10 Nisan 2026 Bülteni
İnsandan
Merhabalar!
İlk çeyrekte farklı araçların ve ekonomilerin getirileri dalgalı ekonomik yapıya dair güzel bir bakış sunuyor. Hafta sonu bülten yayınlanacak ama e-posta gönderilmeyecek, şimdiden güzel bir hafta sonu diliyorum.
İlk çeyrekte farklı araçların ve ekonomilerin getirileri dalgalı ekonomik yapıya dair güzel bir bakış sunuyor. Hafta sonu bülten yayınlanacak ama e-posta gönderilmeyecek, şimdiden güzel bir hafta sonu diliyorum.
💡 Öne Çıkanlar
İran savaşının gecikmeli verileri gelmeye başladı ve enflasyon tablosu birkaç cephede birden değişti. Çin'de üretici fiyatları üç yılı aşkın sürenin ardından ilk kez pozitife döndü; ABD'de Fed'in yakından izlediği PCE göstergesi savaştan önce de yapışkanlığını koruyordu. Türkiye tarafında TCMB rezervlerindeki erime, döviz mevduatlarındaki artış ve yabancı tahvil çıkışları birlikte okunduğunda dolarizasyonun sessizce geri dönebileceğine işaret ediyor. Enerji şoku aynı anda YZ altyapısının coğrafyasını da yeniden şekillendiriyor: OpenAI, İngiltere'deki 31 milyar poundluk Stargate yatırımını enerji maliyetleri nedeniyle askıya aldı, Rest of World ise Körfez'deki veri merkezi saldırılarının bulut pazarını Çin'e kaydırabileceğini yazıyor. ECB'nin yeni çalışma tebliği ise para politikasının sıkılaşmada gevşemeye göre neden iki kat güçlü çalıştığına kuramsal bir yanıt veriyor.
Bugün Kaçırma
İran savaşı kaynaklı enerji şoku, Çin'in üç yılı aşkın fabrika deflasyonu serisini kırdı
WSJ · Hannah Miao
Dünyanın ikinci büyük ekonomisinde fabrika çıkış fiyatları Mart'ta üç yıldan uzun bir aradan sonra ilk kez yükselişe geçti. İran savaşının tetiklediği enerji maliyeti şoku, Çin sanayisinin uzun süredir süren üretici fiyat deflasyonunu sonlandırdı. Bu kırılma, Çin'in yurt içi aşırı kapasite sorununun enerji maliyet şoku tarafından geçici olarak maskelenmesi anlamına geliyor. Küresel dezenflasyon beklentileri açısından önemli bir ara istasyon: ihracat fiyatları yoluyla Çin deflasyonunu "ithal eden" ekonomiler için enerji şoku çift taraflı baskı yaratıyor.
Fed'in tercih ettiği enflasyon göstergesi savaş öncesinden itibaren yapışkandı
WSJ · Matt Grossman
Fed'in en yakın takip ettiği PCE fiyat endeksi Şubat'ta ivmesini artırdı ve enflasyonun savaş patlamadan önce de hedefin üzerinde kaldığını gösterdi. Veri, ateşkesin tek başına fiyat baskısını geri çekmeye yetmeyeceği tezine somut destek veriyor. Hizmet enflasyonu, konut kira göstergesi ve dayanıklı mallar fiyatlarındaki ısrarlı seyir, Fed'in ateşkes sonrası rahatlama senaryosuna temkinli yaklaşmasını zorunlu kılıyor. Timiraos'un dün aktardığı "faiz indirim beklentileri söndü" çerçevesi artık veriyle desteklenmiş durumda.
OpenAI, 31 milyar poundluk İngiltere yatırım paketini rafa kaldırdı
The Guardian · Aisha Down
OpenAI, İngiltere-ABD yapay zeka altyapı paketinin ayağı olan Stargate projesini yüksek enerji maliyetleri ve düzenleyici belirsizlik gerekçesiyle askıya aldı. 31 milyar poundluk paket, İngiltere'nin YZ altyapısını güçlendirmeyi hedefliyordu. İran savaşıyla fırlayan enerji fiyatları, hyperscale veri merkezi yatırımlarını bir gecede ekonomik olarak dezavantajlı hale getirdi. Karar, hangi ekonomilerin YZ çağının kazanan veri merkezi coğrafyasını çizeceğine dair jeoekonomik bir sinyal: enerji maliyeti görece düşük bölgeler bu yarışta öne çıkıyor.
