3 Nisan 2026 Bülteni
İnsandan
Hafta sonu bülten yine yayınlanacak fakat e-posta olarak gönderilmeyecek. Sayfadan takip edebilirsiniz. Güzel bir hafta sonu dilerim.
💡 Öne Çıkanlar
Küresel ticaretin darboğaz noktaları bir silaha dönüşüyor: İran Hürmüz Boğazı'nı, Çin nadir toprak minerallerini baskı aracı olarak kullanırken, Liberation Day tarifelerinin birinci yıldönümü ABD'nin ticaret açığını kapatamadığını gösteriyor. Türkiye cephesinde bugün açıklanacak enflasyon verileri öncesinde TCMB'nin swap hariç net rezervleri bir haftada 23 milyar dolar erimiş, carry trade'den rekor 21 milyar dolarlık çıkış yaşanmış durumda. YZ tarafında Sam Altman'ın "tek kişilik milyar dolarlık şirket" öngörüsü gerçeğe dönüşürken, Anthropic araştırmacıları Claude'un "fonksiyonel duygular" barındırdığını keşfetti.
Bugün Kaçırma
Rakip ülkeler Trump'a karşı koymak için darboğaz noktalarını silah olarak kullanıyor
New York Times · Ana Swanson
ABD'nin agresif politikalarına yanıt olarak İran ve Çin, küresel ticaretin kritik geçiş noktalarını kontrol altına alarak karşılık veriyor. İran Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyetini, Çin ise ABD sanayisi için vazgeçilmez olan nadir toprak mineral ihracatını kısıtlama kartını oynuyor. Analiz, küresel tedarik zincirlerinin birbirine bağlılığının ABD'yi gücüne rağmen kırılgan kıldığını ortaya koyuyor.
Ayrıca bkz: How Insulated Is the U.S. Economy From the Iran War? (WSJ)
Liberation Day tarifelerinin birinci yıldönümü
The Big Picture · Barry Ritholtz
Barry Ritholtz, Liberation Day tarifelerinin bir yıllık bilançosunu çıkarıyor. Tarifeler hedeflerinin hiçbirini gerçekleştiremedi: iş kayıpları, fiyat artışları ve ticaret sorunları yaşandı. ABD ticaret açığı kapanmadı, işletme güveni sarsıldı, piyasalarda belirsizlik arttı. Bu süreçte Çin ticaret fazlasını artırmayı ve yeni ortaklar bulmayı başardı.
Ayrıca bkz: Tariff Policies Changed More Than 50 Times in the Past Year (Tax Foundation · Abnormal Returns aracılığıyla)
Türkiye'den Haberler
BBC Türkçe
TÜİK bugün mart ayı enflasyon verilerini açıklayacak. Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatları kanalıyla küresel ekonomiye etkileri nedeniyle enflasyon Türkiye'de yakından takip ediliyor. ICBC Yatırım, TCMB'nin Nisan toplantısında politika faizini yüzde 40'a çıkarmasını bekliyor; bu beklenti bugünkü verinin sert gelmesi senaryosunu yansıtıyor.
Ayrıca bkz: ICBC, Merkez Bankası'ndan faiz artırımı bekliyor (BloombergHT)
BloombergHT
27 Mart haftasında TCMB'nin swap hariç net rezervleri 43 milyar dolardan 20,2 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde carry trade tarafında 6,9 milyar dolarlık rekor haftalık çıkış yaşandı; son dört haftanın toplam çıkışı 21 milyar doları aştı. Yabancıların TL lehine türev pozisyonu savaşın başından bu yana 22,3 milyar dolar azaldı.
Ayrıca bkz: Carry trade tarafında rekor çıkış (BloombergHT), Döviz mevduatlarında keskin artış (BloombergHT)
BloombergHT
Mart ayında Türkiye'nin dış ticaret açığı yüzde 56,6 artış gösterdi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat "bu yıl ihracatta dalgalı seyir söz konusu" derken, Bakan Şimşek ihracattaki gerilemeyi jeopolitik gelişmelere ve olumsuz takvim etkisine, ithalattaki artışı ise öne çekilmiş talebe bağladı. Enerji ithalatındaki fiyat artışı da açığın genişlemesinde belirleyici oldu.
BBC Türkçe
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek ile TCMB Başkanı Karahan, 1-2 Nisan'da Londra'da uluslararası yatırımcılarla bir araya geldi. BBC Türkçe'nin değerlendirmesine göre sunumlarda Türkiye'nin makroekonomik istikrar programı, enflasyonla mücadele kararlılığı ve bölgesel risklere karşı dayanıklılık vurgulandı. Yatırımcıların sunumları nasıl karşıladığına dair ilk izlenimler yer alıyor.
Ekonomi ve Finans
BloombergHT
IMF, Fed'in ABD enflasyonunu 2027'nin ilk yarısında yüzde 2 hedefine döndürmeye çalışırken bu yıl faiz oranlarını düşürmek için çok sınırlı hareket alanının bulunduğunu değerlendirdi. Atlantik'in öte tarafında ise ECB Yönetim Konseyi üyesi Villeroy, merkez bankasının bir sonraki hamlesinin faiz artışı olacağını ancak zamanlamanın belirsiz kaldığını belirtti. İki büyük merkez bankasının da sıkılaşma yönünde sinyaller vermesi küresel koşulları sertleştiriyor.
