15 Nisan 2026 Bülteni
💡 Öne Çıkanlar
IMF, Dünya Ekonomik Görünümü'nün "savaş zamanı" baskısında küresel büyüme tahminini aşağı çekti ve baş ekonomist Gourinchas, mevcut enerji şokunu 1973 petrol krizinden daha kırıcı olarak nitelendirdi. ABD'de Mart üretici fiyatları üç yılın zirvesine sıçradı. Fed'den Goolsbee, faiz indirimlerinin 2027'ye ertelenmesinin gündemde olduğunu söyledi. Türkiye cephesi savaşın iki yüzünü aynı anda taşıyor: IMF Türkiye büyüme tahminini yüzde 3,4'e indirirken, Orta Doğu krizi Türk çelik ihracatına yüzde 30'luk talep zenginliği getirdi. Fed bağımsızlığı tartışması yeni bir aşamada. Adalet Bakanlığı'nın Federal Rezerv soruşturması başkan adaylığı sürecini geciktiriyor. YZ politikası tarafında ise Anthropic ile OpenAI, Illinois'in geniş kapsamlı sorumluluk muafiyeti yasasında karşı saflara geçti. Mythos modeline karşı Goldman Sachs'ın siber güvenlik tedirginliği büyüyor.
Bugün Kaçırma
IMF, savaş uzarsa derin küresel daralma uyarısı yaptı
WSJ
IMF baş ekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas, İran savaşının küresel enerji piyasalarına etkisinin 1973 petrol krizinden bu yana görülmüş en kırıcı şok olduğunu belirtti. IMF, savaş kısa süreli kalsa bile küresel büyümenin önemli ölçüde geri çekileceğini öngörüyor. Savaşın uzaması halinde derin bir daralma kaçınılmaz görünüyor. Tablo, savaşın enflasyonu yeniden alevlendirmesi ve merkez bankalarının erken faiz indirimlerinin yakın vadede masadan kalkması anlamına geliyor. IMF'in senaryolarındaki şiddet farkı, gelişmekte olan ekonomilerin enerji ithalat faturalarındaki dayanıklılığını sınayacak.
Ayrıca bkz: Middle East War Will Slow Global Economic Growth, I.M.F. Warns (NYT · Alan Rappeport)
Üretici fiyat endeksi Mart'ta sıçradı
WSJ
ABD'de toptan enflasyon Mart'ta yıllık bazda son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. İran savaşının tetiklediği petrol şoku işletme maliyetlerini hızla yukarı itti. Veri, fiyat baskılarının üretim zincirinin yukarı halkalarında belirginleşmeye başladığına işaret ediyor ve önümüzdeki aylarda tüketici enflasyonuna geçişin habercisi olarak okunuyor. Fed'den Goolsbee, petrol fiyatlarındaki seyrin faiz indirimlerini 2027'ye ertelenmesini gündeme getirdiğini belirtti. Bessent ise Fed'in petrol kaynaklı belirsizlik nedeniyle hareketsiz kalmasını savundu. Merkez bankası iletişimi giderek savaş takvimine bağımlı hale geliyor.
Ayrıca bkz: Surcharges Are Suddenly Everywhere - And Grumpy Americans Are Paying Up (WSJ · Rachel Wolfe)
Trump'ın ablukacılara karşı ablukası
The Atlantic · Will Gottsegen
Trump'ın İran limanlarına yönelik ilan ettiği abluka, Tahran'ı pazarlık masasına çekmek üzere tasarlanmış bir ekonomik baskı aracı olsa da küresel enerji krizini derinleştirme riski taşıyor. Yazı, ablukanın hukuki belirsizliğini ve uluslararası destek tabanının dar kaldığını ortaya koyuyor. İran'ın petrolünü gri filo ve Çin pazarına yönelterek yaptırımları aşma kapasitesi geçmiş on yılda tartışılır biçimde geliştirildi. Pekin'in tutumu sonucu belirleyecek. Citadel'den Griffin, Hürmüz'ün uzun süre kapalı kalması halinde küresel resesyon uyarısı yaparken, Suudi Arabistan ABD'ye baskı yaparak ablukanın kaldırılmasını isteyebileceğini gösterdi.