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
3 Nisan haftasında TCMB'nin swap hariç net rezervleri 18,4 milyar dolara geriledi ve rezerv erimesi kesintisiz hâle geldi. Aynı hafta döviz mevduatları parite etkisinden arındırılmış bazda 2,79 milyar dolar arttı; yabancı yatırımcılar ise tahvil tarafında üst üste yedinci haftadır net satıcı konumunda. Üç veri bir arada okunduğunda savaş kaynaklı belirsizliğin Türkiye'de sessiz bir dolarizasyon dalgası tetiklediği görülüyor: yerliler dövize dönerken yabancılar faiz cazibesine rağmen tahvil çıkışını sürdürüyor. Rezerv cephesindeki tampon, yaz aylarına kadar kritik bir kıstas olacak.
Ayrıca bkz: Döviz mevduatları geçen hafta 2,8 milyar dolar arttı (BloombergHT) · Yabancılar üst üste 7 haftadır tahvilde satıcı (BloombergHT)
BloombergHT
Halkbank yönetim kurulu başkanlığına Meltem Taylan Aydın, genel müdürlüğe Recep Süleyman Özdil seçildi. Aynı gün VakıfBank'ta yeni yönetim kurulu belirlendi, THY'de Murat Şeker yönetim kurulu başkanlığına, Ahmet Olmuştur genel müdürlüğe getirildi. Türkiye Sigorta ve Türkiye Sigorta Birliği başkanlıklarında da genel kurullar tamamlandı. Kamu iktisadi teşekküllerinde tek güne sıkıştırılan bu toplu rotasyon, ekonomi yönetiminin kadro planlamasını senkronize ettiğini gösteriyor.
Ayrıca bkz: VakıfBank'ta yeni yönetim kurulu belli oldu (BloombergHT) · THY'de üst düzey atamalar (BloombergHT)
Ekonomi ve Finans
Güney Kore'nin yapay zeka sanayi politikası enerji şokuyla karşılaşıyor
The Economist
Güney Kore'nin YZ altyapısı üzerine kurduğu iddialı sanayi politikası, İran savaşı kaynaklı enerji şokuyla beklenmedik bir sınavdan geçiyor. 1974 petrol kriziyle yapılan tarihsel analoji çarpıcı: Park Chung-hee dönemi ağır sanayi hamlesi enerji şoku yıllarında kararlılıkla sürdürülmüştü. Bugün Kore, çip ve YZ veri merkezleri için gereken devasa elektrik talebiyle enerji ithalatçısı olmanın kırılganlığını yan yana yaşıyor. Ülkenin "YZ hegemonyası" hayali, enerji arz güvenliği sorununu çözemediği sürece yapısal olarak kısıtlı kalacak.
İkincil piyasa, özel kredi korkularını yatıştırabilir mi?
The Economist
Özel kredi piyasasında büyük fon hisselerinin düşüşü ve yatırımcı çıkışları sektörün kırılgan yapısını ortaya seriyor. Yazı, son yıllarda hızla büyüyen ikincil piyasanın likidite baskısını emip ememeyeceğini sorguluyor. Cevap belirsiz: çıkış penceresini genişletmek kısa vadede rahatlık sağlasa da değerleme şeffaflığı sorununu çözmüyor. Yazılım şirketi kredilerine yoğun maruziyeti olan fonlardan para kaçışı hızlanırken temerrüt oranlarının henüz yükselmemiş olması piyasayı geçici bir sarkıtta tutuyor.
Ayrıca bkz: The latest Italian banking whodunnit has it all (The Economist)
Yükselen piyasaların son şoklar karşısındaki dayanıklılığına yakın bir bakış
Liberty Street Economics · NY Fed
NY Fed ekonomistleri, çekirdek yükselen piyasaların dış borcu azaltıp rezervlerini artırarak küresel şoklara karşı kayda değer bir dayanıklılık inşa ettiğini gösteriyor. Buna karşılık çevre ülkeler hâlâ yabancı para borçlanmasına bağımlı ve borçlanma maliyetlerindeki sıçrama bu ülkelerde daha sert yaşanıyor. Analiz, "yükselen piyasalar" kategorisini tek tip kırılganlık olarak okumanın artık yanıltıcı olduğunu söylüyor; yapısal ayrışma bundan sonraki şoklarda belirleyici bir filtre olacak. Türkiye gibi rezerv tamponu zayıflayan ekonomiler için önemli bir çerçeve.
