13 Nisan 2026 Bülteni
💡 Öne Çıkanlar
ABD-İran barış görüşmeleri 21 saatlik maratonun ardından çöktü; hemen ardından Hürmüz Boğazı'na deniz ablukası ilan edildi. Petrol fiyatları 100 doları aştı ve tüketici güveni ABD'de tarihi düşük seviyeye geriledi. Fed başkanlık koltuğu tam bu fırtınanın ortasında el değiştirecek; yeni başkanı enflasyonu körükleyen bir savaş ile yavaşlayan büyüme ikilemi bekliyor. Teknoloji cephesinde YZ silahlanma yarışı küresel ölçeğe taşınırken Anthropic'in "kamuoyu için çok güçlü" açıklaması güvenlik mi yoksa pazarlama mı tartışmasını alevlendirdi. Nadir toprakların stratejik silaha dönüşmesi ve Arjantin'in kripto skandalı da bu sayıda.
Bugün Kaçırma
ABD, İran limanlarına giren ve çıkan gemilere abluka uygulayacak
Econbrowser · Menzie Chinn
CENTCOM, 13 Nisan itibariyle İran limanlarına giriş-çıkış yapan tüm deniz trafiğine abluka başlatacağını duyurdu. Abluka tüm ülkelerin gemilerine ayrımsız uygulanacak. Bu hamle, İslamabad'daki barış görüşmelerinin çökmesinin ardından geldi ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi yeni bir aşamaya taşıyor. Enerji piyasaları haber üzerine sert tepki verdi; petrol fiyatları 100 doları aştı. Abluka süresinin belirsizliği, küresel tedarik zincirlerinden merkez bankası politikalarına geniş bir yelpazede hesap tablosunu değiştiriyor.
Ayrıca bkz: White House Fields Warnings About Iran War's Economic Hit (WSJ)
Amerika'nın yeni Fed başkanı mengeneye sıkışmış durumda
The Economist
İran savaşından önce bile enflasyon ısınıyordu; şimdi savaşın ekonomik etkisi tabloya ikinci bir katman ekledi. Yeni Fed başkanını, fiyat istikrarı ile büyümeyi destekleme arasında tercih yapmaya zorlayan bir ortam bekliyor. Enerji şokları enflasyonu yukarı iterken yavaşlayan iç talep faiz indirimini gerektiriyor, ancak her iki yönde de atılacak adım ciddi riskler taşıyor. Makale, Powell sonrası dönemin neden "normal" bir geçiş olmayacağını savaş ekonomisi çerçevesinde tartışıyor.
Ayrıca bkz: Detrended Consumer Sentiment (Econbrowser)
Tırmanan küresel YZ silahlanma yarışı
NYT · Sheera Frenkel, Paul Mozur, Adam Satariano
ABD, Çin ve Rusya, yapay zeka destekli askeri silahlar geliştirmek için yoğun bir yarışa girdi. Bu otonom sistemler, savaş alanında insan müdahalesi olmadan hızlı kararlar verebiliyor. Makale, İran savaşında ABD'nin Maven sistemiyle edindiği deneyimin bu yarışı nasıl hızlandırdığını ve diğer ülkelerin buna verdiği tepkiyi detaylıca aktarıyor. Uluslararası düzenleme çerçevesinin yokluğunda, YZ silahlarının yayılmasının yarattığı riskler giderek büyüyor.
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
Hazine ve Maliye Bakanlığı, altın varlıklarındaki azalışın piyasa spekülasyonu değil bilinçli bir strateji kapsamında gerçekleştiğini açıkladı. 2026'nın ilk çeyreğinde altın cinsi borç çevirme oranı yüzde 76 seviyesinde tutuldu. Bakanlık, altın cinsinden borçlanma araçlarının vadesinde geri ödemelerin altın rezervlerindeki düşüşün ana nedeni olduğunu belirtti. Bu açıklama, İran savaşı sonrası döviz rezervlerindeki erimeye ilişkin artan kaygılara doğrudan yanıt niteliğinde.
