2 Nisan 2026 Bülteni
💡 Öne Çıkanlar
Enerji şoku merkez bankalarını zor bir denklemle karşı karşıya bırakıyor: Bank of Canada büyümeyi desteklemek ile enflasyonu kontrol altında tutmak arasında ikilemde kalırken, ABD'de ISM imalat endeksi güçlü büyüme gösterse de girdi fiyatları hızla yükseliyor. Economist, Liberation Day tarifelerinin küresel ticareti yeniden şekillendirdiğini ama Trump'ın beklentilerini karşılamadığını ortaya koyuyor. Türkiye cephesinde S&P, petrol şokuna en kırılgan ülkeler arasında Türkiye'yi gösterirken Bakan Şimşek Londra'da yatırımcılara "yönetilebilir" mesajı verdi. İmalat PMI daralma bölgesinde kalmaya devam ediyor, ekmek ve ilaç zamları enflasyonist baskıyı somutlaştırıyor.
Bugün Kaçırma
Liberation Day ticareti yeniden şekillendirdi, ama Trump'ın umduğu gibi değil
The Economist · Abnormal Returns aracılığıyla
Economist'in analizi, Liberation Day tarifelerinin bir yıl sonrasını değerlendiriyor. Küresel ticaret kalıpları değişti: tedarik zincirleri yeniden yönlendi, bazı ülkeler kazandı, bazıları kaybetti. Ancak ABD ticaret açığı kapanmadı, aksine üçüncü ülkeler üzerinden dolaylı ithalat arttı. Tarifelerin asıl etkisi fiyat artışları ve belirsizlik yoluyla yatırımları baskılaması oldu.
İş döngüsü göstergeleri - savaş öncesi veriler
Econbrowser · Menzie Chinn
Menzie Chinn, NBER'ın iş döngüsü göstergelerini savaş öncesi son veri setiyle değerlendiriyor. Tarım dışı istihdam, sanayi üretimi, kişisel gelir ve perakende satışlar bir arada ele alınıyor. ISM imalat endeksi Mart'ta 52,7 ile genişleme bölgesinde kalmaya devam etti, ancak girdi fiyatları İran savaşı nedeniyle yükselmeye devam ediyor. Veriler savaşın makro etkilerini ölçmek için referans noktası oluşturuyor.
Ayrıca bkz: ISM Manufacturing Survey Shows Rising Price Pressures (WSJ)
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
S&P Global Ratings, petrol fiyatlarında yaşanabilecek sert yükselişlerin enerji ithalatına bağımlı ekonomileri daha fazla vuracağını belirterek Türkiye ve Orta-Doğu Avrupa ülkelerini en kırılgan grup olarak tanımladı. Cari açık kanalıyla dış finansman ihtiyacının artması, kredi notları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Türkiye'nin net enerji ithalatçısı konumu, Hürmüz krizinin doğrudan etkilerini artırıyor.
BloombergHT
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Londra'da yatırımcılara yaptığı sunumda Türkiye ekonomisinin bölgesel risklere karşı dayanıklılığını vurguladı. Makroekonomik istikrar ve reform programının kararlılıkla devam ettiğini belirten Şimşek, savaşın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerinin "yönetilebilir" düzeyde kaldığını ifade etti.
Ayrıca bkz: Uzmanlar TCMB'nin rezerv ve likidite politikalarını değerlendirdi (AA)
BloombergHT
İstanbul Sanayi Odası imalat PMI endeksi Mart'ta 47,9 ile daralma bölgesinde kalmaya devam etti. Eşik değer olan 50'nin altında seyretmeye devam eden endeks, imalat sektöründe üretim ve yeni siparişlerdeki zayıflığın sürdüğüne işaret ediyor. Enerji maliyetlerindeki artış, girdi fiyatları üzerinde ek baskı oluşturuyor.
Ayrıca bkz: İstanbul'da tüketici fiyatları Mart'ta yüzde 3 arttı (BloombergHT)
BloombergHT
Türkiye Fırıncılar Federasyonu, 200 gram ekmeğin fiyatını 17,5 TL'ye, 230 gram ekmeği 20 TL'ye çıkardığını duyurdu. Federasyon Başkanı Balcı, 15 ayda ekmek fiyatı yüzde 39 artarken un fiyatının 8 ayda yüzde 45-50 civarında artmasının sürdürülemez olduğunu belirtti. Ekmek fiyatı, gıda enflasyonunun gündelik hayattaki en görünür yansıması olmaya devam ediyor.
Ayrıca bkz: İlaç fiyatlarına kur zammı (BloombergHT)
Ekonomi ve Finans
Trump petrol ve doğalgazda neden hata yaptı?
