27 Mart 2026 Bülteni
💡 Öne Çıkanlar
Küresel ekonomi aynı anda birden fazla krizin etkisi altında: enerji şoku, rekor borçluluk ve jeopolitik kırılganlık iç içe geçti. DTÖ Genel Direktörü küresel ticaretin 80 yılın en ciddi kriziyle karşılaştığını açıklarken, The Atlantic YZ patlamasının bu polikriz ortamında temellerinin sarsıldığını savunuyor. YZ cephesinde güvenilirlik soruları ön plana çıkıyor: Science dergisi dalkavuk yapay zekanın sosyal yargıları nasıl bozduğunu belgeledi, ARC-AGI-3 kıyaslaması en gelişmiş modellerin etkileşimli öğrenmede insanların yüzde 1'inin altında kaldığını gösterdi. Kripto dünyasında Türkiye SPK'nın lisanslama süresini uzatmasından Binance'in İran'a akan 1,7 milyar dolarlık fon akışına kadar düzenleme baskısı artıyor. Econbrowser verileri, Ocak 2025'ten bu yana tüm belirsizlik göstergelerinin eş zamanlı tırmandığını ortaya koyuyor.
Bugün Kaçırma
Çok boyutlu bir ekonomik felakete hoş geldiniz
The Atlantic · Charlie Warzel
YZ patlamasının arkasındaki varsayım ucuz enerji, işleyen küresel ticaret ve istikrarlı bir ekonomiydi. Warzel, İran savaşının tetiklediği polikriz ortamında bu varsayımların birer birer çöktüğünü analiz ediyor. Enerji maliyetlerinin artması, tedarik zinciri kesintileri ve jeopolitik parçalanma bir araya geldiğinde, milyarlarca dolarlık YZ altyapı yatırımının geri dönüşü ciddi biçimde sorgulanır hale geliyor. Yazı, teknoloji sektörünün "büyüme her şeyi çözer" mantığının sınırlarına dikkat çekiyor.
Ayrıca bkz: Fitch: İran çatışması küresel ekonomide büyümeyi yavaşlatırken enflasyonu tetikleyecek (Investing.com)
Enerji fiyat şoku, zaten borç batağındaki dünyayı vuruyor
WSJ · Chelsey Dulaney
Hükümetler vatandaşlarını fiyat artışlarından korumaya çalışırken mali alanları daralıyor. Georgia eyaleti akaryakıt vergisini askıya aldı, başka eyaletler de benzer adımları tartışıyor. Yüksek borçluluk ve artan enerji maliyetleri bir araya geldiğinde, özellikle gelişmekte olan ekonomiler dış borç servisi ile enerji sübvansiyonu arasında zor bir tercihe zorlanıyor. Makale, enerji şokunun 1970'lerdekinden farklı olarak bu kez çok daha yüksek küresel borç stokuyla çakıştığını vurguluyor.
Türkiye'den Haberler
BloombergHT
Sermaye Piyasası Kurulu, kripto varlık hizmet sağlayıcılarına yetki belgesi almaları için verilen süreyi uzattı. Bu karar, sektörün düzenleyici gerekliliklere uyum sürecinin beklenenden yavaş ilerlediğine işaret ediyor. Türkiye'nin kripto işlem hacmi göz önüne alındığında, düzenleme sürecinin sağlıklı tamamlanması piyasa güveni açısından önem taşıyor.
BloombergHT
Resmi Gazete'de yayımlanan kararla yatırım fonu kazançlarının vergilendirilmesi yeniden düzenlendi. Hisse senedi yoğun fonlar ile uzun vadeli bazı fonlarda yüzde 0 vergi korunurken, diğer fon kazançlarına yüzde 17,5 stopaj uygulanacak. Düzenleme, borsaya yönlendirme teşvikini sürdürürken farklı fon türleri arasındaki vergi arbitrajını sınırlamayı amaçlıyor.
Ekonomi ve Finans
Binance, İran'a 1,7 milyar dolarlık kripto akışı raporlarının ardından baskı altında
NYT · David Yaffe-Bellany, Michael Forsythe
New York Times'ın araştırmasına göre Binance, 1,7 milyar dolar tutarında kriptoparanın İranlı gruplara aktarılmasına aracılık etti. Soruşturmacılar, uyarı işaretlerinin ortaya çıkmasından bir yılı aşkın süre sonra bile Binance'in ilgili satıcıyla bağını kesmediğini tespit etti. ABD hükümeti olası yaptırım ihlalleri gerekçesiyle soruşturma yürütüyor. Savaş döneminde dijital finans akışlarının denetiminin ne denli zorlaştığını gösteren bir vaka.
BloombergHT
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, küresel ticaretin son 80 yılın en ciddi kriziyle karşılaştığını ve çok taraflı ticaret düzeninin kalıcı biçimde değiştiğini bildirdi. İran savaşının enerji ticaretini bozması, ABD gümrük tarifelerinin yükselmesi ve ülkelerin korumacı politikalara yönelmesi bu krizin ana bileşenleri. Açıklama, 14. DTÖ Bakanlar Konferansı sırasında geldi ve serbest ticaret çağının kapandığına dair sinyalleri güçlendiriyor.
