30 Mart 2026 Bülteni
İnsandan
İyi haftalar! İlgililer için EVDS'ye erişim için bir MCP yayınladım. Seçkiye girmeyen ama YZ çağında emeğin nasıl evrileceği ve nelerin öne çıkabileceğine dair şu yazının da okumaya değer olduğunu düşünüyorum.
💡 Öne Çıkanlar
Hürmüz krizi beşinci haftasına girerken paradoksal bir tablo ortaya çıkıyor: İran, Çin kanalıyla petrol satarak savaştan gelir elde ediyor. Öte yandan Hindistan ve Japonya enerji şokunun ağırlığını giderek daha fazla hissediyor. Fed yetkilileri faiz indirimlerinin sona erdiğinin sinyalini verirken, Asya'dan Avrupa'ya enerji kıtlıkları yayılıyor. NBER'den gelen çalışma serisi bu tabloya derinlik katıyor: Fed'in tarihsel olarak arz kaynaklı enflasyona daha ılımlı tepki verdiği ortaya konurken, Korinek ve Stiglitz YZ inovasyonunu işçileri koruyacak biçimde yönlendirme çerçevesi sunuyor.
Bugün Kaçırma
İran, Trump'ın savaşından nasıl para kazanıyor?
The Economist
İran, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapandığı koşullarda bile Çin'e alternatif rotalarla petrol satarak gelirini artırıyor. Yaptırımları delmek için kullanılan "gölge tanker" ağı savaş döneminde genişledi ve İran'ın petrol ihracatı çatışma öncesine göre düşmedi. The Economist, savaşın İran ekonomisini çökertmek yerine enerji ticaretinin yeni yollar bulmasına yol açtığını gösteriyor. Çin'in artan talebinden pay kapan İran, savaşın beklenmedik kazananlarından biri konumunda.
Fed yetkilileri faiz indirimlerinin sona ermiş olabileceğinin sinyalini veriyor
WSJ · Matt Grossman
Fed yetkilileri, enerji fiyat şoku ve artan enflasyon beklentileri nedeniyle faiz indirimlerinin sona erdiğinin sinyalini veriyor. Ancak mesajların satır arası farklı bir tablo çiziyor: bazı yetkililer bir sonraki hamlenin artırım olabileceğini ima ediyor. Piyasalar artık 2026'da hiç faiz indirimi beklemezken, belirsizlik Fed'in hareket alanını her yönde daraltıyor.
Ayrıca bkz: Federal Budget, Economic Report of the President Coming Out April 3 (Econbrowser)
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kira gelirlerini eksik beyan eden veya hiç beyan etmeyen mükelleflerin cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Beyanname dönemi sürerken yapılan bu açıklama, maliyenin vergi tabanını genişletme ve kayıt dışılıkla mücadele kararlılığını gösteren bir sinyal. Enerji maliyetlerinin bütçe üzerindeki baskısı arttıkça gelir tarafında sıkılaşma ihtiyacı da belirginleşiyor.
Ekonomi ve Finans
Hint ekonomisi Orta Doğu çatışması nedeniyle birden fazla cephede riskle karşı karşıya
WSJ · Kimberley Kao
Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı kesintileri ve fırlayan enerji maliyetleri, dünyanın en büyük ekonomilerinden birini ciddi risklerle karşı karşıya bırakıyor. Hindistan hükümetinin son ekonomik raporu, enerji ithalatına bağımlılığın büyüme hedeflerini tehdit ettiğini kabul ediyor. Cari açığın genişlemesi ve rupi üzerindeki baskı, enerji ithalatçısı gelişmekte olan ekonomilerin ortak kırılganlığını somutlaştırıyor.
Japonya, Orta Doğu savaşı enflasyon endişelerini körüklerken yen uyarılarını artırıyor
WSJ · Megumi Fujikawa
Japonya Merkez Bankası Başkanı, yen'in değer kaybına karşı uyarıların dozunu artırdı. Orta Doğu savaşının Japonya'da enflasyon baskısını tırmandırması, BOJ'un para politikasını sıkılaştırma baskısını güçlendiriyor. Yen zayıfladıkça ithal enerji maliyetleri daha da ağırlaşıyor ve bu durum enflasyon-kur sarmalı riskini besliyor. Japonya'nın durumu, enerji ithalatçısı gelişmiş ekonomilerin çıkmazını özetliyor.
