesi tarafında. Türkiye için BDDK'nın sermaye yeterlilik oranlarını izleme yönteminin tarihsel zeminini güçlendiren bir referans; Paulson'ın çağrısının (s05) arka planını da aynı zeminden okumak mümkün.