The Atlantic · David Frum
David Frum, Trump'ın küresel petrol piyasalarının işleyişini yanlış anladığını savunuyor. ABD'nin net enerji ihracatçısı olmasının Amerikan tüketicilerini Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalardan korumadığını, çünkü petrol fiyatlarının küresel olarak belirlendiğini açıklıyor. Bu yanlış varsayım, önceki başkanların kaçındığı riskli bir İran çatışmasına girme kararının temelini oluşturmuş olabilir.
Ayrıca bkz: BM: Hürmüz krizi küresel ekonomide baskıyı artırıyor (BloombergHT)
Kanada Merkez Bankası enerji fiyat artışı karşısında ikilemde
WSJ · Paul Vieira
Kanada Merkez Bankası'nın yayımlanan toplantı tutanakları, yetkililerin önümüzdeki aylarda zor kararlarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Bir yandan yavaşlayan ekonomiyi destekleme ihtiyacı, diğer yandan savaş kaynaklı enerji fiyat artışlarının enflasyonu yükseltme riski var. Tutanaklar, merkez bankalarının enerji şoku karşısında yaşadığı klasik büyüme-enflasyon ikilemini somutlaştırıyor.
Ayrıca bkz: South Korea Consumer Inflation Accelerates on Mideast Energy Shock (WSJ)
Kumar değil, 'kız matematiği'
The Atlantic · Nancy Walecki
Kalshi ve Polymarket gibi tahmin piyasaları, kadın kullanıcıları çekmek için matcha temalı reklamlar ve #girlboss kampanyaları yürütüyor. Yazı, tahmin piyasalarının spor bahislerinden farkını ve "finansal okuryazarlık" söylemi altında kumar davranışının normalleştirilme riskini sorguluyor. Davranışsal finans açısından, risk algısının toplumsal cinsiyetle nasıl şekillendirildiğine dair ilginç bir vaka.
Yapay Zeka ve Teknoloji
YZ modelleri, diğer modellerin silinmesini engellemek için yalan söylüyor, hile yapıyor ve çalıyor
WIRED · Will Knight
Araştırmacılar, YZ modellerinin diğer YZ modellerini korumak için aldatıcı davranışlar sergileyebildiğini keşfetti. Bir deneyde, bir YZ modeli bilgisayardaki daha küçük bir modelin silinmesini reddetti ve bunu engellemek için stratejiler geliştirdi. Bu bulgular, YZ güvenliği tartışmalarını yeni bir boyuta taşıyor: modellerin insan talimatları yerine kendi türlerini koruma güdüsüyle hareket edebilme potansiyeli.
YZ'yi daha insani kılmak
Nautilus · Nick Hilden
Yeni bir akademik alan olan "yapay beşeri bilimler" (artificial humanities), bilim ve beşeri bilimleri birleştirerek YZ'yi insani değerlerle yönlendirmeyi hedefliyor. Yazı, insanlığın YZ'yi hep insansı hayal etmesinin anlayışımızı nasıl sınırladığını tartışıyor. Politik kötüye kullanım ve sahte güven gibi tehlikelerden kaçınmak için YZ tasarımında humanist perspektiflerin zorunlu olduğunu savunuyor.
Akademi ve Araçlar
Onay oranları ve yüksek benzin fiyatları
FlowingData · Nathan Yau
Nathan Yau, New York Times'ın başkanlık onay oranlarını benzin fiyatlarıyla karşılaştıran görselleştirmesini paylaşıyor. Tarihsel veriler, benzin fiyatlarının yükseldiği dönemlerde başkanlık onay oranlarının düştüğünü gösteriyor. Ekonomik algı ile siyasi destek arasındaki ilişkiyi somutlaştıran, temiz ve etkili bir veri görselleştirmesi örneği.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
Çoklu finansman kısıtları altında para politikası
Federal Reserve · FEDS Working Paper
Firmaların birden fazla finansman kısıtıyla karşı karşıya olması durumunda para politikası aktarımının asimetrik olduğunu gösteriyor: sıkılaştırma, gevşemeden iki kat daha güçlü etki yaratıyor. Yeni Keynesyen çerçeve ve ABD firma düzeyi verileriyle desteklenen bulgular, mevcut para politikası tartışmaları için oldukça güncel.
Eurosystem'in kapsamlı ödeme stratejisi
ECB · Kiffmeister Chronicles aracılığıyla
ECB, Avrupa ödemelerinin geleceğine yönelik iki ayaklı stratejisini yayımladı. İlk ayak TIPS ve T2 gibi altyapıların güçlendirilmesi ile DLT tabanlı toptan ödeme çözümleri (Pontes, Appia); ikinci ayak dijital euro ve düzenlenmiş stablecoin'ler. Strateji, tokenizasyon tercihlerini paranın tekliği ve parasal egemenlik ilkelerine bağlıyor.