BBC Türkçe
Türkiye ve İspanya arasında savunma ve enerji alanlarında sessiz bir stratejik yakınlaşma yaşanıyor. Uzmanlar, bölgesel krizlerin gölgesinde bu ortaklığın yeni bir ivme kazandığını ve özellikle savunma sanayii iş birliklerinin genişleyeceğini öngörüyor. İspanya'nın NATO'daki rolü ve Akdeniz'deki çıkarları, Türkiye ile ortak zemin oluşturuyor. Bölgesel gerilimler her iki ülkeyi de çok taraflı denge arayışına itiyor.
Ekonomi ve Finans
Trendden arındırılmış tüketici güveni
Econbrowser · Menzie Chinn
Michigan Üniversitesi'nin Nisan ön verisi, tüketici güvenini serisinin rekor düşük seviyesinde gösterdi. Ancak Chinn, son 15 yılda güvenin ortalama olarak belirgin biçimde düştüğünü ve 2024'teki "vibecession" tartışmasının da bu trendin parçası olduğunu gösteriyor. HP filtresi ve log-lineer trend analizleri, mevcut düşüklüğün yalnızca İran savaşıyla değil, yapısal bir kaymadan da beslendiğini ortaya koyuyor.
Ayrıca bkz: Have recessions disappeared? (Scott Sumner, Marginal Revolution aracılığıyla)
ABD'nin ekonomik süper güçleri için kriptonit: darboğaz noktaları
WSJ
Trump'ın Çin'e uyguladığı yüksek tarifelerin üzerinden bir yıl geçti. Çin'in misilleme olarak kısıtladığı nadir toprak ihracatı, elektrikli araçlardan havacılığa geniş bir sektör yelpazesini vuruyor. Makale, ABD'nin kendi oluşturduğu darboğaz stratejisinin nasıl ters teptiğini ve kritik mineral bağımlılığının jeopolitik bir silaha dönüştüğünü inceliyor. Enerji şokuyla birleşen bu tedarik kısıtlamaları, ABD imalat sektörünü iki yönlü sıkıştırıyor.
Ek ücretler her yere yayıldı ve huysuz Amerikalılar ödemeye devam ediyor
WSJ · Rachel Wolfe
Yükselen enflasyondan bunalan tüketiciler, şimdi bir de "gizli ama göz önündeki" ek maliyetlerle karşı karşıya. Restoran servis ücretlerinden enerji ek faturalarına kadar uzanan bu ücretler, resmi enflasyon verilerine tam yansımıyor. Fiyat şeffaflığının aşındığı bu ortamda tüketiciler mırıldanarak ödemeye devam ediyor. Makale, ek ücretlerin yayılmasının arkasındaki iş modeli değişikliklerini ve tüketici tepkisizliğini sorguluyor.
Milei'nin rüşvet skandalı Arjantin'in kripto yatırımını nasıl raydan çıkardı?
The Guardian · Adam Willems
Arjantin Devlet Başkanı Milei, başarısız $Libra kripto parasının tanıtımıyla bağlantılı 5 milyon dolarlık rüşvet suçlamasıyla karşı karşıya. Skandal kripto sektörünün itibarına darbe vurdu ve ülkedeki düzenleyici ilerlemeyi yavaşlattı. Liberter ekonomik reformlarla anılan Milei'nin kripto dolandırıcılığıyla ilişkilendirilmesi, dijital varlıkların siyasi meşruiyet arayışına ciddi bir gölge düşürüyor.
Yapay Zeka ve Teknoloji
"Kamuoyu için çok güçlü": Anthropic'in YZ tanıtım savaşını kazanma stratejisinin içyüzü
The Guardian · Aisha Down
Anthropic, Mythos adlı YZ modelinin güvenlik endişeleri nedeniyle kamuoyuna açılmayacağını söylüyor. Ancak uzmanlar, bu adımın gerçek güvenlik kaygısı mı yoksa yatırımcıları cezbetmeye yönelik bir pazarlama stratejisi mi olduğunu sorguluyor. Şirketin medya ilgisini çekme konusundaki başarısı tartışılmaz; iddialarının bağımsız olarak doğrulanıp doğrulanmadığı ise ayrı bir soru. "Kontrollü gizlilik" yaklaşımı, YZ güvenlik söyleminin nasıl bir rekabet aracına dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
Ayrıca bkz: AI companies know they have an image problem (The Guardian)
ReAct ajanınız tekrar denemelerinin yüzde 90'ını boşa harcıyor
Towards Data Science · Emmimal P Alexander
200 görevlik bir kıyaslamada, ReAct tarzı ajanların tekrar deneme bütçesinin yüzde 90,8'inin halüsinasyon kaynaklı araç çağrılarına harcandığı ortaya çıktı. Sorun model hatalarında değil, mimari tasarım kusurlarında yatıyor. Prompt ayarlamaları bu sorunu çözmüyor; yazarın önerdiği üç yapısal değişiklik ise boşa harcanan tekrar denemeleri ortadan kaldırıyor. Ajansal YZ sistemleri geliştiren herkes için temel bir okuma.
