16 Nisan 2026 Bülteni
💡 Öne Çıkanlar
IMF, küresel kamu borcunun önceki tahmine kıyasla bir yıl erken, 2029'da dünya yıllık üretimiyle eşitleneceğini öngörürken WSJ'nin ekonomist anketi savaşın büyüme, enflasyon ve petrol tahminlerini yukarı çektiğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte, Körfez'in 6 trilyon dolarlık egemen fon hazinesi erimeye başlarken Trump, Powell'ı görevden alma tehdidini bir kez daha açıkça yineleyerek Fed bağımsızlığı tartışmasını yeni bir eşiğe taşıdı. Türkiye cephesinde piyasa bu hafta PPK'dan hareket beklemiyor; CDS primleri savaş öncesi seviyeye çekildi, fakat Mart bütçesi 230 milyar TL açık verdi ve Hazine dolar eurobond ihracına hazırlanıyor. Çin tarafında ise birinci çeyrek büyümesi altyapı yatırımı ve ön yüklemeli ihracatla hızlanmış olsa da İran şokunun ikinci çeyrekten itibaren ivmeyi kırması bekleniyor. Tüm bu gelişmeler olurken Snap 1.000 çalışanını "YZ'ye hazırlık" gerekçesiyle işten çıkardı; Anthropic 800 milyar dolarlık değerleme turuna girerken NYT'den "pürüzlü zekâ" kavramı YZ kapasitesi tartışmasını yeniden çerçeveliyor.
Bugün Kaçırma
IMF: Küresel kamu borcu 2029'da dünya üretimiyle eşitlenecek
WSJ
IMF, küresel kamu borcunun önceki Mali Monitör'e kıyasla bir yıl erken, 2029'da dünya yıllık GSYH'sine eşitleneceğini öngörüyor. İran savaşının tetiklediği savunma harcaması sıçraması ve ateşkes belirsizliği nedeniyle gelişmiş ekonomilerin büyük bölümü faiz ödeme maliyetlerini yeniden fiyatlamak zorunda kalacak. Rapor, borç stoku İkinci Dünya Savaşı sonrasından bu yana ilk kez yüzde 100 GSYH çıtasını geçmeye hazırlanıyorken faiz-büyüme ayrışmasının hangi ülkelerde sürdürülemez hale geldiğini gösteriyor. IMF'in önerdiği çıkış reçetesi klasik: gelir tarafında vergi tabanı genişletme, gider tarafında sağlık ve emeklilik reformu. Ancak siyasi dirençli bir çerçevede bu reçetenin nasıl uygulanacağı belirsizliğini koruyor.
Ayrıca bkz: IMF'den tarihte ikinci kez görülecek borç seviye tahmini (BloombergHT)
Trump, istifa etmezse Powell'ı görevden alma tehdidini açıkça yineledi
NYT
Trump, Oval Ofis'te verdiği demeçte Fed Başkanı Jerome Powell'ın ya istifa etmesini ya da kendisi tarafından görevden alınmasını dayattı. Yasal çerçeve, Fed Başkanı'nın ancak "neden gösterilerek" görevden alınabileceğini söylüyor; Başkan'ın doğrudan azil yetkisi 2026 yazında Yüksek Mahkeme'ye taşınan Humphrey's Executor davasında yeniden tartışılacak. Hazine Bakanı Bessent'ın açıklaması daha ölçülüydü ve Fed bağımsızlığının korunacağını söyledi ama piyasanın tepkisi nokta atışı oldu: dolar endeksi bir saatte yüzde 0,4 gerileyip iki yıllık getirisi altı baz puan düştü. Powell'ın Temmuz 2026'ya kadar süren görev süresi artık siyasi bir meydan okumanın simgesi haline gelmiş durumda. Fed'in Mayıs toplantı öncesi tutumunu sert bir biçimde değiştirmesi zor görünüyor.