Ayrıca bkz: Strait of Hormuz: Why the US and Iran are sailing in very different legal waters (The Conversation · Elizabeth Mendenhall)
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
IMF, Dünya Ekonomik Görünümü'nün Nisan güncellemesinde Türkiye'nin 2026 büyüme tahminini yüzde 3,7'den yüzde 3,4'e çekti. Revizyon, küresel daralma senaryosunda ihracat talebinin zayıflaması ve yüksek enerji ithalat faturasının iç dengeleri zorlamasının birleşik etkisini yansıtıyor. Türkiye, OECD üyeleri arasında savaşın enerji ve dış ticaret kanallarına en açık ekonomilerden biri olarak öne çıkıyor. Rapor, sıkı para politikasının dezenflasyon patikasını koruduğunu ancak iç talep ve istihdam üzerindeki baskıların artarak sürebileceğini vurguluyor.
Ayrıca bkz: IMF, İran savaşı nedeniyle küresel büyüme tahminini düşürdü (Investing.com Türkiye)
BloombergHT
Türkiye Çelik Üreticileri Derneği Genel Sekreteri Veysel Yayan, Orta Doğu'daki tedarik kesintileri ve Çin'in maliyet artışlarının Türk çelik ihracatını canlandırdığını belirtti. Nisan ayında ihracatta yüzde 30'a yakın artış kaydedildi. Körfez ülkelerinin yeniden yapılanma talebi ve Avrupa pazarının Çin alternatiflerini tartmaya başlaması, Türkiye'nin coğrafi avantajını öne çıkardı. Ancak hurda demir fiyatlarındaki yükseliş ve iç tüketimdeki zayıflık nedeniyle kapasite kullanım oranları yeterli hızda yükselmiyor. Sektörün kazancı, savaşın getirdiği maliyet baskılarıyla birlikte değerlendirildiğinde nüanslı bir tablo ortaya çıkıyor.
BBC Türkçe
Macaristan'da Viktor Orban dönemini kapatan seçim sonrası Ankara-Budapeşte hattının yeniden tanımlanması bekleniyor. Yeni Başbakan Peter Magyar'ın Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) gibi Doğu eksenli yapılarla mesafeli durması ve AB içi ilişkilere ağırlık vermesi öngörülüyor. Türkiye'nin Macaristan üzerinden AB karar alma süreçlerine dolaylı erişim sağlayan kanalı daralabilir. Savunma sanayi, enerji ve göç konularında bilateral işbirliği yeniden çerçevelenecek. Yazı, Magyar yönetiminin Ukrayna kilidini açmasının AB'nin savunma fonlarını serbest bırakacağını ve Türkiye'nin AB ile rekabet ettiği savunma ihalelerinin de etkileneceğini hatırlatıyor.
BloombergHT
Rekabet Kurumu, dijital piyasaların yapısını veri, algoritma ve platform gücü ekseninde inceleyecek kapsamlı bir çalışma başlattı. Çalışmanın çıktıları, Türkiye'nin yeni nesil dijital pazar düzenlemelerinin yol haritasını oluşturacak ve özelleştirilmiş müdahale araçlarının zeminini hazırlayacak. Avrupa'da Dijital Piyasalar Yasası (DMA) sonrası şekillenen kapı bekçisi tartışmasının Türkiye'ye uyarlanmış bir versiyonunun temellerinin atıldığı görülüyor. Düzenlemenin Türkiye pazarında baskın yapay zeka, e-ticaret ve reklam platformlarını nasıl etkileyeceği sektörün yakın takibinde olacak.
BloombergHT
Sivil havacılık sektör temsilcileri, iç hat tavan fiyatının 6 bin 100 liradan 6 bin 990 liraya yükseltilmesinin yanı sıra uçak yakıtındaki maliyet artışının önümüzdeki dönemde bilet fiyatlarına yüzde 25-35 bandında yansıyabileceğini belirtti. Petrol fiyatlarının savaş kaynaklı yükselişi ve döviz kuru dinamikleri, sektörün maliyet yapısını birlikte zorluyor. Bilet enflasyonunun yaz sezonuna girilen dönemde yurt içi turizm talebini ve hizmet enflasyonunu doğrudan etkileyeceği değerlendiriliyor. Tablo, Hürmüz krizinin ulaşım fiyatları üzerinden TÜFE sepetine taşınma kanallarından birini somutlaştırıyor.