Ayrıca bkz: Stop Treating AI Memory Like a Search Problem (TDS)
Çin Komünist Partisi büyük dil modellerini kontrol altına alabilir mi?
Senteguard · Marginal Revolution aracılığıyla
Çin hükümeti, büyük dil modellerinin ürettiği içeriği sansürleme ve kontrol etme konusunda ciddi zorluklarla karşı karşıya. Makale, dil modellerinin doğası gereği deterministik olmayan yapısının geleneksel sansür mekanizmalarını geçersiz kıldığını savunuyor. Pekin'in internet kontrolünde geliştirdiği araçlar, olasılıksal metin üreten sistemlere uygulandığında yetersiz kalıyor. Jeopolitik bir yandan YZ yarışını hızlandırırken, otoriter rejimlerin bu teknolojiyle ilişkisi paradoksal bir hal alıyor.
Akademi ve Araçlar
Hukuki araştırmada YZ kullanımı sonraki kavramayı sınırlıyor mu?
SSRN · Marginal Revolution aracılığıyla
Araştırma, hukuki araştırma ve çalışmalarda YZ araçlarına başvuran kullanıcıların, konuyu daha sonra bağımsız olarak kavrama düzeylerinin düşüp düşmediğini inceliyor. Bulgular, otomatik araçların bilgiye erişimi kolaylaştırırken derin öğrenme sürecini zayıflatabileceğine işaret ediyor. Eğitimde YZ kullanımının bilişsel etkilerine dair artan kanıt tabanına önemli bir katkı.
Pandas'ta uzman gibi yazmanın yolu: method chaining
Towards Data Science · Ibrahim Salami
Method chaining, assign() ve pipe() kullanarak daha temiz, test edilebilir ve üretime hazır Pandas kodu yazma rehberi. Zincirleme yöntemi ara değişkenleri ortadan kaldırarak kodun okunabilirliğini artırıyor. Veri bilimi iş akışlarında yaygın kullanılan kalıpları somut örneklerle açıklayan pratik bir kaynak.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
Tarifelerin enflasyon bileşenlerine etkileri
San Francisco Fed
Tarifeler başlangıçta harcamaları düşürerek enflasyonu geriletebiliyor, ancak zamanla mal ve hizmet fiyatları yükseliyor. Hizmet enflasyonundaki artış yavaş ilerliyor ve kalıcı olma eğiliminde.
YZ dönüm noktası mı? Olasılıklar, verimlilik ve politika
San Francisco Fed
YZ'nin genel verimlilik artışına etkisi henüz belirsiz; benimseme süreci yeni ve hala evrim geçiriyor. Politika yapıcılar, YZ'nin ekonomiye nasıl şekil vereceğini anlamak için yakından izliyor.
Piyasa bazlı enflasyon prizmasından para politikası
San Francisco Fed
Doğrudan gözlemlenemeyen fiyat bileşenleri, genel enflasyonun yüksek kalmasında önemli bir faktör. Yalnızca doğrudan gözlenebilir fiyatlara odaklanan bir para politikası kuralı belirgin biçimde daha düşük federal fon oranı öneriyor.
Enflasyon ölçümleri pahalılaşan konut sigortasını yansıtmıyor
Dallas Fed
Konut sigortası fiyatları hızla artmasına rağmen, TÜFE ve PCE gibi yaygın enflasyon ölçümleri bu bozulmayı yeterince yansıtmıyor. Ölçümler fiyat seviyelerini izlemek için tasarlanmış; hanehalkının mali baskısını ve satın alınabilirlik kaybını yakalamakta yetersiz kalıyor.