Ayrıca bkz: How Trump's repeated efforts to fire Federal Reserve Chair Powell harm the economy – and make battling inflation harder (The Conversation · Cristina Bodea)
Savaş, Körfez'in 6 trilyon dolarlık hazine sandığını eritecek
The Economist
The Economist, Körfez'in egemen fonları ADIA, PIF ve QIA'nın toplam varlıklarının savaş süresince hem likidite hem de sermaye kaybı nedeniyle hızla eridiğini belgeledi. Suudi Arabistan ve BAE, bütçe açıklarını kapatmak için iç varlık satışına yöneldi; fonların ABD ve Avrupa hisselerindeki pozisyonları savunma-sanayi hissesi dışında geriletildi. Rapor, 2030 Vizyonu projelerinin finansman kısıtlamasıyla aşamalı olarak askıya alınmasının artık siyasi kararla değil, piyasa zorlamasıyla başladığını gösteriyor. NEOM'un sermaye harcama takvimi iki yıldır ilk kez resmi olarak gecikmiş durumda ve PIF'in iç portföy satışları emlak sektörüne dolaylı baskı yapıyor. Savaşın uzaması, petrol gelirlerini koruyan iki ayaklı "diken üstünde denge" stratejisini tamamen devre dışı bırakabilir.
Ayrıca bkz: The High-Risk, Low-Reward Blockade of Hormuz (The Atlantic)
Savaşın faturası: Ekonomistler makro tahminlerini nasıl güncelledi?
WSJ
WSJ'nin aylık ekonomist anketi, katılımcıların yüzde 71'inin 2026 büyüme tahminini en az yarım puan aşağı çektiğini gösterdi; medyan 2026 büyüme beklentisi yüzde 1,8'den yüzde 1,1'e indi. Enflasyon tarafında konsolide edilmiş manşet TÜFE tahmini yüzde 2,9'dan yüzde 3,6'ya sıçradı ve petrol fiyatları için yıl sonu orta senaryosu varilde 92 dolara yükseldi. Anketin belki de en çarpıcı bulgusu resesyon olasılığının yüzde 37'ye çıkması; ekonomistlerin yarısından fazlası ateşkesin kalıcı bozulması halinde bu oranın yüzde 60'ı geçebileceğini söylüyor. Fed'in 2026'da hiç faiz indirmeyeceği senaryosu konsensüs haline gelmeye başladı. Ankette en dikkat çeken dağılım varyansı ise istihdam piyasası: beklentiler hala aşırı genişlikte bölünmüş durumda.
Ayrıca bkz: Debt Alarms Ring as Countries Rack Up More Emergency Spending (NYT)
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
17 Nisan PPK toplantısı öncesi BloombergHT anketinde ekonomistlerin tamamı politika faizinin yüzde 37'de sabit tutulmasını bekliyor. Katılımcıların yüzde 62'si TCMB'nin ilk indirimi Temmuz toplantısına, kalan yüzde 38'i ise Haziran veya Mayıs'a fiyatlıyor. Gerekçeler iki katmanlı: dış cephede İran savaşı sonrası enerji fiyatı belirsizliği ve Fed'in faiz indirim takvimini ötelemesi, iç cephede Mart ayı hizmet enflasyonunun henüz yüzde 70 bandının altına inmemesi. Anket ayrıca dolar/TL 2026 sonu medyanı beklentisini 42,50'den 43,10'a revize etti. TCMB iletişim notunun "temkinli sıkılık" tonunu koruması durumunda piyasa tepkisi sınırlı olacak.
Ayrıca bkz: Faiz indirimi beklentisi Temmuz'a ötelendi (Investing.com Türkiye)
Investing.com Türkiye
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre merkezi yönetim bütçesi Mart'ta 229,9 milyar TL açık kaydetti, geçen yılın aynı ayındaki 208,2 milyar TL açığa göre yüzde 10,4 genişledi. Faiz dışı denge 68,4 milyar TL açık verdi. Gelirler yıllık yüzde 65 artışla 833 milyar TL'ye ulaşırken harcamalar yüzde 59 ile 1,063 trilyon TL'de kaldı; faiz ödemeleri yıllık bazda yüzde 118'lik sıçramayla 161,5 milyar TL oldu. İlk çeyrek toplam açığı 580 milyar TL'ye çıktı, bu rakam OVP 2026 hedefinin yüzde 19'una denk geliyor. Savunma kaleminin payı ilk üç ayda merkezi bütçe giderlerinin yüzde 8,4'ü ile 2015'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Ayrıca bkz: Bütçe, Mart'ta açık verdi (BloombergHT)
BloombergHT
TÜİK verilerine göre Tarım-ÜFE Mart'ta aylık yüzde 3,85, yıllık yüzde 36,09 arttı; manşet ÜFE'nin yıllık yüzde 28,4 seyriyle arasındaki fark 7,7 puana çıktı. Canlı hayvan fiyatları aylık yüzde 5,3, mevsim ürünler yüzde 4,1 yukarıda. Bu ayrışma, gıda tarafında ikinci yarıda manşet enflasyona geri dönüşlü baskı yaratacağı endişesini güçlendiriyor. Tarımsal girdi maliyetleri özellikle gübre ve yem kaleminde İran savaşı sonrası enerji fiyat sıçramasının gecikmeli etkisini taşıyor. Merkez Bankası'nın hizmet enflasyonu üzerindeki yapışkanlık endişesine gıda kanalı da eklenmiş durumda.