BloombergHT
Tarihin en büyük petrol arz şokunun üzerinden bir ay geçti. Fiyatlar fırladı, dünya genelinde büyüme tahminleri düşürüldü ve Tayland'dan Pakistan'a Asya genelinde kıtlıklar ortaya çıktı. Şokun artık Batı ekonomilerine de yayılması, krizin bölgesel olmaktan çıkıp küresel bir stagflasyon tehdidine dönüştüğüne işaret ediyor. Brent 116 doları aşarken bahis piyasaları 2026 için 145 dolarlık zirve senaryosunu fiyatlıyor.
Ayrıca bkz: What's the Plan? (Econbrowser)
Yapay Zeka ve Teknoloji
Yeni siyasi grup, ara seçimlerde Trump'ın YZ gündemini destekleyecek
NYT · Theodore Schleifer
Innovation Council Action adlı yeni bir siyasi grup, ara seçimlerde Trump'ın YZ gündemini desteklemek için en az 100 milyon dolar harcamayı planlıyor. Grubun başında eski bir yönetim yetkilisi yer alacak. Bu hamle, YZ politikasının ABD'de parti siyasetinin merkezine yerleştiğini ve teknoloji düzenlemesinin seçim kampanyalarının temel argümanlarından biri haline geldiğini gösteriyor.
Bir okul bölgesi Waymo'lara okul otobüsleri için durmayı öğretmeye çalıştı - işe yaramadı
Wired · Aarian Marshall
Austin'deki bir okul bölgesi, Waymo'nun otonom araçlarına okul otobüsleri için durmayı öğretmek amacıyla işbirliğine girdi. Yazılım güncellemelerine ve veri toplama çalışmalarına rağmen araçlar, yanıp sönen dur işaretli otobüslerin önünden geçmeye devam etti. Vaka, YZ'nin nadir ama kritik durumları öğrenmesinin ne kadar zor olduğunu somut biçimde gösteriyor. Otonom araçların güvenlik vaadi, tam da en çok gerektiği anlarda sınavdan geçemiyor.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
Fed'in zihninde
NBER Working Paper · Kakhbod, Kermani, Maciel
1937'den 2025'e kadar FOMC toplantı kayıtlarını analiz eden çalışma, Fed'in talep kaynaklı enflasyona daha sert, arz kaynaklı enflasyona daha ılımlı tepki verdiğini ortaya koyuyor. Bu asimetri arz baskılarının enflasyon üzerindeki etkisini daha kalıcı kılıyor. Mevcut enerji şoku ortamında Fed'in olası tepkisini anlamak için doğrudan rehber niteliğinde bir bulgu.
Teknolojik ilerlemeyi yönlendirmek
NBER Working Paper · Korinek, Stiglitz
Korinek ve Stiglitz, YZ gibi teknolojilerin işgücü piyasasına olumsuz etkilerini azaltmak için inovasyon çabalarının nasıl yönlendirilebileceğini modelliyor. Robot vergisi, faktör artırıcı ilerleme ve görev otomasyonu uygulamalarını inceliyor. Emeğin ekonomik değeri düştükçe politika odağı üretkenlikten insani refaha kayıyor.
Teşhis belirsizliği altında planlama: YZ çağında soru odaklı öğrenme
NBER Working Paper · Caplin
Karar vericilerin hangi soruları sormaları gerektiğini bilmedikleri "teşhis belirsizliği" altında nasıl plan yaptıklarını modelliyor. Cevapların bol, sorgulama organizasyonunun kıt olduğu YZ çağı ortamlarında bu çerçeve özellikle önem kazanıyor. Optimum sorgulama stratejisinin başarı olasılığını bilgisiz aramaya göre nasıl artırdığını gösteriyor.
Uçuruma dikkat: Avrupa ve ABD'de YZ benimsenmesi
NBER Working Paper · Bick, Blandin, Deming, Fuchs-Schündeln, Jessen
2025-2026 anket verileri, ABD ile Avrupa arasında ve Avrupa ülkeleri arasında YZ benimsenmesinde büyük farklar olduğunu ortaya koyuyor. Bu farkların önemli bir kısmını firma personel yönetim uygulamaları ve firmaların çalışanları YZ kullanmaya ne ölçüde teşvik ettiği açıklıyor. YZ benimsenmesi yüksek sektörlerde verimlilik artışının daha hızlı olduğu bulgulanıyor.