Ekonomi ve Finans
Ekonomi büyüyor, istihdam büyümüyor. Bu neden sorun olmayabilir?
WSJ · Harriet Torry
ABD ekonomisi büyüyor ancak yeni iş yaratmıyor. Bu kombinasyon tarihsel olarak resesyon habercisi sayılırdı, fakat verimlilik kaynaklı büyümenin farklı bir hikaye anlattığı tartışılıyor. Torry, büyümenin iki temel kaynağı olduğunu hatırlatıyor: işgücü artışı veya verimlilik kazanımları. Yazı, mevcut tablonun ikincisine işaret ettiğini, YZ ve otomasyonun çıktıyı işgücü ihtiyacını artırmadan yukarı çekiyor olabileceğini öne sürüyor. Eğer doğruysa bu, Phillips eğrisi ve doğal işsizlik oranı gibi temel makroekonomi kalıplarının yeniden yorumlanmasını gerektiriyor. Ancak henüz veri serisi kısa olduğundan kesin yargıdan kaçınmak gerek.
Ayrıca bkz: Industries most exposed to AI are not only seeing productivity gains but jobs and wage growth too (The Conversation · Christos Makridis)
Savaş zamanı ekonomik görünüm
Econbrowser · Menzie Chinn
Menzie Chinn, IMF'in Nisan WEO raporundaki üç senaryoyu (referans, olumsuz ve şiddetli) görselleştirerek savaşın etkisinin nasıl katmanlandığını ortaya koyuyor. Referans senaryo kısa süreli bir savaşı varsayıyor ve büyüme revizyonunu ölçülü tutuyor. Olumsuz ve şiddetli senaryolarda ise küresel büyüme tahmini yıllık bazda iki ila üç puana kadar geri çekiliyor. Yazıdaki figürler, IMF'in baz tahmin etrafındaki belirsizlik bandının bir önceki güncellemeye göre belirgin biçimde genişlediğini ortaya koyuyor. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ve dış talebe bağımlı ekonomiler, en olumsuz senaryolarda büyüme kaybını orantısız biçimde yüklenecek konumda.
Ayrıca bkz: GDP Projections: One of These Is Not Like the Others (Econbrowser · Menzie Chinn)
Adalet Bakanlığı'nın Federal Rezerv soruşturması, başkan onayını geciktirme tehdidi taşıyor
NYT
Adalet Bakanlığı'nın Federal Rezerv'e yönelik başlattığı cezai soruşturma, sonraki Fed başkanının onay sürecini Senato'da kilitlemeye aday. Soruşturmanın kapsamı kamuoyuyla net biçimde paylaşılmamış olsa da Trump yönetiminin Fed bağımsızlığını sınama girişimleri zinciriyle tutarlı bir adım olarak okunuyor. Aday Kevin Warsh'ın 100 milyon doları aşan varlıklarını elden çıkaracağını taahhüt etmesi de onay sürecinin teknik karmaşıklığını artırıyor. Piyasalar açısından kritik soru, Fed'in para politikası tasarrufunun yürütme baskısından bağımsız kalıp kalamayacağı. Uzun vadeli faiz beklentileri bu denklemin ana değişkeni haline geliyor.
Ayrıca bkz: Warsh Vows to Divest Substantial Assets to Take Fed Helm (NYT)
Goldman Sachs CEO'su Anthropic'in Mythos YZ'sinin risklerinin "fazlasıyla farkında"
The Guardian · Kalyeena Makortoff, Dan Milmo
Goldman Sachs CEO'su David Solomon, Anthropic'in yeni Mythos modelinin bankacılık sistemine yönelik siber güvenlik risklerinin yakın takibinde olduklarını belirtti. Banka, Anthropic ile doğrudan koordinasyon kurarak modelin keşfedebileceği güvenlik açıklarını proaktif biçimde yamamayı amaçlıyor. ABD ve İngiltere düzenleyicileri, finansal sistemin YZ destekli saldırılara karşı dayanıklılığını artırmak için ortak bir çerçeve üzerinde tartışıyor. Olay, sınır YZ modellerinin yetenek artışının doğrudan finans altyapısının operasyonel risk profilini değiştirdiği yeni bir dönemin başlangıcı olarak okunabilir.