BloombergHT
Türkiye 5 yıllık kredi temerrüt takas primi (CDS) 230 baz puana gerileyerek İran savaşının başladığı 13 Mart'tan bu yana en düşük seviyeye indi. Prim, 27 Mart zirvesi olan 327 baz puandan yaklaşık yüzde 30 geri çekilmiş durumda; ateşkes müzakerelerinin verimli ilerlediği sinyali ve IMF'in Türkiye tahminlerindeki sınırlı revizyon etkili oldu. Aynı dönemde 10 yıllık eurobond getirisi 98 baz puan geriledi. Hazine'nin önümüzdeki günlerde açıklanması beklenen 5 yıl vadeli dolar eurobond ihracı için fiyatlama penceresi bu sayede açılmış oldu. Piyasa katılımcıları ihracın yeniden 6'lı seviyelerde getiri ile yapılabilmesini bekliyor.
Ayrıca bkz: Hazine'de dolar cinsi borçlanma hazırlığı (BloombergHT)
Ekonomi ve Finans
Çin ekonomisi birinci çeyrekte hızlandı
WSJ · Hannah Miao
Çin GSYH'si yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5,4 büyüyerek bir önceki çeyreğin yüzde 5,0 ivmesini geçti. Dayanıklılık, tarife tehdidine karşı ön yüklemeli ihracat ve nisan başında devreye giren 1,5 trilyon yuanlık yerel yönetim tahvili destek paketinden geldi. Ancak İran savaşının tedarik zincirinde yarattığı hız kesiciler nisanın ilk haftasında konteyner navlun tarifelerini yüzde 18 yukarı itti. WSJ, ikinci çeyrekte dış talep kanalının zayıflamasıyla büyümenin yeniden yüzde 5 eşiğinin altına inebileceği konusunda beş ekonomisten dördünün uyarısını aktarıyor. İç talep tarafı hala hassas: konut fiyat düzeltmesi 37 ay üst üste sürüyor ve perakende büyümesi yüzde 3'ün altında seyrediyor.
Ayrıca bkz: China's Economy Leans on Infrastructure as Consumers Pull Back (NYT · Keith Bradsher)
Investing.com Türkiye
ABD Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu, Trump yönetiminin Hürmüz Boğazı blokaj kararını açıklamasından saatler önce gerçekleşen petrol vadeli işlem pozisyonlarındaki sıra dışı hacim artışını soruşturmaya aldı. İki büyük alıcının tek oturumda 140 milyon dolarlık brent alım opsiyonu topladığı belirlendi. Soruşturma şu anda bilgi talep aşamasında ancak CFTC, sır takip ve kamusal bilginin kullanımı konusunda özellikle 2020 enerji piyasa krizinden bu yana sertleşen soruşturma çerçevesini uyguluyor. Demokratlar Beyaz Saray'dan iç yazışma kayıtlarını talep ederken yönetim kaynakları sızmayı "sistematik olmayan bir piyasa aktörü" ile sınırlı gösteriyor. Bulgular, savaş döneminde ABD yürütme organının piyasa-hassas bilgilerini yönetim biçimi açısından emsal niteliği taşıyacak.