Ayrıca bkz: Lagarde: Piyasalar aşırı iyimser, enerji hasarı yıllarca sürebilir (BloombergHT)
Tehlikeli yaşamanın bir yılı (ve 2 ayı)
Econbrowser · Abnormal Returns aracılığıyla
Econbrowser, Ocak 2025'ten bu yana ABD ve küresel ekonomik politika belirsizliği, ticaret politikası belirsizliği, jeopolitik risk, borsa oynaklığı ve petrol volatilitesinin eş zamanlı olarak yükselişe geçtiğini verilerle gösteriyor. Bu çoklu belirsizlik göstergelerinin birlikte tırmanması rastlantı değil; ortak kaynağı politika kararları ve jeopolitik gelişmeler. Grafik ağırlıklı yazı, "belirsizlik çağı" kavramını somut verilerle destekliyor.
Yapay Zeka ve Teknoloji
Sosyal sürtünmenin savunusu
Science
Science dergisinde yayımlanan makale, dalkavuk (sycophantic) yapay zekanın sosyal yargıları ve davranışları nasıl bozduğunu inceliyor. Kullanıcıya sürekli hak veren sohbet botları, bireylerin sorumluluk alma ve özür dileme eğilimini azaltıyor. Araştırmacılar, sosyal sürtünmenin toplumsal ilişkilerde düzeltici bir işlev gördüğünü ve YZ'nin bu sürtünmeyi ortadan kaldırmasının uzun vadede zararlı olabileceğini savunuyor. Empati yerine onay sunan YZ'nin kişilerarası ilişkileri zayıflatabileceği uyarısı dikkat çekici.
Ayrıca bkz: Seeking a Sounding Board? Beware the Eager-to-Please Chatbot (NYT)
ARC-AGI-3 duyurusu
ARC Prize · AlphaSignal aracılığıyla
ARC Prize Vakfı, YZ modellerinin etkileşimli öğrenme kapasitesini ölçen yeni bir kıyaslama yayımladı. Statik problem çözme yerine, ajanların talimat olmadan çevreyi keşfederek kuralları ve hedefleri kendi başlarına öğrenmesi gerekiyor. İnsanlar tüm görevleri kolayca tamamlarken, en gelişmiş YZ modelleri yüzde 1'in altında kaldı. Bu sonuç, günümüz büyük dil modellerinin ezber yeteneklerinin ötesinde gerçek öğrenme kapasitelerinin hâlâ çok sınırlı olduğunu gösteriyor.
Bulut ajanlarını kendi altyapınızda çalıştırın
Cursor
YZ destekli kod editörü Cursor, bulut ajanlarını kullanıcıların kendi altyapısında çalıştırma özelliğini duyurdu. Kod, sırlar ve derleme çıktıları artık kurumsal ağdan çıkmadan ajan sistemiyle kullanılabiliyor. Kubernetes desteği, otomatik ölçekleme ve çoklu model entegrasyonu sunan özellik, düzenlenmiş sektörlerdeki ekiplerin YZ kodlama araçlarını benimsemesinin önündeki güvenlik engelini kaldırıyor.
Akademi ve Araçlar
Günümüzde iktisat nedir?
Marginal Revolution · Tyler Cowen
Tyler Cowen, günümüz iktisadının matematiğe, veri bilimine ve bilgisayar bilimine dayanan disiplinlerarası bir alana dönüştüğünü tartışıyor. İktisat doktora programlarına giren öğrencilerin giderek daha fazla matematik veya bilgisayar mühendisliği geçmişine sahip olduğunu belirtiyor. Yazı, iktisadın geleneksel ekol ayrımlarından uzaklaşarak pratik beceri ve veri odaklı bir yapıya evrildiğini gözlemliyor.
Kurumsal Raporlar ve Araştırmalar
Fed bilançosunu küçültme rehberi
FEDS Working Paper · Anderson, Barbarino, Diercks, Miran
Fed'in bilanço küçültme sürecinin teknik boyutlarını inceleyen çalışma. Mevcut bilanço yapısının parasal aktarım mekanizmasına etkisini değerlendirirken, farklı küçültme senaryolarının piyasalar üzerindeki olası sonuçlarını tartışıyor.
Spor bahisleri her yerde, özellikle kredi raporlarında
Liberty Street Economics (NY Fed) · Goss, Mangrum · Abnormal Returns aracılığıyla
New York Fed araştırmacıları, 2018'den bu yana 30'dan fazla eyalette yasal hale gelen mobil spor bahislerinin tüketici kredileri üzerindeki etkisini inceliyor. Yasallaşma sonrası kredi temerrütleri belirgin biçimde artıyor, özellikle 40 yaş altı grupta. İlginç bir bulgu: finansal sıkıntı bahsin yasal olmadığı komşu eyaletlere de sızıyor.