Çin, Trump'ın geri adım atışını izliyor
The Atlantic · Simon Shuster
Çin, İran savaşından "ekonomik acı yeterince artarsa ABD'nin çatışmadan çekildiği" dersini çıkardı. Yazı, Tayvan'ın çip sanayisinin bugüne kadar "silikon kalkanı" olarak görülmesine rağmen Pekin'in olası bir ablukasında aynı avantajın tersine dönebileceğini tartışıyor: tedarik zinciri şoku Washington'u ateşkese zorlayabilir. Körfez krizinin enerji kanalıyla gösterdiği şantaj mekaniği, yarıiletken kanalıyla Asya'ya taşınıyor. Tayvan için güvenlik hesabı bu aydan itibaren farklı yazılacak.
Yapay Zeka ve Teknoloji
OpenAI, YZ kaynaklı toplu ölüm veya finansal felaketlerde sorumluluğu sınırlayan tasarıyı destekliyor
WIRED · Maxwell Zeff
OpenAI, Illinois'de görüşülen ve YZ şirketlerinin teknolojilerinin yol açtığı büyük zararlardan yasal olarak sorumlu tutulmasını kısıtlayan bir tasarıya açık destek verdi. Tasarı, laboratuvarları kasıt ve pervasızlık dışı durumlarda koruma altına alıyor ve güvenlik raporu paylaşılmasını şart koşuyor. Bu, OpenAI'ın önceki "sıkı federal düzenleme" söyleminden stratejik bir sapma: şirket, ulusal düzenleyici belirsizliği eyalet düzeyinde sorumluluk kalkanlarıyla telafi etmeye çalışıyor. YZ sorumluluk hukukunun şekillenmeye başladığı kritik bir kavşak.
Körfez'deki savaş, bulut yarışını Çin lehine çevirebilir
Rest of World · Kinling Lo
ABD merkezli hyperscale veri merkezlerinin Körfez'deki tesislerine yönelik saldırılar, bulut altyapısının tek bir jeopolitik eksene bağımlı olmasının risklerini çıplak bıraktı. Huawei ve Alibaba Cloud, Arap ülkelerindeki müşterilere "jeopolitik çeşitlendirme" argümanıyla yaklaşıyor. AWS, Azure ve Google Cloud'un bölgedeki payı azalırken Çin'in bulut pazarı ilk kez Batı alternatiflerine rakip değil, yedek olarak konumlanıyor. Enerji şoku, bulut piyasasının jeoekonomisini beklenenden hızlı yeniden çiziyor.
Z kuşağının yarısı YZ kullanıyor, ama duyguları ekşimekte
NYT · Callie Holtermann
Gallup anketine göre Z kuşağının yarısından fazlası yapay zekayı düzenli kullanıyor; ancak iki yıl öncesine göre belirgin bir umutsuzluk ve öfke tonu beliriyor. Gençler YZ'nin yaratıcılığa, istihdama ve insan ilişkilerine zarar vermesinden kaygılı. Merak ve pragmatik kabul ("gelecekte işime yarayacak") ile kuşkuculuk arasında ikili bir tutum öne çıkıyor. YZ benimsenmesinin doyum noktasına yaklaştığının erken bir işareti olabilir; tüketici güven eğrisinin YZ özelinde tepe yapması pazarlama ve ürün tasarımı açısından dikkate değer.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
Çoklu finansman kısıtı altında para politikası
ECB Working Paper 3217
Çalışma, firmaların aynı anda birden fazla finansman kısıtıyla karşılaştığında para politikasının gevşetme ve sıkılaştırma aşamalarının neden asimetrik çalıştığını modelliyor. Sıkılaşmada en duyarlı kısıt bağlarken gevşemede en az duyarlı kısıt devrede kalıyor, bu da sıkılaştırmanın yatırım üzerindeki etkisini eşit boyutlu gevşemenin iki katına çıkarıyor. ABD firma verileri ve yarı-doğal deney üzerinden desteklenen bulgu, para politikası iletişim mekanizmasındaki uzun süredir çözülmemiş bir bilmeceye yanıt veriyor.
ECB-ESRB sermaye tamponu kullanılabilirliği çalışma grubu raporu
ECB · ESRB
ECB ve Avrupa Sistemik Risk Kurulu'nun ortak raporu, makro ihtiyati sermaye tamponlarının kriz anında bankalar tarafından gerçekten kullanılıp kullanılmadığını inceliyor. Rapor, tamponların "kullanılabilir olduğu" iddia edilse de damgalanma korkusunun ve piyasa tepkisi kaygısının kullanımı fiilen engellediğini belgeleyen bulgular sunuyor ve çözüm seçeneklerini tartışıyor.