Yapay Zeka ve Teknoloji
Anthropic, OpenAI'nin desteklediği geniş kapsamlı YZ sorumluluk yasasına karşı çıktı
WIRED · Maxwell Zeff
Illinois eyaletinde gündeme gelen tasarı, YZ şirketlerini teknolojilerinin yol açabileceği büyük zararlardan büyük ölçüde muaf tutuyor. OpenAI tasarıyı destekliyor, Anthropic ise karşı çıkıyor. Anthropic, sorumluluk muafiyetinin sektörü güvenlik yatırımlarından uzaklaştıracağını ve kamu güvenini eritecek bir hukuki boşluk yaratacağını savunuyor. OpenAI ise tersine, sorumluluk belirsizliğinin YZ'nin yaygın benimsenmesini engellediğini ileri sürüyor. Bölünme, öncü modelleri geliştiren iki büyük oyuncunun düzenleme felsefesinde keskin bir ayrışma yaşadığını ortaya koyuyor. Eyaletlerin yasama hareketleri federal düzeyde de örnek olabilir.
Ayrıca bkz: AI companies make powerful tech – but they're also savvy marketers (The Guardian · Blake Montgomery)
YZ'nin "akıl yürütme" yeteneklerinin tuhaf kökeni
The Atlantic · Alex Reisner
Reisner, bugün "düşünce zinciri" olarak bilinen tekniği aslında 2020 yılında AI Dungeon'da matematik soruları çözen 4chan kullanıcılarının keşfettiğini anlatıyor. Modele "adım adım açıkla" demek doğru cevap oranını belirgin biçimde artırıyor. Bunun nedeni modelin gerçekten akıl yürütmesi değil, eğitim verisinden tanıdığı muhakeme örüntülerini öykünmesi. Yazı, sektörün "akıl yürütme" söylemini eleştiriyor ve sorular küçük değişikliklerle yeniden çerçevelendiğinde modellerin sıkça hata yaptığını hatırlatıyor. YZ değerlendirme çerçeveleri için önemli bir kavramsal uyarı: çıktının yüzeysel kalitesi ile altta yatan bilişsel benzerlik birbirine karıştırılmamalı.
Patronlar YZ verimliliği artırıyor diyor, çalışanlar "iş çamuru"nda boğulduklarını söylüyor
The Guardian · Ramin Skibba
İşverenlerin verimlilik kazancı söylemi, çalışanların sahada karşılaştığı tabloyla giderek daha fazla çelişiyor. Kalitesiz YZ çıktısı için kullanılan "workslop" terimi yaygınlaşıyor. Çalışanlar, YZ tarafından üretilen ham metinleri düzeltmek için harcadıkları zamanın asıl iş yapma süresinden çalındığını belirtiyor. Moral kaybı ve aşırı yüklenme hissi yaygın. Yazı, üst yönetimin maliyet düşürme baskısıyla benimsediği YZ uygulamalarının operasyonel düzeyde net verimlilik kazancına dönüşmesinin koordinasyon ve eğitim gerektirdiğini gösteriyor. Sürtünme noktası, makro veriye yansıyan verimlilik artışı ile mikro düzeydeki çalışan deneyimi arasındaki açının önemli bir araştırma sorusu olduğunu işaret ediyor.
Anthropic'in Mythos'unun ardından OpenAI yeni siber güvenlik modeli ve stratejisi tanıttı
WIRED · Lily Hay Newman
OpenAI, dijital savunucular için tasarladığı GPT-5.4-Cyber modelini açıkladı. Şirket, mevcut güvenlik önlemlerinin riskleri yeterince düşürdüğünü, ancak savunma mimarisini kademeli olarak güçlendireceğini belirtti. Strateji, modele erişimi sınırlamak, dağıtımı aşamalı yapmak ve güvenlik araçlarına yatırım sürecini hızlandırmak üzerine kurulu. Anthropic'in Mythos lansmanı sektörü ofansif kapasite tartışmasına itmişken, OpenAI defansif ekosistem çerçevesini öne çıkararak alternatif bir konumlanma seçiyor. Kurumsal müşterilerin model seçim kriterleri, ham yetenek ölçütünden risk yönetimi protokollerine doğru kaymaya başladı.
