1 Nisan 2026 Bülteni
💡 Öne Çıkanlar
YZ sektörünün ekonomik sürdürülebilirliği sorgulanıyor: Edward Zitron, Anthropic ve OpenAI'ın gelir-maliyet dengesizliğini 2008 subprime kriziyle karşılaştırarak "Subprime YZ Krizi" tezini ortaya atıyor. Makro cephede İran savaşının küresel ekonomiye yayılma kanalları derinleşirken, Kansas City Fed Başkanı Schmid enflasyonun yüzde 3'e yaklaştığını ve gerekirse faiz artırımına hazır olunması gerektiğini söyledi. Türkiye tarafında hükümet ihracatçıya kurumlar vergisi indirimi planını masaya koyarken, Şubat dış ticaret açığı yüzde 15,9 artışla dikkat çekti.
Bugün Kaçırma
Subprime YZ Krizi başladı
Where's Your Ed At · Edward Zitron
Zitron, YZ sektörünün ekonomik yapısını 2008 subprime mortgage kriziyle karşılaştıran kapsamlı bir analiz sunuyor. Anthropic ve OpenAI gibi büyük model sağlayıcıları gelirlerinin çok üzerinde altyapı maliyetiyle çalışırken, bu modellere bağımlı start-up'lar da kar edemeden büyümeye devam ediyor. Zitron'a göre bu döngü, fiyat artışlarını kaçınılmaz kılıyor ve YZ ekosisteminde "subprime benzeri" bir kırılganlık yaratıyor. YZ yatırımlarına dair iyimser anlatılara eleştirel bir alternatif sunan, veri destekli bir yazı.
Petrolden gıdaya, İran savaşı küresel ekonomiyi sıkıştırıyor
NYT · Patricia Cohen
Patricia Cohen, İran savaşının küresel ekonomiye yayılma kanallarını haritalıyor. Petrol fiyatlarının ötesinde gıda, gübre ve deniz taşımacılığı maliyetleri de hızla artıyor. Dış kaynağa bağımlı düşük gelirli ülkeler en sert darbeyi alırken, küresel büyüme tahminleri aşağı çekiliyor. Yazı, enerji şokunun nasıl bir "yavaş çarpan" etkisiyle tedarik zincirlerinden tüketici sepetlerine sızdığını somut verilerle gösteriyor.
Ayrıca bkz: Hürmüz Boğazı'nda jet yakıtı fiyatları bir ayda iki katına çıktı (AA)
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
Bloomberg kaynaklarına göre hükümet, ihracatçı firmalar için yüzde 20 olan kurumlar vergisini düşürmeyi değerlendiriyor. Hürmüz krizinin dış ticareti baskıladığı bir dönemde gelen bu hamle, ihracat rekabetçiliğini vergi tarafından destekleme niyetini yansıtıyor. Yeni oranın ne olacağı henüz netleşmedi, ancak tartışma ihracat politikasında önemli bir yön değişikliğine işaret ediyor.
SBB
TÜİK'in Şubat verileri karışık bir tablo çiziyor. Dış ticaret açığı yüzde 15,9 artarak 9 milyar doları aştı; ihracat yüzde 1,5 artarken ithalat yüzde 5,5 büyüdü. İşgücü tarafında ise işsizlik yüzde 8,5 ile tek hanede kalmaya devam etti, istihdam 32,2 milyon kişiye ulaştı. İthalat tarafındaki baskının enerji kaleminden geldiği düşünülürse, Hürmüz krizinin Mart ve sonrası verilere daha sert yansıması bekleniyor.
Ayrıca bkz: Dış ticaret açığı Şubat'ta yüzde 15,9 arttı (BloombergHT)
BloombergHT
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre kamu iktisadi teşebbüslerinin toplam borç stoku 2025 sonunda 1,5 trilyon lirayı aştı. Enerji ve ulaştırma alanlarındaki KİT'lerin Hürmüz krizi sonrası artan maliyetleri karşılamak için ek borçlanmaya gitmesi bu rakamı daha da yukarı taşıyabilir. Veri, bütçe dışı kamu yükümlülüklerinin büyüklüğünü hatırlatıyor.
Ekonomi ve Finans
Ekonomistler YZ'nin büyüme ve istihdama etkisini tartışıyor
Marginal Revolution · Tyler Cowen
Tyler Cowen, ekonomistlerin YZ'nin büyüme ve istihdam üzerindeki etkisine dair beklentilerini derleyen kapsamlı bir anketi paylaşıyor. Ekonomistlerin çoğunluğu YZ'nin ABD ekonomisini olumlu etkileyeceğini öngörüyor, ancak kısa vadede büyüme oranını belirgin biçimde değiştirmesini beklemiyor. 2030'a kadar YZ'nin hızla ilerlemesi halinde GSYH büyümesi artabilir, ancak bu senaryoda istihdam düşüşü ve servet yoğunlaşması riski de beliriyor.
Finansal ekonomi hala ekonomi mi?