Investing.com Türkiye
Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyon ikinci yarıda yüzde 3 bandının kalıcı olarak altına inene dek faizlerin mevcut yüzde 5,00-5,25 aralığında tutulmasından yana olduğunu söyledi. Hammack, İran savaşının petrol fiyatları üzerindeki etkisinin şu ana kadar hesaplanandan daha ısrarlı olduğunu ve bu nedenle indirim takviminin Temmuz yerine Eylül sonrasına ötelenmesi gerekebileceğini vurguladı. Aynı gün St. Louis Fed Başkanı Musalem de faiz artışı ihtimalinin hâlâ gündemde olduğunu ima etti; bu iki açıklamanın zamanlaması ve içeriği, piyasanın Haziran indirim fiyatlamasını tamamen terk etmesine yol açtı. Fed içinden gelen "birlikte ses" sinyali Powell'a yönelik Başkanlık baskısının gölgesinde okunuyor.
Yapay Zeka ve Teknoloji
"Pürüzlü zekâ" nedir ve YZ tartışmasını nasıl yeniden çerçeveliyor?
NYT · Cade Metz
Metz, son bir yılda YZ modellerinin bazı alanlarda uzman seviyesini aşarken bazılarında ilkokul öğrencisi düzeyinde kalmasını tanımlamak için yaygınlaşan "pürüzlü zekâ" (jagged intelligence) kavramını inceliyor. Yazı, kavramın Andrej Karpathy ve Ethan Mollick'in popülerleştirdiği biçimde "YZ yapay genel zekâya yaklaşıyor mu" sorusunu çerçeveleme biçimini değiştirdiğini savunuyor. Modellerin zayıf yönleri rastgele değil: sembolik akıl yürütme, uzun-süreçli planlama ve bağlamsal istikrar hala yapısal sınırlamalar olarak öne çıkıyor. Ekonomistler açısından bu çerçeve, YZ'nin verimlilik üzerindeki etkisini ortalama bir "benimseme eğrisi" üzerinden değil, görev bazlı heterojen ikame oranları üzerinden modellemenin gerekliliğini işaret ediyor. Metz, benchmark piyasasının kendi kendini uzaklaştırıcı dinamikler yarattığını ve gerçek kapasiteyi ölçmenin giderek zorlaştığını aktarıyor.
Ayrıca bkz: That Meeting You Hate May Keep A.I. From Stealing Your Job (NYT)
Snap, 1.000 çalışanı çıkarırken gerekçe olarak YZ'yi gösterdi
The Guardian
Snap, küresel işgücünün yaklaşık yüzde 16'sına denk gelen 1.000 kişilik bir tensikat planını "YZ'ye dayalı yeni operasyonel model" gerekçesiyle açıkladı. Çıkarılanların üçte ikisi mühendislik ve destek fonksiyonlarından, geri kalanı orta kademe yöneticilerden oluşuyor. Evan Spiegel iç yazışmada şirketin gelecek 18 ayda ürün geliştirmeyi otonom kod ajanları etrafında yeniden kuracağını bildirdi. Karar 2023 krizindeki 1.200 kişilik kesintinin ardından ikinci büyük dalga ve Snap'in kâr açığına rağmen 90 milyar dolarlık piyasa değerini korurken yapıldı. Sektörde Google, Meta ve Microsoft'un da yılın ilk yarısında benzer nicelikte "YZ verimlilik" odaklı kesinti duyurduğu hatırlatılıyor.
Ayrıca bkz: Snap çalışanlarının yüzde 16'sını işten çıkaracak (BloombergHT)
Mythos sonrası internetin geleceği yol ayrımında
NYT · Raffi Krikorian
Krikorian, Anthropic'in siber güvenliğe odaklı yeni YZ modeli Mythos'un açık kaynak kütüphanelerde daha önce bilinmeyen güvenlik açıkları tespit etme yeteneğinin internetin altyapısı için iki yönlü bir sınav oluşturduğunu yazıyor. Aynı YZ, saldırgan ve savunmacı arasındaki "zaman asimetrisini" saldırgan lehine büküyor: bir açığın yamaya çevrilmesi 37 gün alırken kötü niyetli kullanım için 24 saat yeterli. Yazı, OpenSSL veya Linux çekirdeği gibi temel projelerin bakımcılarının yüzde 86'sının gönüllü olduğuna ve büyük YZ laboratuvarlarının bu bakımcılara eşdeğer Mythos erişimi sağlamadığına dikkat çekiyor. Önerilen çözüm iki başlıklı: ticari YZ araçlarının güvenlik açığı tespitini varsayılan olarak bakımcılarla paylaşması ve kamusal bir "açık kaynak sigortası" fonu. Mythos tartışması, YZ'nin kamu malı altyapı üzerindeki sorumluluğunu tanımlama çabasının ilk somut sınavı haline geldi.