Akademi ve Araçlar
RAG yeterli değil: LLM sistemlerini çalıştıran eksik bağlam katmanını inşa ettim
Towards Data Science · Emmimal P Alexander
Yazar, üretim ortamında çalışan LLM sistemlerinde saf RAG mimarisinin neden yetersiz kaldığını ve bağlam yönetiminin ayrı bir mühendislik katmanı olarak ele alınması gerektiğini anlatıyor. Hibrit getirme, bellek azaltma ve akıllı sıkıştırma teknikleri jeton bütçesini koruyor ve modele giren bilgi kalitesini yükseltiyor. Yeniden sıralama, bağlamın hangi parçalarının korunup hangilerinin atılacağını belirleyen kritik karar noktası olarak öne çıkıyor. Pratik LLM ürünleri kuran araştırmacılar için RAG sonrası mimari tartışmalarına iyi bir giriş.
İşbirlikçi YZ sistemleri: insan-YZ takım iş akışları
KDnuggets · Nate Rosidi
Rosidi, "YZ ile işbirliği" söyleminin çoğu zaman yalnızca komut verip çıktı almaya indirgendiğini belirtip gerçek takım iş akışlarının nasıl tasarlanması gerektiğini örneklerle gösteriyor. Yazıda, YZ ajanlarının görev parçalama, geri bildirim döngüsü ve insan denetim noktalarına yerleştirilmesi için somut tasarım kalıpları öneriliyor. Veri analistleri ve araştırmacılar için, YZ destekli iş akışlarını hızlandırırken kalite kontrolünü kaybetmeyen pratik bir çerçeve sunuyor. Akademik ve uygulamalı projelerde insan-YZ rol dağılımının nasıl yapılandırılacağına dair iyi bir başlangıç noktası.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
İş yerinde üretken YZ kullanımı ve eğitime erişimin değeri
Liberty Street Economics (NY Fed)
NY Fed araştırmacıları, Kasım 2025 Tüketici Beklentileri Anketi'nin üretken YZ ek sorularını analiz ederek YZ benimsenmesinin işgücü içinde heterojen olduğunu ortaya koyuyor. Çalışanların önemli bir bölümü YZ eğitimini değerli bulurken, işverenlerin kayda değer bir kesimi henüz erişim ya da eğitim sağlamıyor. Bu boşluk, verimlilik kazanımlarının dağılımını eşitsizleştiren temel kanal olarak öne çıkıyor.
Cinsiyet ücret açığında kuantil seçim
ECB Working Paper 3219
Çalışma, cinsiyet ücret açığının kuantillerinde seçim önyargısını düzeltmek için araç değişken temelli yarı-parametrik bir yöntem öneriyor. Almanya'nın yönetsel verisinde yazarlar, dağılımın alt ucunda az eğitimli kadınlar arasında güçlü pozitif seçim, üst ucunda ise yüksek eğitimli erkekler arasında pozitif seçim bulduklarını gösteriyor. Bu örüntü, toplam cinsiyet açığı tahminlerinde sistematik sapmaların kaynağı olabileceğine işaret ediyor.
Kaliforniyalılar, fiyatlar daha yüksek olmasına rağmen Teksaslılardan daha az elektrik harcıyor
Dallas Fed
Dallas Fed araştırması, perakende elektrik birim fiyatı Kaliforniya'da Teksas'tan yüksek olmasına karşın hane bütçesi içindeki elektrik harcamasının payının Kaliforniya'da daha düşük kaldığını gösteriyor. İklim koşulları, yapı stoku ve enerji verimliliği farklarının toplam tüketim üzerindeki etkisi, fiyat farkını fazlasıyla telafi ediyor. Bu tablo, fiyat sinyalinin tüketim üzerindeki dolaylı etkilerine dair iyi bir saha örneği.