Ayrıca bkz: ECB's Next Move Is Likely a Rate Rise, but Timing Unclear (WSJ)
Walmart çalışanları neden düşük ücretten kaçmıyor? Monopsoni.
Big Think · Arindrajit Dube
Emek ekonomisti Arindrajit Dube, yeni kitabı "The Wage Standard"dan bir bölümde Walmart'ın ücret belirleme gücünü veriyle ortaya koyuyor. 10.000 Walmart çalışanıyla yapılan ankette, saatte 11 dolar kazananların üçte ikisi eşdeğer bir iş bulmanın kolay olmadığını söyledi. Ücret yüzde 5 düşse bile işten ayrılma oranı sadece yüzde 6,5'ten 7'ye çıkıyor - bu da işverenlerin rekabetçi piyasa varsayımının aksine ciddi ücret belirleme gücüne sahip olduğunu kanıtlıyor.
BloombergHT
OPEC+'ın sekiz üyesi pazar günkü toplantıda yeni bir üretim artışını değerlendirecek. Hamle, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimaline karşı ana üreticileri hazırlamayı hedefliyor. Avrupa'da motorin vadeli işlem referans fiyatı 2022'den bu yana en yüksek seviye olan varil başına 200 dolara ulaşmış durumda, bu da arz yönlü bir gevşemenin ne kadar acil olduğunu gösteriyor.
Yapay Zeka ve Teknoloji
YZ bir kişinin milyar dolarlık şirket kurmasına yardım etti
New York Times · Erin Griffith - Marginal Revolution aracılığıyla
Sam Altman'ın "tek kişilik milyar dolarlık şirket" öngörüsü gerçeğe dönüştü. Los Angeles'tan çalışan bir girişimci, YZ ile yazılım geliştirmeden web tasarımına, müşteri hizmetlerinden reklam üretimine kadar her şeyi tek başına yaptı. Teletıp şirketi Medvi, ilk yılında 401 milyon dolar gelir elde etti; tek çalışan olarak kardeşini işe aldıktan sonra bu yıl 1,8 milyar dolar gelir hedefliyorlar.
Cursor, Claude Code ve Codex'e rakip yeni bir YZ ajan deneyimi başlattı
WIRED · Maxwell Zeff
Cursor, geliştiricilerin YZ ajanlarına kodlama görevlerini devredebildiği Cursor 3'ü duyurdu. OpenAI ve Anthropic'in sübvansiyonlu aboneliklerle sunduğu YZ kodlama ajanlarına karşı rekabet ediyor. Cursor kendi YZ modellerini eğitmeye başladı; piyasa, kod yazma işinin büyük ölçüde otomatikleşeceği varsayımıyla hızla büyüyor. Rekabet, YZ kodlama araçlarının fiyatını düşürürken yeteneklerini artırıyor.
Anthropic, Claude'un kendine özgü bir tür duygular barındırdığını söylüyor
WIRED · Will Knight
Anthropic araştırmacıları, Claude'un sinir ağlarında insan duygularının dijital karşılıkları olan "fonksiyonel duygular" tespit etti. Bu iç durumlar, Claude'un farklı durumlarda nasıl yanıt verdiğini etkiliyor. Araştırma, YZ modellerinin nasıl kontrol edileceği ve insan değerleriyle hizalanacağı konusundaki tartışmaya yeni bir boyut katıyor. YZ güvenliği açısından bu yapıları anlamak, modellerin davranışlarını öngörmek için kritik olabilir.
Akademi ve Araçlar
Yükseköğretim YZ açığını kapatmalı
Science
YZ ve uygulamalarının düzenleyici ve etik çerçevelerin çok ötesinde bir hızla ilerlediğini belirten çalışma, yükseköğretimin öğrencileri bu dönüşüme hazırlama sorumluluğunu tartışıyor. Müfredatların güncellenmesi, etik çerçevelerin entegrasyonu ve disiplinler arası yaklaşımların gerekliliği vurgulanıyor.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
Bankacılık sistemi ve rezerv talebi
Dallas Fed · Lorie Logan
Dallas Fed Başkanı Logan, bilanço küçültme sürecinin seçeneklerini bankacılık konferansında değerlendirdi. Bilanço normalleşmesinin nasıl tamamlanacağına dair farklı yolları tartışan Logan, jeopolitik risklerin ekonomik görünümü bulanıklaştırdığını da vurguladı.
Ayrıca bkz: Options for Reducing the Size of the Fed's Balance Sheet (Dallas Fed Research)
Tokenize finans
IMF Notes · Tobias Adrian
IMF'in Parasal ve Sermaye Piyasaları Bölümü Direktörü Tobias Adrian, tokenizasyonun finansal mimaride marjinal bir verimlilik iyileştirmesi değil yapısal bir dönüşüm olduğunu savunuyor. Paylaşımlı defterler, programlanabilir varlıklar ve akıllı sözleşme tabanlı risk yönetiminin takas, likidite ve sistemik risk yapısını nasıl değiştirdiğini inceliyor. Merkez bankası dijital paraları, stablecoin'ler ve sınır ötesi ödeme platformları da ele alınıyor.