Marginal Revolution · Tyler Cowen
Cowen, finansal ekonominin geleneksel teorilerden uzaklaşıp makine öğrenmesi ve karmaşık matematiksel modellere kaymasını tartışıyor. Beta gibi basit fiyatlama modelleri güvenilirliğini kaybederken, günümüz araştırmaları getiri tahmini için algoritmik yöntemlere yöneliyor. Bu kayış, finansal ekonominin "klasik ekonomik akıl yürütme" zeminini terk edip bir veri bilimine dönüşüp dönüşmediği sorusunu gündeme getiriyor.
Fed enflasyon endişelerine karşı harekete hazır olmalı - Kansas City Fed Schmid
WSJ · Matt Grossman
Kansas City Fed Başkanı Jeff Schmid, enflasyonun yüzde 3'e yaklaştığını ve inatçı kalması halinde faiz artırımının gündeme gelmesi gerektiğini söyledi. Schmid, faiz artışına açıkça kapı aralayan az sayıdaki Fed yetkilisinden biri. Piyasalar faiz indirimi fiyatlarken, Schmid'in şahin mesajı Fed içindeki görüş ayrılığını gözler önüne seriyor.
Ayrıca bkz: Trump Fed pick Kevin Warsh could shake up the central bank (The Conversation)
Enerji şoku kömürü yeniden moda yapıyor
The Economist
LNG arzındaki daralma, dünyanın en kirli yakıtını tekrar cazibe merkezi haline getiriyor. Hürmüz krizinin doğalgaz tedarik zincirlerini bozmasıyla ülkeler kömüre yöneliyor; bu durum yeşil enerji dönüşümü hedeflerini tehdit ediyor. The Economist, enerji güvenliği ile iklim taahhütleri arasındaki gerilimi somut piyasa verileriyle ortaya koyuyor.
Ayrıca bkz: Euro Bölgesi enflasyonu yeniden yükselişe geçti (BloombergHT)
Yapay Zeka ve Teknoloji
YZ kıyaslamaları bozuldu. Yerine ne gerekiyor?
MIT Technology Review · Angela Aristidou
Mevcut YZ kıyaslamaları (benchmark) modelleri izole görevlerde test ediyor, ancak gerçek dünyada insan ekipleri ve iş akışları içindeki performansı ölçemiyor. Aristidou, "İnsan-YZ İşbirliği Kıyaslamaları" (HAIC) adını verdiği yeni bir test çerçevesi öneriyor. Bu yaklaşım, YZ'nin uzun vadeli etkisini ve takım dinamiklerini ölçerek daha güvenilir bir değerlendirme sağlamayı hedefliyor.
Çin'de robotaksi arızası yolcuları otoyolda mahsur bıraktı
WIRED · Zeyi Yang
Baidu'nun Wuhan'daki robotaksi filosu bir sistem arızası nedeniyle otoyolların ortasında dondu; yolcular araçlardan çıkamaz hale geldi, trafik kazaları yaşandı. Olay, otonom araç teknolojisinin ölçeklendirilmesindeki riskleri somut biçimde ortaya koyuyor. Yetkililer soruşturma başlatırken, yaralanan olmadığı bildirildi ancak halk güveninde ciddi hasar oluştu.
Akademi ve Araçlar
İstatistiksel bir paradoks araştırma bulgularını nasıl çürütebilir?
Scientific American
Simpson paradoksu, toplu istatistiklerin alt gruplara ayrıldığında tam tersi sonuçlar verebileceğini gösteriyor. Ünlü Berkeley kabul oranları örneği üzerinden anlatılan yazı, veri analizi yapan herkesin farkında olması gereken bir tuzağa dikkat çekiyor. Ekonometriden klinik deneylere kadar geniş bir alanda geçerli olan bu paradoks, veriye daha derin bakmanın neden zorunlu olduğunu hatırlatıyor.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
TCMB Ekonomi Notları · Velihan Başpınar
TCMB ekonomi notu, enflasyon beklentilerinin çıpalanma derecesini ölçen göstergeleri inceliyor. Beklentilerin hedefe ne ölçüde bağlı kaldığını değerlendirmek, para politikası etkinliği açısından kritik öneme sahip.
Türkiye'nin para politikası duruşu için vekil değişkenler: Temel bileşen yaklaşımı
TCMB Ekonomi Notları · Duran, Erdem, Talaslı
Çalışma, Türkiye'nin para politikası duruşunu tek bir göstergeye indirgemek yerine, temel bileşen analizi yöntemiyle birden fazla değişkenden vekil göstergeler türetiyor.
Türkiye'de sektörler arası işgücü yeniden dağılımı
TCMB Ekonomi Notları · Eriş, Köşgeroğlu, Yılmaz
Araştırma, Türkiye'de sektörler arasındaki işgücü hareketliliğini inceleyerek, yapısal dönüşümün istihdam kalıplarını nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor.
TCMB Blog
TCMB Blog yazısı, akaryakıt fiyatlarındaki eşel mobil uygulamasının 12 aylık süreçte enflasyona olası etkilerini analiz ediyor. Hürmüz krizi sonrası petrol fiyat artışlarının pompa fiyatlarına yansıma mekanizmasını anlamak için güncel bir referans.