Ayrıca bkz: AI Could Democratize One of Tech's Most Valuable Resources (WIRED)
Akademi ve Araçlar
Prefill hesaplama sınırlı, decode bellek sınırlı: GPU'nuz her ikisini birden yapmamalı
Towards Data Science
Yazı, LLM servis mimarisinde prefill (istemi işleme) ve decode (token üretme) aşamalarının farklı donanım kısıtlarına sahip olduğunu gösteriyor ve neden ayrık kümelerde çalıştırılmalarının hem gecikme hem de ekonomiklik açısından kazançlı olduğunu ayrıntılandırıyor. Prefill adımı GPU'nun tensor çekirdeklerini tam kapasiteyle kullanırken decode adımı KV önbellek ve bellek bant genişliği darboğazına giriyor. Yazar, NVIDIA H100 üzerinde 8B parametreli bir modelde ayrık mimarinin birleşik mimariye göre ortalama token gecikmesini yüzde 43 düşürdüğünü ve maliyeti token başına yüzde 28 azalttığını aktarıyor. Açıklama, ekonometricilerin ve veri bilimcilerin kendi LLM istemlerini ölçeklerken hangi mimari tercihlerin fiyat-performans kararını belirlediğini anlamaları için iyi bir başlangıç noktası sunuyor.
Eski fikirler YZ çağından sağ çıkabilir mi?
The Cosmos Institute · Brendan McCord
McCord, Aristoteles'in "phronesis" (pratik bilgelik) kavramı ile modern YZ'nin optimize ettiği araçsal akıl yürütme arasındaki gerilimi ele alıyor. Yazı, YZ sistemlerinin hedef fonksiyonlarını insan değerlerinden türetirken bu değerlerin çoğunun kendisi de pratik deneyimden damıtıldığını gözlemliyor. Sorun, YZ ölçeklenmesinin pratik deneyim döngüsünü kestiği: modeller artık insanların kendi karar deneyimlerinden öğrendiklerinden daha hızlı kararlar veriyor. McCord'un önerdiği çerçeve klasik erdem etiğini "tasarım kısıtı" olarak yeniden okuyor ve Anthropic'in Constitutional AI yaklaşımının bu yönde kısmi bir girişim olduğunu savunuyor. Yazı, YZ politikası tartışmalarının çoğunlukla atladığı "insan karar kaslarının atrofisi" sorununu gündeme getiriyor.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
R* ve emek payı ilişkisi
Liberty Street Economics (NY Fed)
NY Fed araştırmacıları, doğal faiz oranı R*'nin tahminlerindeki düşüşü emek payının uzun vadeli gerilemesiyle bağlantılandıran bir genel denge modeli sunuyor; emek payı 1 puan düştüğünde R* ortalama 25 baz puan geriliyor. Bulgu, düşük R* ortamının hem demografik hem dağılımsal katmanları olduğunu gösteriyor ve para politikasının tek başına nötr faizi yükseltemeyeceği tezini destekliyor.
Teksaslı ev sahipleri yüksek sigorta primleri ödüyor
Dallas Fed
Dallas Fed araştırması, Teksas'ta ev sigorta primlerinin 2019'dan bu yana yüzde 60 artarak hane gelirinin yüzde 2,1'ine ulaştığını belgeliyor. İklim kaynaklı felaket sıklığının artışı ve reasürans maliyetlerindeki sıçrama, primlerin enflasyonun neredeyse üç katı hızla yükselmesine yol açıyor. Yazı, iklim uyum maliyetinin yerel hane bütçesi üzerinde sessiz ama kalıcı bir vergi gibi işlediğini vurguluyor.